Lý luận dạy học đh bài thu hoạch

CÂU HỎI THU HOẠCH AnhChị hãy phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học đại học? Ý nghĩa của sự hiểu biết đối với bản thân với tư cách là người giảng viên trong tương lai. BÀI LÀM Cùng với sự phát triển của lịch sử xã hội, con người đã biết gìn giữ những di sản của quá khứ và hiện tại bằng con đường tự giác, thông qua con đường dạy học. Bởi trải qua thời gian dài, năm tháng kế tiếp nhau con người nhận ra rằng những tri thức, kinh nghiệm đã qua sàng lọc phải được truyền lại cho thế hệ khác và không chỉ bằng sự tùy tiện, tự phát mà công việc này cần phải được tổ chức lại, phải có một đội ngũ những người chuyên làm nhiệm vụ truyền đạt kinh nghiệm đó để tri thức, kinh nghiệm của đời sống được nhiều đứa trẻ cùng lĩnh hội. Quá trình dạy học diễn ra ở mọi cấp bậc giáo dục và quá trình dạy học đại học là hoạt động phối hợp, thống nhất của giảng viên và sinh viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học, hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên những cử nhân khoa học tương lai. Bản chất của quá trình dạy học đại học là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức độc đáo có tính chất nghiên cứu của sinh viên dưới sự điều khiển của giảng viên, nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học ở đại học. Dạy học là một quá trình, bởi quá trình dạy học luôn mang trong nó tính định hướng, tính mục đích lâu dài, trải qua các trạng thái khác nhau nhờ sự vận động của những nội dung theo kế hoạch, sử dụng các phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức và đánh giá kiểm tra tương ứng nhằm hướng tới một mục tiêu thành phần hoặc mục đích toàn bộ. Sự tồn tại, phát triển của quá trình dạy học dựa trên các mặt những thành tố bộ phận cùng tham gia. Trong quá trình vận động, các thành tố tạo nên quá trình dạy học có sự liên hệ mật thiết với nhau theo những quy luật xác định để tạo nên tính ổn định, bền vững và riêng biệt của quá trình dạy học. Từ đó, ta thấy quá trình dạy học đại học tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm các thành tố cơ bản sau: Mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá. Tất cả những thành tố trong cấu trúc trên có mối quan hệ biện chứng với nhau. Trước khi tìm hiểu làm rõ mối quan hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học đại học, chúng ta cần hiểu rõ các yếu tố trong cấu trúc của quá trình dạy học đại học là gì và từng yếu tố đóng vai trò gì trong quá trình dạy dạy học đại học. Giảng viên đại học là các chuyên gia giáo dục, ở trình độ lý tưởng họ vừa là nhà khoa học, nhà chuyên môn giỏi đồng thời là nhà sư phạm mẫu mực với vai trog là người định hướng, tổ chức, hướng dẫn, điều khiển quá trình nhận thức và giáo dục thái độ nghề nghiệp cho sinh viên. Sinh viên là nhóm xã hội đặc biệt, những người đã có kiến thức phổ thông, có năng lực trí tuệ, đã được sàng lọc qua các kỳ thi tuyển, đã quyết định chọn nghề và đang phấn đấu cho mục tiêu nghề nghiệp vì cuộc sống tương lai. Trong quá trình dạy học đại học, sinh viên là đối tượng giảng dạy của giảng viên nhưng đồng thời cũng là chủ thể của hoạt động học tập, vừa chịu sự tác động mang tính định hướng của giảng

BÀI THU HOẠCH

MÔN: LÝ LUẬN DẠY HỌC ĐẠI HỌC

CÂU HỎI THU HOẠCH

Anh/Chị hãy phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học đại học? Ý nghĩa của sự hiểu biết đối với bản thân với tư cách là người giảng viên trong tương lai

BÀI LÀM

Cùng với sự phát triển của lịch sử xã hội, con người đã biết gìn giữ những di sản của quá khứ và hiện tại bằng con đường tự giác, thông qua con đường dạy học Bởi trải qua thời gian dài, năm tháng kế tiếp nhau con người nhận ra rằng những tri thức, kinh nghiệm đã qua sàng lọc phải được truyền lại cho thế hệ khác và không chỉ bằng sự tùy tiện, tự phát

mà công việc này cần phải được tổ chức lại, phải có một đội ngũ những người chuyên làm nhiệm vụ truyền đạt kinh nghiệm đó để tri thức, kinh nghiệm của đời sống được nhiều đứa trẻ cùng lĩnh hội

Quá trình dạy học diễn ra ở mọi cấp bậc giáo dục và quá trình dạy học đại học là hoạt động phối hợp, thống nhất của giảng viên và sinh

viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học, hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên- những cử nhân khoa học tương lai Bản chất của quá trình dạy học đại học là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức độc đáo có tính chất nghiên cứu của sinh viên dưới

sự điều khiển của giảng viên, nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học ở đại học

Dạy học là một quá trình, bởi quá trình dạy học luôn mang trong

nó tính định hướng, tính mục đích lâu dài, trải qua các trạng thái khác nhau nhờ sự vận động của những nội dung theo kế hoạch, sử dụng các phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức và đánh giá kiểm tra tương

ứng nhằm hướng tới một mục tiêu thành phần hoặc mục đích toàn bộ Sự tồn tại, phát triển của quá trình dạy học dựa trên các mặt những thành tố

bộ phận cùng tham gia Trong quá trình vận động, các thành tố tạo nên quá trình dạy học có sự liên hệ mật thiết với nhau theo những quy luật xác định để tạo nên tính ổn định, bền vững và riêng biệt của quá trình dạy học

Từ đó, ta thấy quá trình dạy học đại học tồn tại với tư cách là một

hệ thống bao gồm các thành tố cơ bản sau: Mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá Tất cả những thành tố trong cấu trúc trên có mối quan hệ biện chứng với nhau

Trước khi tìm hiểu làm rõ mối quan hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học đại học, chúng ta cần hiểu rõ các yếu tố trong cấu trúc của quá trình dạy học đại học là gì và từng yếu tố đóng vai trò gì trong quá trình dạy dạy học đại học

- Giảng viên đại học là các chuyên gia giáo dục, ở trình độ lý tưởng họ vừa là nhà khoa học, nhà chuyên môn giỏi đồng thời là nhà sư phạm mẫu mực với vai trog là người định hướng, tổ chức, hướng dẫn, điều khiển quá trình nhận thức và giáo dục thái độ nghề nghiệp cho sinh viên

- Sinh viên là nhóm xã hội đặc biệt, những người đã có kiến thức phổ thông, có năng lực trí tuệ, đã được sàng lọc qua các kỳ thi tuyển, đã quyết định chọn nghề và đang phấn đấu cho mục tiêu nghề nghiệp vì cuộc sống tương lai Trong quá trình dạy học đại học, sinh viên là đối tượng giảng dạy của giảng viên nhưng đồng thời cũng là chủ thể của hoạt động học tập, vừa chịu sự tác động mang tính định hướng của giảng

viên vừa phải phát huy tính chủ động sáng tạo của riêng mình để phát triển

- Mục tiêu dạy học đại học là tạo ra các chương trình đào tạo phù hợp với sinh viên, nhằm trang bị cho sinh viên hệ thống những tri thức khoa học hiện đại, hệ thống các kỹ năng kỹ xảo ương ứng về một lĩnh vực khoa học nhất định; phát triển năng lực hoạt động trí tuệ của sinh viên; hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan và những phẩm chất đạo đức nói chung, đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên… hình thành lên các năng lực hành động ở sinh viên sau khi kết thúc chương trình đào tạo

- Nội dung dạy học đại học là hệ thống những tri thức, những cách thức hoạt động, kinh nghiệm hoạt động sáng tạo và thái độ ứng xử luôn vận động và phát triển dưới ảnh hưởng của các nhân tố kinh tế - xã hội, của cuộc cách mạng khoa học công nghệ; là môi trường bên trong, là bản thể của quá trình dạy học đại học bởi toàn bộ hoạt động dạy và học đều diễn ra trên nền tảng của nội dung dạy học đại học

- Phương pháp dạy học đại học là tổ hợp các cách thức hoạt động phối hợp , tương tác giữa giảng viên và sinh viên nhằm làm cho sinh viên chủ động tích cực học tập, tự chiếm lĩnh tri thức khoa học, nghiệp

vụ hình thành hệ thống kỹ năng, kỹ xảo và hệ thống thái độ chuẩn mực với thực tiễn

- Phương tiện dạy học đại học là tập hợp những đối tượng vật chất được giảng viên sử dụng để tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của sinh viên, đồng thời để sinh viên tiến hành các hoạt động nhận thức của mình, qua đó thực hiện các nhiệm vụ dạy học

- Hình thức tổ chức dạy học đại học là cách thức tổ chức hoạt động

pháp, phương tiện dạy học cụ thể nhằm thực hiện mục tiêu dạy học, tùy theo yêu cầu của từng bài học và mức độ nhận thức của sinh viên, khả năng thực hiện của giảng viên mà người giảng viên thiết kế, sử dụng những hình thức tổ chức dạy học phù hợp

- Kiểm tra, đánh giá là một quá trình diễn ra xuyên suốt quá trình dạy học, giúp giảng viên xác định được mức độ đạt được mục tiêu bài giảng, từ đó xem xét và điều chỉnh nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giảng dạy sao cho đạt được tối đa mực tiêu giảng dạy

Mỗi thành tố trong quá trình dạy học đại học đều vận động theo quy luật riêng nhưng chúng lại cùng tuân theo quy luật chung của hệ thống Chất lượng của giáo dục đại học phụ thuộc tất cả vào các thành tố trên Do vậy, muốn nâng cao chất lượng dạy học thì phải kết hợp thành thục, linh hoạt những thành tố trong quá trình dạy học đại học Nhưng để làm được điều đó thì không chỉ người giảng viên mà cả sinh viên cũng phải hiểu được mối quan hệ giữa các thành tố trong mối quan hệ trên, đó

là mối quan hệ mật thiết và tác động biện chứng với nhau

Thứ nhất, là mối quan hệ giữa người giảng viên với sinh viên Như

chúng ta đã biết, hoạt động dạy học đại học bao gồm: hoạt động dạy của giảng viên và hoạt động học của sinh viên, vì vậy giảng viên và sinh viên là các nhân tố trung tâm của quá trình dạy học đại học Nếu như không có nhân tố giảng viên và sinh viên thì sẽ không có hoạt động dạy học, mà thiếu một trong hai nhân tố này thì quá trình dạy học đai học cũng không được diễn ra Hoạt động dạy và hoạt động học phải được phối hợp với nhau Tuy nhiên như đã nêu trên, sinh viên vừa là đối tượng giảng dạy của giảng viên nhưng đồng thời cũng là chủ thể của hoạt động học tập, vừa chịu sự tác động mang tính định hướng của giảng

viên vừa phải phát huy tính chủ động sáng tạo của riêng mình để phát triển Chính vì vậy quá trình dạy học cần đảm bảo sự thống nhất giữa sự lãnh đạo của giảng viên và sự tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức của sinh viên

Thứ hai, mối quan hệ giữa yếu tố nội dung dạy học với các thành

tố khác trong quá trình dạy học đại học Trước hết nội dung dạy học đại

học được xây dựng tùy thuộc theo yêu cầu của mục tiêu dạy học đại học

và đặc điểm của người giảng viên cũng như của sinh viên (lứa tuổi, trình

độ năng lực) hay điều kiện phương tiện cơ sở vật chất cũng có ảnh hưởng Ví dụ như với mục tiêu dạy học là trang bị cho sinh viên những kiến thức thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng thì người giảng viên không thể xây dựng nội dung theo tri thức khoa học của chuyên ngành truyền thông đa phương tiện Cũng như tùy từng lứa tuổi sinh viên mà ta có thể xây dựng những nội dung khác nhau, ví dụ như với sinh viên năm nhất

mà giảng viên lại giảng dạy kiến thức thuộc các lớp sinh viên năm ba hay năm tư là hoàn toàn không hợp lý Và ngoài ra, tuy theo đặc điểm, năng lực của từng giảng viên mà họ có thể xây dựng cho mình những

nội dung dạy học phù hợp, tinh giản nội dung dạy học theo các mức độ:

thông tin cần biết; thông tin nên biết; thông tin có thể biết sao cho họ có thể truyền tải tốt nhất Sau nữa, tuy theo nội dung dạy học mà giảng viên

có thể chọn lựa cho mình những phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức sao cho phù hợp Ví dụ như giáo dục cho học sinh lòng yêu nước thì người giáo viên có thể tổ chức các chuyên tham quan, dã ngoại “về nguồn” hay đến các danh lam thắng cảnh…Không những thế, tùy theo nội dung dạy học đúng hay sai, phù hợp hay chưa phù hợp mà những kết quả đào tạo sẽ tốt hay xấu dựa trên cở sở của kết quả kiểm tra đánh giá

Thứ ba, mối quan hệ giữa yếu tố mục tiêu dạy học và với các thành tố khác trong quá trình dạy học đại học Mục tiêu dạy học là nhân

tố hàng đầu trong việc định hướng cho sự vận động và phát triển của toàn bộ hoạt động dạy học ở đại học Ta có thể thấy tùy theo từng mục tiêu dạy học mà giảng viên hay giảng viên có những hoạt động sao cho thích hợp Hay là việc chọn lựa nội dung dạy học, phương tiện, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học cũng là dựa vào mục tiêu dạy học địa học Ví dụ như mục tiêu dạy học của chuyên ngành Lịch sử Đảng là đào tạo đội ngũ Cán bộ nghiên cứu, giảng dạy Lịch sử Đảng và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hệ thống trường Đảng và

hệ thống giáo dục quốc dân cả nước; cán bộ trong các tổ chức chính trị

-xã hội thuộc hệ thống chính trị của Việt Nam; các nghiên cứu viên độc lập… thì từ mục tiêu đào tạo đó, người giảng viên sẽ phải thiết kế, xây dựng nội dung dạy học cùng với sử dụng các phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu đào tạo đã định ra, sao cho sinh viên phương pháp dạy học phải khơi gợi được hứng thú học tập cho sinh viên, kết hợp sử dụng các phương tiện hỗ trợ dạy học hiện đại giúp sinh viên có cái nhìn tổng quát nhất về một giai đoạn lịch sử nào đó

và phải có hình thức tổ chức dạy học đa dạng, thay vì chỉ học tập trên lớp thì giảng viên tổ chức cho sinh viên các buổi tham quan ngoại khóa

ở các di tích lịch sử…Tuy nhiên, các thành tố trên cũng có tác động ngược trở lại mục tiêu dạy học Ví dụ như qua quá trình thực tiễn của hoạt động giáo dục, đặc biệt là kết quả kiểm tra đánh giá giảng viên có thể điều chỉnh, hoàn thiện mục tiêu dạy học phù hợp hơn và theo đúng với yêu cầu của thực tiễn xã hội

Thứ tư, mối quan hệ giữa các nhân tố phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức với các thành tố khác của quá trình dạy học đại học.

Ta có thể thấy dễ dàng phương pháp, phương tiện hay hình thức dạy học phụ thuộc chặc chẽ vào mục tiêu, nội dung dạy cũng như là đặc điểm của người giảng viên và sinh viên trong những phân tích ở trên Và đến đây các yếu tố phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức cũng tác động ngược trở lại các yếu tố còn lại Nếu như người giảng viên kết hợp hài hòa, linh hoạt các phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học thì sẽ thúc đẩy hoạt động giáo dục diễn ra tốt hơn, sẽ giúp cho mục tiêu, kết quả kiểm tra đánh giá đạt được hiệu quả cao hơn, giúp cho nội dung dạy học dễ thực hiện hơn và cả quá trình dạy học đại học của cả giảng viên hay sinh viên cũng diễn ra thuận lợi hơn Còn nếu như phương tiện, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học không tối ưu, không phù hợp thì quá trình dạy học đại học sẽ diễn ra không thuận lợi

Thứ năm, mối quan hệ giữa yếu tố kiểm tra, đánh giá với các thành

tố khác trong cấu trúc của quá trình dạy học đại học Qua các phân tích

ở trên ta có thể thấy tất các yếu tố: mục tiêu dạy học, giảng viên, sinh viên, nội dung và phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học đều có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kiểm tra đánh giá của quá trình dạy học đại học Nếu các yếu tố trên tốt, phát huy được tối đa vai trò của mình trong quá trình dạy học đại học thì kết quả kiểm tra đánh giá sẽ tốt

và ngược lại Tuy nhiên, yếu tố kiểm tra đánh giá của một hoạt quá trình dạy học còn có vai trò rất quan trọng khác nữa là phản ảnh, là cơ sở để đánh giá quá trình dạy học đại học Giúp giảng viên biết được hoạt động dạy của mình đã tốt chưa, từ đó giảng viên sẽ có những điều chỉnh các thành tố khác sao cho phù hợp và hoàn thiện nhất Ví dụ như sau một buổi giảng dạy về “vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam”, nhằm giúp sinh viên hiểu rõ hơn về con đường ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc mà sinh viên lại

không thấy say mê, hứng thú với nội dung giảng dạy của giảng viên, thì chúng ta phải xem lại chúng ta đã sử dụng các thành tố trên đã hài hòa, phù hợp hay chưa để có thể khiến cho sinh viên tích cực, chủ động tìm tòi những kiến thức về cuộc đời hoạt động của Nguyễn Ái Quốc

Từ đây, qua việc phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trên chúng

ta thấy được rằng quá trình dạy học đại học là một hệ thống phức hợp nhiều thành tố có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau tạo thành

và chất lượng dạy học đại học có đạt hiệu quả hay không phụ thuộc tất

cả vào các thành tố này Chính vì vậy việc hiểu rõ các thành tố trên và mối quan hệ của chúng sẽ giúp cho người giảng viên:

- Thứ nhất, người giảng viên xác định được cho bản thân những định hướng, phương án xây dựng nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức giảng dạy, kiểm tra đánh giá phù hợp nhất, đáp ứng được mục tiêu đào tạo đã đề ra và yêu cầu của xã hội

- Thứ hai, giúp cho giảng viên dự đoán được những tình huống sư phạm có thể xảy ra trong quá trình dạy học, ví dụ như trương hợp giảng viên đặt câu hỏi mà không sinh viên nào trả lời, thì phải xem lại câu hỏi

đó đã phù hợp với năng lực của sinh viên hay chưa?, cách đặt câu hỏi đã tường minh, rõ ràng hay chưa? Và nếu câu hỏi mang tính đào sâu thông tin mà giảng viên lại sử dụng để hỏi trong phương pháp phỏng vấn nhanh thì chắc chắn không phù hợp, từ đó người giảng viên sẽ dự trù ra các phương án khi gặp phải các tình huống sư phạm

- Thứ ba, việc hiểu rõ mối quan hệ và tầm quan trọng của mỗi thành tố sẽ giúp người giảng viên tránh được tình trạng tuyệt đối hóa bất

kỳ thành tố nào Bởi điều đó là vô cùng nguy hiểm, ví dụ nếu người giảng viên quá chú trọng đến yếu tố nội dung mà đặt nhẹ các thành tố

còn lại có thể dẫn đến tình trạng “dạy học nhồi nhét” vì quá tham kiến thức, không tinh giản nội dung dạy học, gây lên tâm lý chản nản cho sinh viên

- Thứ tư, việc hiểu rõ mối quan hệ và tầm quan trọng của mỗi thành tố trong quá trình dạy học đại học, không chỉ giúp cho người giảng viên kế hoạch giảng dạy tốt nhất mà còn giúp cho sinh viên hiểu được vai trò của mình trong quá trình dạy học đại học: là chủ thể của hoạt động học tập, vừa chịu sự tác động mang tính định hướng của giảng viên, vừa phải phát huy tính chủ động sáng tạo của riêng mình để phát triển, từ đó xác định cho bản thân mục tiêu học tập rõ ràng và có cho mình phương pháp học tập tốt nhất để lĩnh hội kiến thức phục vụ cho công việc trong tương lai của mình

Mỗi thời đại thì hoàn toàn khác nhau, cùng với sự phát triển như

vũ bão của cuộc cách mạng hoa học công nghệ 4.0 như ngày nay, đòi hỏi phải đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao dồi dào hơn cho công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc, trong đó lĩnh vực giáo dục hay nói cách khác là người thầy đóng vai trò quan trọng trong công cuộc

ấy Và muốn trở thành một người giảng viên có chuyên môn vững vàng

và phương pháp giảng dạy tốt đáp ứng yêu cầu của thời đại, buộc mỗi người giảng viên phải không chỉ không ngừng đào sâu, tìm tòi, làm chủ kiến thức mà còn phải hiểu rõ nội hàm, vai trò của từng thành tố và mối quan hệ của chúng trong quá trình dạy học đại học, để làm sao kích thích được tính tích cực trong hoạt động nhận thức của sinh viên, giúp sinh viên lĩnh hội được những tri thức khoa học của chuyên ngành phục vụ cho công việc trong tương lai của mình