ĐỀ CƯƠNG môn lý LUÂN dạy học đại học

- khái niệm: Quá trình dạy học đại học là hoạt động phối hợp, thống nhất của giảng viên và sinh viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học, hình thành và phát triển nh

Người học

MÔN LÝ LUÂN DẠY HỌC ĐẠI HỌC Câu 1: Phân tích bản chất của quá trình dạy học đại học ?

- khái niệm: Quá trình dạy học đại học là hoạt động phối hợp, thống nhất của

giảng viên và sinh viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học,

hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên những cử nhân khoa học tương lai

Chúng ta muốn tổ chức quá trình dạy học đại học đạt kết quả cao trước chúng

ta cần phải hiểu được bản chất của quá trình dạy học đại học là gì? Vị trí vai trò của

người thầy và người sinh viên trong quá trình dạy học

- sơ đồ : BẢN CHẤT CỦA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC ĐẠI HỌC

- các dấu hiệu cuả quá trình dạy học đại học

+ là quá trình nhận thức độc đáo có tính chất nghiên cứu của người sinh viên

+ có sự tổ chức và điều khiển của người giảng viên nhằm thực hiện tốt đến

nhiệm vụ dạy học ở bậc đại học Tác dụng chủ đạo của người thầy là giúp cho sinh

viên hoàn thành được hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu.( học tập và

nghiên cứu khoa học tìm ra chân lý mới cho nhân loại)

+ khi tiến hành hoạt động hoạt động học tập ở đại học người sinh viên không

chỉ có năng lực nhận thức thông thường mà cần tiến hành hoạt động nhận thức mang tính chất nghiên cứu trên cơ sở khả năng tư duy độc lập, sáng tạo phát triển ở mức độ cao Điều đó có nghĩa là, dưới vai trò chủ đạo của người thầy,sinh viên không nắm

máy móc những chân lí có sắn mà họ có khả năng tiếp nhận những chân lí đó với óc

phê phán, có thể khẳng định , phủ định hoài ghi khoa học, lật ngược vấn đề, đào sâu

hoặc mở rộng vv…

+ trong quá trình học ở đại học người sinh viên vừa phải thực hiện nhiệm vụ

học tập vừa thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học tìm kiếm chân lí mới ví dụ “

bài tập sau mỗi học phần là sinh viên phải làm bài tiểu luận, những sinh viên xuất sắcđược tham gia làm đề tài nghiên cứu khoa học, rồi cuối cùng là những sinh viên xuấtxắc được làm khóa luận tốt nghiệp.”

+ các khâu củng cố kiểm tra tri thức kỹ năng kĩ xảo của sinh viên mang sâu

sắc, riêng biệt về nội dung , hình thức và cách thức tiến hành

+ sau quá trình học tập ở đại học người sinh viên dần dần hình thành được thế

giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng và những phẩm chất đạo đức của

người cán bộ khoa học , kỹ thuật, người cán bộ quản lí, nghiệp vụ có trình độ đại học tương lai

Nghiên cứu, tìm tòi

Giáo viên với

HS với các điều kiện học tập

Kiến thức đã học; năng lực thích ứng với phương pháp dạy học; động cơ học tập ; năng lực tư duyMục đích, mục tiêu

Câu 2: Phân tích mối quan hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học đại học ?

+ Quá trình dạy học đại học: là hoạt động phối hợp, thống nhất của giảng viên

và sinh viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học, hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên những cử nhân khoa học tương lai

+ mục đích, mục tiêu dạy-học: là cái đích của quá trình dạy học đó là hình

thành thế giới quan khoa học ,lí tưởng, ước mơ, hoài bão, nghề nghiệp và những

phẩm chất đạo đức, tác phong của người cán bộ khoa học kỹ thuật, người cán bộ

quản lí kinh tế, cán bộ nghiệp vụ, hành chính vv…

+ Tạo ra các chương trình đào tạo phù hợp với sinh viên nhằm hình thành nănglực hành động ( là khả năng thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ , vấn đề thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp xã hội hay cá nhân trong những tình huống khác nhau, trên cơ

sở hiểu biết, kỹ năng kỹ xảo cũng như sự sẵn sàng lao động)

+ Nội dung dạy học đại học: là nền văn hóa của nhân loại, bao gồm các khái

niệm , quy luật , lý thuyết , phương pháp nhận thức khoa học ( cách học, phương

pháp tư duy); các phương pháp chuyên môn đặc trưng và chuyên biệt; các thái độ, giátrị hành vi ứng xử

+ Nội dung mang tính linh hoạt, phù hợp với nhu cầu chủ thể và môi trường xãhội; mang tính liên môn;được cấu tạo từ những tình huống mang tính phức hợp gắn

lý thuyết với kinh nghiệm thực tiễn của người học

+ Phương pháp dạy học đại học là: là cách thức hoạt động của người giáo

viên và sinh viên nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với

những nội dung và những điều kiện dạy học cụ thể

+ Người thầy giáo là chủ thể của hoạt động giảng dạy, giữ vai trò chủ đạo

trong quá trình dạy học ở đại học

+ người sinh viên: vừa là chủ thể vừa là khách thể của quá trình dạy học đại

học

+ kiểm tra đánh giá quá trình dạy học: đây là quá trình cần thiết để đánh giá

hiệu quả của quá trình dạy học, quá trình đánh giá phải được tiến hành tiên tục và cả quá trình dạy học, có như vậy chúng ta mới có thể đánh giá đúng chất lượng của quá trình dạy học

- vẽ sơ đồ:

QUÁ TRÌNH DẠY HỌC NHƯ LÀ MỘT HỆ THỐNG

3

KIỂM TRA ĐÁNG GIÁ KẾT QUẢ

Tự KT,tự đánh giá kết quả

nhau>> phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức cũng khác nhau”

 Nội dung dạy học bị chi phối bởi mục đích, nhiệm vụ dạy học, đồng thời

nó phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện tốt mục đích, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của trường đại học Mặt khác, nội dung dạy học ở đại học quy định việc lựa chọn và vận dụng phối hợp các phương pháp, phương tiện dạy học, góp phần nâng cao chất lượng

và hiệu quả dạy học ở các trường đại học

 Phương pháp và phương tiện dạy học bị quy định bởi nội dung dạy học, mục đích dạy học, và người giảng viên, đồng thời nó phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ đào tạo và truyền tải nội dung dạy học một cách trọn ven

và có hiệu quả hơn Ví dụ “ sinh viên khoa xuất bản họ được trang bị và được học ở trong những phòng xuất bản sách Còn sinh viên khoa phát thanh thì họ được họ ở những phòng thu và phát”

 Người thầy giáo là chủ thể của hoạt động giảng dạy, giữ vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học ở đại học thầy giáo có chức năng tổ chức, điều khiển, lãnh đạo hoạt động của sinh viên, giúp cho sinh viên thực hiện đầy đủ và có chất lượng cao những yêu cầu đã được quy định phù hợp với mục đích dạy học ở đại học

 Người thầy là người trực tiếp lựa trọn nội dung và phương pháp phù hợp để giúp người sinh viên hoàn thành quá trình học một cách hiệu quả nhất

 Người sinh viên là chủ thể của hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu trong quá trình dạy học người sinh viên vừa là chủ thể vừa là khách thể Dưới sựđịnh hướng, dẫn dắt của người thầy , sinh viên sẽ chủ động, tích cực lựa chọn những nội dung và phương pháp học tập hiệu quả và phù hợp với chính mình

 Trong quá trình dạy học, nhân tố thầy giáo với hoạt động dạy và sinh viên với hoạt động học là nhân tố trung tâm của quá trình dạy học nếu không có nhân tố thầyhoặc trò, hoặc ko có dạy và học thì ko bao giờ có bản thân quá trình dạy học ở đại học

 Kết quả của quá trình dạy học ở đại học phản ánh kết quả vận động và phát triển tổng hợp của các nhân tố, đặc biệt là nhân tố người sinh viên với hoạt động học tập nó là xuất pháp điểm của các mối liên hệ ngược trong và ngoài của quá trình dạy học ở đại học

 Để biết được kết quả của quá trình dạy học chúng ta cần tiến hành công tác kiểm tra, đánh giá, công việc này phải được tiến hành liên tục và trong cả quá

trình dạy học, thông qua quá trình kiểm tra người thầy sẽ điều chỉnh hoạt động dạy của mình giúp cho người sinh viên hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu một cách hiệu quả nhất

Câu 3: Phân tích vai trò của người giảng viên và sinh viên trong quá trình dạy học?

- khái niêm: Quá trình dạy học đại học là hoạt động phối hợp, thống nhất của giảng viên và sinh viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học, hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên những cử nhân khoa học tương lai

Người thầy và sinh viên là hai hạt nhân của quá trình dạy học, nếu thiếu một trong hai người thì quá trình dạy học không thể thực hiện được, trong quá trình dạy học đại học người thầy và sinh viên mỗi người có một vị trí và vai trò riêng của mình

- vai trò của người thầy : thầy giáo là chủ thể của hoạt động dạy, có vai trò tổ chức điều khiển, hướng dẫn QTDH (xác định mục đích, lựa chọn nội dung, kích thíchhứng thú), động cơ của người học, tổ chức việc học, sử dụng PP, phương tiện một cách thích hợp

- Người thầy điều khiển các nội dung và phương pháp trọng tâm; chủ yếu giữ vai trò là người tư vấn, chỉ dẫn động viên; tổ chức quá trình lĩnh hội tri thức và năng lực ; linh hoạt trong việc đưa ra nội dung dạy học

>> để thực hiện tốt cái vai trò ấy người thầy cần phải thực hiện tốt những yêu cầu sau

 Thứ nhất người thầy phải có thế giới quan khoa học, lý tương đạo tạo

thế hệ trẻ; lòng yêu nghề Lòng yêu mến người học, những phẩm chất ý chí, đạo đức

 Thứ hai người thầy phải có năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng

lực tổ chức các hoạt động giáo dục có trình độ chuyên môn cao

 Thứ ba: Thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu, chỉnh lý, bổ sung nội dung

và phương pháp giảng dạy để không ngừng hoàn thiện bản thân và đem lại hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy

 Thứ 4: người thầy phải có năng lực chế biến tài liệu, gia công về mặt sư

phạm

 Thứ 5: Phấn đấu và tu dưỡng để có một nếp sống văn hóa cao, một

phong cách mẫu mực nhằm tạo ra một uy tín chân chính và thực sự, biểu hiện từ cử chỉ, lời nói đến tinh thần lao động hăng say, sáng tạo, lý tưởng nghề nghiệp cao đẹp

 Xây dựng mối quan hệ thầy - trò tốt đẹp: vừa nghiêm túc vừa thân mật;

có thái độ yêu thương và tin tưởng học sinh; biết đối xử dân chủ và công bằng; chân thành và giản dị; biết phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh

 Có tư thế tác phong gương mẫu trước học sinh: ăn nói lịch sự, nhã nhặn, tôn trọng, cử chỉ đàng hoàng

 Giáo viên bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình, biết nêu vấn đề và hướng dẫn học sinh tự giải quyết, bảo đảm kiến và kỹ năng, giáo viên “khaithác thác lỗi” để rèn luyện phương pháp học tập, giảm thời lượng thuyết trình của giáo viên đến mức thấp nhất, tăng hoạt động tìm tòi, tăng tính chủ động, tham gia xâydựng bài của học sinh

 Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng hợp lý SGK trên lớp

 Giáo viên khai thác thiết bị dạy học (trong đó có công nghệ thông tin) tăng cường thí nghiệm, thực hành trực quan (kênh chữ, kênh hình) để nâng cao hiệu quả dạy học và gắn bài giảng sát với thực tế của cuộc sống

 Xác định mục đích và xây dựng động cơ, thái độ học tập

- vai trò của người học trong quá trình dạy học

 Trong quá trình dạy học sinh viên vừa là chủ thể, vừa là khách thể của quá trình dạy học hay nói cách khác ta có thể hiểu Sinh viên là đối tượng của hoạt động dạy và là chủ thể của hoạt động nhận thức( hoạt động học tập và nghiên cứu)

do đó người sinh cần phải tự vận động trên cơ sở phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, đối lập dưới sự hướng dẫn điều khiển của giáo viên

 xác định mục tiêu, chủ động tích cực lĩnh hội bài giảng, lựa chọn cách học thích hợp để tìm kiếm kiến thức, cấu trúc lại vốn kiến thức của mình, vận dụng, kiểm tra đánh giá điều chỉnh việc học

 sinh viên sẽ tích cực chủ động sáng tạo chiến lĩnh tri thức của nhân loại

và biến những tri thức đó thành tri thức của mình

 Sinh viên trong quá trình dạy học họ phải hoàn thành nhiệm vụ chủ yếu

là tiếp thu một cách sáng tạo , có phê phán ở trình độ cao, những hiểu biết và những

kỹ năng cơ bản về nghề nghiệp tương lai nói một cách khác họ phải phấn đấu nắm được cơ sở của nghề nghiệp mà họ cần đảm nhiệm sau khi tốt nghiệp đại học với tư cách là người cán bộ khoa học, kỹ thuật, người cán bộ quản lý, nghiệp vụ có trình độ cao

 Những tri thức mà họ lĩnh hội không phải là những tri thức phổ thông cơbản mà là hệ thống tri thức cơ bản, cơ sở chuyên ngành , tri thức chuyên ngành và hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng về một ngành khoa học kỹ thuật văn hóa nhất định

 Bên cạnh nhiệm vụ nhận thức cái mới đối với bản thân sinh viên còn bắtđầu thực sự tham gia tìm kiếm cái mới đối với nhân loại một cách vừa sức , vì thế hoạt động nghiên cứu khoa học đi vào quá trình học tập ở đại học và tồn tại như là một bộ phận hữu cơ của quá trình đó

 Sinhh viên cần phát huy cao độ tính tự giác , tích cực độc lập của mình dưới tác dụng chủ đạo của người thầy

>> để thực hiện và phát huy tốt vai trò ấy của mình người sinh viên cần phải thực hiện tốt những yêu cầu sau:

+ Cần chủ động rèn luyện phương pháp tự học, tự nghiên cứu để hoàn thànhthói quen học suốt đời

+ Tăng cường tổ chức và quản lý hoạt động tự học của bản thân

+ Học sinh kết hợp học tập cá nhân với học tập tương tác, hợp tác, huy độngmọi nhóm trình độ (giỏi, khá, trung bình, yếu, kém) tham gia xây dựng bài

+ Học sinh hứng thú, tích cực, chủ động xây dựng bài

+ Học sinh tự thực hành trực quan, và tự liên hệ với thực tế cuộc sống + Học sinh biết cách tự đánh giá, kết hợp với đánh giá của thầy với của tròtheo các mức độ (biết, thông hiểu, vận dụng)

Câu 4: : Trình bày các nhiệm vụ của quá trình dạy học và nêu mối liên hệ giữa chúng ?

- Quá trình dạy học đại học là hoạt động phối hợp, thống nhất của giảng viên

và sinh viên nhằm giúp sinh viên chiếm lĩnh nội dung học vấn đại học, hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên những cử nhân khoa học tương lai

- Quá trình dạy học đại học có 3 nhiệm vụ đó là dạy nghề, dạy phương pháp vàhoàn thiện đạo đức, thái độ nghề nghiệp

- Nhiệm vụ 1: trang bị cho sinh viên hệ thống những tri thức khoa học hiện

đại và hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng về một lĩnh vực khoa học nhất định, bước đầu trang bị cho sinh viên phương pháp luận khoa học, các phương pháp nghiên cứu và phương pháp tự học có liên quan tới nghề nghiệp tương lai của họ

+ Quá trình dạy học ở đại học trước hết cần trang bị cho sinh viên hệ thống những tri thức, kỹ năng , kỹ xảo về một ngành khoa học nhất định

 Hệ thống tri thức bao gồm: những sự kiện khoa học; những lí thuyết, họcthuyết khoa học, những khái niệm, những phạm trù, những quy luật, quy tắc đó là những tri thức lí thuyết phản ánh kết quả của quá trình khái quát hóa, hệ thống hóa, tổng hợp hóa những tư tưởng, những quan điểm của nhân loại về một lĩnh vực khoa học nào đó.; những kinh nghiệm hoạt động sáng tạo; những tri thức đáng giá >> những tri thức này sẽ giúp cho sinh viên có cái nhìn bao quát hơn, có nhận thức sâu sắc hơn, đúng đắn hơn trên cơ sở nhận xét, đánh giá, phê phán the chủ quan Điều đó

có thể giúp sinh viên có thể mở rộng tầm nhìn, khả năng đi sâu một vấn đề và bồi dưỡng óc phê phán, năng lực phân tích đánh giá

 Tri thức hiện đại

 Tri thức khoa học cơ bản, tri thức khoa học cơ sở và tri thức khoa học chuyên ngành là những tri thức chủ yếu cần trang bị cho sinh viên: tri thức khoa học

cơ bản, tri thức cơ sở của chuyên ngành;tri thức chuyên ngành và tri thức công cụ

+ trên cơ sở trang bị hệ thống những tri thức cơ bản , cơ sở của chuyên ngành, các trường đại học cần rèn luyện cho sinh viên hệ thống những kỹ năng kỹ xảo cần thiết, đáp ứng yêu cầu “ đào tạo đội ngũ lao động có trí thức có tay nghề, có năng lực thực hành, năng động và sáng tạo

- nhiệm vụ 2: phát triển năng lực hoạt động trí tuệ của sinh viên.

+ các công trình nghiên cứu về tâm lí học và giáo dục học đã khẳng định rằng

sự phát triển trí tuệ nói chung được đặc trưng bởi sự tích lũy những thao tác trí tuệ thành thạo , vững chắc của con người đó là hoạt động chuyển biến về chất trong hoạtđộng nhận thức của con người sinh viên nói riêng

Những phẩm chất chủ yếu mà người sinh viên cần rèn luyện là:

+ Trong quá trình dạy học ở đại học, các phẩm chất và năng lực hoạt động trí tuệ của sinh viên được phát triển không ngừng.

+ Điều kiện cần thiết để dạy học thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển trí tuệ của người sinh viên là hoạt động dạy học ở đại học phải không ngừng đi trước , đón trước

sự phát triển trí tuệ và dạy học phải vừa sức với sinh viên

+ nhiệm vụ 3: trên cơ sở trang bị tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và phát

triển năng lực hoạt động trí tuệ và hình thành mà hình cho sinh viên cơ sở TGQKH lýtưởng và những phẩm chất đạo đức của con người mới

+ thế giới quan: là hệ thống những quan điểm về thế giới, những hiện tượng trong tự nhiên xã hội

Trong QTDHĐH cần phải quan tâm đầy đủ đến việc hình thành cơ sở TGQ khoa học cho sinh viên để họ suy nghĩ đúng và thái độ, hành động đúng

+ hình thành ở sinh viên lý tưởng sống, bồi dưỡng cho học sinh lý tưởng CM

là phải giúp cho họ có ước mơ, hoài bão cao đẹp có phương hướng sống đúng đắn trước mắt là phải giúp họ có nhu cầu học, ham học, có tinh thần sáng tạo, ý thức tráchnhiệm với bản thân, gia đình, tổ quốc

- Mối quan hệ của 3 nhiệm vụ dạy học đại học

+ 3 nhiệm vụ trên có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động hỗ trợ lẫn nhau giúp cho QTDHDH đạt được mục tiêu dạy học đề ra

+ Nếu không có khối lượng tri thức cơ bản, đúng đắn và phương pháp nhận thức đúng đắn khoa học thì sẽ không phát triển được tri tuệ và cũng thiếu cơ sở để hình thành TGQKH, lý tượng và niềm tin đúng đắn cho người học Phát triển trí tuệ vừa là kết quả vừa là điều kiện của việc nắm tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, hình thành TGQKH, lý tưởng và những phẩm chất đạo đức khác, phải có trình độ phát triển nhậnthức nhất định mới giúp sinh viên biết cách nhìn nhận biết tỏ thái độ và biết hành động đúng mới biến tri thức thành niềm tin và lý tưởng

+ đặc điểm của nội dung dạy học là có tính chất liên môn, và đặc điểm nhận thức của con người là từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, từ trực quan sinh độngđến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn do đó quá trình dạy học đạihọc cần phải tuân thủ các nhiệm vụ trên để đạt được mục đích của quá trình dạy học

+ các nhiệm vụ vừa là mục đích vừa là mục tiêu của quá trình dạy học đại học Nhiệm vụ 3 vừa là mục đích của 2 nhiệm vụ trên, nó là yếu tố hình thành và chủ đạo việc nắm tri thức kỹ năng, kỹ xảo và phát triển năng lực nhận thức

Câu 5: Trình bày hệ thống các nguyên tắc dạy học và mối quan hệ giữa chúng ?

Mở đầu:

khái niệm :

- Nguyên tắc dạy học đại học là những luận điểm cơ bản có tính quy luật của lí luận dạy học đại học, chỉ đạo toàn bộ tiến trình dạy học và nhằm thực hiện tốt mục đích, nhiệm vụ dạy học ở đại học đã đề ra

- cơ sở xây dựng nên nguyên tắc dạy học đại học:

 Mục đích của dạy học đại học là cơ sở chung cho toàn bộ quá trình DHĐH nên nó cũng là cơ sở cho nguyên tắc DHĐH

 Phải đảm bảo chỉ đạo quá trình dạy học đại học nói chung, quá trình nhận thức của sinh viên nói riêng thu được kết quả cao nhất

 Phải kết hợp được những đặc điểm nhận thức của loài người với đặc điểm nhận thức độc đáo của sinh viên

 Các nguyên tắc DHĐH phải phản ánh đầy đủ các quy luật DHĐH

 Cần kế thừa có chọn lọc hoàn thiện các nguyên tắc dạy học trước đây

 Căn cứ và thực tiễn DHĐH để hoàn thiện hệ thống nguyên tắc dạy học ĐH

- hệ thống các nguyên tắc dạy học đại học:

dạy học đại học có tất cả 7 nguyên tắc khác nhau bao gồm

Một là :Nguyên tắc đảm bảo tính thống nhất giữa tính khoa học, tính giáo dục

và tính nghề nghiệp trong quá trình dạy học ở đại học.

- Trong quá trình dạy học, trước tiên người sinh viên cần phải nắm được những tri thức khoa học cơ bản , tri thức cơ sở của chuyên ngành và hệ thống tri thức chuyên ngành, tri thức công cụ và những phương pháp học tập nghiên cứu hiệu quả, khoa học

Nó sẽ là cơ sở để bồi dưỡng thế giới qua khoa học , lí tưởng nghề nghiệp, những phẩm chất đạo đức cần thiết của người cán bộ khoa học, kỹ thuật tương lai

- Muốn làm được điều đó chúng ta cần phải tuân thủ nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học, tính giáo dục và tính ghề nghiệp trong quá trình dạy học đại học

- nếu thực hiện quán triệt tốt nguyên tắc này nó sẽ giúp cho sinh viên nắm được

bản chất của sự vật hiện tượng, có thể góp phần tác động đến chúng một cách hợp quy luật theo hướng nghề nghiệp của mình Mặt khác, còn giúp họ hình thành thế giới quan khoa học, niềm tin và hứng thú khoa học, đặc biệt là lí tưởng và tình cảm nghề nghiệp tương lai

Đảm bảo cho sinh viên những phẩm chất và năng lực cần thiết của người cán bộ khoa học tương lai phù hợp với mục tiêu đào tạo

Hai là :Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn nghề nghiệp trong quá trình dạy học ở đại học.

- Lý luận là: hệ thống tri thức trên một lĩnh vực nào đó , biểu hiện dưới dạng những khái niệm , phạm trù, nguyên lý quy luật có tác dụng chỉ đạo hoạt động của con người

- Thực tiễn là: hiện thực khách quan

- Lí luận và thực tiễn có mối quan hệ biện chứng với nhau theo Lê nin “ ko có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng”

- do đó trong quá trình học chúng ta phải thống thất giữa lý luận và thực tiễn, vì

lý luận có tác dụng soi đường cho thực tiễn, còn thực tiễn có tác dụng kiểm nghiệm lý luận ví du “ ta nghe và ta quên / ta nhìn và ta nhớ/ ta làm và ta hiểu”

ý nghĩa: giúp sinh viên có điều kiện thuận lợi trong việc vững lí luận, nghề nghiệp

và tiến hành các hoạt động thực tiễn nghề nghiệp một cách có cơ sở

Ba là: Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất cái cụ thể và cái trừu tượng trong quá trình dạy học ở đại học.

- Quy luật nhận thức của con người là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu

tượng, tư tư duyu trừu tượng đến thực tiễn.”

- Tuy nhiên trong chương trình dạy học ở đại học thì hàng loạt các môn được bắt đầu từ cái trừu tượng do đó để sinh viên dễ dàng tiếp thu chúng ta cần phải thực hiện Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất cái cụ thể và cái trừu tượng trong quá trình dạy học

ý nghĩa: Đảm bảo cho sinh viên có những điều kiện thuận lợi để pháp triển tư duy

lí luận, lĩnh hội nhanh và vững chắc những lý thuyết trừu tượng ,khách quan nghề

nghiệp và vận dụng sáng tạo vào hoạt động thực tiễn

Bốn là:Nguyên tắc đảm bảo tính vững chắc của tri thức và tính mền dẻo của tư duy trong quá trình dạy học ở đại học.

- Tính vững chắc của tri thức là: đảm bảo nghi nhớ chắc và bền- nhớ sâu sắc cả về

số lượng và chất lượng khi cần có thể tái hiện nhanh, chính xác và vận dụng tốt

- Tính mền dẻo của tư duy là: thông qua hoạt động tư duy để lĩnh hội tri thức, kỹ năng kỹ xảo và đồng thời thông qua đó lại làm cho hoạt động tư duy thêm linh hoạt, mềndẻo

- khi chúng ta thực hiện tốt nguyên tắc đảm bảo tính vững chắc của tri thức và tính mền dẻo của tư duy trong quá trình dạy học giúp sinh viên có năng lực thích ứng cao trong quá trình lĩnh hội, vận dụng tri thức trong các tình huống đa dạng thuộc lĩnh vực nghề nghiệp tương lai

Năm là: Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và tính vừa sức riêng trong quá trình dạy học ở đại học.

Trong quá trình dạy học người giáo viên phải dạy cho nhiều đối tượng sinh viên,

học viên khác nhau, mỗi loại sinh viên lai có một đặc điểm riêng, có trình độ và khả năng khác nhau chính vì vậy trong quá trình dạy học chúng ta cần tuân thủ nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và tính vừa sức riêng trong quá trình dạyhọc ở đại học

ý nghĩa: lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với trình độ phát triển chung của tập thể cũng như từng đối tượng, đảm bảo cho mọi sinh viên đều có thể phát triển ở mức độ tối đa so với khả năng của mình

Sáu là:Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực, độc lập của sinh viên với vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học ở đại học.

- Quá trình dạy học ở đại học, người thầy với hoạt động dạy và người học với hoạt động học là 2 hạt nhân có vai trò đặc biết trong quá trình dạy học

+ Người thầylà chủ thể của hoạt động dạy, giữ vai trò chủ đạo là tổ chức và điều khiển lãnh đạo hoạt động nhận thức của sinh viên

+ Sinh viên vừa là chủ thể vừa là khách thể của quá trình dạy học Do đó người sinh cần phải tự vận động trên cơ sở phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, đối lập dưới

sự hướng dẫn điều khiển của giáo viên

Vì vậy để quá trình dạy học đại học đạt hiệu quả cao chúng ta cần thực hiện Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực, độc lập của sinh viên với vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học ở đại học

Bảy là: Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể trong quá trình dạy học ở đại học.

- Người sinh viên muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập của mình, học cần phải phát huy cao độ vai trò chủ thể của mình song vai trò chủ thể bao giờ cũng có sự thống nhất với vai trò chủ thể của cả tập thể

- Tập thể vừa là điều kiện, phương tiện quan trọng trong sự phát triển của sự vật,

sự phát triển của mỗi sự vật tạo nên sự phát triển chung, hài hòa đồng bộ của cả tập thể

- Do đó chúng ta cần phải đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể trong quá trình dạy học ở đại học sự thống nhất này có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng đào tạo hiện tại của các trường đại học mà nó còn có ý nghĩa quan trọng đối với việc chuẩn bị cho sinh viên khi bước vào đời với tư cách là người cán bộ khoa học, nhà hoạt động xã hội trẻ

- mối quan hệ của các nguyên tắc.

+ 7 nguyên tắc có mối liên hệ mật thiết với nhau, nội dung của từng nguyên tắcđan xen kết nối với nhau bổ trở lẫn nhau giúp cho quá trình dạy học đại học đạt hiệuquả cao

Ví dụ “ trong giờ học về phương pháp thuyết trình trong quá trình dạy cô giáo

đã sử dụng phương pháp làm việc nhóm,và gọi người lên thuyết trình, thực hành phương pháp đó tại lớp” phương pháp này đã thực hiện và đảm bảo các nguyên tắc : Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể trong quá trình dạy học ở đại học; Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực, độc lập của sinh viên với vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học ở đại học; Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và tính vừa sức riêng trong quá trình dạyhọc ở đại học; Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn nghề nghiệp trong quá trình dạy học ở đại học

+ Trong quá trình dạy học chúng ta cần phải tuân thủ đầy đủ 7 nguyên tắc chúng ta không được phép mắc vào 1 trong 7 nguyên tắc trên, nếu chúng ta mắc phải

1 trong 7 nguyên tắc trên quá trình dạy học sẽ thất bại

Ví dụ “ trong một giờ học về phương pháp thuyết trình trong dạy học đại học

cô giáo chỉ sử dụng duy nhất một phương pháp thuyết trình, đơn điệu không đặt câu hỏi, không phát huy được vai trò tích cực, độc lập của sinh viên Không cho sinh viênđứng lên thuyết trình, thực hành, trong giờ học này cô giáo đã vi phạm 2 nguyên tăc

là đảm bảo thống nhất giữa lý luận và thực tiễn; và đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò

tự giác, tích cực, độc lập của sinh viên với vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học ở đại học”

Câu 6: Trình bày nội dung và nêu phương hướng vận dụng nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học, tính giáo dục và tính ghề nghiệp trong quá trình dạy học đại học cho ví dụ minh họa ?

- Nguyên tắc dạy học đại học là những luận điểm cơ bản có tính quy luật của lí luận dạy học đại học, chỉ đạo toàn bộ tiến trình dạy học và nhằm thực hiện tốt mục đích, nhiệm vụ dạy học ở đại học đã đề ra.

- Trong quá trình dạy học chúng ta cần tuân thủ đầy đủ 7 nguyên tăc trong đó

có nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học, tính giáo dục và tính ghề nghiệp trong quá trình dạy học đại học

 Tính khoa học: trang bị cho sinh viên những tri thức khoa học, chân chính,chính xác, phù hợp với những quan điểm, những quy luật của chủ nghĩa duy vật lịch sử, phản ánh những thành tựu hiện đại của khoa học , kỹ thuật và văn hóa

 Tính giáo dục: trang bị cho người sinh viên lòng yêu nghề, say mê với nghề nghiệp, bồi dưỡng tình cảm với nghề nghiệp tương lai

 Tính nghề nghiệp: trang bị cung cấp cho sinh viên những tri thức về nghề của mình, cung cấp những kỹ năng nghề nghiệp tương lai, am hiểu được sau khi mình ratrường mình sẽ làm ở đâu? ở những vị trí nào? Hình thành nên thế giới quan khoa học

lý tưởng nghề nghiệp, những phẩm chất đạo đức cần thiết của người cán bộ khoa học, kỹthuật tương lai

 Trong quá trình dạy học, trước tiên người sinh viên cần phải nắm được những tri thức khoa học cơ bản , tri thức cơ sở của chuyên ngành và hệ thống tri thức chuyên ngành, tri thức công cụ và những phương pháp học tập, nghiên cứu hiệu quả, khoa học Nó sẽ là cơ sở để bồi dưỡng thế giới qua khoa học , lí tưởng nghề nghiệp, những phẩm chất đạo đức cần thiết của người cán bộ khoa học, kỹ thuật tương lai

 Muốn làm được điều đó chúng ta cần phải tuân thủ nguyên tắc đảm bảo

sự thống nhất giữa tính khoa học, tính giáo dục và tính ghề nghiệp trong quá trình dạyhọc đại học Từng bước trang bị cho sinh viên, phương pháp nghiên cứu, phương pháp tự học

- Ý nghĩa:

 Nếu thực hiện tốt nguyên tắc trên nó sẽ giúp sinh viên nắm được bản chất của sự vật hiện tượng, có thể góp phần tác động đến chúng một cách hợp quy luật theo hướng nghề nghiệp của mình Mặt khác, còn giúp họ hình thành thế giới quan khoa học, niềm tin và hứng thú khoa học, đặc biệt là lí tưởng và tình cảm nghề nghiệp tương lai

 Đảm bảo cho sinh viên những phẩm chất và năng lực cần thiết của người cán bộ khoa học tương lai phù hợp với mục tiêu đào tạo

- Biện pháp:

 Đảm bảo tính hiện đại của nội dung dạy học có liên quan đến nghề nghiệp

 Đảm bảo nắm được những tri thức khoa học chân chính, chính xác

 Đảm bảo cho tăng cường GD chính trị tư tưởng , đạo đức

 Đảm bảo tính hệ thống của quá trình dạy học đại học

- ví dụ “ khi đào tạo sinh viên chuyên ngành xây dựng đảng, trước hết thầy cô cung cấp và trang bị cho họ những tri thức khoa học, những phương pháp luận khoa học,bên cạnh đó giúp cho sinh viên yêu nghề hơn, cảm thầy cần phải tâm huyết với sự lựa chọn của mình, và sau 4 năm học đại học sinh viên được trang bị đầy đủ những tri về nghề nghiệp của mình, mình có thể làm ở đâu? Những vị trí nao? Cần có những kỹ năngnào để để hoàn thành tốt công việc.”

Câu 7: Trình bày nội dung và nêu phương hướng vận dụng nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực, độc lập của sinh viên với vai trò chủ đạo của giảng viên trong quá trình dạy học ở đại học cho ví dụ minh họa ?

- Nguyên tắc dạy học đại học là những luận điểm cơ bản có tính quy luật của lí luận dạy học đại học, chỉ đạo toàn bộ tiến trình dạy học và nhằm thực hiện tốt mục đích, nhiệm vụ dạy học ở đại học đã đề ra

- Trong quá trình dạy học chúng ta cần tuân thủ đầy đủ 7 nguyên tăc trong đó

có nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực, độc lập của sinh

viên với vai trò chủ đạo của giảng viên trong quá trình dạy học ở đại học

- Quá trình dạy học ở đại học, người thầy với hoạt động dạy và người học với hoạt động học là 2 hạt nhân có vai trò đặc biết trong quá trình dạy học

+ Người thầylà chủ thể của hoạt động dạy, giữ vai trò chủ đạo là tổ chức và điều khiển lãnh đạo hoạt động nhận thức của sinh viên

+ Sinh viên vừa là chủ thể vừa là khách thể của quá trình dạy học Do đó người sinh cần phải tự vận động trên cơ sở phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, đối lập dưới

sự hướng dẫn điều khiển của giáo viên

 Tính tự giác học tập: là Tự giác làm bài tập,tự giác ôn bài,tự giác học tập

mà không phải đợi thầy cô ban bè gia đình nhắc nhở Đây là cách tốt nhất giúp người học nắm vững kiến thức và chủ động tiếp thu kiến thức

 Tính tích cực nhận thức: Tính tích cực chủ động học tập có vai trò quan trọng trọng việc nâng cao hiệu quả học tập của người học Trong dạy học, tích cực hóa hoạt động học tập của người học là một hướng đổi mới đã được đông đảo các nhànghiên cứu, nhà lý luận và các thầy cô giáo quan tâm

 Tư duy sáng tạo là quá trình nhận thức không theo đường mòn, đưa ra cách nhận thức mới, PP hành động mới,.có hiệu quả cao trong giải quyết vấn đề học tập cũng như thựctiễn đời sống nhằm đạt được mục đích đặt ra

 Tính độc lập có nghĩa là người học được tự do lựa chọn các tài liệu học, nhiệm vụ học cho bản thân, hoặc có thể nhờ đến sự can thiệp, giúp đỡ của giáo viên trong việc lựachọn tài liệu học Họ tự lựa chọn cách học cũng như tự bố trí thời gian hoc ”

 Năng lực tư duy độc lập, sáng tạo của sinh viên là: con đường có hiệu quả nhất để làm cho SV nắm vững kiến thức và phát triển được năng lực độc lập sángtạo là phải đưa SV vào vị trí của chủ thể hoạt động nhận thức, thông qua hoạt động tựlực của bản thân mà chiếm lĩnh kiến thức, phát riển năng lực sáng tạo và hình thành quan điểm đạo đức

>> những phẩm chất này có mối liên hệ mật thiết: tính tự giác là cơ sở của tính tích cực và độc lập; tính tích cực là điều kiện, định hướng của tính độc lập ; tính độc lập là sự thể hiện tính tự giác , tính nhận thức

- ý nghĩa: giúp sinh viên hình thành các nhiệm vụ học tập nghề nghiệp trên cơ sở

phát huy cao độ vai trò chủ thể nhận thức dưới tác động chủ đạo của giảng viên

- biện pháp:

 Sinh viên phải ý thức được mục tiêu đào tạo xác định đúng đắn động cơ học tập

 Sinh viên cần tổ chức hoạt động học tập một cách độc lập, một cách có hệ thống và có kế hoạch.

 Tổ chức thống nhất các hoạt động trong và ngoài nhà trường ( nhất là môi trường công tác sau này)

 Coi trọng kiểm tra đánh giá

- Ví dụ