Bai 2 cac phuong cham hoi thoai tiep theo

→ Dựng để chỉ những tỡnh huống hội thoại mà trong đú mỗi người núi một đằng ,khụng khớp với nhau ,khụng hiểu nhau CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI tiếp theo ?Trong tiếng Việt có thành ngữ “ô

III Phương chõm quan hệ

VD: SGK/21 Ngữ văn 9 tập 1:

- Thành ngữ ụng núi gà, bà núi vịt

→ Dựng để chỉ những tỡnh huống hội thoại mà trong đú mỗi người

núi một đằng ,khụng khớp với nhau ,khụng hiểu nhau

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

?Trong tiếng Việt có thành ngữ

“ông nói gà bà nói vịt ” Thành ngữ này dùng để chỉ những tình huống hội thoại nh thế nào ?

Thử t ởng t ợng điều gì sẽ xẩy ra nếu xuất hiện những tình huống hội thoại nh

vậy ?

->Hậu quả :Ng ời nói và ng ời nghe không hiểu nhau ,không

giao tiếp đ ợc với nhau

=>Bài học :Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài giao tiếp tránh nói

lạc đề

Qua đó rút ra bài học gì ?

IV Phương chõm cỏch thức:

Cõu 1 trang 21, 22 SGK Ngữ văn 9 tập 1

Dõy cà ra dõy muống

→ núi lan man, dài dũng, rườm rà khụng cú trọng tõm

Lỳng bỳng như ngậm hột thị

- Dựng để chỉ cỏch núi ấp ỳng, khụng thành lời , thiếu rành mạch,khụng thoỏt

ý

→ Kết luận: Trong hội thoại cần chỳ ý núi ngắn gọn, rừ ràng, rành mạch.

- Trong giao tiếp phải tạo được mối quan hệ tốt đẹp với người đối thoại

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

Thành ngữ “Dây cà ra dây muống ”

“lúng búng nh ngậm hột thị ” Dùng

để chỉ cách nói nh thế nào ?

Những cách nói đó ảnh h ởng

nh thế nào đến giao tiếp ?

-Ng ời nghe không hiểu,hoặc hiểu sai ý của ng ời nói

Qua đó rút ra bài học gì trong giao tiếp ?

Có thể hiểu câu nói sau đây theo mấy cách?

“Đem cá về kho.”

Có thể hiểu nghĩa từ “kho” theo 2 cách:

- “kho”(danh từ): chỗ tập trung cất giữ của cải, sản phẩm hàng hóa hoặc nguyên vật liệu

- “kho”(động từ): nấu kĩ thức ăn mặn cho ngấm với gia vị

→ Kết luận: Giao tiếp cần phải nói rõ ràng, tránh cách nói mơ hồ, dễ gây hiểu lầm.

TÌNH HUỐNG

Đọc truyện cười sau đây và cho biết cuộc giao tiếp của các nhân vật có liên quan đến những phương châm hội thoại nào?

MẤT RỒI

Một người sắp đi chơi xa, dặn con :

- Ở nhà có ai hỏi thì bảo bố đi vắng nhé !

Sợ con mải chơi quên mất, lại cẩn thận lấy giấy bút viết vào tờ giấy rồi bảo :

- Có ai hỏi thì con cứ đưa ra tờ giấy này !

Con cầm giấy bỏ vào túi áo Cả ngày chẳng thấy ai hỏi Tối đến, sẵn có

ngọn đèn, nó lấy giấy ra xem, vô ý thế nào lại để giấy cháy mất Hôm sau,

có người đến chơi hỏi :

- Bố cháu có nhà không ?

Nó ngẩn ngơ hồi lâu, sực nhớ ra, sờ vào túi không thấy giấy liền nói :

- Mất rồi !

Khách giật mình hỏi :

- Mất bao giờ ?

- Tối hôm qua !

- Sao mà mất ?

- Cháy !!!

Trong câu chuyện cười, cuộc giao tiếp giữa các nhân vật trong truyện có liên quan đến các phương châm hội

thoại sau:

-Người khách: Hiểu nhầm ý của em bé rằng ông bố của

em bé đã mất (Phương châm quan hệ)

-Đứa bé: Nói không rõ ràng (không có chủ ngữ) gây ra hiểu nhầm cho người khách (Phương châm cách thức)

Đọc truyện Người ăn xin (trang 22 SGK ngữ văn 9 tập 1)

và trả lời cõu hỏi:

V Phương chõm lịch sự:

Vỡ sao người ăn xin và cậu bộ trong truyện đều cảm thấy mỡnh đó nhận được từ người kia một cỏi gỡ đú?

Cú thể rỳt ra bài học gỡ từ cõu chuyện này?

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

điều hết sức cần thiết,khụng phõn biệt giầu nghốo ,sang hốn -Vì cả hai đều nhận đ ợc sự chân thành và tôn trọng lẫn

nhau

III Phương châm quan hệ

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề. CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

IV Phương châm cách thức

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói mơ hồ.

V Phương châm lịch sự

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác.

Ví dụ: Lời chào cao hơn mâm cỗ

Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

III Phương châm quan hệ

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

IV Phương châm cách thức

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch ; tránh cách nói

mơ hồ.

V Phương châm lịch sự

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác.

I Phương châm về lượng

Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp , không thiếu, không thừa

II Phương châm về chất

Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay

không có bằng chứng xác thực

VI Luyện tập:

Bài tập 1-SGK/tr 23:

- Trong giao tiếp nên dùng những lời lẽ lịch sự, nhã nhặn

- Một số câu ca dao, tục ngữ tương tự:

Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe

Vàng thì thử lửa thử than, Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

VI Luyện tập:

Bài tập 2-SGK/tr 23

- Phép tu từ từ vựng có liên quan trực tiếp với phương

VD: - Cái bánh này chưa được ngọt lắm

- Cái áo này không hợp với dáng chị lắm

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

a Nói dịu nhẹ như khen, nhưng thực ra là mỉa mai, chê trách:

b Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói:

c Nói nhằm châm chọc điều không hay của người khác một cách cố ý:

d Nói chen vào chuyện của người trên khi không được hỏi đến:

e Nói rành mạch, cặn kẽ, có trước có sau:

nói mát nói hớt

nói móc

nói leo

nói ra đầu ra đũa

→ liên quan đến phương châm cách thức.

→ liên quan đến phương châm lịch sự

→ liên quan đến phương châm lịch sự

→ liên quan đến phương châm lịch sự

→ liên quan đến phương châm lịch sự

VI Luyện tập:

Bài tập 3-SGK/tr 23

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

a Đôi khi phải dùng những cách nói như “ nhân tiện đây xin hỏi”

vừa tuân thủ phương châm lịch sự vừa để tránh vi phạm phương

châm quan hệ do người nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề không đúng vào đề tài mà hai người đang trao đổi.

b Đôi khi phải dùng những cách nói như “cực chẳng đã tôi phải

nói”; “tôi nói điều này có gì không phải anh bỏ qua cho ” để tránh vi

phạm phương châm lịch sự vì người nói phải nói một điều mà họ nghĩ

là sẽ làm tổn thương thể diện của người đối thoại.

c Đôi khi phải dùng những cách nói như “đừng nói leo”; “đừng có nói cái giọng đó với tôi ” để báo hiệu cho người đối thoại biết là

người đó đã không tuân thủ phương châm lịch sự và phải chấm dứt

sự không tuân thủ đó.

VI Luyện tập:

Bài tập 4-SGK/tr 23,24

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

- nói băm nói bổ:

- nói như đấm vào tai:

- điều nặng tiếng nhẹ:

-nửa úp nửa mở:

-đánh trống lảng

nói thô bạo, xỉa xói (phương châm lịch sự)

nói mạnh, trái ý người khác, khó tiếp thu

(phương châm lịch sự)

nói trách móc, chì chiết (phương châm lịch sự)

Bài tập 5-SGK/tr 24

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

nói mập mờ, không nói ra hết ý (phương châm cách thức)

né tránh, không muốn đề cập đến một vấn đề mà người đối thoại đang trao đổi (phương châm quan hệ).

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học bài và hoàn thành các bài tập ở SGK/ tr23,24

- Lập bảng thống kê hoặc vẽ sơ đồ tư duy các phương châm hội thoại đã học

- Tiếp tục quan sát thực tế và ghi lại ít nhất hai ví dụ có liên quan đến các phương châm hội thoại đã học

- Chuẩn bị bài: “Chuyện người con gái Nam Xương” (Nguyễn Dữ)