Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy trên lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao… Thanh Hải, Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
***
ĐỀ GIỚI THIỆU
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề
(Đề thi gồm: 01 trang)
Phần I: Đọc hiểu ( 3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
…“Chú ấy nói: nhờ cháu có góp phần phát hiện một đám mấy khô mà ngày ấy,
tháng ấy, không quân ta hạ được bao nhiêu phản lực Mĩ trên cầu Hàm Rồng Đối với
cháu, thật là đột ngột, không ngờ lại là như thế Chú lái máy bay có nhắc đến bố
cháu, ôm cháu mà lắc “Thế là một - hòa nhé!” Chưa hòa đâu bác ạ Nhưng từ hôm
ấy cháu sống thật hạnh phúc Ơ, bác vẽ cháu đấy ư? Không, không, đừng vẽ cháu!
Để cháu giới thiệu với bác những người khác đáng cho bác vẽ hơn.”
( Theo sách Ngữ văn 9, tập 1, tr 185, NXB Giáo dục Việt Nam)
Câu 1 Đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào? Tác giả là ai? Nêu hoàn cảnh sáng
tác của tác phẩm?
Câu 2 Đoạn văn có sử dụng cách dẫn nào? Vì sao em biết?
Câu 3 Nêu cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên trong đoạn truyện trên
Phần 2: Tập làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung phần đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn nêu suy nghĩ về đức tính khiêm
tốn.
Câu 2 (5,0 điểm)
Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng.
Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy trên lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao…
(Thanh Hải, Mùa xuân nho nhỏ, Ngữ văn 9, tập 2,
NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)
Trang 2-Hết -PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
***
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Môn: Ngữ văn 9
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo nắm chắc phương pháp và nội dung làm bài của học sinh, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, khuyến khích các bài viết sáng tạo, có cảm xúc
- Học sinh làm bài theo nhiều cách riêng nhưng cần đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của Hướng dẫn chấm
- Lưu ý: Điểm bài thi có thể cho lẻ đến 0,25 điểm và không làm tròn số
B YÊU CẦU CỤ THỂ
I.
Đọc
hiểu
1 - Tác giả: Nguyễn Thành Long
- Tác phẩm: Lặng lẽ Sa Pa
- Hoàn cảnh sáng tác: Là kết quả chuyến đi thực tế Lào Cai của tác giả vào mùa hè năm 1970
0,25 0.25 0,5
2 - Đoạn văn sử dụng cách dẫn trực tiếp “Thế là một - hòa nhé!”
- Vì lời dẫn được đặt trong dấu ngoặc kép, nhắc lại nguyên văn lời nói của chú lái máy bay
0,5 0,5
3 HS viết đoạn văn từ 3 –5 câu Có thể cảm nhận theo nhiều cách
Cần có ý chính sau:
- Anh hiểu công việc thầm lặng của mình góp phần vào chiến thắng chung của dân tộc Đối với anh, hạnh phúc là được làm việc, được cống hiến
- Anh còn là người khiêm tốn, thành thực
- Anh là tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ đất nước
0,5
0,25 0,25
II.
Tập
làm
văn
1
c Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn: vận dụng tốt các thao tác lập
luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
Đảm bảo các ý cơ bản sau:
+ Giải thích: Khiêm tốn là luôn có ý thức và thái độ đúng mực trong việc đánh giá tài năng hoặc thành công của bản thân, không tự mãn, tự kiêu, tự cho mình hơn người
+ Bàn luận: Giá trị, ý nghĩa của đức tính khiêm tốn trong cuộc sống của mỗi chúng ta:
- Khiêm tốn là đức tính quan trọng, cần thiết cho con người trong cuộc sống Khiêm tốn sẽ giúp con người luôn có ý thức học hỏi, rèn luyện, trau dồi kiến thức, kĩ năng cho bản thân, biết lắng nghe, tiếp thu ý kiến để hoàn thiện bản thân
- Người có lòng khiêm tốn luôn được mọi người yêu mến, trân trọng
- Phê phán những người luôn khoe khoang, tự cao, tự đại, phô
0,25
0,5
Trang 3trương về bản thân, coi thường người khác hoặc những người tự ti,
mặc cảm, bi quan, chán nản thiếu ý thức phấn đấu vươn lên…
+ Bài học nhận thức và hành động:
- Học tập, rèn luyện để có đức tính khiêm tốn
- Phải hòa nhã, không háo danh, không tham vọng
- Luôn ghi nhớ: Gieo khiêm tốn gặt hái được thành công, gieo kiêu
căng sẽ gặp thất bại
0,25
d Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề
nghị luận
0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp,
2 a Nghị luận về đoạn thơ trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh
Hải.
a Đảm bảo cấu trúc của một bài nghị luận văn học 0.25
c Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn: vận dụng tốt các thao tác
lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.
Có thể viết bài theo định hướng sau:
Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, vấn đề cần nghị luận:
- Giới thiệu bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”, và đoạn trích gồm hai khổ
thơ trên
- Cảm xúc của nhà thơ trước bức tranh mùa xuân của thiên nhiên đất
trời và mùa xuân của đất nước
4.0
0,5
Phân tích, đánh giá làm rõ các ý:
a Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời.
- Chỉ bằng vài nét vẽ thật mềm mại trên bức tranh xuân, nét vẽ hiện
lên dòng sông thơ mộng, trữ tình, nước trong xanh, tinh khiết
+ Không gian bức tranh xuân, được mở ra cao vời, thoáng đãng
(dòng sông, mặt đất, bầu trời bao la)
+ Điểm trên dòng sông xanh là nét chấm phá sinh động "một bông
hoa tím biếc"
+ Động từ "mọc" đặt ở đầu câu, cách nói đảo ngữ gây sự bất ngờ,
mới lạ, sự vật trở nên sống động như đang diễn ra trước mắt Nhấn
mạnh sự trỗi dậy vươn lên bừng thức của hoa mùa xuân
+ Tính từ "tím biếc" màu tím có ánh sáng kết hợp với từ "xanh" ở
câu trên làm nên màu sắc hài hòa tươi tắn của lá, hoa, sông, nước
- Bức tranh mùa xuân của Thanh Hải không chỉ có đường
nét, màu sắc mà còn có âm thanh ngập tràn không gian, đó là bản
nhạc mùa xuân của bầy chim chiền chiện
- Nhà thơ vui sướng đón nhận âm thanh, sức sống mùa xuân
+ Từ "ơi' cất lên như một tiếng gọi thân thương
+ "Giọt long lanh" là một hình ảnh thơ đẹp, giàu sức liên tưởng thật
khó xác định đây là giọt mưa mùa xuân? Giọt sương lắng đọng trên
lá? Hay từng giọt âm thanh của tiếng chim chiền chiện: ở đây Thanh
Hải đã dùng "giọt long lanh" để tả tiếng chim, đó là nghệ thuật ẩn
dụ chuyển đổi cảm giác
+ Động tác "tôi đưa tay tôi hứng" cử chỉ của tác giả thật nâng niu,
trân trọng, vô cùng xúc động Tất cả thể hiện sự đắm say của nhà
thơ trước mùa xuân
=> Phải yêu đời, lạc quan lắm nhà thơ mới mở lòng với mùa xuân
1,5
Trang 4như vậy để viết nên những câu thơ dạt dào cảm hứng xuân ấy.
b Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước:
- Đất nước vào xuân với sức sống tươi trẻ tràn đầy hối hả, khẩn
trương
+ Điệp từ “ mùa xuân” được điệp lại 2 lần, gắn với hai hình ảnh, hai
đối tượng: một là “ người cầm súng”, hai là “ người ra đồng”
=> Họ là hình ảnh đại diện cho hai nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc Cả hai đối tượng ấy đều mang đến “lộc” xuân cho dân tộc
+ Điệp từ “lộc” được lặp lại 2 lần với hai lớp nghĩa:
Lớp nghĩa tả thực: “lộc” là cành lá nguỵ trang mà người chiến sĩ
mang theo trên mọi nẻo đường ra trận, “lộc” là mầm mạ xanh tươi
mà người nông dân mang ra đồng cày cấy, vun trồng
Lớp nghĩa ẩn dụ: “lộc” là sự sinh sôi nảy nở, là sự may mắn, khởi
đầu tốt lành
- Và những con người đó, những con người đã làm nên mùa xuân
của đất nước, họ đã làm nên giai điệu chính của bản hợp xướng mùa
xuân, tạo nhịp điệu hối hả, hào hùng:
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao”
+ Nghệ thuật lặp cấu trúc “tất cả như” kết hợp với lối so sánh trực
tiếp cùng các từ láy “hối hả”, “xôn xao”
=> không khí mùa xuân căng tràn từ khắp mọi miền tổ quốc, lan toả
mênh mang khắp đất trời Câu thơ vang lên với nhịp điệu tươi vui,
mạnh mẽ khác thường diễn tả không khí lên đường khẩn trương,
rộn ràng, náo nức trong những năm tháng gian lao, hào hùng của
dân tộc
1,5
Đánh giá chung:
- Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ
- Thanh Hải không còn nữa nhưng bài ca xuân: xuân thiên nhiên,
xuân đất trời, xuân của lòng người vẫn còn mãi trong lòng người
đọc
0,5
d Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp,
ngữ nghĩa tiếng Việt
0,25