TRUYỀN THÔNG CHĂM SÓC SỨC KHOẺ SINH SẢN HỌC SINH PHỔ THÔNG TRUNG HỌC

Các nội dung trình bày 1. Cấu trúc giải phẫu và sinh lý cơ quan sinh dục 2. Khái niệm và định nghĩa vị thành niên 3. Thay đổi giải phẫu, sinh lý, tâm lý của vị thành niên 4. Các biện pháp tránh thai có thể sử dụng ở vị thành niênCấu trúc giải phẫu và sinh lý cơ quan sinh dục nam hái niệm vị thành niên Theo Tổ chức Y tế thế giới: Vị thành niên (adolescent): 1019 tuổi Theo tài liệu Hướng dẫn Quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của Bộ Y tế => Vị thành niên:1018 tuổi

TRUYỀN THÔNG CHĂM SÓC SỨC KHOẺ SINH SẢN HỌC SINH PHỔ THÔNG TRUNG HỌC

Thạc sĩ Bác sĩ Nguyễn Quốc Chinh Trung tâm Kiểm soát bệnh tật

TP Hồ Chí Minh

Các nội dung trình bày

1 Cấu trúc giải phẫu và sinh lý cơ quan

sinh dục

2 Khái niệm và định nghĩa vị thành niên

3 Thay đổi giải phẫu, sinh lý, tâm lý của vị

thành niên

4 Các biện pháp tránh thai có thể sử dụng

ở vị thành niên

Cấu trúc giải phẫu và sinh lý cơ quan

sinh dục nam

Cấu trúc giải phẫu và sinh lý cơ quan

sinh dục nữ

Cơ quan sinh dục nữ gồm:

- Cơ quan sinh dục ngoài

- Cơ quan sinh dục trong

Khái niệm vị thành niên

Theo Tổ chức Y tế thế giới:

Vị thành niên (adolescent): 10-19 tuổi

Theo tài liệu Hướng dẫn Quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản

của Bộ Y tế

=> Vị thành niên:10-18 tuổi

Định nghĩa Vị thành niên

- Là giai đoạn phát triển đặc biệt và mạnh

mẽ trong đời của mỗi con người.

- Là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con thành người lớn trưởng thành

- Được đặc trưng bởi sự phát triển mạnh

mẽ cả về thể chất lẫn tinh thần, tình cảm

và khả năng hòa nhập cộng đồng

Thay đổi sinh lý trong thời kỳ vị thành niên

DẬY THÌ NAM

• Dấu hiệu đầu tiên là tinh hoàn bắt đầu to lên, sẽ kéo theo sự dài và to lên của dương vật và sau nữa là lông

mu, ria mép và trứng cá xuất hiện.

• Thân hình cao lên nhanh chóng Bàn chân, bàn tay to lên, dài ra, khuỷu tay và đầu gối to lên đáng kể

Thanh quản mở rộng, vỡ tiếng Tiếp đó là sự phát

triển của các cơ bắp ở ngực, vai, đùi

• Bắt đầu có hình dáng đặc trưng của nam giới.

• Giai đoạn dậy thì ở con trai được đánh dấu bằng sự xuất tinh (mộng tinh hoặc giấc mơ ướt).

DẬY THÌ NỮ

• Hai biểu hiện quan trọng nhất của tuổi dậy thì ở bạn gái là sự phát triển của vú và hiện tượng kinh nguyệt Đối với nữ, có kinh là có khả năng có thai nếu có quan hệ tình dục với bạn khác giới

• Dấu hiệu đầu tiên là núm vú căng cứng trong

quầng vú Cùng với sự phát triển tuyến vú là phát triển lông mu Tử cung lớn và dày hơn, xương

hông to ra

• Giai đoạn dậy thì ở con gái được đánh dấu bằng

sự xuất hiện kinh nguyệt lần đầu Chỉ có một số ít trẻ em gái có kinh muộn (17 – 18 tuổi)

Thay đổi tâm lý trong thời kỳ vị thành niên

• Tuổi VTN sớm (10-13t): ý thức mình khôngcòn trẻ con, muốn độc lập; quan tâm đến hìnhthức bên ngoài; tò mò; có hành vi mang tínhthử nghiệm, bốc đồng.

• Tuổi VTN giữa (14-16t): thích tự quyết định,chịu ảnh hưởng nhiều từ bạn bè; dễ ngộ nhậntình bạn khác giới với tình yêu

• Tuổi VTN muộn (17-18t): suy nghĩ, nhận xét,ứng xử chính chắn hơn; ảnh hưởng của nhómbạn bè giảm dần; biết phân biệt tình bạn vàtình yêu

Phòng tránh thai ngoài ý muốn

Tai biến, biến chứng của phá thai

- Băng huyết

- Nhiễm trùng

- Tổn thương cơ quan sinh sản

- Thai ngoài tử cung

- Ảnh hưởng tâm lý: hội chứng stress sau pháthai

Để không có thai ngoài ý muốn

- Cố gắng kiêng quan hệ tình dục cho đến khi lập gia đình.

- Nếu có quan hệ tình dục: nên sử dụng một biện pháp tránh thai có hiệu quả cao như viên uống tránh thai hàng ngày hoặc dùng bao cao su trong tất cả các lần quan hệ (BCS có thể ngừa các bệnh lây qua đường tình dục).

• Là thực hiện các hành vi tình dục mà không

có sự tiếp xúc giữa dương vật và âm đạo

• Nếu chỉ có sự va chạm bên ngoài giữa

dương vật và âm hộ thường sẽ không có

thai, nhưng vẫn có nguy cơ mắc một số

nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục

Kiêng quan hệ tình dục

• Có nhiều cách biểu lộ tình dục mà không cần quan hệ tình dục như ôm nhau, nắm tay nhau, hôn nhau…

• Kiêng quan hệ tình dục đòi hỏi phải có động

cơ thúc đẩy kiên định và sự tự kiểm soát cao

độ

• Một trong những động cơ là muốn bạn gái giữ được trinh tiết cho đến khi lập gia đình, xem trinh tiết là quan trọng

Kiêng quan hệ tình dục

* Nhược điểm :

• Một số người cảm thấy giảm khoái cảm

• Phải chuẩn bị sẵn trước khi quan hệ tình dục

• Dị ứng với BCS (hiếm gặp)

Bao cao su

• Kiểm tra trước về tình trạng nguyên vẹn của bao cao su và hạn dùng

• Lồng bao cao su vào dương vật đang cương trước khi giao hợp, giữ cho vành cuộn của bao nằm phía ngoài

• Tháo cuộn vành bao lên tới gốc dương vật, không cần kéo căng

• Sau khi xuất tinh, rút dương vật ra lúc còn cương, giữ chặt vành bao cao su ở gốc dương vật trong khi rút dương vật để bao khỏi vị tuột và tinh dịch không trào ra ngoài

• Chỉ sử dụng mỗi bao cao su 1 lần

Cách sử dụng bao cao su

• Là biện pháp tránh thai có thể sử dụng ở vị thành niên thanh niên có quan hệ tình dục nhưng không có nguy cơ mắc NKLTQĐTD.

• Sử dụng viên thuốc tránh thai kết hợp đòi hỏi phải uống thuốc đều đặn.

Viên uống tránh thai kết hợp

* Ưu điểm :

• Nếu sử dụng đúng cách, hiệu quả cao đến 91%

• Giúp kinh nguyệt đều, lượng máu và số ngày hành kinh ít hơn, giảm đau bụng khi hành kinh

* Nhược điểm :

• Có thể có tác dụng phụ như: xuất huyết bất

thường, đau đầu, buồn nôn…

• Không thể sử dụng ở người huyết áp cao, bệnh

van tim…tiểu đường.v.v… hoặc đang cho con bú dưới 6 tháng tuổi

Viên uống tránh thai kết hợp

• Bắt đầu uống viên đầu tiên của vỉ thuốc trong vòng 5 ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt.

• Uống mỗi ngày 1 viên, nên vào giờ nhất định

để dễ nhớ, theo chiều mũi tên trên vỉ thuốc

• Khi hết vỉ thuốc, phải uống viên đầu tiên của vỉ tiếp theo vào ngày hôm sau dù đang còn kinh (với vỉ 28 viên) hoặc nghỉ 7 ngày rồi dùng tiếp

vỉ sau, dù đang còn kinh (với vỉ 21 viên)

Cách sử dụng VUTTKH

• Nếu quên 1 viên: cần uống một viên ngay khi nhớ ra và tiếp tục uống mỗi ngày một viên như thường lệ.

• Nếu quên từ 2 viên trở lên: cần uống ngay một viên ngay khi nhớ ra và tiếp tục uống mỗi ngày

một viên như thường lệ Cần thêm BPTT hỗ

trợ trong 7 ngày kế tiếp

Cách sử dụng VUTTKH

• Là thuốc sử dụng sau lần quan hệ tình dục không được bảo vệ trong vòng 5 ngày, càng uống sớm hiệu quả càng cao.

• Có thể sử dụng trong trường hợp thất bại (“chữa cháy”) như khi sử dụng BPTT khác như quên uống viên uống tránh thai, bao cao

su bị thủng…

Lưu ý không xem đây là biện pháp tránh thai thường quy vì hiệu quả ngừa thai rất thấp

Viên tránh thai khẩn cấp

* Ưu điểm:

• Dễ mua, dễ sử dụng.

• Đảm bảo tính riêng tư.

* Nhược điểm :

• Hiệu quả không cao: chỉ đạt 75%.

• Ra máu bất thường 1-2 ngày sau dùng thuốc; chu kỳ kinh có sớm hơn hoặc muôn hơn.

• Có thể có tác dụng phụ: buồn nôn, đau bụng…

Viên tránh thai khẩn cấp

Cách sử dụng viên tránh thai khẩn cấp

• Nếu dùng Postinor2:

- Uống 2 viên, 1 lần

duy nhất trong vòng

120 giờ sau cuộc giao

hợp không được bảo

vệ

Cách uống viên tránh thai khẩn cấp

• Nếu dùng Escapelle:

- Uống 1 viên duy nhất

trong vòng 120 giờ

sau cuộc giao hợp

không được bảo vệ

• Gồm biện pháp tính vòng kinh và xuất tinh

ngoài âm đạo

• Là những BPTT không cần dùng dụng cụ,

thuốc hay thủ thuật nào để ngăn cản thụ tinh

• Không giúp ngăn ngừa các bệnh lây qua đường tình dục trong đó có HIV

• Đây là những BPTT tạm thời và hiệu quả rất thấp

Các biện pháp tránh thai tự nhiên

• Là một biện pháp tránh thai trong đó người

nam rút dương vật ra khỏi âm đạo trước khi

xuất tinh do đó tinh dịch không xuất vào âm

đạo của người phụ nữ và như vậy sẽ không có thai

Biện pháp xuất tinh ngoài âm đạo

• Người phụ nữ tính được thời gian nào là có thể thụ thai trong chu kỳ kinh nguyệt Từ đó các cặp bạn tình có thể kiêng giao hợp trong thời gian có thể thụ thai

• Còn được gọi là biện pháp tránh ngày phóng noãn hay biện pháp tránh ngày có khả năng thụ thai.

• Từ ngày dự kiến có kinh sau lùi lại 14 ngày là

ngày có thể phóng noãn trong vòng kinh.

• Trong vòng 5 ngày trước và 4 ngày sau khi phóng noãn là những ngày không an toàn.

Biện pháp tránh thai theo vòng kinh