UBND HUYỆN NINH GIANG PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO *** ĐỀ số 11 ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH Môn Ngữ văn 9 Thời gian làm bài 120 phút, không kể giao đề (Đề thi gồm 01 trang) Phần I Đọc hiểu (3 điểm) Đọc[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
***
ĐỀ số 11
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề
(Đề thi gồm: 01 trang)
Phần I Đọc hiểu (3 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ Câu 1 đến Câu 4:
Năm tháng qua đi, bạn sẽ nhận ra rằng ước mơ không bao giờ biến mất Kể cả những ước mơ rồ dại nhất trong lứa tuổi học trò – lứa tuổi bất ổn định nhất Nếu bạn không theo đuổi nó, chắc chắn nó sẽ trở lại một lúc nào đó, day dứt trong bạn, thậm chí dằn vặt bạn mỗi ngày Nếu vậy, sao bạn không nghĩ đến điều này ngay từ bây giờ?
Sống một cuộc đời cũng giống như vẽ một bức tranh vậy Nếu bạn nghĩ thật lâu về điều mình muốn vẽ, nếu bạn dự tính được càng nhiều màu sắc mà bạn muốn thể hiện, nếu bạn càng chắc chắn về chất liệu mà bạn sử dụng, thì bức tranh trong thực tế càng giống với hình dung của bạn Bằng không, có thể nó sẽ là những màu sắc mà người khác thích, là bức tranh mà người khác ưng ý, chứ không phải bạn Sống một cuộc đời cũng như vẽ một bức tranh vậy Nếu bạn nghĩ thật lâu về điều mình muốn vẽ, nếu bạn dự tính được càng nhiều màu sắc mà bạn muốn thể hiện, nếu bạn càng chắc chắn về chất liệu mà bạn sử dụng thì bức tranh trong thực tế càng giống với hình dung của bạn Bằng không, có thể nó sẽ là những màu mà người khác thích, là bức tranh mà người khác ưng ý, chứ không phải bạn Dan Zadra viết rằng: “Đừng để ai đánh cắp ước mơ của bạn” Vậy thì hãy tìm ra ước mơ cháy bỏng nhất của mình, nó đang nằm ở nơi sâu thẳm trong tim ta đó, như một ngọn núi lửa đợi chờ được đánh thức…
(Theo Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, 2012, tr.43-44)
Câu 1(0.5) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2(0.5) Chỉ ra và gọi tên thành phần biệt lập trong câu văn: Kể cả những ước mơ rồ dại
nhất trong lứa tuổi học trò – lứa tuổi bất ổn định nhất.
Câu 3(1.0).Chỉ ra và nêu tác dụng của phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn sau: “Sống
một cuộc đời cũng giống như vẽ một bức tranh vậy Nếu bạn nghĩ thật lâu về điều mình muốn vẽ, nếu bạn dự tính được càng nhiều màu sắc mà bạn muốn thể hiện, nếu bạn càng chắc chắn về chất liệu mà bạn sử dụng, thì bức tranh trong thực tế càng giống với hình dung của bạn Bằng không, có thể nó sẽ là những màu sắc mà người khác thích, là bức tranh mà người khác ưng ý, chứ không phải bạn”
Câu 4(1.0) “Ước mơ cháy bỏng nhất” của em là gì? Em sẽ làm gì để biến ước mơ đó thành
hiện thực? (Trả lời trong khoảng 5-7 dòng)
Phần II Làm văn ( 7 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
Trang 2Từ đoạn trích ở phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 1 trang giấy thi ) trình bày suy nghĩ về vai trò của ước mơ trong cuộc đời của mỗi người
Câu 2 (5,0 điểm): Phân tích sự thay đổi tâm trạng của bé Thu trong hai đoạn trích sau:
" Trong bữa cơm đó, anh Sáu gặp một cái trứng cá to vàng đổ vào chén nó Nó luôn lấy đũa xoi vào chén, để đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung tóe cả mâm Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên:
- Sao mày cứng đầu quá vậy, hả ?
Tôi tưởng con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt đi Nhưng không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống Nghĩ thế nào nó cầm đũa, gắp lại cái trứng
cá để vào chén, rồi lặng lẽ đứng dậy, bước ra khỏi mâm Xuống bến, nó nhảu xuống xuồng,
mở lòi tói cố làm cho dây lòi tói khua rổn rảng, khua thật to, rồi lấy dầm bơi qua sông Nó sang qua nhà ngoại, mét với ngoại và khóc ở bên ấy Chiều đó, mẹ nó sang dỗ dành mấy nó cũng không về."
Và:
( ) " Trong lúc đó, nó vẫn ôm chặt lấy ba nó Không ghìm được xúc động và không muốn cho con thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con:
- Ba đi rồi ba về với con.
- Không! - Con bé hét lên, hai tay nó siết chặt lấy cổ, chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nó, nó dang cả hai chân rồi câu chặt lấy ba nó, và đôi vai nhỏ bé của nó run run Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh có người không cầm được nước mắt, còn tôi bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi."
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà , Ngữ văn 9, Tập một, NXB
Giáo dục Việt Nam, 2013)
- Hết
Trang 3-PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
*** ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH HƯỚNG DẪN CHẤM
Môn: Ngữ văn 9
Phần đọc -
hiểu
1 Phương thức biểu đạt: nghị luận
0,5 điểm
2 Thành phần phụ chú: lứa tuổi bất ổn định nhất
0.5 điểm
3
- BPTT So sánh: “Sống một cuộc đời” với “vẽ một bức tranh”
- Tác dụng: Lối diễn đạt cụ thể, sinh động; chỉ ra sự tương đồng
giữa một cuộc đời với vẽ một bức tranh giúp người đọc dễ hình dung ra cách sống chủ động để biến ước mơ của mình thành hiện thực
0.5 điểm 0.5 điểm
4
- Nêu ra ước mơ của bản thân (nên nêu những ước mơ đẹp, phù hợp với thực tế, không nên đưa ra những ước mơ quá xa vời, viển vông, thiếu thực tế)
- Để biến ước mơ thành hiện thực: có mục tiêu rõ ràng, vạch ra phương hướng hành động, không ngừng cố gắng để đạt được ước mở của mình, không nản chí khi gặp khó khăn thử thách
1.0 điểm
Phần
làm văn Câu 1( 2 điểm)
* Yêu cầu :
a Về kĩ năng:
- Biết cách viết đoạn văn nghị luận xã hội, vận dụng tốt các thao tác lập luận
- Biết cách sử dụng dẫn chứng phù hợp để làm sáng tỏ luận điểm
- Diễn đạt mạch lạc, trong sáng có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Về kiến thức:
HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo được các yêu cầu cơ bản sau:
*Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề (vai trò của ước mơ)
*Thân đoạn: Nêu rõ vai trò của ước mơ trong cuộc sống
- Ước mơ có thể vĩ đại hay nhỏ bé nhưng phàm đã là con người
thì ai cũng có ước mơ Chính ước mơ làm cho cuộc sống của mỗi người thêm tươi đẹp, thêm ý nghĩa
- Ước mơ là động lực giúp con người phát triển và hoàn thiện mình hơn, giúp con người vượt qua khó khăn, thử thách để từ đó
0,25 điểm
0.25 điểm 1
Trang 4tìm được thành công trong cuộc sống Thật không quá khi nói rằng ước mơ chính là chiếc chìa khóa để mở cánh cửa của sự thành công, là con đường biến ước mơ thành hiện thực
- Ước mơ chính là ngọn đuốc soi sáng trong tim mỗi chúng ta nó hướng chúng ta tới những điều tốt đẹp
- Không có ước mơ bạn sẽ không xác định được mục tiêu sống của mình là gì Chính vì không xác định được phương hướng sẽ dẫn tới bạn sẽ sống hoài sống phí, và trở thành người tụt hậu bị bạn bè, xã hội bỏ lại phía sau
- Dẫn chứng: Nếu không phải là mong muốn, ước vọng về một
nền hòa bình độc lập cho dân tộc, thì người thanh niên Nguyễn Tất Thành trong một ngày tháng 6 năm ấy làm sao có thể can đảm, dũng cảm rời bến cảng Nhà Rồng để chính thức bắt đầu cuộc hành trình đi tìm đường cứu nước để rồi cuối cùng sau bao khó khăn vất vả, Bác đã tìm ra con đường đi cho dân tộc VN (Có thể nêu dẫn chứng khác phù hợp)
*Kết đoạn:
- Khẳng định lại về vai trò của ước mơ
- Rút ra bài học và liên hệ bản thân:
+ Mỗi người chúng ta hãy nuôi dưỡng cho mình một ước mơ, hi vọng
+Phải không ngừng học tập, rèn ý chí, trau dồi kĩ năng sống để biết ước mơ và biến ước mơ thành hiện thực
0,25 điểm
Câu 2
( 5 điểm) * Yêu cầu: a Về kĩ năng:
- Biết cách viết bài nghị luận văn học, vận dụng tốt các thao tác lập luận trình bày hiểu biết, cảm nhận của bản thân về vấn đề nghị luận
- Diễn đạt mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Về kiến thức:
HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo được các ý cơ bản sau:
0.5 điểm
A.Mở bài:
- Giới thiệu tác giả tác phẩm
- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Sự thay đổi trong tâm trạng của bé Thu qua 2 đoạn trích
B Thân bài
1 Khái quát về tác phẩm
- Tác phẩm Chiếc lược ngà được Nguyễn Quang Sáng viết năm
1966, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ đang rất ác liệt Truyện kể
về tình cảnh éo le của cha con ông Sáu để từ đó khẳng định rằng:
Chiến tranh có thể cướp đi tất cả, thậm chí là cả mạng sống của con người nhưng tình cảm gia đình thì không gì có thể giết chết được
2 Phân tích sự thay đổi trong tâm trạng của bé Thu qua 2 đoạn trích
2.1 Giới thiệu qua về hoàn cảnh của bé Thu
0.25 0.25
0.25
Trang 5- Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến, mãi đến khi con gái ông lên tám tuổi, ông mới có dịp về thăm nhà, thăm con Bé Thu không chịu nhận cha vì vết theo trên mặt làm ba em không giống với người chụp chung với má trong bức ảnh mà em đã biết
- Thu đối xử với ba như người xa lạ, đến lúc hiệu ra, tình cảm cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải lên đường
- Ở khu căn cứ, bao nỗi nhớ thương con sông dồn vào việc làm cho con cây lược Ông hi sinh trong một trận càn của Mỹ nguy Trước lúc nhắm mắt, ông còn kịp trao cây lược cho một người bạn
2.2 Tâm trạng của bé Thu ở đoạn trích thứ nhất: Trước khi
nhận cha: Bé Thu là đứa bé bướng bỉnh, ương ngạnh
+ Hất đổ cả chén cơm khi anh Sáu gắp cho nó cái trứng cá Bị ba đánh, tưởng đâu “con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả
mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt đi Nhưng không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống Nghĩ thể nào nó cầm đũa, gấp lại cái trứng cá để vào chén, rồi lặng lẽ đứng đậy, bước ra khỏi mâm.” => Hình ảnh một đứa trẻ gan góc, lì lợm
+ "Nhảy xuống xuồng, mở lòi tói có làm cho dây lòi tói khua rộn ràng, khua thật to" => tính cách trẻ con, hình ảnh của một đứa trẻ lúc giận đỗi được khắc họa rất tinh tế với chỉ một chỉ tiết nhỏ + "Nó sang nhà bà ngoại và khóc ở bên đây" => dù gan lì và
bướng bỉnh nhưng bởi Thu vẫn còn là một đứa trẻ nên vẫn có những hành động mè nheo khóc nhè
=> Bẻ Thu là một đứa bé gan góc, có cá tính mạnh mẽ, thà sang nhà ngoại khóc thật to nhưng khi đứng trước mặt ông Sáu -
người mà bé đang căm ghét thì lầm lì, im lặng trông như nét hờn dỗi của người lớn Nhưng suy cho cùng, Thu vẫn là một đứa bé nên vẫn có những hành động trẻ con để thể hiện nỗi bực dọc của mình Bên cạnh đó, hành động quyết liệt của bé Thu cũng thể hiện tình yêu thương cha mãnh liệt, bé kiên quyết cự tuyệt ông Sáu vì ông không giống bức hình trong ảnh, trên mặt ông có vết thẹo dài Chính yếu tố đó vừa thể hiện tình yêu thương cha vừa thể hiện cá tính mạnh mẽ của bé Thu
=> Nguyễn Quang Sáng đã rất tinh tế, tài tình khi khắc họa được hình ảnh của bé Thu đa chiều và sâu sắc như thế chỉ trong một hành động nhỏ
2.2 Tâm trạng của bé Thu ở đoạn trích thứ 2: Bé xúc động khi nhận ra cha.
+ Bé Thu bướng bỉnh bao nhiêu, lì lợm gan góc bao nhiêu thì lại bởi bé thương ba của mình bấy nhiêu: "Con bé hét lên, hai tay nó siết lấy chặt cô và đôi vai nhỏ bé của nó run run”
2
1
Trang 6=> Những cái ôm như cố gắng để chặt nhất có thể, như để bù đắp cho những tháng ngày xa lánh ba của mình, những cái ôm cuối cùng như để lấp đi tất thảy những khoảng trống của tình ba – con trong những ngày tháng vừa qua
=> Đoạn văn là những gì xúc động nhất, sâu lắng nhất về tình cảm mà bé Thu dành cho ba của mình
3 Đặc sắc nghệ thuật;
- Nghệ thuật: cách kể chuyện tự nhiên, đầy cảm động, cách xây dựng tình uống éo le
- Hai đoạn văn đã cho thấy được sự thay đổi trong tâm lý của nhân vật bé Thu đối với người cha của mình Nếu như đoạn trên,
bé Thu xa lánh, xù lông với ba mình bao nhiêu thì đoạn 2 lại thấy được sự gần gũi không còn khỏang trống của tình cảm mà Thu dành cho người ba của mình Đoạn l bé Thu lì lợm bướng bỉnh bao nhiêu thi đoạn 2, bé Thu lại trở nên nhẹ nhàng, tỉnh cảm bấy nhiêu
- Hai đoạn trích cũng cho thấy được sự tài tình trong miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật, đặc biệt là tâm lý của trẻ con của nhà văn: tinh tế, sâu sắc
C.Kết bài:
- Đánh giá chung về 2 đoạn trích
- Tình cảm, cảm xúc khi đọc đoạn trích
- Liên hệ
0.5
0.25