Vàng và máu phần 1

Trong những truyện ấy, tôi thích nhất truyện Liéu- trai Thầy dịch bằng một lỗi uăn 0ừa ddn-di, viva .cé thi- — vi, thỉnh-thoảng lại thêm một câu binh-pham khôi-hài khiến chúng tôi cười

VANG

VA

MAU `

'

Thuế nhỏ toi di theo hoc chi nho Thầy đồ tôi là

một người yên ăn, nhất là yêu tiền-thuyết Tối đến,

khi bọn học trò chúng tôi đã học thuộc bài, thầy lại đem

: các truyện Tồu ra doc va dich sang quéc-dm cho ching

tôi nghe

Trong những truyện ấy, tôi thích nhất truyện Liéu-

trai Thầy dịch bằng một lỗi uăn 0ừa ddn-di, viva cé thi- —

vi, thỉnh-thoảng lại thêm một câu binh-pham khôi-hài

khiến chúng tôi cười rộ, nà khiến tôi, tuy thời dy méi

chín, mười tôi ma nghe những truyện thần tiên ma

qui không chút sợ hãi Tôi chi mo’ mang yéu mến những -

nhân uột trong truyện Tôi yên trí rằng yêu tỉnh là linh-

hồn hiện thành hình người đề làm những điền thiện, đồ

trt tội những kể ác đề trả ân trả dán trong nhda-gian

Musi may năm sau, quay học chữ nho, nà đem bộ

Liéu-trai ra xem, tôi ty không có những cảm-giác ngây

thơ thuử nhỏ, mà những thi-hieng, nhitng thi-tit, tôi

Song có một điều, tôi không được tưng ý, là lối

kề truyện của ăn-s họ Bồ có phần dã đãi quá ; tac

gid chi dem trí tưởng tượng ra mà bia dat, có khỉ

không cần hop ý chút nào Cái đó có lễ ta cũng không

nên trúch tác-gi

câu truyện đñồy rmộng-m, đầy do-thudt kia chỉ cho những thi-liệa phong phú của tác-giả có chỗ mà phô diễn ra ẩược, Toi vén mong modi sẽ cá nhà băn dung hợp được vin Thái-Tây véi vin Á-đông, đề gây một lối ăn tiết theo éc khoa-học mà uẫn giữ âược thi.0ị của vin Tau Nhà săn ổó ngày nap đã có: chính là bạn Nguyễn- Thấế.Lữ, thi-si trong Tự-Lực Văn-Đoàn

Thực tậu, tác-giả những truvain VANG VA MAU

va MOT DEM TRANG đã tả ra có óc khoa-học của

Edgar Poe va tâm hồn thi-si cia Bé-Ting-Linh, hai nhà viét nhitng truyện ghé-gém huyền-hoặc, làm cho déc-zid

yếu bóng 0ía padi rim

Ấy cũng nhờ có th.uị mà truyện VÀNG VÀ MÁU

>

g mink lic đêm khuya,

không ghé-gom iuy van làm cho ta phải rùng mình,

va nhờ có óc khoa-hoc mà tác-giả khiến truyện VÀNG

VA MAU không huyền hoặc chút nào, tay đạc nhiều

đoạn ta tân có cảm-giác như sống trong một thế-giới

thần tiên, ma quả,

Truyện chỉ là một chuyện giấu vàng của người

lầu, xửa nay các cụ già thường kề cho ta nghe Nhưng truyện VÀNG VÀ ÄÄẤU gần sự- thực biết bao

Trong truyện, không sự gì xây ra mà không hợp lễ,

không một cái kết quả mào là không có nguyên nhân chắc chắc 0ững tàng,

Tdc-gid lại kháo đặt cối truyện bào giữa một nơi

rừng rú sôu thầm Đọc truyện, ta tưởng tượng như

đứng trưốc mội cảnh vi-dai thâm-n Ld vi nhữn

vv nói Lang-Son, nơi sinh quán của Thế-bữ,

qijuớức suối xa nh đặc như têu thâm, dang le le

di Đào một cải hồốc lỗi dưới mấy cụm cây lá xòe ra

vad phủ xuống nhw cúnh tàn

“Gid bic thôi bên tai vi và từng trên Trước

mấy giặng rùng ha trước những khóm cây trặng-nề

trới-úi, những làn mưa bụi trằng từng lớp bay qua

“Bay giờ mào khoảng cuối giờ thân (4 già chiều),

mwa đã gần tạnh hẳn Đao nhiên rừng núi đằng xa

gt

hận trời một mầu xdm nhw bạc cũ, làm noi bật

Không là một nhà mỹ-tuUiật kiêm thi-si thi không

tbồ tủ được những cảnh hệt sự thực va đầu thi-vi_ |

đến nhiw thể,

KHÁI-HƯNG

20~1=17034

Kề từ châu Kao-lâm phía đông và miền Bản-

slay ở phía Tây mà đến, từ mạn Bản-pắc đi xuống

và từ Bản-hạ trở lên, cách non mười dim chung

quanh, chỉ có quả núi đá Văn-đú là cao lớn nhất

Xừng-xững giỡa trời, bao quát đồi cây gò đất, -

Fe

núi ấy trông đường-bệ bách-dịch ahư đứng làm chúa

t cho cd mét vùng phong-cảnh hoang-vu Dân Thồ

ở các làng gần đó, ngày nào cũng trông thấy ngọn

núi mù-mù lam tím, nhô lên trên những hàng rừng

Những buồi hoàng-hôn bóng chiều soi _riêng

tnột phỉa, cũng nhưữ các ngày G-dét âm-u, Văn-đú `

"lại hiện ra một vẻ riềng, oai-linh mầu-nhiệm

.Đối với ngọn núi lớn, người Thồ không những

chỉ có tấm lòng kính-cần phẩng-phất đối với mọi -

+

cảnh bát-ngấi cao cả, họ còa sợ hãi Văn-đú nhứ

một vật có tri-giác, có quyền phép làm hại được

người Ở những miền quanh đó và trong thời bấy

giờ, ai nói động tới Văn-đú là một sự gổ lạ Họ -

chỉ gọi đến 'tên quả núi trong những khi tức giận

a nhau mà chửi rủa, hay những khi thề bồi Một

người say rượu lớn tiếng xúc phạm đến Văn-dú

cling di lam cho khắp cả một châu biết đến tên

minh ; họ thuật lạ những lời nói và 'cô-chỉ của

anh ta mt cach eda, hing chuyện anh (a lại là

ta? chuyện ho wa aghe, #2 kế nhất,

nhitng tai-hoa ghê-góm cho giống người Thồ và là

cái nguồn những sự khủng-khiếp và những chuyện

XiaR-ao*ag Người ta gọi hang ấy là hang Thần, vì

đó là chỗ thần nói ở,

Thân núi Văn-dú Hah-thiêng lắm ; lại rấi độc-ác

xã ta» re & Bs GQ pe me 3 BQ Q tại gười nào hoặc vô tình, hoặc cả

gaa Gin gin núi là bị thần hang bat vio

Cho sên từ Văn đủ trở ra chừng hai ba d¥m chỉ

toàn thấy rừng xác, đất hoang ; người Thổ không

dim đến khziphá đề cầy cấy,

long một năm có nhiều khi trời đất, đang yên

bỗng đùag-đùcg mội cơa sim sét Trên không-khí

gió và, chớp

col vgi-va tan mat, người vật lo sợ mất hồa, Khan

u %nua gố inh ôi cùng với các bà then,

thể tới đỡ tai hại,

Lại nhiều khi, sau ruột hồi giông tố đã-đội

taây đea biến hết, ánh sáng lại soi xuống ; bay gi

4 trên đỉnh núi chập chờn mội tầng khéi phi dan

b dan bay đi, Trong dim hơi trắng mà người ta bảo

kêu khẩn cho đến khi nguôi cơa Như

it

VA MAU VANG

sang

c may

a _

5 Bọn

^ LAI

a ied

$ 4 theo rẫt ñ

cấy được ở gân hang Văn-dú; bẩy giờ những tai

họa chưa có raấy, nhưng mỗi khỉ sut-sdi mua gid

lại văng-vắng như có tiếng khóc thâm-thiết lẫa với tiếng

cười gắn; chốc chốc rmột cơa gió là là mặt đất chạy

qua, cửa hang bỗng gầm rít lên thột cách giận-đữ

Gần lang kia thuộc châu Kao-lâm có một cái

suối chây đến Suối phái-nguyên từ Văn-đú và chạy

ngang mặt đông bắc quả núi, là phía hang Thầa

trông ra Như thế là một sự aguy khốn cho làng

ấy Đã có một hồi, muốn phòng những tại nạn,

gười ta đặt lệ tế thân Văn-đủú hang năm, Va

cac cha me ahitng ngwdi con g4i trink bi giết quăng

xuống suối aghe bi-tham đẩy trời đất, nhưng không hề

cam được lòng

May sao được tmấy nim sau, có ruột Ông quan

<p>

phen toan giữ lại lệ xưa, nhưng đều không thành

Song cải tục vô-đạo này tuy mất di, cái lình-

thiêng của tà-thầa Văn-dú vẫn mỗi ngày một lớn,

lòag mê muội và khiếp sợ của người miền ấy ngày

một tăng thêm Bao nhiều điều huyền bí ngày một

iy-kỳ Người Thồ cứ cha truyền con nối cho nhau

tia, kề đã hơn hai trăm năm trời, cho đến bây giờ

là năm Ky-ti (ioao),

tl

Một buồi chiều mùa đông, trời rét căm-căắm, mưa

phòn bay rnù mịt

Từ miền Bảán-đông thuộc châu Kao-lam đến mạn

Văn-đú, có hai người đàn ông Thồ đang rảo bước

đi Hai người mặc một bộ quần áo vải cham; áo

cột thắt lưng chẽn ngoài, quần ngắn và chít ống Mỗi

người đeo một cái nải lớn ở sau vai MMột người

trac ngoại bốn mươi, nét mặt già đặn, mắt sâu, miệng

nhỏ, thể hơi ra như khỏi cái quai nổa mắc xuống

cằm đè lấy bộ râu lưa-thưa rối rối còa lẫp-lánh những

giọt nước mưa Thỉnh-thoảng ông ta ngoảnh bảo người

đi sau mấy lời Người này không nói gì, cứ gia chân

bước Hẳn còn trẻ: trông rấn rồi và khỏe raạnh không

kém người trước; hai môi đầu, trấn nhô và cao,

đầu quan mdt cái khăn lớn Một tay haa thủ vào

trong áo, còn tay kia thi nam một cái lao dai

Hai người cứ trông thẳng phía núi đá mà tiến

lêa; lúc xéa lên những lối rậm rạp bên đồi lúc

dam g4y những nấm dạ cụt ở ruộng lúa Qua hết

đôi này lại đến gò xhác; những bụm cây xanh mưa

ám mỗi ngày một rậm, đồng ruộng ngày một thưa,

wot-dt, nhitag lan mưa bụi trắng từng lớp bay qua

Chan tay mặt mỗi bai người tái cứng đi GIÁ

cấu chắc không biết đau, có lẽ cũng không biết rét -

nãa Quân áo phía trước, mưa hắt nhiều nên ướt

đấm Từ đầu gối trở xưống toàn những đất đổ với

bin; mdi lúc qua một đám cây thấp nào thì cành

lÁ gột sạch gần hết,

Đi tới miền đồi núi và bụi cay chen chúc nhau Không còa dấu vết cầy cấy nữa, thì hai người Thồ

trông thấy quả nói Văn-đú đứng chắn trước raặt, hình

vốc cao lớn như ngăn đôi phần đất, đỉnh núi như

_:H đừng chân ở cạnh mội cái suối lòng sâu

nhw vực Nước suối xanh đặc ahœ rêu thấm, đang

iv lừ đi vào một cải hốc tối đưới mấy cụm cây

la xòc ra và phả xuống như cánh tàn,

tọ cởi đôi hài-xảo (r) chùi xuống có ướt rồi

nhét vào trong nải, Rồi "họ đứng thẳng đậy, ngảnh

trông lại quãng đường họ vừa đi qua Bấy giờ vào

khoảng cuối giờ thân (4 giờ chiều), raưa đã gần tanh,

———-1

Đao nhiêu rừng núi đăng xa đều tan thành hơi trong

ahữ bạc cũ, làm adi bật những bụi rậm ở gần lên,

Trông sang rạn bè suỗi bên kia, thì Vša-dú như

sát lại cạnh raình Quả núi lôag-lộng đen xì làm xấm

cả những đống gò nhỏ raọa Mệt vài bụi cây xơ-xác

chen lách nhau đưới những (tảng đá lớn mốc rêu,

Về phía trong củng, một giặng rừng thấp và lưa-thưa

naw không đám xanh tốt,

Hai người lẳng lặng tìn một chỗ đỡ tron và hẹp nhất, lần bám víu lấy cảnh lá rễ cây mA xuống,

rồi lại chậm chạp, khó ahọc ah# thể mà leo lên bờ

suối bên kia

Từ bờ suối bêa kia là địa-phận của các sự ghê-gớm

sáng tới nơi, ko lai sd chan vào đôi giày rơm,

cdi cing nhau đi đếa chân núi,

Họ bước đi rón-rén, cảa-thận, bến mắt liếc đây lếc

đó, hơi có tiếng lạ cũng dừng lại bởi vì họ yên

trí rằng họ dang đổi vào một nơi hoang-dại có lẽ

chóc bất đầu lên tiếng ở trên mấy ngọn cây cao

hay trong ngách đá Thính thoảng một vài con qua

vừa bay ngang núi vừa kêu

Đường đất cũng không đến nỗi khó đi quá như

họ tưởng Nhwnag ho cũng không dám bước bạo

16 VÀNG VÀ MAU

Đi khỏi một cái đồi, qua mấy tảng đá nằm

nghiêng trên đám có lau thì đến tmmột tum cây hop

lạ thành gần như rmột cái rmiếu Thấp-thoáng trong

tường đồ nát Hai người không đứng lai, dan lên

mươi bước nữa, di về phía chân núi, qua khổi cải

miếu nhỏ, thì hang Thần hiện ra

Hang Thân, trông cũng không to: bề cao bằng

nửa cây gạo già mọc trước cửa Miệng hang loe ra

nhw cái miệng hii, phía trước có chỗ toác ra như

cải môi rách, phía dưới có hai tảng đá đài và nhọn

đầm lên ở hai bên mép như hai cái nanh Trông

thêm, thấm thấm sâu vê cùng tận Trên cửa hang

chi chit cic giống thảo-mộc kỳ-dị lấp lánh vì nước

taza phùn mới rửa Từ trong kẽ đá, bò ra những

khúc cây tròn và mốc, bám chặt vào miệng hang

Những giây, những rễ, những lá đỏ, lá xanh, lớn

bé lẫn lộn, mọc đầy mép hang: những cụm trúc

rất nhỏ với những đấm có xác xơ chen nhau ở

xanh tốt,

Tiếng hạt nước đọng trên cao vẫn rơi xuống

lộp độp letđẹt không dứt, ghe mạnh hơn tiếng

chim kêu ríu rít ở những ngọn cây nào Bổng chốc

cơn gió thồi qua, một loạt nước đồ ào xuống như

muôn nghìn quả chin rung

>

"cái bọc ra xem: một cái áo chàm vải thô, gói lấy hai

néa bạc còa nguyên, với lạ

`

tAi mét, hai mat mG to lạ, vừa chỉ về cái miếu

trudge mat vira lin tiếng adi:

Koi kal Kot ka! (kia trông | làa trông Ð

Vang núi cũng dap lai hai tiếng ©kòi ka l›» aghe

mhiv lời quất cháo,

Ông già trông theo ngôn tay tró thì taấy trong

đám migu nhỏ, rnột người chết treo dưới một cây

bang trgi la, moc béan một bức tường đồ ndt và

bằng hai con mat khôag có lòng den Hal ban iat oudog thong, dé cho nuéc mva ở ăm đầu ngóa tay

! xuống hw giọi tranh Hai bin shâa den si

điệng ở trên không, như rauỗốn với lấy đấm lá sắc,

4

ah cay cao chung quanh tầiah-thoáog lại đưa đầy Một đào qua đea sợ người khêng đám

ty sudag, goi nhau bing những tiếng ;hà-thẩm, lạ-lùng,

Hai bác THồ adm chặt lấy say nhau, không

dám tiến, không dám lùi: quanh mình chỗ nào cũng f

+

bo g8

4 lên anững MOC?

a may

"

t

bò leo

Ww quần

+

cây lá

2 àö-ảo

og chết

hoang

ag

oy day vua 4

a

abt Dat daw

y lao chéag

đứn:

a lo)

cớ

nà chỉ r ong ©

đi vào troag hang,

ef) ee]

a

od :

©

v

Sy

oS Set

£0 c8

ba

ĐA

oO +)

#

0 aes

ti

“4

an in."

ay

ar

x

^

VANG VA MAU wong,

Ch Quan Chau ra d

5

z

— Ma lam sao cho né¢

`q

a

tog ggtazay

Barr cnet

("BB ag2

Pg

9

25 4G

ở moa

ae

PS

Ong Chau thd đài:

— Thực mày không hiều aghia 1A gì à?

? Mày lấy mảnh gidy nay @ tay Niing-Khai cd

— ùng-Shai là người thể nào ?

— La m6t người ông Châu Kao-lâm sai đi đến Văn-dú với tôi,

a

tia chết, người Thd NMùag-Khai chếy mà may không chết ; mày cũng đến Văn-dú ; biết rằng ai git nó, Thể ngộ bảo mày giết thì sao ?

Người trẻ tuôi vội nói :

“A

oa ofl

châu Kao-lâma đếo nhà quan Châu tôi

i

kh

?

e

ra một địa đồ chỉ nơi giấu của, nhờ đựa sang cho

con cháu ở bên Tầu,

— Thể người quan Tầu không có bệ hạ sao?

— Nghe như có Song người nhà ho Hoang théng

thuộc đường lỗi và troag khi loạn lạc, họ có cách trốn

được ra ngoài Người quaa Tầu bắt nhà họ Hoàng

thầ-nguyên rất độc, không bao giờ được lệ việc ấy

ra cho ai biết mà nhất là không được tim cách

git của trong ấy sữa, của-cễi ấy chỉ có coa chấu

vô tình vào hang Văn-đủ sẽ bị thần ‹ật chối ngay,

Nhà họ Hoàng không tỉa Người Tầu chế: rồi, họ

dem sao lại bức địa-đồ và chép lấy những lời + thần

ang béa Tau rồi không thấy al trở lại cả,

Đề ý đò xét ba bổn mươi năm trời, sau lúc trong

nước người Tinh binh dink, và lúc mấy thầy địa-lý

Tâu đã qua lại được nước Nam, mà vÃo không thấy

tam hol bon người nhà họ Hoang, cũng không thấy

bóng người Tầu nào sang tìm của hết,

đ Về sau con cháu họ Hoàng học thuộc lời thần-

. -ả/1

as +

‡

4 Aes

3â Yair

Newng quan C

c tìza

1 hang T