1 Câu hỏi và trả lời ôn tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh (Lưu ý 50% số câu hỏi của trường và 50% số câu hỏi của Đại học TV) Câu 1 Quan điểm về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam là một sáng tạo độc đáo[.]
Trang 1Câu hỏi và trả lời ôn tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh (Lưu ý 50% số câu hỏi của trường và 50% số câu hỏi của Đại học TV)
Câu 1 Quan điểm về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam là một sáng tạo độc đáo của Hồ Chí Minh Chứng minh nhận định đó.
Trả lời:
Về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam: Theo quan điểm của V.I Lênin(chủ nghĩa Mác - Lênin), Đảng Cộng sản ra đời chỉ cần hai yếu tố, đó là sự kết hợpchủ nghĩa Mác với phong trào công nhân Điều này hoàn toàn phù hợp với điềukiện cụ thể của nước Nga và tình hình ở châu Âu Tuy nhiên, ngay khi tổng kết nhưvậy, Lênin cũng lưu ý rằng Đảng ra đời là sản phẩm của lịch sử và diễn ra trongnhững điều kiện không gian và thời gian nhất định Điều này có thể được hiểu cácyếu tố dẫn tới sự ra đời của một Đảng Cộng sản không phải bao giờ cũng khuôn lạitrong những yếu tố cố định, cứng nhắc
Nhân dịp kỷ niệm ba mươi năm thành lập Đảng, Hồ Chí Minh khảng định: “Chủnghĩa Mác - Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đãdẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930” Tổng kếtcủa Hồ Chí Minh nói lên quy luật ra đời của Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa
So với “công thức" của Lênin “công thức” của Hồ Chí Minh có thêm một yếu tốmới là phong trào yêu nước
Trước hết phải khẳng định rằng Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ vai trò của chủnghĩa Mác - Lênin như là cơ sở tư tưởng của phong trào công nhân Người cũngnhận thức rõ vai trò của phong trào công nhân như là cơ sở xã hội của chủ nghĩaMác - Lênin Không có chủ nghĩa Mác - Lênin thì phong trào công nhân chỉ dừnglại ở trình độ “tự phát” Không có phong trào công nhân thì chủ nghĩa Mác - Lêninkhông có đất để bám rễ Nhưng tại sao Hồ Chí Minh lại nêu thêm yếu tố mới làphong trào yêu nước Và yếu tố mới này lại có khả năng kết hợp với phong tràocông nhân
Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam phải có thêm yếu tố mới là phong tràoyêu nước, vì phong trào yêu nước là một yếu tố trường tồn trong lịch sử có trướcphong trào công nhân, đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của dântộc Ngay cả khi có phong trào công nhân (từ khi có giai cấp công nhân ra đời trongcuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, (1897-1914), thì phongtrào yêu nước vẫn giữ vai trò cực kỳ to lớn trong cuộc đấu tranh cách mạng, vì lúcnày phong trào công nhân vẫn còn trong tình trạng “tự phát” Các phong trào yêunước đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu, đòi để tang Phan Châu Trinh trong nhữngnăm 1925-1926 là những minh chứng cho sức mạnh của phong trào yêu nước
Phong trào yêu nước bàn tới ở đây không phải tất cả mọi loại hình mà chỉ lànhững phong trào yêu nước theo khuynh hướng cách mạng vô sản, tức là các phongtrào yêu nước triệt để Các loại phong trào yêu nước triệt để đó có thể kết hợp đượcvới phong trào công nhân vì mấy lý do cơ bản sau đây:
Thứ nhất, cả phong trào công nhân và phong trào yêu nước trong điều kiệnmột nước thuộc địa đều có mục tiêu chung là giải phóng dân tộc, giành độc lập dân
Trang 2tộc, đưa đất nước phát triển theo con đường phồn vinh, hạnh phúc Nói tới phongtrào công nhân là nói đấu tranh chống ách áp bức giai cấp là nói tới chủ nghĩa xãhội nói tới phong trào yêu nước là nói đấu tranh chống ách áp bức dân tộc, là nói tớiđộc lập dân tộc Nhưng dưới ách áp bức của thực dân Pháp thì trước hết đất nướcphải giành được độc lập dân tộc Không có độc lập dân tộc không có gì hết Giảiphóng dân tộc trong đó có cả lợi ích của giai cấp công nhân.
Thứ hai, trong phong trào yêu nước, lực lượng nông dân chiếm phần lớn Mànông dân Việt Nam lại có quan hệ tự nhiên với giai cấp công nhân (nông dân mấtruộng trở thành công nhân và công nhân mất việc trở thành nông dân) Vì vậy,phong trào nông dân có khả năng kết hợp với phong trào công nhân
Thứ ba, trong phong trào yêu nước đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng cả
về số lượng và vị trí, vai trò Đội ngũ trí thức nhờ điều kiện làm việc đặc thù nên rấtnhanh nhạy với thời cuộc, dễ tiếp thu cái mới Vì vậy, họ thường là “ngòi nổ" củacác phong trào chống Pháp Họ đưa lý luận cách mạng vào phong trào công nhân,làm cho phong trào công nhân chuyển dần từ “tự phát” sang “tự giác” Về vai tròcủa Đảng Cộng sản Việt Nam: Nói tới Đảng Cộng sản Việt Nam là nói tới lãnh đạocách mạng, tổ chức, giáo dục, tập hợp quần chúng đưa quần chúng ra đấu tranhcách mạng Hồ Chí Minh chỉ rõ: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, chứkhông phải là sự nghiệp của cá nhân anh hùng nào Thành công của Đảng ta là ởnơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng vô tận của nhân dân đãlãnh đạo nhân dân phấn đấu dưới lá cờ tất thắng của chủ nghĩa Mác - Lênin
Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhưng nếu không có Đảng lãnh đạothì lực lượng vô tận của quần chúng không chắc chắn thắng lợi Ngay từ năm 1927,
Hồ Chí Minh đã chỉ rõ vai trò của Đảng là trong thì vận động và tổ chức dân chúng,ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi” Người cho rằng:
“ Muốn khỏi đi lạc phương hướng, quần chúng phải có Đảng lãnh đạo để nhận rõtình hình, đường lối và định phương châm cho đúng Cách mạng là cuộc đấu tranhrất gian khổ Lực lượng kẻ địch rất mạnh Muốn thắng lợi thì quần chúng phải tổchức rất chặt chẽ, chí khí phải kiên quvết Vì vậy, phải có Đảng để tổ chức và giáodục nhân dân thành một đội quân thật mạnh, để đánh đổ kẻ địch, giành lấy chínhquyền Cách mạng thắng lợi rồi, quần chúng vẫn cần có Đảng lãnh đạo”
Tóm lại Đảng là nhân tố hàng đầu đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi
Câu 2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm những luận điểm nào?
Trả lời:
*Luận điểm của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc:
1 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản.
- Năm 1917, Cách mạng Tháng Mười Nga Thắng Lợi đã ảnh hưởng sâu sắctới Hồ Chí Minh trong việc lựa chọn con đường cứu nước giải phóng dân tộc
- Năm 1920, sau khi đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn
đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin, Hồ Chí Minh tìm thấy ở đó con đườngcứu nước giải phóng dân tộc: Con đường cách mạng vô sản
Trang 3- Người khẳng định "Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có conđường nào khác con đường cách mạng vô sản."
2 Cách mạng giải phóng dân tộc, trong điều kiện của Việt Nam, muốn thắng lợi phải do Đảng Cộng Sản lãnh đạo
- Về tầm quan trọng của tổ chức Đảng đối với cách mạng, Chủ nghĩa MácLênin chỉ rõ: Đảng Cộng Sản là nhân tố chủ quan để giai cấp công nhân hoàn thành
- Theo Hồ Chí Minh Đảng Cộng Sản vừa là đội Tiên Phong của giai cấp côngnhân vừa là đội tiên phong của nhân dân lao động và dân tộc - Việt Nam Đảng trởthành nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của cách mạng
- Đây là một luận điểm quan trọng Hồ Chí Minh có ý nghĩa bổ sung phát triển
- Kế thừa tư tưởng các nhà lý luận nói trên Hồ Chí Minh quan niệm: Có dân
là có tất cả trên đời này không gì quý bằng dân, được lòng dân thì được tất cả mấtlòng dân thì mất tất cả Người khẳng định Cách mệnh là việc chung của cả dânchúng chứ không phải việc của một hai người
- Năm 1930 trong Sách lược vắn tắt của Đảng, Hồ Chí Minh xác định lựclượng cách mạng khoa gồm toàn dân Đảng ủy khu vực khu vực đại bộ phận giaicấp công nhân tập hợp đại bộ phận dân càng dựa vào dân chài nghèo và thổ địacách mạng liên lạc với tiểu tư sản trí thức Trung lông để lôi kéo họ về phía vô sảngiai cấp Còn đối với số đông Trung tiểu địa chủ và tư bản Việt Nam và chưa rõ mặtphẳng cách mạng thì phải lợi dụng ít ra cũng làm cho họ trung lập
- Trong Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946) người viết: "Đàn ông, đàn
bà bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái dân tộc hễ là ngườiViệt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân pháp để cứu tổ quốc"
4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần chủ động, sáng tạo, có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc.
- Do chưa đánh giá hết tiềm lực và khả năng to lớn của cách mạng thuộc địaLiên Quốc tế cộng sản có lúc xem nhẹ vai trò của cách mạng thuộc địa và cáchmạng thuộc địa phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc
Trang 4- Quán triệt tư tưởng của Lênin về mối quan hệ chặt chẽ giữa cách mạng vôsản ở chính quốc với phong trào giải phóng dân tộc thuộc địa từ rất sớm Hồ ChíMinh chỉ rõ mối quan hệ sau thuyết tác động qua lại lẫn nhau giữa cách mạng thuộcđịa và cách mạng vô sản ở chính quốc Mối quan hệ bình đẳng không lệ thuộc phụthuộc vào nhau.
5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng phương pháp bạo lực cách mạng.
- Lênin khẳng định tính tất yếu của bạo lực cách mạng làm sáng tỏ những vấn
đề bạo lực cách mạng trong học thuyết về cách mạng vô sản không có bạo lực cáchmạng thì không thể thay thế nhà nước tư sản bằng nhà nước vô sản được
- Dựa trên cơ sở quan điểm về bạo lực cách mạng của các nhà kinh điển củachủ nghĩa Mác Lênin Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo phù hợp với thực tiễncách mạng Việt Nam
- Muốn đánh đuổi thực dân - phong kiến giành độc lập dân tộc thì tất yếu phải
sử dụng phương pháp bạo lực cách mạng dùng bạo lực cách mạng để chống lại bạolực phản cách mạng của kẻ thù
- Về hình thức bạo lực cách mạng, theo Hồ Chí Minh bạo lực cách mạng ởđây là bạo lực của quần chúng được với hai lực lượng chính trị và quân sự Haihình thức đấu tranh đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang; Tùy tình hình cụ thể
mà quyết định những hình thức đấu tranh cách mạng thích hợp sử dụng đúng vàkhéo kết hợp các hình thức đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị để giành thắnglợi cho Cách mạng
- Trong cách mạng tháng Tám năm 1945 với hình thức tổng khởi nghĩa củaquần chúng nhân dân trong cả nước chủ yếu dựa vào lực lượng chính trị kết hợp vớilực lượng vũ trang nhân dân ta đã thắng lợi giành chính quyền về tay nhân dân
Câu 3 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh và cho biết ý nghĩa của việc học tập,nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đối với bản thân anh/ chị
Trả lời:
* Khái niệm tư tưởng HCM
-Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm và sâu sắc của Hồ ChíMinh về những vấn đề cơ bản trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam, là kết quả của
sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể củaViệt Nam, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thutinh hoa văn hoá nhân loại ; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng
và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giànhthắng lợi
* Ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đối với bản thân anh/ chị.
Thông qua học tập nghiên cứu tư tường Hồ Chí Minh giúp em bồi dưỡng,củng cố kiến thức, giữ vững lập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn
Trang 5liền vối chủ nghĩa xã hội; tích cực, chủ động đấu tranh phê phán những quan điểmsai trái, bảo vệ chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương,chính sách của Đảng, Nhà nước ta; biết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giảiquyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng
và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giànhthắng lợi, bản than luôn phải trân trọng và làm theo tấm gương của bác
Việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất làtrong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, gắn liên với pháttriển kinh tế tri thức, hội nhập vào đời sống toàn cầu
Nâng cao năng lực tư duy Lý luận và phương pháp công tác
Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho Đảng và nhân dân Việt Nam trên conđường thực hiện mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh Thông qua việc làm rõ và truyền thụ nội dung hệ thống quan điểm của HồChí Minh về những vấn đề cơ bản của cách mạngViệt Nam, làm cho bản thân mỗicon người nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí tư tưởng Hồ Chí Minh đối với đờisống cánh mạng Việt Nam; làm cho tư tưởng của Người ngày càng giữ vai trò chủđạo trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ nước ta
Thông qua học tập nghiên cứu tư tường Hồ Chí Minh để bồi dưỡng, củng cốlập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền vối chủ nghĩa xã hội; tíchcực, chủ động đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhànước ta; biết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề đặt ra trongcuộc sống
- Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, rèn luyện bản lĩnh chính trị Học tập tư tưởng
Hồ Chí Minh góp phần giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng, biết sống
ở đời và làm người hợp đạo lý, yêu cái tốt, cái thiện, ghét cái ác, cái xấu; nâng caolòng tự hào về Người, về Đảng Cộng sản Việt Nam, tự nguyện “sống, chiến đấu,lao động, học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”
Trên cơ sở kiến thức đã được học bantr thân luôn vận dụng vào cuộc sống, tudưỡng, rèn luyện bản thân, hoàn thành tốt chức trách của mình, đóng góp thiết thực
và hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng, con đường cách mạng mà Hồ Chí Minh vàĐảng ta đã lựa chọn Đối với sinh viên, giáo dục tư tưởng, văn hóa, đạo đức Hồ ChíMinh là giáo dục lý luận sống, đạo làm người, hoàn thiện nhân cách cá nhân, trang
bị cho họ trí tuệ và phương pháp tư duy biện chứng để họ trở thành những chiến sĩ
đi tiên phong trong sự nghiệp bảo vệ, xây dựng một nước Việt Nam đàng hoànghơn, to đẹp hơn như mong muốn và khát vọng của Hồ Chí Minh
Câu 4 Vị trí, vai trò của đại đoàn kết dân tộc Cho biết vai trò của anh/ chị trong việc thực hiện chiến lược đại đoàn kết hiện nay.
Trả lời:
* Vị trí, vai trò của đại đoàn kết dân tộc là
Trang 6- Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định thành công củacách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, trong thời đại mới, để đánh bại cácthế lực đế quốc thực dân nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giảiphóng con người, nếu chỉ có tinh thần yêu nước thì chưa đủ; cách mạng muốnthành công và thành công đến nơi, phải tập hợp được tất cả mọi lực lượng có thểtập hợp, xây dựng được khối đại đoàn kết dân tộc bền vững Chính vì vậy, trong tưtưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, cơ bản,nhất quán và lâu dài, xuyên suốt tiến trình cách mạng.-Để quy tụ được mọi lực lượng vào khối đại đoàn kết toàn dân, cần phải có chínhsách và phương pháp phù hợp với từng đối tượng Trong từng thời kỳ, từng giaiđoạn cách mạng, trước những yêu cầu và nhiệm vụ khác nhau, chính sách vàphương pháp tập hợp có thể và cần thiết phải điều chỉnh cho phù hợp với từng đốitượng khác nhau, đoàn kết dân tộc phải luôn luôn được nhận thức là vấn đề sốngcòn,quyết định thành bại của cách mạng
-Chính sách mặt trận của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra là để thực hiệnđoàn kết dân tộc Nhờ tư tưởng nhất quán và chính sách mặt trận đúng đắn Đảng ta
và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng thành công khối đại đoàn kết dân tộc, đưacách mạng Việt Nam dành được nhiều thắng lợi to lớn Hồ Chí Minh viết: "Đoànkết trong Mặt trận Việt Minh, nhân dân ta đã làm Cách mạng tháng Tám thànhcông, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Đoàn kết trong Mặt trận LiênViệt, nhân dân ta đã kháng chiến thắng lợi, lập lại hòa bình ở Đông Dương, hoàntoàn giải phóng miền Bắc; Đoàn kết trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhân dân ta
đã giành được thắng lợi trong công cuộc khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa
và trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc"
Từ thực tiễn như vậy, Hồ Chí Minh đã khái quát thành nhiều luận điểm có tínhchân lý về vai trò của khối đại đoàn kết:_Đoàn kết làm ra sức mạnh Hồ Chí Minh rất nhiều lần nhấn mạnh luận điểm này
Người viết: "Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta Đoàn kết chặt chẽ, thì chúng ta nhất định có thể khắc phục mọi khó khăn, phát triển mọi thuận lợi và làm tròn nhiệm vụ nhân dân giao phó"; "Đoàn kết là một lực lượng vô địch của chúng ta để khắc phục khó khăn, giành lấy thắng lợi" : ; "Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi", "Đoàn kết là sức mạnh, là then chốt của thành công”; "Bây giờ còn một điểm rất quan trọng, cũng là điểm mẹ, điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu
_Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của dân tộc.Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, yêu nước nhân nghĩa - đoàn kết là sức mạnh, là mạchnguồn của mọi thắng lợi Do đó, đại đoàn kết dân tộc phải được xác định là mụctiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, phải được quán triệt trong tất cả mọi lĩnh vực, từđường lối, chủ trương, chính sách tới hoạt động thực tiễn của Đảng Trong các buổi
nói chuyện, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nêu: "Mục đích của Đảng có thể bao gồm trong 8 chữ là: Đoàn kết toàn dân, phụng sự Tổ quốc” Để thực hiện
mục tiêu này, Người thường xuyên nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải thấm nhuầnquan điểm quần chúng, phải gần gũi quần chúng, lắng nghe quần chúng; vận động,
Trang 7tổ chức và giáo dục quần chúng, coi sức mạnh của cách mạng là ở nơi quần chúng;
phải thấm nhuần lời dạy "dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũngxong".
_ Đại đoàn kết dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, đồng thời cũng là nhiệm vụhàng đầu của mọi giai đoạn cách mạng Nhấn mạnh vấn đề này là nhấn mạnh tớivai trò của thực lực cách mạng Bởi vì, cách mạng muốn thành công nếu chỉ cóđường lối đúng thì chưa đủ, mà trên cơ sở của đường lối đúng, Đảng phải cụ thểhóa thành những mục tiêu, nhiệm vụ và phương pháp cách mạng phù hợp với từnggiai đoạn lịch sử để lôi kéo, tập hợp quần chúng, tạo thực lực cho cách mạng Thựclực đó chính là khối đại đoàn kết dân tộc, Hồ Chí Minh còn chỉ ra rằng, đại đoànkết dân tộc không phải chỉ là mục tiêu của Đảng, mà còn là nhiệm vụ hàng đầu của
cả dân tộc Bởi vì cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, phải do quần chúng, vìquần chúng Từ trong phong trào đấu tranh để tự giải phóng và xây dựng xã hộimới tốt đẹp, quần chúng nảy sinh nhu cầu đoàn kết và sự hợp tác Đảng Cộng sảnphải có sứ mệnh thức tỉnh, tập hợp, hướng dẫn quần chúng, chuyển những nhu cầu,những đòi hỏi khách quan, tự phát của quần chúng thành những đòi hỏi tự giác,thành hiện thực có tổ chức trong khối đại đoàn kết, tạo thành sức mạnh tổng hợptrong cuộc đấu tranh vì độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân và hạnh phúc cho
_Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, Đảng ta tiếp tục khẳng định cần phải tăngcường khối đại đoàn kết dân tộc, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa dân, do dân, vì dân và ra sức xây dựng đất nước Việt Nam “dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mongmuốn./
Liên hệ bản thân về đại đoàn kết dân tộc.
– Đối với bản thân cần phải luôn phấn đấu, tu dưỡng đạo đức lối sống của bản thântheo gương của chủ tịch Hồ Chí Minh
_Luôn cố gắng học tập rèn luyện, hoàn thành tốt những công việc và nhiệm vụđược giao; gương mẫu trong các hoạt động, tích cực vận dụng sáng tạo trong việcgiải quyết công việc, gương mẫu về mặt đạo đức và giữ vững lập trường
– Tùy theo sức và vị trí của mình bản thân tôi luôn nâng cao tinh thần cảnh giác,chống những luận điệu xuyên tạc về Đảng, về chủ tịch Hồ Chí Minh Không ngừngnâng cao trình độ của bản thân để có thể thích ứng được với điều kiện xã hội mới.– Đẩy mạnh công tác tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao kiến thức và trình độ chuyênmôn của bản thân Thực hiện tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng, phápluật của nhà nước đến quần chúng nhân dân
– Cần phải có tư tưởng chính trị vững vàng, xác định phấn đấu vì một mục tiêuchung là hiệu quả công việc, không gây mất đoàn kết trong nội bộ
Câu 5 Khi đề cập đến những phẩm chất đạo đức của con người Việt Nam trong thời đại mới, Hồ Chí Minh đã đề cập đến những phẩm chất đạo đức nào? Liên
hệ bản thân
Trả lời:
Trang 8* Hồ Chí Minh đã đề cập đến những phẩm chất đạo đức của con người Việt Nam trong thời đại mới là:
_Một là, với đất nước, dân tộc phải “Trung với nước, hiếu với dân” đã thể hiện
quan điểm về mối quan hệ và nghĩa vụ của mối cá nhân với cộng đồng, với đất nước
Trung, hiếu là phẩm chất đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam và phươngĐông, được chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển trong điều kiện mới
Trong chế độ phong kiến: Trung với nướclà trung với vua“trung quân ái quốc”, trung thành với vua cũng có nghĩa là trung thành với nước Còn hiếu chỉ thu hẹp
trong phạm vi gia đình
Tư tưởng Hồ Chí Minh kế thừa và đãvượt qua những hạn chế của truyền thống đó.Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân là điều chủ chốt của đạo
đức cách mạng. Trung với nước là trung thành vô hạn với sự nghiệp dựng nước và
giữ nước, Nước là của dân, dân là chủ đất nước, cho nên trung với nước là trungvới dân, trung thành với lợi ích của nhân dân Trung với nước, hiếu với dân phảigắn bó với dân, gần dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc Phải nắm vững dân tình,hiểu rõ dân tâm, quan tâm cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, làm cho dân hiểu rõtrách nhiệm và quyền lợi của người làm chủ đất nước
_Hai là,với mọi người “Phải yêu thương con người, sống có nghĩa, có tình” đã thể
hiện quan điểm về mối quan hệ giữa cá nhân trong quan hệ xã hội (quan hệ bạn bè, đồng chí, với tất cả mọi người trong quan hệ hàng ngày).
Yêu thương con người trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh xuất phát từ truyềnthống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của nhân loại, chủnghĩa nhân đạo cộng sản Yêu thương con người thể hiện ở quan tâm đến nhữngngười lao động bình thường, chiếm số đông trong xã hội; làm mọi việc để vì conngười, vì mục tiêu “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”; dám hysinh, dám dấn thân để đấu tranh giải phóng con người; phải tin vào con người Vớimình thì chặt chẽ, nghiêm khắc; với người thì độ lượng, rộng rãi, nâng con ngườilên, kể cả với con người lầm đường, lạc lối, mắc sai lầm, khuyết điểm là giúp chomỗi người ngày càng tiến bộ, cao đẹp hơn; phải thực hiện phê bình, tự phê bìnhchân thành, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm
_ Ba là, với mình phải thực sự “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư” đã Thể
hiện quan điểm về mối quan hệ “với tự mình”.
Trong tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh, Người quan niệm cần, kiệm, liêm, chính
là bốn đức tính cần có của con người, mang một lẽ tự nhiên, như:
Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư - Những điều này được Hồ Chí Minh xem là
“Tư cách của người cách mệnh”mà Người đã nêu trong tác phẩm "Đường cách mệnh”.
_ Bốn là, mở rộng quan hệ yêu thương con người đối với toàn nhân loại, người
cách mạng phải có “Tinh thần quốc tế trong sáng”.
Chủ tịch Hồ Chí Minhcoi đạo đức cách mạng phải có tinh thần quốc tế trong sáng,
có Sự đoàn kết quốc tế vô sản Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về tinh thần đoàn
Trang 9kết quốc tế là sự mở rộng những quan niệm đạo đức của Người với toàn nhân loại,
vì như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng khẳng định: ở Hồ Chí Minh còn là sự hài hoàgiữa “anh hùng giải phóng dân tộc - Nhà văn hoá kiệt xuất của Việt Nam” với
“chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế”
Tình đoàn kết quốc tế trong sáng của Hồ Chí Minhthể hiện trước hết là đoàn kết với nhân dân lao động các nước vì mục tiêu chung đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột Đó là tình đoàn kết quốc tế giữa những người vô sản và thế giới vì một mục tiêu chung Đó là đoàn kết với nhân loại tiến bộ vì hoà bình,
công lý và tiến bộ xã hội
Đoàn kết quốc tế gắn liền với chủ nghĩa yêu nước Chủ nghĩa yêu nước chân chính
sẽ dẫn đến chủ nghĩa quốc tế trong sáng, chống lại mọi biểu hiện của chủ nghĩa dântộc hẹp hòi
Tóm lại, Những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam trong thời đại
mới được Hồ Chí Minh đề cập đến một cách toàn diện Đối với mọi đối tượng (làcông dân, nông dân, trí thức, phụ nữ, các cháu thiếu niên nhi đồng); Trên mọi lĩnhvực hoạt động (từ việc riềng đến việc chung), Trên mọi phạm vi (cá nhận - tập thể,gia đình – xã hội) và Trong các mối quan hệ đạo đức (đối với mình, đối với người,đối với việc) Và bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh– con người - cuộc đời - sự nghiệpcủa Người đều là tấm gương mẫu mực để toàn Đảng, toàn dân noi theo./
*Liên hệ bản thân
Là một sinh viên, tôi nhận thấy cần phải gắn việc học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào những việc làm cơ bản sau:
– Thực hiện tốt “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh Có tinh thần hợp tác, giúp đỡ đồng chí, đồng nghiệp;
– Thực hành tiết kiệm, đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu Tích cựcđấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, nói không đi đôi với làm,lợi dụng chức vụ để thu vén lợi ích cho bản thân và gia đình;
– Bản thân luôn giữ gìn tư cách, phẩm chất đạo đức cách mạng và tính tiền phong,gương mẫu của người đảng viên Thực hiện tốt các Quy định của Ban chấp hànhTrung ương về những điều đảng viên không được làm;
– Bản thân luôn nêu cao ý thức trách nhiệm và tinh thần phục nhân dân Giải quyếttốt các đề xuất, kiến nghị về quyền và lợi ích chính đáng của đảng viên và quầnchúng trong đơn vị tổ Tích cực đấu tranh với các biểu hiện vô cảm, quan liêu, háchdịch, nhũng nhiễu, gây phiền hà đối với nhân dân
– Có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, thẳng thắn, sống sống đoàn kết tập thể, hoànhã, gần gũi với bạn bè đồng nghiệp và nhân dân nơi cư trú Quan hệ mật thiết vớinhân dân Tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân thực hiện tốt quy chếdân chủ ở cơ sở;
– Có ý thức trong tự phê bình và phê bình Biết tôn trọng và lắng nghe ý kiến củangười khác Tích cực đấu tranh với những biểu hiện chia rẽ, bè
Câu 6 Văn hóa là gì? Nêu quan điểm của Hồ Chí Minh về lĩnh vực văn hóa đời sống.
Trang 10Trả lời:
1 Khái niệm văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Khái niệm văn hóa có nội hàm phong phú và ngoại diên rất rộng, vì vậy có rấtnhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khái niệm
văn hóa được hiểu theo cả ba nghĩa rộng, hẹp và rất hẹp.
Theo nghĩa rộng, Hồ Chí Minh nêu văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh
thần do loài người sáng tạo ra với phương thức sử dụng chúng, nhằm đáp ứng lẽsinh tồn, đồng thời đó cũng là mục đích của cuộc sống loài người
Người viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sángtạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, vănhọc, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và cácphương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Vănhóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loàingười đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinhtồn”
Định nghĩa về văn hóa của Hồ Chí Minh đã khắc phục được những quan niệmphiến diện về văn hóa trong lịch sử và hiện tại
Theo nghĩa hẹp, Người viết: “Trong công cuộc kiến thiết nước nhà, có bốn vấn đề
cần chú ý đến, cũng phải coi là quan trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, xã hội,văn hóa Nhưng văn hóa là một kiến trúc thượng tầng”
Theo nghĩa rất hẹp, văn hóa đơn giản là trình độ học vấn của con người, thể hiện ở
việc Hồ Chí Minh yêu cầu mọi người phải đi học “văn hóa”, xóa mù chữ,…
2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa mới
Theo Hồ Chí Minh, nền văn hóa dân tộc phải được xây dựng trên năm điểm lớn sauđây:
1- Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường
2- Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng
3- Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xãhội
4- Xây dựng chính trị: dân quyền
Trả lời:
Trang 11Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền làm chủ của nhân dân Tư tưởng Hồ ChíMinh về dân chủ nói chung và về quyền làm chủ của nhân dân nói riêng là kết quảcủa sự nhận thức sâu sắc về vai trò của nhân dân trong lịch sử, là kết quả của sự kếthợp giữa tư tưởng thân dân truyền thống ở phương Đông và quan điểm cách mạng
là sự nghiệp của quần chúng trong học thuyết Mác – Lênin Kết hợp giữa truyềnthống và hiện đại, giữa lý luận và thực tiễn –Hồ Chí Minh đã nâng tư tưởng dân chủlên một tầm cao mới vừa mang tính khoa học , vừa mang tính nhân văn sâu sắc
Về quyền làm chủ của nhân dân, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ trên ba phương diện:
- Thứ nhất: Về quyền làm chủ của nhân dân lao động – Người khẳng định:
“Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều làcủa dân… chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra… Nói tómlại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, nhân dân là người giữ vai trò quyết định trên tất cảcác lĩnh vực: Từ kinh tế, chính trị đến văn hoá, xã hội, từ những chuyện nhỏ có liênquan đến lợi ích cá nhân đến những chuyện lớn như lựa chọn thể chế, lựa chọnngười đứng đầu Nhà nước Người dân có quyền làm chủ bản thân, nghĩa là cóquyền được bảo vệ về thân thể, được tự do đi lại, tự do hành nghề, tự do ngôn luận,
tự do học tập… trong khuôn khổ luật pháp cho phép Người dân có quyền làm chủcác tập thể, làm chủ địa phương, làm chủ cơ quan nơi mình sống và làm việc.Người dân có quyền làm chủ các đoàn thể, các tổ chức chính trị xã hội thông quabầu cử và bãi miễn Đúng như Hồ Chí Minh nói: “Mọi quyền hạn đều của dân”.Cán bộ từ Trung ương đến cán bộ ở các cấp các nghành đều là “đầy tớ” của dân,
do dân cử ra và do dân bãi miễn
- Thứ hai: Vì sao dân có quyền hạn to lớn như vậy? Người giải thích: dân làgốc của nước Dân là người đã không tiếc máu xương để xây dựng và bảo vệ đấtnước Nước không có dân thì không thành nước Nước do dân xây dựng nên, dodân đem xương máu ra bảo vệ, do vậy dân là chủ của nước
Nhân dân đã cung cấp cho Đảng những người con ưu tú nhất Lực lượng củaĐảng có lớn mạnh được hay không là do dân Nhân dân là người xây dựng, đồngthời cũng là người bảo vệ Đảng, bảo vệ cán bộ của Đảng Dân như nước, cán bộnhư cá Nhân dân là lực lượng biến chủ trương, đường lối của Đảng thành hiệnthực Do vậy, nếu không có dân, sự tồn tại của Đảng cũng chẳng có ý nghĩa gì Đốivới Chính phủ và các tổ chức quần chúng cũng vậy
Nhân dân là lực lượng xây dựng đất nước, là lực lượng hợp thành, nuôidưỡng, bảo vệ các tổ chức chính trị, do vậy nhân dân có quyền làm chủ đất nước,làm chủ chế độ, làm chủ tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
- Thứ ba: Làm thế nào để dân thực hiện được quyền làm chủ của mình? Theo
Hồ Chí Minh, từ xưa đến nay, nhân dân bao giờ cũng là lực lượng chính trong tất
cả các xã hội, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc Nhưng trước Cáchmạng Tháng Mười Nga, trước học thuyết Mac – Lênin, chưa có cuộc cách mạng
Trang 12nào giải phóng triệt để nhân dân, chưa có học thuyết nào đánh giá đúng đắn vềnhân dân.
Theo Hồ Chí Minh, người dân chỉ thực sự trở thành người làm chủ khi họđược giáo dục, khi họ nhận thức được rõ ràng đâu là quyền lợi được hưởng, đâu lànghĩa vụ họ phải thực hiện Để thực hiện được điều này, một mặt, bản thân ngườidân phải có ý chí vươn lên, mặt khác, các tổ chức đoàn thể phải giúp đỡ họ, độngviên khuyến khích họ “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” và nếu nhân dânkhông được giáo dục để thoát khỏi nạn dốt thì mãi mãi họ không thể thực hiệnđược vai trò làm chủ
Người dân chỉ có thể thực hiện được quyền làm chủ khi có một cơ chế bảođảm quyền làm chủ của họ Đảng phải lãnh đạo xây dựng được một Nhà nước củadân, do dân, vì dân; với hệ thống luật pháp, lấy việc bảo vệ quyền lợi của dân làmmục tiêu hàng đầu, xây dựng được đội ngũ cán bộ, đảng viên xứng đáng là ngườilãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân
*Ý nghĩa quan điểm quyền làm chủ của nhân dân trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN HIỆN NAY Ở Việt Nam là:
Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một bước đột phá trong tưduy về xây dựng nhà nước trong thời kỳ đổi mới của Đảng ta trên nền tảng tư tưởng
Hồ Chí Minh về Nhà nước kiểu mới ở Việt Nam Đó là cơ sở chính trị cho việc tiếptục đẩy mạnh việc nghiên cứu về nhà nước pháp quyền và thúc đẩy việc đổi mớimột cách căn bản, có hệ thống tổ chức và phương thức hoạt động của nhà nước ởViệt Nam hiện nay Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, khẳng định “Tiếp tục xâydựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân,
do nhân dân và vì nhân dân do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệthống chính trị”4 Do vậy, trong thực hiện cần tiếp tục quán triệt và vận dụng linhhoạt, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ
Trước hết, nắm vững mục tiêu là tôn trọng, bảo vệ, phát huy quyền làm chủ của
nhân dân, tất cả vì độc lập dân tộc, dân chủ, tự do, hạnh phúc của nhân dân Lựachọn ra và thực thi những cơ chế, hình thức dân chủ hữu hiệu để nhân dân quyếtđịnh những công việc trọng đại của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thựctiễn đã chỉ rõ, chừng nào và khi nào Nhà nước chưa tạo đủ điều kiện để nhân dânthực hiện phát huy quyền làm chủ của mình ở cơ sở, hoặc để xảy ra dân chủ cựcđoan, dân chủ quá trớn, gây trở ngại cho hoạt động điều hành và quản lý của bộmáy chính quyền cơ sở, thì chừng đó quyền lực Nhà nước ở địa phương bị suygiảm, cản trở việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân.Nội dung này có ý nghĩa rất quan trọng, nhất là khi các thế lực thù địch đang lợidụng chiêu bài “dân chủ” và “nhân quyền” cũng như các thủ đoạn khác để vu cáo,xuyên tạc chế độ dân chủ, chống phá cách mạng nước ta Vì vậy, phải nâng cao dântrí, động viên, giáo dục và tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân sử dụng quyền làmchủ, quyền lực của mình tham gia vào quản lý nhà nước, quản lý xã hội
Thứ hai, xây dựng nhà nước luôn đi đôi khắc phục được những căn bệnh cố hữu
của các nhà nước kiểu cũ Tuyệt đối không mơ hồ trước những luận điệu xuyên tạccủa các thế lực thù địch đối với các giá trị văn hóa dân chủ xã hội chủ nghĩa Đồngthời, kiên quyết chống luận điệu xuyên tạc, mị dân, núp dưới chiêu bài “tự do”,
Trang 13“dân chủ”, “nhân quyền” tư sản để xuyên tạc những giá trị dân chủ xã hội chủnghĩa mà Đảng và nhân dân ta đã xây dựng, vun đắp trong cuộc đấu tranh cáchmạng lâu dài, gian khổ giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa.
Thứ ba, tăng cường pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức Theo Hồ Chí
Minh, để xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hiệu quả phải kết hợp chặtchẽ giữa “đức trị” và “pháp trị”, kết hợp giữa “xây” và “chống”, không được coinhẹ mặt nào Xây là ra sức giáo dục, bồi dưỡng, nâng cao đạo đức cách mạng chonhân dân, trước hết là cán bộ, công chức, đảng viên, những người có chức, cóquyền, đi đôi với việc chống chủ nghĩa cá nhân, dùng pháp luật nghiêm trị những
kẻ vi phạm pháp luật và thoái hóa đạo đức, làm hại dân, hại nước Cán bộ các cấptrong bộ máy công quyền nhà nước từ Trung ương đến cơ sở phải thực sự gần dân,biết lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân, làm việc gì cũng phải bàn bạc kỹ
và học hỏi kinh nghiệm của nhân dân, thực sự yêu dân, kính dân, tin cậy và trọngdân
Thứ tư, luôn đề phòng và chủ động khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của
Nhà nước, kiên quyết chống ba thứ giặc nội xâm là tham ô, lãng phí, quan liêu.Theo Hồ Chí Minh, sức mạnh, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước phụthuộc vào tính nghiêm minh của việc thi hành pháp luật và sự trong sạch, gươngmẫu về đạo đức của những người cầm quyền Vì vậy, phải luôn nêu cao cảnh giácvới những biểu hiện tha hóa, biến chất của đội ngũ cán bộ, công chức, giữ cho Nhà
Thứ năm, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức
trong các cơ quan quyền lực của Nhà nước về phẩm chất chính trị, đạo đức, phongcách, năng lực lãnh đạo, quản lý để họ thực sự là “người đầy tớ thật trung thành củanhân dân”, toàn tâm, toàn ý phục vụ lợi ích của nhân dân Cùng với nâng cao bảnlĩnh chính trị, giáo dục đạo đức cách mạng, phải đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ côngchức nhà nước có đủ tri thức về chính trị học, xã hội học, về hệ thống chính trị,pháp luật, quản lý hành chính nhà nước, về tổ chức lao động khoa học và tâm lý
Thứ sáu, tăng cường vai trò lãnh đạo và đổi mới phương thức cầm quyền, lãnh đạo
của Đảng đối với Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân, đáp ứng đòi hỏicủa sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa thời kỳ mới
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vìdân vẫn mãi có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn sâu sắc Ngày nay, trước yêu cầu của
sự nghiệp đổi mới và hội nhập, Đảng ta tiếp tục kế thừa tư tưởng của Người để xâydựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân là điều vôcùng cần thiết và đúng đắn
Câu 8 Phân tích những chuẩn mực đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh? Vận dụng bản thân.
Trả lời:
* Những chuẩn mực đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 141- Tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân tộc
Tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân tộc thể hiện ở tinh thần yêu nước xã hội chủnghĩa Lịch sử dân tộc Việt Nam nổi bật là lịch sử đấu tranh giành và giữ độc lậpdân tộc, từ đó mà hình thành tinh thần yêu nước Tinh thần yêu nước đã trở thànhmột chuẩn mực đạo đức truyền thống của con người Việt Nam Trong giai đoạn xâydựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, tinh thần yêu nước có bước phát triểnmới, hoàn chỉnh - đó là yêu nước xã hội chủ nghĩa mà nét nổi bật của nó là độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Lòng trung kiên với con đường xã hội chủnghĩa là nét chủ đạo trong đời sống tinh thần của nước ta hiện nay và là chuẩn mực
Trong điều kiện hiện nay, tinh thần yêu nước phải được thể hiện ở hăng say laođộng vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Yêu nước xãhội chủ nghĩa còn phải được thể hiện ở tinh thần sẵn sàng chiến đấu, hy sinh bảo vệ
Tinh thần tự tôn dân tộc thấm đượm bản sắc văn hóa dân tộc thể hiện ở ý thức giữgìn quốc thể, nâng cao vị thế dân tộc, tự hào với truyền thống ngàn năm văn hiến,quyết tâm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Ý thức cộng đồng tồn tại trên cơ sở thống nhất các lợi ích: lợi ích cá nhân, lợi ích
cộng đồng, lợi ích xã hội, lợi ích của đất nước Sự thống nhất lợi ích tạo sự đồngthuận trong xã hội, trở thành động lực trong phát triển kinh tế - xã hội Trong cơchế kinh tế thị trường đã hình thành trên thực tế nhiều thành phần kinh tế, làm xuấthiện nhiều giai tầng xã hội, với các lợi ích xã hội đan xen nhau Các lợi ích đó vừathống nhất vừa triệt tiêu nhau Về cơ bản, lợi ích của các giai tầng xã hội thống nhấtvới lợi ích dân tộc trong quá trình phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dânchủ, công bằng, văn minh Giải quyết hài hòa các lợi ích là vấn đề cốt lõi trong giảiquyết mối quan hệ cá nhân, gia đình, dòng họ, làng xóm, Tổ quốc; là cơ sở để xâydựng ý thức cộng đồng, tạo sự cố kết bền chặt ở con người Việt Nam trong xâydựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
3- Năng động, thông minh, sáng tạo, vượt khó trong lao động
Quá trình dựng nước và giữ nước mấy ngàn năm đã tạo dựng đức tính cần cù, chịukhó, năng động, sáng tạo và trở thành chuẩn mực của con người Việt Nam Trongthời kỳ đổi mới, tinh thần đó lại được phát triển trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa Năng động, thông minh, sáng tạo, vượt khó trong lao động củacon người Việt Nam ngày nay thể hiện trước hết ở tinh thần đổi mới do Đảng ta
Trang 15khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội VI năm 1986.Với những bước đi và cách làm phù hợp, chúng ta đã tiến hành đổi mới thành công.Công cuộc đổi mới đã thu hút được nhiều thắng lợi và thành tựu, đưa đất nước tathoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, tạo thế và lực đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phấn đấu sớm đưanước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.Thắng lợi và thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước đã củng cố lòng tin củanhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường phát triển đất nước theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời, tạo dựng một chuẩn mực trong lao động, trongbất cứ lĩnh vực hoạt động nào cũng phải đổi mới, sáng tạo, thông minh, vượt khó
Tinh thần đổi mới, sáng tạo vượt khó trong lao động là một chuẩn mực đạo đứcđánh giá nhận thức, thái độ, hành vi của mỗi người Việt Nam trong xây dựng và
4- Sống có nhân nghĩa, trung thực, nhân ái, ứng xử có văn hóa
Nhân nghĩa, trung thực là một trong những đặc trưng làm nên bản chất đạo đức củacon người Việt Nam Một người có đạo đức phải là người sống có nghĩa tình, nhân
ái, trung thực, ứng xử có văn hóa Sống có nhân nghĩa, trung thực, nhân ái, ứng xử
có văn hóa của con người Việt Nam hôm nay thể hiện ở tinh thần tôn trọng làmgiàu chính đáng, khinh ghét làm giàu không chính đáng; trọng đạo lý, uống nướcnhớ nguồn; sống lương thiện, thủy chung với bạn bè, vị tha với những lỗi lầm củangười thân hoặc đồng loại Trong các tiêu chuẩn đánh giá phẩm hạnh của conngười, tính trung thực được đặt lên hàng đầu Thiếu trung thực sẽ dẫn đến suy thoái
về đạo đức, dẫn đến dối trá, lừa lọc, đạo đức giả
Tinh thần trọng đạo lý, “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng
cây” luôn luôn được đề cao Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Trong thời
kỳ mới, Đảng ta xác định: phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là thenchốt, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Đảm bảo sự gắn kết, phát triển đồng
bộ ba lĩnh vực trên là điều kiện bảo đảm cho sự phát triển toàn diện và bền vững
Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật đang dần trở thành một chuẩn mựctrong hoạt động và sinh hoạt xã hội, trong các quan hệ xã hội dân sự ở nước ta hiệnnay
Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là quan điểm nhất quán củaĐảng, Nhà nước ta; đồng thời nó phù hợp với xu thế phát triển của xã hội hiện đại,các quan hệ xã hội và các hoạt động xã hội dựa trên những quy định chặt chẽ củapháp luật Với tinh thần đó, trong mấy chục năm qua, Quốc hội nước ta đã thôngqua nhiều bộ luật Các luật đó đã được thực thi trong hiện thực đời sống xã hội.Cùng với xây dựng hệ thống pháp luật, chính quyền các cấp được củng cố và tăngcường hiệu lực quản lý kinh tế - xã hội, thực sự là một Nhà nước của dân, do dân,
vì dân Dân chủ xã hội từng bước được thực hành rộng rãi và có hiệu quả Vai tròlàm chủ xã hội của các tầng lớp nhân dân ngày một nâng cao Quá trình xây dựngNhà nước pháp quyền đã nâng dần trình độ nhận thức và hành vi chấp hành phápluật của các tầng lớp trong xã hội, mọi người đã có ý thức sống và làm việc theo