Phân tích khổ 1 bài thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ Bài làm Mùa xuân, mùa được xem là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm thể hiện sự đâm trồi nảy lộc, muôn hoa đua nở Trong bài thơ “Vội Vàng” của ông hoàng thơ.
Trang 1Phân tích khổ 1 bài thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ
Bài làm Mùa xuân, mùa được xem là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm thể hiện sự đâm trồi nảy lộc, muôn hoa đua nở Trong bài thơ “Vội Vàng” của ông hoàng thơ tình Xuân Diệu có viết táo bạo:
“Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua, Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.”
Trái với sự táo bạo kia là ngòi bút của Thanh Hải viết về xuân Ông là một trong những cây bút có công xây dựng nên nền văn học Việt Nam từ những ngày đầu Sáng chói trong sự nghiệp thơ ca của ông chính là bài thơ “Mùa Xuân Nho Nhỏ” Ông đã miêu tả xuân một cách nhẹ nhàng qua khổ 1
“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”
Chúng ta cùng nhau tìm hiểu vẻ đẹp sắc xuân nào!
Thi phẩm “Mùa Xuân Nho Nhỏ” được Thanh Hải trấp bút vào năm 1980, lúc đất nước
đã hoàn toàn thống nhất và tác giả đang nằm trên giường bệnh rồi không lâu sau thì ông qua đời Với thể thơ tự do 5 chữ, lời thơ giản dị, chân thành, bài thơ là tiếng nói của của tác giả trước cảnh xuân xứ Huế và từ đó bộc bạch ra vẻ đẹp cách mạng và khát vọng cống hiến
Đầu tiên, bức tranh thiên nhiên xứ Huế được mở ra ở 2 câu thơ đầu
“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc”
Đập vào mắt ta là câu thơ đầu” mọc giữa dòng sông xanh”, ta có thể thấy rằng động từ
“mọc” đã được đảo ngữ lên đầu câu để càng nhấn mạnh sự vẻ vang, tô màu cho mùa xuân như là đang vươn chồi, trỗi dậy một cách mãnh liệt và mạnh mẽ Có lẽ câu thơ cũng chứa một hàm ý về con người Việt Nam ta, thiên nhiên phải chống chịu giữa cái đông giá rét để qua xuân mới ươm mầm cũng như dân tộc ta đã trải qua bao nhiêu cuộc kháng chiến rồi mới thống nhất và hòa bình Tác giả như đã mượn hình ảnh xuân trỗi dậy mạnh mẽ để bộc bộ ra một phẩm chất kiên cường, bất khuất của con dân Việt Nam Câu thơ đã khen ngợi mùa xuân đất nước luôn mạnh mẽ và tuyệt sắc
Trang 2“Trên giàn lũ bướm lượn đùa chơi Chắc bởi nàng Xuân đã gọi mời Cúc ngỡ vươn mình khoe vẻ đẹp Lan dường vẫn thẹn dấu mầu tươi”
Liệt kê “dòng sông xanh”, “bông hoa tím bíếc” Không phải là con sông xanh tươi rợn tới trời, không phải là dòng sông đỏ nặng phù sa mà ta đã thấy trong bài thơ “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi Cũng không phải là cành lê trắng điểm một vài bông hoa Mà là dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, đây là những hình ảnh giản dị, mộc mạc và gắn bó gần gũi với cảnh đẹp thiên nhiên xứ Huế “Dòng sông xanh” ở đây có thể cho ta liên tưởng đến hình ảnh dòng sông Hương uốn lượn như một tấm lụa đào phất phơ trải dài khắp Miền Trung đất nước Trên thanh màu xanh, Thanh Hải đã chấm phá thêm màu tím, ấy là màu của bông hoa súng, hoa lục bình Nếu như mùa xuân của miền Nam là những cành hoa mai vàng hòa với những chiếc áo dài thướt tha Mùa xuân của miền Bắc là những cành đào e thẹn núp sau những chiếc váy hồng.Vậy thì mùa xuân của Xứ Huế, của Thanh Hải lại là màu tím của bông hoa súng, bông hoa lục bình, là hình ảnh quen thuộc, gần gũi mà ta có thể thấy ở những ao
hồ Màu tím, nó làm cho ta luôn nhớ về xứ Huế, nhớ về một cố đô, cổ kính, nhớ về Miền Trung thương thương Từ chi tiết ấy, ta có thể thấy rằng Thanh Hải không chỉ là thi sĩ mà còn là họa sĩ Tài tình trong việc lựa chọn màu sắc cho cảnh xuân của mình đã khiến cho Thanh Hải thêm nổi bật Đấy là một sự pha trộn đầy ăn ý khi màu xanh là thể hiện sự yên bình, sức sống tuổi trẻ còn màu tím thể hiện cho sự thủy chung, chỉ với hai màu đơn giản đã
vẽ ra một không gian đầy chất hội họa làm cho thiên nhiên xứ Huế có một nét diệu dàng gì
đó không thể tả chỉ có thể gợi Phải nói rằng tác giả Thanh Hải đã rất xuất sắc, cảm hưởng từng li, từng tí về hương vị của mùa xuân Một mùa xuân xứ Huệ êm đềm, chậm rãi và bình yên
Bên cạnh bức họa chấm họa chấm phá với nét thi pháp cổ điển, thì bức tranh xuân Thanh Hải còn gây ấn tượng với người đọc bằng âm thanh, tiếng hót của chim qua 2 câu thơ tiếp theo
“Ơi con chim chiền chiền Hót chi mà vang trời”
Một bức tranh có hồn đến mức ta có nghe thấy âm thanh, đấy là âm thanh của tiếng chim chiền chiền, âm thanh ấy đã phá tan cái tĩnh lặng của cạnh vật, thổi vào không gian một cách
gì đó rất rạo rực, sôi động và yêu đời mang đến không khí vui tươi, phấn khởi Hơn thế nữa tiếng chim ở đây chính là đại diện cho bầu trời, nếu như ở 2 câu thơ thơ trước chúng ta chỉ
có thể mường tượng ra bầu trời qua gam màu xanh của dòng sông thì ở đây tiếng chim đã mang ta đến một bầu không khí thoáng đãng và rộng rãi thật sự Chim, chúng biết mình phải sống ở đâu, biết nhìn nhận cảnh vật như thế nào nên tác giả đã mượn hình ảnh của nó để tưởng tượng ra không gian thoáng đạt và cũng như là tạo điểm bộc phá âm thanh cho bức tranh xuân ca, “Đất lành chim đậu” Và thế, bức tranh đã có đủ màu sắc, âm thanh của trời đất chỉ khiến ta thỏa sức bay lượn và làm tác giả phải thốt lên “Ơi” Thán từ “ơi” đã bộc lộ cảm xúc say sưa của mình trước mùa xuân xứ Huế, mời gọi ông đến cùng bay chung trên bầu trời xanh Cái thán từ ấy được hòa hợp với cái “chi” tạo ra một câu hỏi tu từ “hót chi mà vang trời” Đọc đi đọc lại câu thơ, ta chẳng thể nghĩ rằng đấy là nỗi lòng của một con người
Trang 3dần bước đến cửa tử, bởi tiếng lòng ấy sao lại tươi vui, sao lại thích thú, xúc động quá vậy Như vậy, từ chi tiết ấy đã cho ta thấy rằng bức tranh xuân của Thanh Hải có thể làm sống dậy những tâm hồn héo úa, khai mở trái tim, niềm vui sống, làm tan biến đi đau đớn của bệnh tật và cái chết cận kề Đúc kết lại thì bức tranh thiên nhiên mùa xuân có tiếng chim, có màu sắc đã khiến cho những tâm tình thơ mộng cảm thấy say sưa và quên hết u sầu Đấy là một cách vực dậy con người thoát khỏi bàn tay của sự buồn bã
Cuối cùng, đứng trước bức tranh xứ Huế, Thanh Hải đã cảm nhận nó bằng cả thâm hồn qua 2 câu thơ cuối
“Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”
Cụm từ “giọt long lanh” ta có thể cho ta liên tưởng đấy là những giọt mưa, giọt sương nhưng đến với Thanh Hải để nối tiếp nghĩa cho các câu câu trước thì đấy chính là giọt âm thanh của tiếng chim chiền chiện, giọt tình xuân Tất cả đều mang dáng dấp và hơi thở của mùa xuân dịu dàng, và chỉ có những người nghệ sĩ với những tâm hồn thư mộng mới có thể hiểu thấu hết được Họ đón nhận và thấm đẫm những thứ tuyệt vời nhất của tạo hóa đã ban cho để làm thắm đẫm lòng người Động từ “hứng” thể hiện sự trân trọng, nâng niu đến từng giọt tình xuân Tiếng chim chền chiện hót vang trời không bị mất đi mà được ngưng tụ kết tinh thành những giọt âm thanh đã bộc lộ ra sự tài tình của Thanh Hải biến cái vốn vô hình trở nên hữu hình và có thể cảm nhận được Biện pháp nghệ thuật chuyển đổi cảm giác, cảm nhận bằng nhiều giác quan: thị giác, thính giác và xúc giác Thanh Hải cảm nhận lấy mùa xuân để khắc ghi vào lòng, đây là mùa xuân của Huế, mùa xuân của quê hương và mai sau này có về đất
mẹ, ông vẫn mang cả tình xuân của Huế theo, trân trọng hết lòng Thanh Hải có yêu mùa xuân không? Đương nhiên là có, thế nhưng cái yêu của ông khác hẳn với vẻ nồng nàn, say đắm, vội vã của Xuân Diệu trong “Vội Vàng” Cũng chẳng phải cái vẻ xanh mát, trong trẻo, tràn ngập với không gian với nhà thơ “quê mùa” Nguyễn Bính trong “Xuân xanh xanh”
“Mùa xuân là cả một mùa xanh Giời ở trên cao, lá ở cành”
Lại càng không xa vời với cái vẻ mơ màng, lãng mạn của nhà thơ “điên” Hàn Mạc Tử trong
“Mùa xuân chín”
“Khách xa gặp lúc mùa xuân chín, Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng”
Ông yêu một cách nhẹ nhàng, êm đềm và say sưa, cảm nhận từng li từng tí về mùa xuân Đó
là mùa xuân của quê hương, của xứ Huế, của đất nước Thật tươi đẹp biết bao!
Không chỉ có bài thơ “Mùa Xuân Nho Nhỏ” là tô điểm được vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên dất trời mà còn có bài thơ “Cảnh Ngày Xuân” của Nguyễn Du
“Ngày xuân con én đưa thoi Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi
Cỏ non xanh tận chân trời
Trang 4Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”
Mùa xuân thiên nhiên của Nguyễn Du có sức gợi về không gian lẫn thời gian Hình ảnh “con én” hình ảnh tả thực con én bay lượn khắp trên vòm trời và cũng thể hiện cho một mùa xuân
xứ lạnh Nhưng sau lớp nghĩa tả thực ấy chính là biện pháp ẩn dụ những bước đi vội vã, nhanh chóng như con én của mùa xuân đã dần đi qua Đây là cách nhìn đầy tâm trạng của một thiếu nữ-Thúy Kiều, cảm thán về sự nhanh chóng của thời gian với một tương lai mờ nhạt, đen tối đến nỗi không thấy nơi bến đỗ Tiếp đó, khung cảnh xuân lại được phác họa qua
“thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi”, từ “thiều quang” là tả thực những tia nắng tuyệt cảnh của ngày xuân nhất là khi vào tháng ba, đấy chính là khoảng thời gian mà cảnh xuân đạt đến độ viên mãn, tươi đẹp và tràn đầy sức sống của thiếu nữ trữ tình Hình ảnh “cỏ non” gợi cho ta rất nhiều về phong cảnh mùa xuân, về một vùng trời thoáng đãng, rộng mênh mông một màu xanh của cỏ Từ “tận" đã làm cho không gian xuân như được mở rộng bao la, bát ngát Hình ảnh “cành lê trắng điểm” cho thấy sự tài tình trong bút pháp chấm phá của Nguyễn Du Trên nền màu xanh non ấy điểm lên một vài bông hoa lê trắng làm cho không gian như thoáng đạt, nhẹ nhàng và thanh khiết hơn Từ “điểm” gợi sự thanh thoát, như đôi tay của người họa sĩ, khiến cảnh vật như sống động, có hồn chứ không tĩnh tại Tác giả sử dụng biện pháp đảo ngữ: đảo từ “trắng" lên trước làm cho sắc trắng hoa lê thêm tinh khôi, như kết tinh những tinh hoa của trời đất Trong bức tranh xuân ấy, tác giả đã sử dụng những gam màu hòa phối rất đỗi hài hòa: màu xanh của cỏ, sắc trắng của hoa lê
Cả hai bài “Mùa Xuân Nho Nhỏ” và “Cảnh Ngày Xuân” đều đã khắc họa ra được bức tranh cảnh xuân đẹp đẽ, đều là thơ nhưng một bài là thơ tự do còn một bài là thơ lục bát Chẳng những thế mà giữa nhịp cầu mùa xuân cũng còn một só điểm riêng biệt Bài “Mùa Xuân Nho Nhỏ” đã ra đời năm 1980, lúc đất nước đã được hòa bình và cảm hưởng ,ùa xuân
từ một người trọn đời muốn cống hiến cho Tổ Quốc Còn bài thơ “ Cảnh Ngày Xuân” ra đời vào cuối thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XX và cảm hưởng mùa xuân đến từ nhân vật Thúy Kiều Nơi ủy thác của Thanh Hải-Mùa Xuân Nho Nhỏ-đã rất tuyệt vời khi miêu tả rõ nét cảnh mùa xuân bằng cách pha màu đậm chất họa sĩ của Thanh Hải Thật đáng học hỏi!
Khép lại thi ca, Thanh Hỉa đã thành công mở ra một khung cảnh xuân đẹp tuyệt cảnh bằng các biện pháp nghệ thuật, từ ngữ gợi tả, giọng điệu sâu lắng qua từng cung bậc cảm xúc của tác giả Là nơi gửi gắm ước mơ của Tổ Quốc, chúng ta đang đối mặt với kì thi tuyển sinh đầy căng thẳng Vì vậy, ta không tránh được những lúc căng thẳng và ta hãy giống như Hữu Thỉnh, đi ngắm nhìn vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ sẽ khiến ta thay thoải, giải tỏa được bao
áp lực học tập Qua việc đó, ta cũng hãy chung tay bảo vệ thiên nhiên khỏi bàn tay của công nghiệp, mẹ thiên nhiên đang cầu cứu chúng ta đấy! Thiên nhiên là một thứ gì đó cao quý đến nổi không thể kể hết được, chỉ biết rằng nó rất đúng với các câu nói: “Thiên nhiên là liều thuốc nhiệm mầu cho trí não”, “Thiên nhiên, liều thuốc cứu rỗi tâm hồn”