Giưa Kỳ Nhà Nước Và Pháp Luật.docx

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ Học phần Nhà nước và pháp luật đại cương Giảng viên TS Chu Thị Ngọc Họ và tên Nguyễn Thị Huyền Trang Lớp K67 Quả[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ Học phần: Nhà nước và pháp luật đại cương

Giảng viên:TS Chu Thị Ngọc

Họ và tên:Nguyễn Thị Huyền Trang

Lớp :K67 Quản trị văn phòng

Mã sinh viên:22031057

Hà Nội, ngày 13 tháng 04 năm 2023

bài:

3 Chức năng nhà nước: khái niệm, phân loại, các hình thức và phương pháp thực hiện chức năng của nhà nước Liên hệ chức năng của nhà nước Việt Nam hiện nay Bài làm:

1 Khái niệm:

- Nhà nước là tổ chức quyền lực chính trị, quyền lực công cộng đặc biệt, có chủ quyền, thực hiện việc quản lý xã hội trên cơ sở pháp luật với bộ máy nhà nước chuyên trách, nhà nước có trách nhiệm bảo vệ, bảo đảm các quyền, tự do của con người, vì sự phát triển bền vững của xã hội

- Chức năng của nhà nước là những phương diện hoạt động chủ yếu của nhà nước nhằm thực hiện những nhiệm vụ đặt ra trước nhà nước Chức năng của Nhà nước

do bản chất, cơ sở kinh tế - xã hội, nhiệm vụ chiến lược và mục tiêu lâu dài của Nhà nước quyết định

2 Phân loại các chức năng Nhà nước:

Các loại hình hoạt động của nhà nước có tính hất, đặc điểm rất đa dạng, phức tạp trong tất cả các lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội, nhất là trong xã hội hiện đại, xây dựng nhà nước pháp quyền, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng Do vậy, có nhiều cách thức, tiêu chí phân loại các chức năng nhà nước

Chẳng hạn, dựa vào ý nghĩa của các chức năng có thể phân chia thành chức năng chủ yếu và chức năng phái sinh Dựa vào nguyên tắc phân chia quyền lực có thể chia thành chức năng hành pháp, lập pháp, tư pháp hoặc dựa vào kiểu nhà nước có thể phân chia thành chức năng nhà nước chiếm hữu nô lệ, chức năng nhà nước phong kiến, tư bản, xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên, cách phân loại chủ yếu trong khoa học pháp lý vẫn là chia theo các lĩnh vực hoạt động cơ bản của nhà nước và được phân định thành 2 chức năng chính là: chức năng đối nội và chức năng đối ngoại:

 Một, chức năng đối nội:

- Chức năng đối nội là những phương diện hoạt động chủ yếu của nhà nước trong phạm vi quốc gia nhằm thực hiện những nhiệm vụ xây dựng, phát triển đất nước

- Các chức năng đối nội cơ bản gồm: chức năng chính trị; chức năng kinh tế; chức năng xã hội; chức năng môi trường; chức năng ghi nhận, bảo vệ, bảo đảm và thức đẩy các quyền con người, quyền công dân; chức năng bảo vệ và giữ gìn trật tự an toàn

xã hội

- Trong đó:

+ Chức năng chính trị là 1 trong những chức năng chủ yếu của các nhà nước trên thế giới với nôi dung chủ yếu là bảo vệ và phát triển trật tự chính trị- xã hội, chống lại các cuộc đảo chính, sự can thiệp chính trị từ bên ngoài, bảo vệ trật tự quyền lực, hệ thống chính trị và các nguyên tắc tổ chức hiện hành

+ Chức năng kinh tế là 1 trong những chức năng quan trọng bậc nhất của phần lớn các nước trên thế giới hiện đại Một xã hội thịnh vượng hay hay nghèo đói phụ thuộc vào việc nhà nước có thực hiện tốt hay không tốt, phù hợp hay không phù hợp chức năng này Tổ chức, quản lý, điều tiết nền kinh tế là nội dung chủ yếu của chức năng kinh tế của nhà nước, nhưng mức độ và cách thức thực hiện phụ thuộc vào nhận thức của mỗi quốc gia trong mỗi thời kỳ, giai đoạn phát triển

+ Chức năng xã hội thể hiện bản chất xã hội của nhà nước, trong xã hội hiện đại đây là 1 trong những chức năng chủ yếu và quan trọng của nhà nước Thiết lập và tổ chức thực hiện cơ chế chính sách nhằm đảm bảo lao động, việc làm, bảo trợ xã hội,

xóa đói giảm nghèo, giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khỏe, phát triển văn hóa là các nội dung chính của chức năng xã hội của nhà nước

 Hai, chức năng đối ngoại:

- Chức năng đối ngoại là phương diện hoạt động chủ yếu của nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, mục tiêu xây dựng, phát triển đất nước trong mối quan hệ hợp tác giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ khác nhau trên thế giới

- Các chức năng đối ngoại cơ bản bao gồm: chức năng quốc phòng; chức năng bảo vệ trật tự, hòa bình thế giới, tham gia giải quyết các vấn đề có tính chất khu vực và quốc tế; chức năng hợp tác và hội nhập quốc tế

Sự phân định thành các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước cũng chỉ mang tính chất tương đối, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng như hiện nay Giữa các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước luôn có mối quan hệ biện chứng, đan xen, tác động qua lại lẫn nhau

3 Các hình thức và phương pháp thực hiện

Các chức năng của nhà nước được thực hiện bằng những hình thức, phương pháp nhất định nhằm tổ chức các nhiệm vụ, mục tiêu của nhà nước Về phương diện pháp

lý, có những hình thức và phương pháp thực hiện các chức năng nhà nước dưới đây:

- Các hình thức pháp lý là các hình thức thực hiện chức năng của nhà nước khi nhà nước ban hành các văn bản pháp luật, thiết lập các cơ chế pháp lý và theo đó thực hiện các chức năng của mình Có các hình thức pháp lý là:

+ Xây dựng chính sách, pháp luật

+ Tổ chức thực hiện pháp luật

+ Bảo vệ pháp luật

+ Các hình thức khác

Các hình thức pháp lý nêu trên có mối quan hệ mật thiết với nhau, là tiền đề, điều kiện của nhau, cùng tác động qua lại trong quá trình thực hiện các chức năng nhà nước

- Phương pháp thực hiện chức năng nhà nước: là những cách thức thông qua đó các cơ quan nhà nước thực hiện các chức năng của mình Trong đó các phương pháp thường xuyên được sử dụng là:

+ Giáo dục

+ Khuyến khích

+ Thuyết phục

+ Cưỡng chế

4 Liên hệ chức năng của nhà nước Việt Nam hiện nay

Chức năng của nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam là những hoạt động chủ yếu, thường xuyên, có tính ổn định tương đối, trực tiếp thể hiện bản chất, nhiệm vụ chiến lược, mục tiêu lâu dài của nhà nước trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Nhà nước Việt Nam hiện nay đã trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau Việc xác định, tổ chức thực hiện các chức năng nhà nước có sự khác nhau nhất định trong mỗi giai đoạn lịch sử Hiện nay với mục tiêu xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, Nhà nước pháp quyền và nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và khu vực, các chức năng của nhà nước đã và đang có nhiều thay đổi Mô hình nhà nước quản lý tập trung đang chuyển dịch sang nhà nước kiến tạo, phục vụ phát triển Nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam có 2 chức năng chính là chức năng kinh

tế và chức năng xã hội

Thứ nhất, Chức năng kinh tế là những phương diện hoạt động chủ yếu của nhà

nước trong tổ chức, điều tiết và quản lý nền kinh tế nhằm đảm bảo đáp ứng nhu cầu

vật chất của người dân, nhà nước và của toàn xã hội Nhà nước Việt Nam với nhiệm

vụ “ Xây dựng và quản lý nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa”, nhà nước đã thiết lập và đảm bảo sự bình đẳng giữa các hình thức sỡ hữu, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, lành mạnh theo định hướng nền kinh tế thị trường Nhà nước khẳng định: “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” (khoản 1 Điều 51 Hiến pháp năm 2013) Nghĩa là, Nhà nước thừa nhận sự tồn tại của các thành phần kinh tế đang vận động và phát triển trong nền kinh

tế nhằm phát huy mọi nguồn lực, tận dụng được nhiều yếu tố tích cực của các thành phần kinh tế Mặc dù các thành phần kinh tế đều bình đẳng, song, thông qua vai trò chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nước, Nhà nước có thể giữ vai trò chủ động trong quản lý và điều hành nền kinh tế quốc dân

Để thực hiện chức năng kinh tế của mình, dưới sự lãnh đạo của Đảng, chủ

trương, đường lối phát triển kinh tế đã được Nhà nước thiết lập dưới khuôn khổ luật pháp, bảo đảm sự ổn định chính trị, kinh tế, xã hội, tạo hành lang pháp lý cho nền kinh

tế vận hành có hiệu quả Minh chứng là từ thời kỳ đổi mới đến nay, Nhà nước luôn chú trọng ban hành mới, sửa đổi, bổ sung, từng bước hoàn thiện pháp luật về kinh tế

và liên quan đến kinh tế Tính cả bộ luật, luật và pháp lệnh, đến 2020, Nhà nước ta đã ban hành 589 văn bản, trong đó có 401 bộ luật và luật, 188 pháp lệnh, với 271 văn bản đang có hiệu lực thi hành Trong 226 bộ luật và luật, 45 pháp lệnh đang có hiệu lực thi hành, chỉ riêng lĩnh vực pháp luật về kinh tế đã có đến 192 bộ luật và luật, 38 pháp lệnh đang có hiệu lực thi hành; đặc biệt là các bộ luật, luật rất quan trọng về doanh nghiệp, đầu tư, thương mại, cạnh tranh, phá sản, ngân hàng, đất đai, lao động, tài chính, thuế, Đây thực sự là khuôn khổ pháp lý quan trọng thực hiện chức năng quản

lý kinh tế của Nhà nước, bảo đảm sự vận hành thông suốt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo lập môi trường pháp lý ngày càng thuận lợi khuyến khích các ngành, các lĩnh vực kinh tế, doanh nghiệp và người dân, trong đó có các doanh nghiệp nước ngoài yên tâm kinh doanh và đầu tư vào Việt Nam

Bên cạnh đó, Nhà nước đảm bảo bình đẳng xã hội và giải quyết mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường và có cơ chế kiểm tra, giám sát nền kinh tế Hơn nữa, nền kinh

tế thị trường ở Việt Nam được xác định là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa - điểm khác biệt với nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là phải hạn chế thấp nhất tình trạng người bóc lột người, đảm bảo sự bình đẳng xã hội Nhà nước xã hội chủ nghĩa với tư cách là chủ thể quản lý tối cao thông qua các cơ quan chức năng nhằm điều chỉnh thống nhất các quá trình kinh tế vĩ mô Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, Nhà nước thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát nền kinh tế nhằm kịp thời phát hiện và xử lý những sai sót, ách tắc, đổ vỡ, những khó khăn, vướng mắc cũng như những cơ hội phát triển kinh tế nhằm đảm bảo cho nền kinh tế hoạt động hiệu quả và theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa.Nhờ những cải cách mạnh mẽ về pháp lý, thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh, Việt Nam đã và đang được nhận định là 1 trong những quốc gia hấp dẫn nhất trong khu vực và có nền kinh tế phát triển nhanh, nhất là sau khi các FTA và Cộng đồng kinh tế ASEAN chính thức đi vào hoạt động Nhà nước thực hiện quản lý kinh tế thống nhất nhưng cũng đã chú trọng tới những địa phương có điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý đặc biệt để có cơ chế đặc thù, phù hợp, từ đó xây dựng những vùng đặc quyền kinh tế, các đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt như Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc… nhằm phát huy được thế mạnh của các địa phương Khi mà nền kinh tế thị trường đang ngày càng phát triển và thị trường hóa thì

ta vẫn thấy sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế còn khá cao Hiện nay, Nhà

nước vẫn thực hiện việc điều chỉnh giá cả kiểu hành chính với một số mặt hàng thiết yếu như yêu cầu các công ty, doanh nghiệp điều chỉnh mức đầu tư, giá cả xăng dầu, kiểm soát nguyên vật liệu xây dựng như sắt, xi măng, xi măng…

Thứ hai, chức năng xã hội là những phương diện hoạt động chủ yếu của nhà nước trong tổ chức, điều tiết và quản lý xã hội nhằm thiết lập một xã hội ổn định, phát triển trên mọi lĩnh vực Nhà nước Việt Nam quản lý xã hội trên mọi lĩnh vực: Văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, ghi nhận, đảm bảo thực hiện quyền con người và các lĩnh vực khác (môi trường, trật tự xã hội, vệ sinh an toàn thực phẩm ) dựa trên việc Xây dựng cơ chế, chính sách (văn bản quy phạm pháp luật) điều chỉnh các quan hệ trong đời sống xã hội và tổ chức thực hiện các quy phạm pháp luật và có cơ chế giám sát

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, sự tác động của xu thế quốc tế, các lĩnh vực thuộc chức năng xã hội được nhà nước thực hiện ngày một tốt hơn Lao động, việc làm được cải thiện, hệ thống chăm sóc sức khỏe dù vẫn chưa đạt được các chuẩn mực quốc tế nhưng đã được hoàn thiện và ngày một tốt hơn Hệ thống an sinh

xã hội từng bước hoàn thiện, Viẹt Nam là 1 trong những quốc gia hoàn thành trước thời hạn nhiều mục tiêu của chương trình thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc.Giáo dục tiểu học đã được phổ cập và hướng tới phổ cập giáo dục trung học Dù hệ thống đào tạo nghề và đào tạo đại học còn nhiều bất cập nhưng cũng đã từng bước hoàn thiện và

xã hội ghi nhận những nỗ lực cải cách trong những năm qua Để thực hiện chức năng này, hành lang pháp lý đã được hoàn thiện và củng cố Các văn bản quy phạm pháp luật tiến bộ đã được ban hành như Bộ luật lao động 2012, Luật việc làm năm 2014, Luật giáo dục đại học năm 2012, Luật giáo dục nghề nghiệp, Luật bảo hiểm y tế sửa đổi 2015, Luật Bảo hiểm Xã hội năm 2014 Xã hội mới mà Nhân dân ta đang xây dựng là xã hội do Nhân dân lao động làm chủ; có nền kinh tế phát triển trên cơ sở một nền khoa học và công nghệ tiên tiến; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi sự áp bức, bóc lột, bất công, có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân, vì thế để xây dựng xã hội đó nhà nước ta đã và đang tổ chức, quản lý sự nghiệp giáo dục đào tạo, văn hóa, phát triển khoa học và công nghệ Đó là quốc sách hàng đầu để phát huy nhân tố con người, phát huy vai trò then chốt của khoa học và công nghệ

Ngoài hai chức năng chính trên, nhà nước Việt Nam còn thực hiện những chức năng khác Trong lĩnh vực chính trị, những năm qua hệ thống chính trị nước ta được giữ vững và từng bước đổi mới phù hợp.Cụ thể là, để chính trị phù hợp với đổi mới kinh tế, từ Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương, khóa VII (12-1991) đến nay, khi điều kiện về mặt kinh tế đã cho phép, chúng ta tiến hành đổi mới căn bản về

chính trị Đảng chủ trương nâng cao tầm trí tuệ của Đảng Để nâng cao tầm trí tuệ, tại

Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, Đảng đã ra Nghị quyết số 26-NQ/TW về Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ

phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ Trong đó nhấn mạnh, xây dựng

đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, là

công việc hệ trọng của Đảng Thêm nữa là tập trung đổi mới tổ chức và phương thức

hoạt động của Nhà nước, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân Tự giác đổi mới bộ máy nhà nước từ cơ chế hành chính, tập trung quan liêu sang bộ máy quản lý xã hội bằng pháp luật, theo pháp luật Theo đó, đổi mới theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả các hoạt động lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước; đối với cơ quan hành pháp, tập trung cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên

nghiệp, hiện đại, chuyển sang Chính phủ kiến tạo, phục vụ, hạn chế và tiến tới xóa bỏ

cơ chế xin - cho; đối với cơ quan tư pháp, đổi mới theo hướng xét xử đúng người, đúng tội trên cơ sở tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc tố tụng Tất cả là để giữ vững được

sự ổn định chính trị - một tiền đề tiên quyết cho sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội Trong lĩnh vực bảo vệ, bảo đảm và thúc đẩy nhân quyền, năm 2013 Hiến pháp Việt nam ban hành và đây được coi là văn bản pháp lý quan trọng, tiến bộ về quyền con người, là cơ sở pháp của quan trọng để thực hiện chức năng này cua nhà nước Về bảo vệ môi trường, trong báo cáo chính trị tại Đại hội XIII của Đảng đã cụ thể hóa, đưa ra những nội dung cốt yếu cho giai đoạn tới, trong đó nhấn mạnh là: “lấy bảo vệ môi trường sống và sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu; kiên quyết loại bỏ những dự án gây ô nhiễm môi trường, bảo đảm chất lượng môi trường sống, bảo vệ đa dạng sinh học và hệ sinh thái; xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường” Nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đưa ra các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế - xã hội quốc gia Hệ thống quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường ở nước ta được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường

Về đối ngoại, Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X tại

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng chủ trương: “Thực hiện nhất quán

đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa,

đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh” với các định hướng cụ thể là tiếp tục

phương châm đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, Việt Nam sẽ ưu tiên phát triển quan hệ hợp tác và hữu nghị truyền thống với các nước láng giềng có chung biên giới, đồng thời nỗ lực làm sâu sắc hơn nữa quan hệ với các đối tác chủ chốt; Với phương châm là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, Việt Nam sẽ mở rộng tham gia và đóng góp ngày càng tích cực, chủ động, trách nhiệm vào các cơ chế,

tổ chức, diễn đàn khu vực, đa phương và toàn cầu, đặc biệt là Liên Hợp quốc; Với phương châm là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, Việt Nam sẽ mở rộng tham gia và đóng góp ngày càng tích cực, chủ động, trách nhiệm vào các cơ chế,

tổ chức, diễn đàn khu vực, đa phương và toàn cầu, đặc biệt là Liên Hợp quốc; thúc đẩy giải quyết những vấn đề còn tồn tại về biên giới, lãnh thổ, ranh giới biển và thềm lục địa với các nước liên quan, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế

và nguyên tắc ứng xử của khu vực; làm tốt công tác quản lý biên giới, xây dựng đường biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển