sốc chẩn đoán và điều trị

SỐC CHẨN ĐOÁN & ĐIỀU TRỊ ThS.. Phân loại được nguyên nhân sốc 2.. Mô tả được các dấu hiệu lâm sàng sốc 4.. Trình bày được các bước điều trị sốc... Sốc - Phân loại theo nguyên nhân Sho

SỐC

CHẨN ĐOÁN & ĐIỀU TRỊ

ThS BS PHẠM VĂN QUANG Giảng viên chính Bộ môn NHI

MỤC TIÊU

1 Phân loại được nguyên nhân sốc

2 Hiểu được cơ chế bệnh sinh của sốc

3 Mô tả được các dấu hiệu lâm sàng sốc

4 Trình bày được các bước điều trị sốc

I ĐẠI CƯƠNG

I ĐẠI CƯƠNG

 Cấp cứu khẩn

 Suy tuần hoàn cấp   tưới máu mô

 Hậu quả:  cung cấp oxy,

 Glucose

 lấy đi chất b.dưỡng:acid lactic, CO 2

quan , tử vong

Sốc - Phân loại theo nguyên nhân

Shock – Categorization of causes

Do tim CardiogenicPhân bố

DistributivePhân ly

Dissociative Hạn chế đờng ra

Giảm thể tích tuần hoàn

Phân loại Trẻ em Nguyên nhân

Sốc  V + + + Tiêu chảy, mất máu

Phỏng, NT Huyết

NT Huyết Sốc tim + Tim bẩm sinh, viêm cơ

tim, RL nhịp tim Sốc tắc

nghẽn + Tràn dịch màng tim TKMP áp lực

Sèc - NhiÔm khuÈn huyÕt

THAY ĐỔI TUẦN HOÀN TRONG SỐC

LOẠI SỐC TIỀN TẢI HẬU TẢI CƠ TIM

HẬU QUẢ CỦA SỐC

 Thận: hoại tử ống thận cấp, thiểu niệu Điều trị: bù

dịch, Dopamine

 Phổi: “Shock lung” hay ARDS thường xảy ra ở người lớn nhiều hơn trẻ em do tăng tính thấm mao mạch phổi Điều trị: oxy , CPAP, giúp thở với PEEP

 Tim:  tưới máu cơ tim   sức co cơ tim Điều trị:

thuốc vận mạch Dopamine và Dobutamine

 RLĐM: DIC được điều trị bằng huyết tương tươi đông lạnh

 Gan, ruột: XHTH, hạ đường huyết, hoại tử tế bào gan

 Não: thiếu oxy não

II CHẨN ĐOÁN

 HỎI BỆNH:

° Tiền căn TBS, thấp tim

° BSử: Sốt, tiêu chảy, ổ nhiễm trùng

Chấn thương, XHTH

° Tiền căn dị ứng và thuốc dùng trước đó

côn trùng đốt

1 CÔNG VIỆC CHẨN ĐOÁN

NHẬN BIẾT DẤU HIỆU SỐC

°Tay chân lạnh

°T/gian đổ đầy mao mạch dài ≥ 3 giây

°Mạch : nhanh, nhẹ

NHÌN - SỜ

IMCI CẤP CỨU

DH THỜI GIAN ĐỔ ĐẦY MAO MẠCH

CÁCH TÌM

° Ấn làm trắng móng tay

° Buông cho móng tay hồng lại

° BT : < 2 giây

SỐC  3 giây

O và 1 và 2 và 3 …

TÌM DẤU HIỆU SỐC

Sờ tay chân

 KHÁM LÂM SÀNG:

° Tay chân lạnh

° T/gian đổ đầy mao mạch  3 giây

° Mạch : nhanh, nhẹ, HA : thấp, kẹp, = 0

° N tiểu : < 1ml/kg/g ( NL < 0,5ml/kg/g)

° Tri giác : lừ đừ, lơ mơ

° DH nghi ngờ sốc tim: Gallop, âm thổi, tim to,

gan to, TM cổ nổi

° Khám TD, dấu mất nước, thiếu máu, ổ NT

tử ban, hồng ban

CÁC CHỈ SỐ SINH HIỆU BÌNH

THƯỜNG THEO TUỔI

NT (l/p) Tuổi(Năm

 CẬN LÂM SÀNG:

° CTM, Hct, tiểu cầu

° Ion đồ, ĐH

° Nếu nghi sốc NT : PMNB, cấy máu, CRP,

CN gan, thận TPTNT, soi cấy phân

° Sốc tim: ECG, XQ tim phổi, SA

° Chức năng ĐM: Sốc NT, sốc KD, LS có biểu hiện RLĐM

° Khí máu: Suy hô hấp

 SỐC CÒN BÙ: HA BT, M , CRT ≥ 3 giây

 SỐC MẤT BÙ:

° Tim nhanh, M nhanh, nhẹ, HA tụt, kẹp

° T/gian đổ đầy mao mạch  3 giây

 SỐC NẶNG :

° Tay chân lạnh, da nổi bông ( )

° Mạch = 0, HA= 0

° Vật vã, hôn mê

° Tiểu ít, hoặc không có NT

2 CHẨN ĐOÁN SỐC

 SỐC PHẢN VỆ : TX dị nguyên: thuốc, thức

ăn lạ côn trùng cắn

gãy X, ói, tiêu máu kèm Hct 

 SỐC  V: TC mất nước, phỏng, CVP thấp

2 CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN

 SỐC NT: Sốt, vẻ mặt NT, ổ NT, ban máu

Bcầu  i, CRP , cấy máu (+)

 SỐC SXH: Sốc N4-5, Petichie, gan to, Hct ,TC 

Sèc - Nh÷ng dÊu hiÖu chñ chèt

Shock - Key features

Vomiting/diarrhoea  fluid loss

Fever and/or rash  septicaemia

Urticaria plus allergen  anaphylaxis

thuéc èng

Cyanosis/< 4 weeks  duct dependent CHD

Major trauma  blood loss

Abnormal rhythm  arrhythmia

Drug ingestion  poisoning

SỐT XUẤT HUYẾT

SỐC NHIỄM TRÙNG SỐC MẤT MÁU MẤT NƯỚC

SỐC PHỎNG

 V / HCTH

Có Không

III ÑIEÀU TRÒ

1 NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ:

  thiếu oxy mô

 Phục hồi cung lượng tim

  biến chứng

  nguyên nhân

2 ĐIỀU TRỊ CHỐNG SỐC:

 Thở oxy / cannla, đặt NKQ nếu

ngưng thở

 Tư thế: đầu phẳng, chân cao

(ngoại trừ sốc tim)

 Cầm máu ( đang chảy máu)

 Thiết lập đường TM, tiêm tủy xương

hoặc BLTM

THỞ OXY QUA CANNULA DC: - Cỡ cannula phù hợp

- Bình làm ẩm/Nước cất

- Nguồn oxy

Kỹ thuật:

- Chọn cannula phù hợp

- Đổ nước cất bình làm ẩm

- Vặn oxy theo YL

- Kiểm tra oxy ra

- Gắn vào bệnh nhân

- ĐC lưu lượng theo LS, SaO2

* Bắt đầu 1-2 lít /phút

* Tối đa : 6 lít/phút

THỞ OXY QUA CANNULA

* Cấp cứu ± bình làm ẩm

Oxy cannula : ít sang chấn, dễ chấp nhận hơn so catheter

ĐẶT NỘI KHÍ QUẢN

KỸ THUẬT

 Bóp bóng qua mask FiO2 100%

 Tay (T) đưa đèn vào từ bên (P)

 Nâng cán đèn ra trước  thấy 2 dây thanh

 Đưa NKQ qua thanh môn 2-3cm

 Gắn bóng, bóp bóng FiO2 100%

 KT đầu ống NKQ (nghe PÂ đều)

 Cố định

DỤNG CỤ

 Đèn soi thanh quản

 Ống NKQ : ID =

 Bóng giúp thở + mask

 Máy, ống hút đàm

Tuổi

4 + 4

Sau 1 phút không đặt được NKQ

BB qua mask, gọi giúp đỡ

CẦM MÁU VT ĐANG CHẢY MÁU

° Ấn chặt

° Băng ép

Ấn chặt VT chảy máu

TD Chống sốc Đường truyền 1 Đường truyền 2

LẤY MÁU XÉT NGHIỆM, TRUYỀN DỊCH, TRUYỀN MÁU

Truyền dịch Truyền máu

CHÍCH TỦY XƯƠNG TRẺ < 6 TUỔI

Không TL được đường TM

 Kim 18

1 Đảm bảo QT truyền máu an toàn

2 Đường truyền riêng ( Đ2)

3 Nhanh chóng ( < 30 phút)

4 Truyền nhanh theo YL

- Bơm máu / ống 50ml

- Bơm qua túi áp lực

5 T/d sát tai biến truyền máu

TRUYỀN MÁU TRONG SỐC MẤT MÁU

TRUYỀN NHANH VỚI T TÍCH LỚN: LÀM ẤM MÁU TRƯỚC

BUØ DÒCH TRONG SOÁC

LOẠI DỊCH

P keo V tăng Thời

gian kéo dài

Thất bại

-

SỐC  THỂ TÍCH

Thở oxy Thiết lập đường tĩnh mạch Truyền LR 20 mL/kg 15-60’

Cải thiện huyết động

Lưu đồ xử trí sốc giảm thể tích

SỐC NHIỄM TRÙNG - 2013

ĐIỀU TRỊ SỐC TIM

 Ngưng dịch

 Tăng co bóp cơ tim

- Dobutamine: 5-10 g/kg/phút

- Dopamine : 5-10 g/kg/phút

INOTROPIC - VASOPRESSOR AGENTS

DRUG RECEPTOR DOSE EFFECTS

(mcg/kg/min) always titrate against response

DOPAMINE ‘dopaminergic’ 0.5 - 4 ‘renal vasodilator’

beta 5 - 10 inotropic alpha 11 - 20 vasoconstrictor

DOBUTAMINE beta 1 & beta 2 1 - 20 inotropic

vasodilator

VD : BN 6 tuổi, sốc kéo dài

SXH, CN 20kg

YL: Dopamine 3µg/kg/phút

Dopamine 60mg/50ml D5%

Cân nặng BN(kg)x3 = Số mg thuốc pha trong 50ml D5%

Tốc độ tiêm (ml/giờ)=Số µg/kg/ph

Tốc độ 3ml/giờ

CÁCH PHA DOPAMINE, DOBUTAMINE

ĐIỀU TRỊ SỐC PHẢN VỆ

 Hydrocortisone 5mg/kg TM

3 ĐIỀU TRỊ TRIỆU CHỨNG, B.CHỨNG

  ĐH: D30% 2ml/kg hoặc D10% 5ml/kg (TMC)

 Toan BD nặng: pH< 7,2 hay

Bicar< 12mEq/l :NaHCO 3 4,2% 2ml/kg

 Rối loạn ĐM:

DIC: Truyền HT đông lạnh 10-20ml/kg

Tcầu < 30.000mm 3 : truyền TC 1đv/5 kg

4 ÑIEÀU TRÒ NGUYEÂN NHAÂN:

 Mạch, HA, NThở, tím tái / 30 ph / sốc

 Ra sốc mỗi 2-3 giờ / 24 giờ đầu

 Nước tiểu / giờ

 CVP: duy trì 6-10 cmH20

 Đo HA động mạch xâm lấn

 Hct ( sốc mất máu) : duy trì > 30%

5 THEO DÕI:

 Tay chân ấm

 T/gian đổ đầy mao mạch < 2 giây

 Mạch : rõ, chậm theo tuổi

 Bệnh lý tim, sốc tim: khám  CK tim

 XHTH: CK tiêu hóa, nội soi, ngoại

 Mất máu CT: Khám NK sớm trong lúc hồi sức sốc  PT cầm máu kịp thời

KHÁM CHUYÊN KHOA