PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO KIÊN HẢI TRƯỜNG TIỂU HỌC AN SƠN ĐỀ TÀI “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ LỚP MẪU GIÁO C, TRƯỜNG TIỂU HỌC AN SƠN” Người viết Dương Thị Thu Sáng[.]
BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế tri thức, giáo dục đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, đặc biệt là Việt Nam Kỷ nguyên công nghệ thông tin đã mang đến cuộc cách mạng trong việc ứng dụng công nghệ vào dạy và học, tạo ra cơ hội và thách thức mới cho nền giáo dục Việc áp dụng công nghệ thông tin và thiết kế giáo án điện tử là mục tiêu thiết yếu, nhằm đáp ứng chuẩn nghề nghiệp hiện nay.
Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, ban hành các quyết định nhằm thúc đẩy việc này trong giáo dục và đào tạo Bắt đầu từ năm học 2008, các chính sách đã được triển khai để nâng cao hiệu quả giảng dạy thông qua công nghệ.
Năm 2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động “Năm học ứng dụng công nghệ thông tin” nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học ở tất cả các cấp học Đối với giáo viên mầm non, việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông là rất quan trọng, vì trẻ em ở độ tuổi này chủ yếu tư duy qua hình ảnh và dễ bị phân tâm Sử dụng công nghệ thông tin trong giáo án điện tử không chỉ kích thích hứng thú mà còn giúp trẻ tập trung và ghi nhớ tốt hơn thông qua các hình ảnh, âm thanh và màu sắc sống động.
PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG CỦA ĐỀ TÀI
1 Phạm vi của đề tài:
Với khả năng còn hạn chế nên tôi nghiên cứu đề tài trong phạm vi là: “Ứng dụng công nghệ thông tin để dạy Làm quen chữ cái”.
2 Đối tượng và khách thể đề tài:
-Đối tượng nghiên cứu: Phần mềm tin học dạy môn Làm quen chữ cái.
-Khách thể nghiên cứu: Các cháu ở lớp Mẫu giáo C, trường Tiểu học An Sơn (5-6 tuổi).
MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
Nghiên cứu này nhằm tìm ra biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy tại trường Mầm Non, giúp trẻ tiếp cận công nghệ một cách linh hoạt qua hai hình thức: trong giờ hoạt động chung và các hoạt động khác Việc lựa chọn hình thức phù hợp với đặc điểm của trẻ là rất quan trọng, nhằm đảm bảo trẻ dễ dàng tiếp thu và phát huy tính tích cực Đồng thời, nghiên cứu cũng hướng đến việc thay thế phương pháp giảng dạy truyền thống bằng việc thiết kế giáo án điện tử qua phần mềm PowerPoint và các phần mềm khác, từ đó tích cực ứng dụng vào hoạt động làm quen chữ cái và các hoạt động giáo dục khác.
Việc cho trẻ tiếp cận với công nghệ và ứng dụng Công nghệ thông tin trong giảng dạy là rất cần thiết, vì điều này tạo tiền đề cho sự thành công trong tương lai của trẻ.
V TÍNH SÁNG TẠO VỀ KHOA HỌC VÀ TÍNH THỰC TIỄN:
Nghiên cứu đề tài này sẽ giúp nâng cao nhận thức về lý luận và biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, từ đó hỗ trợ trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen chữ cái.
Việc cho trẻ làm quen với 29 chữ cái hiện nay vẫn mang tính chất hoạt động biệt lập, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giáo dục mầm non Cần tổ chức các hoạt động giúp trẻ làm quen với việc đọc và viết, nhằm chuẩn bị tốt cho trẻ khi vào lớp Một.
Làm quen chữ cái trong giáo dục mầm non cần được thực hiện một cách tự nhiên, bắt đầu từ những hoạt động gần gũi và có ý nghĩa với trẻ Việc dạy trẻ làm quen với chữ cái đòi hỏi sự thay đổi trong cách tổ chức các hoạt động liên quan đến môi trường chữ viết và ngôn ngữ nói Dưới sự chỉ đạo của Bộ-Sở và phòng giáo dục, cùng với tài liệu hướng dẫn chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Mầm Non 5 tuổi, tôi nhận thấy hoạt động này có vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện trẻ Để đạt hiệu quả trong việc dạy chữ cái, giáo viên cần xác định rõ các mục tiêu cần đạt được.
- Nắm vững nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái.
Thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái theo chủ đề là rất quan trọng để phát triển các kỹ năng cần thiết cho việc đọc và viết, chuẩn bị cho học sinh trước khi vào lớp Một.
- Tự tin và có ý thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái theo chủ đề.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy ngành mầm non mang lại nhiều lợi ích thiết thực, giúp phát triển tư duy và kỹ năng sống cho trẻ Giáo án tích hợp công nghệ thông tin, như sử dụng máy chiếu và phần mềm hỗ trợ, tạo ra cái nhìn trực quan và sinh động cho trẻ Chẳng hạn, trẻ có thể xem hình ảnh, đoạn phim mô tả hiện tượng, hoặc truy cập các website liên quan đến chủ đề học tập, điều mà giáo án truyền thống không thể cung cấp.
Soạn giáo án điện tử hiệu quả đòi hỏi tuân thủ các quy tắc nhất định, đặc biệt là trong việc sử dụng kỹ xảo và hiệu ứng Việc sử dụng hợp lý các hiệu ứng sẽ giúp làm nổi bật nội dung, trong khi quá nhiều hiệu ứng có thể gây mất tập trung cho trẻ Phông nền cũng cần được chọn lựa đơn giản và phù hợp với nội dung bài giảng Việc cho trẻ tiếp cận công nghệ thông tin trong giảng dạy tại trường Mầm Non diễn ra linh hoạt qua các hoạt động chung và khác Giáo viên cần lựa chọn hình thức phù hợp với đặc điểm của trẻ để giúp trẻ dễ dàng tiếp thu Điều này cho thấy sự cần thiết của việc cho trẻ làm quen với công nghệ thông tin, tạo tiền đề cho sự thành công trong tương lai.
Từ những lý luận trên tôi đưa ra một số biện pháp ứng dụng trong việc xây dựng giáo án điện tử
II.THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ:
Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy rằng các hoạt động làm quen chữ cái theo phương pháp thông thường như quan sát tranh, đọc từ dưới tranh, và phân tích cấu tạo nét chữ tuy không sai nhưng thiếu tính thẩm mỹ và sự liên kết chặt chẽ với hướng dẫn của giáo viên Việc sử dụng keo dính hoặc ghim bấm để gắn tranh lên bảng gây mất thời gian và gián đoạn cho bài giảng Hơn nữa, việc vẽ tranh minh họa không phải ai cũng có thể thực hiện một cách thẩm mỹ và truyền đạt nội dung hiệu quả In màu tranh thì tốn kém và khó thực hiện tại địa bàn xã đảo, trong khi việc bảo quản tranh ảnh cho các năm học sau cũng gặp khó khăn, khiến chúng không còn nguyên vẹn.
Chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay vẫn còn ảnh hưởng bởi phương pháp dạy cũ, dẫn đến việc chưa thu hút được sự hứng thú của trẻ trong các hoạt động học tập, đặc biệt là trong việc làm quen với chữ cái Để nâng cao chất lượng giờ học, cần tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo, giúp trẻ thực sự hứng thú và ghi nhớ tốt hơn Là một giáo viên giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi, tôi xin chia sẻ kinh nghiệm của mình qua đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ lớp Mẫu giáo C, trường tiểu học An Sơn” Mục tiêu là giúp trẻ tham gia học tập một cách say mê, thoải mái, đồng thời đảm bảo nội dung và nhiệm vụ của môn học, chuẩn bị hành trang cho trẻ vào lớp 1.
Là một giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, tôi đam mê nghề nghiệp và yêu thương trẻ em Tôi luôn sáng tạo trong công việc và không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn của mình.
- Được sự quan tâm tạo điều kiện của ban giám hiệu nhà trường, đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ.
Ban giám hiệu thường xuyên tổ chức các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, thao giảng, và dự giờ thăm lớp để tạo điều kiện cho giáo viên học hỏi và rút kinh nghiệm Ngoài ra, hội thi làm đồ dùng đồ chơi cũng được tổ chức nhằm khuyến khích sự sáng tạo và nâng cao kỹ năng giảng dạy cho các đồng nghiệp.
Ban giám hiệu luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường xuyên dự giờ thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy.
Tôi luôn chú trọng đến việc tạo ra một môi trường viết phong phú và hấp dẫn để thu hút trẻ em Tôi sử dụng máy tính xách tay cá nhân với các chương trình như Kidsmart, Happykid, PowerPoint, Bút chì thông minh và Photo Shop để xây dựng bài giảng điện tử.
Tôi luôn tìm tòi đổi mới, sáng tạo và có nhiều cố gắng trong quá trình tự học, tự rèn luyện Sử dụng vi tính thành thạo.
Bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi về tài liệu, về việc thiết kế bài dạy trên máy tính phục vụ cho tiết học
Lớp Mẫu giáo C nơi tôi công tác là một điểm trường lẻ của trường Tiểu học
An Sơn, các trang thiết bị phục vụ giảng dạy bằng giáo án điện tử còn thiếu: Điện sinh hoạt thường xuyên bị cúp, chưa có mạng Internet
Nhiều trẻ em ở các lớp học hải đảo chưa có cơ hội tiếp cận với máy tính và thiết bị thông minh như Ipad hay Smartphone Phụ huynh chủ yếu làm nghề khai thác hải sản, do tính chất công việc bận rộn, nên chưa nhận thức được lợi ích của công nghệ thông tin và cho rằng việc áp dụng công nghệ cho trẻ mẫu giáo là điều không khả thi.
3/Kết quả khảo sát đầu năm:
Qua khảo sát ,đánh giá trẻ lớp tôi đầu năm kết quả như sau:
Nội dung trẻ cần đạt Kết quả đầu năm
1 Trẻ hứng thú học tập,tiếp thu bài tốt.
2 Trẻ thực hành,trải nghiệm tốt,nhận biết tốt các chữ cái được làm quen.
3 Trẻ phát âm đúng chữ cái và kỹ năng tô nét chữ cái đã học.
4 Tích cực tham gia vào các trò chơi củng cố nhận biết chữ cái đã được học.
5 Trẻ chưa có tâm thế thoải mái,tự nguyện,sáng tạo khi tham gia các hoạt động làm
Nhận thấy những thực tế về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, tôi đã nghiên cứu và đề xuất các biện pháp giúp trẻ em tiếp cận và sử dụng công nghệ một cách tích cực.
III.GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
NỘI DUNG I.CƠ SỞ LÝ LUẬN
THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy rằng các hoạt động làm quen chữ cái theo phương pháp thông thường như quan sát tranh, đọc từ dưới tranh, và phân tích cấu tạo nét chữ tuy không sai nhưng thiếu tính thẩm mỹ và sự liên kết chặt chẽ với hướng dẫn của giáo viên Việc sử dụng keo dính hoặc ghim bấm để gắn tranh lên bảng gây mất thời gian và gián đoạn cho bài giảng Hơn nữa, việc vẽ tranh minh họa không phải ai cũng có thể thực hiện một cách thẩm mỹ và truyền đạt nội dung hiệu quả In màu tranh thì tốn kém và khó thực hiện tại địa bàn xã đảo, trong khi việc bảo quản tranh ảnh cho các năm học sau cũng gặp khó khăn, khiến chúng không còn nguyên vẹn.
Chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay vẫn còn ảnh hưởng bởi phương pháp dạy cũ, dẫn đến việc chưa thu hút được sự hứng thú của trẻ trong các hoạt động học tập, đặc biệt là trong việc làm quen với chữ cái Để nâng cao chất lượng giờ học, cần tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo, giúp trẻ tham gia một cách hứng thú và ghi nhớ tốt hơn Là một giáo viên giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi, tôi đã chọn đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ lớp Mẫu giáo C, trường tiểu học An Sơn” nhằm giúp trẻ học tập một cách say mê và không nhàm chán, đồng thời tạo cảm giác thoải mái trong giờ học mà vẫn đảm bảo nội dung và nhiệm vụ của môn học Điều này cũng giúp trẻ chuẩn bị tốt hơn cho việc bước vào lớp 1.
Là một giáo viên có trình độ chuyên môn chuẩn, tôi đam mê nghề nghiệp và yêu trẻ Tôi luôn sáng tạo trong công việc và có tinh thần học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn của mình.
- Được sự quan tâm tạo điều kiện của ban giám hiệu nhà trường, đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ.
Ban giám hiệu thường xuyên tổ chức các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, thao giảng, và dự giờ thăm lớp để tạo điều kiện cho các đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm Ngoài ra, hội thi làm đồ dùng đồ chơi cũng được tổ chức nhằm nâng cao kỹ năng giảng dạy cho giáo viên.
Ban giám hiệu luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường xuyên dự giờ thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy.
Tôi luôn chú trọng đến việc tạo ra một môi trường viết phong phú và hấp dẫn để thu hút trẻ em Tôi sử dụng máy tính xách tay cá nhân với các chương trình như Kidsmart, Happykid, PowerPoint, Bút chì thông minh và Photo Shop để xây dựng bài giảng điện tử.
Tôi luôn tìm tòi đổi mới, sáng tạo và có nhiều cố gắng trong quá trình tự học, tự rèn luyện Sử dụng vi tính thành thạo.
Bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi về tài liệu, về việc thiết kế bài dạy trên máy tính phục vụ cho tiết học
Lớp Mẫu giáo C nơi tôi công tác là một điểm trường lẻ của trường Tiểu học
An Sơn, các trang thiết bị phục vụ giảng dạy bằng giáo án điện tử còn thiếu: Điện sinh hoạt thường xuyên bị cúp, chưa có mạng Internet
Nhiều trẻ em ở khu vực hải đảo chưa có cơ hội tiếp cận với máy tính và các thiết bị thông minh như iPad hay smartphone Phần lớn phụ huynh làm nghề khai thác hải sản, do tính chất công việc bận rộn, nên chưa nhận thức được lợi ích của công nghệ thông tin Họ thường cho rằng việc áp dụng công nghệ cho trẻ mẫu giáo là một ý tưởng xa vời và khó thực hiện.
3/Kết quả khảo sát đầu năm:
Qua khảo sát ,đánh giá trẻ lớp tôi đầu năm kết quả như sau:
Nội dung trẻ cần đạt Kết quả đầu năm
1 Trẻ hứng thú học tập,tiếp thu bài tốt.
2 Trẻ thực hành,trải nghiệm tốt,nhận biết tốt các chữ cái được làm quen.
3 Trẻ phát âm đúng chữ cái và kỹ năng tô nét chữ cái đã học.
4 Tích cực tham gia vào các trò chơi củng cố nhận biết chữ cái đã được học.
5 Trẻ chưa có tâm thế thoải mái,tự nguyện,sáng tạo khi tham gia các hoạt động làm
Nhận thấy những thực tế về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, tôi đã nghiên cứu và đề xuất các biện pháp giúp trẻ em tiếp cận và sử dụng công nghệ một cách tích cực.
GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới trong ngành học mầm non, giáo viên cần tự học và nâng cao kỹ năng sử dụng máy vi tính nhằm ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Việc này đặc biệt quan trọng trong các hoạt động giúp trẻ làm quen với chữ viết Giáo viên cần có kiến thức vững vàng và kỹ năng thành thạo trong việc sử dụng máy vi tính, đồng thời biết cách áp dụng công nghệ vào từng tiết học, phù hợp với nội dung, chủ đề và nhận thức của trẻ.
Để nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin, tôi đã tham gia các lớp học như tin học văn phòng, soạn giáo án điện tử và các khóa tập huấn khác Tôi cũng thường xuyên truy cập internet để tìm kiếm và sưu tầm hình ảnh động phù hợp cho trẻ mầm non.
Tôi sưu tầm tranh và ảnh động về động vật, đồ vật, hoa nở, phương tiện giao thông và cảnh trời mưa Để ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong việc làm quen với chữ cái, tôi luôn tìm hiểu kỹ lưỡng trước chương trình Tôi nhận thấy rằng những tài liệu này có thể được áp dụng vào các phần mềm có sẵn trên máy hoặc tạo ra phần mềm mới cho tiết học.
Ví dụ 1:Với tiết cho trẻ Làm quen chữ cái e-ê, tôi tạo các
Slide trình bày câu đố về bóng đèn, với hình ảnh bóng đèn và từ “bóng đèn” bên dưới Giới thiệu chữ "e" in thường, viết thường và in hoa Tôi đã cài đặt hiệu ứng xuất hiện khi click chuột, giúp trẻ em đọc các chữ cái một cách thú vị.
Tôi giới thiệu cho trẻ làm quen với chữ ê thông qua các slide có câu đố về cái ghế, kèm theo hình ảnh cái ghế và từ “cái ghế” bên dưới Bên cạnh đó, tôi cũng giới thiệu chữ cái ê ở dạng in thường, viết thường và in hoa.
Trong tiết học làm quen với chữ cái u-ư, tôi đã tạo ra các slide hình ảnh liên quan đến chủ đề nghề nghiệp, như chú bộ đội và xây dựng, nhằm giới thiệu và giúp học sinh nhận biết chữ cái u và ư.
Tôi đã tự nghiên cứu trên Internet về ứng dụng trò chơi Kidsmart và các tài liệu liên quan đến máy vi tính Tôi cũng dự giờ các đồng nghiệp, xem băng đĩa về ứng dụng công nghệ thông tin, và học hỏi cách tạo, lồng ghép hình ảnh động từ các chuyên gia phần mềm Điều này giúp tôi lựa chọn nội dung phù hợp với trẻ và bài dạy.
Tự học và bồi dưỡng kỹ năng sử dụng máy vi tính là rất quan trọng để giáo viên chủ động trong việc xây dựng bài giảng và phát triển ý tưởng mới Điều này yêu cầu giáo viên phải nghiêm túc trong việc học tập, có tinh thần tự giác và thường xuyên luyện tập các thao tác trên máy tính.
2.Biện pháp 2: Khai thác và lựa chọn các phần mềm làm kho dữ liệu phong phú để vận dụng hiệu quả vào hoạt động làm quen chữ cái.
Trước đây, khi tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái, giáo viên thường sử dụng đồ dùng trực quan đơn giản, như tranh mẫu và đồ chơi, nhưng chúng không hấp dẫn và hạn chế khả năng chú ý của trẻ Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin, tôi đã áp dụng các phương pháp đồ họa, ghép hình và lồng âm thanh, cùng với các phần mềm như PowerPoint, Photoshop và Kidsmart Những công cụ này mang lại nhiều ưu điểm, giúp giáo viên tích hợp các trò chơi hiện đại vào giảng dạy, làm cho việc học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.
Có nhiều phần mềm hỗ trợ giáo dục được phân loại theo từng cấp học Đối với mầm non, các phần mềm chủ yếu được sử dụng để biên soạn giáo án Trong số đó, PowerPoint là phần mềm phổ biến nhất, thường được dùng để thiết kế bài giảng điện tử.
Phần mềm này giúp tạo ra các trình diễn đồ họa sinh động, nhằm mang đến hình ảnh trực quan cho trẻ em trên máy tính Việc sử dụng PowerPoint để tạo các Slide với hiệu ứng chuyển đổi hấp dẫn sẽ thu hút sự chú ý và hứng thú của trẻ, từ đó nâng cao khả năng tri giác của các em.
Phần mềm này có thể áp dụng cho mọi môn học và hoạt động, miễn là người thiết kế bài giảng biết cách sử dụng linh hoạt và sáng tạo Việc điều chỉnh cách thể hiện dữ liệu bằng những thao tác đơn giản sẽ phục vụ tốt cho mục đích giảng dạy Đây là lý do tôi thường xuyên sử dụng phần mềm trong các bài giảng điện tử, đặc biệt là trong hoạt động làm quen với chữ cái.
Quy trình thiết kế giáo án điện tử bằng phần mềm PowerPoint bắt đầu với việc lựa chọn chủ đề và soạn giáo án cho hoạt động tích cực Giáo viên cần tuân thủ nguyên tắc “Lấy trẻ làm trung tâm” và chủ động tìm hiểu nội dung của hoạt động học, bao gồm việc xác định chủ đề, đề tài, mục đích của hoạt động, cũng như khả năng tích hợp với các lĩnh vực khác Điều này giúp giáo viên xác định mục đích và yêu cầu cần hình thành, từ đó thiết kế các hoạt động giáo dục để trẻ có cơ hội tham gia một cách tích cực.
Thông thường, cấu trúc một giáo án gồm có:
1 Mục đích yêu cầu: gồm các nội dung về mặt kiến thức, kỹ năng, thái độ Mục đích của hoạt động cần căn cứ trên mục tiêu của chủ đề, của độ tuổi, thực tế của trẻ trên lớp, thời gian thực hiện trong năm học.
2 Chuẩn bị: Cần ghi rõ số lượng, chủng loại đồ dùng của cô và đồ dùng của trẻ cần thiết để thực hiện hoạt dộng.
3 Tiến hành hoạt động: Cần vạch ra các hoạt động thành phần trong hoạt động lớn với các bước rõ rệt, xen kẽ giữa các hoạt động có tính chất tĩnh để tránh sự nhàm chán cho trẻ. b/ Bước 2: Tìm tư liệu văn bản, tư liệu hình ảnh, âm thanh và chuẩn bị công cụ biên soạn.