Phân tích khổ 1 và 2 bài Sang Thu Bài làm Nhà thơ Huy Cận đã từng nói rằng “Hôm qua thu mới về Với một cành hoa gãy Sương nặng gieo đầu gió Lạnh tràn theo gió đẩy” Cái nhìn của Huy Cận về mùa thu đó c.
Trang 1Phân tích khổ 1 và 2 bài Sang Thu
Bài làm
Nhà thơ Huy Cận đã từng nói rằng:
“Hôm qua thu mới về Với một cành hoa gãy Sương nặng gieo đầu gió Lạnh tràn theo gió đẩy”
Cái nhìn của Huy Cận về mùa thu đó chính là một mùa thu mạnh mẽ, sức mạnh mãnh liệt của thiên nhiên Mùa thu cũng là một đề tài thú vị để các nhà văn, nhà thơ chấp bút, trong đó
có Hứu Thỉnh Ông là một trong những nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống
Mĩ, ngòi bút nhẹ nhàng chuyên viết về nông thôn và người lính Điểm sáng trong sự nghiệp của ông đó chính là bài thơ “Sang Thu” Nhưng khác với mọi bài thơ về thu khác, Hữu Thỉnh đã miêu tả rất xuất sắc về khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu và được nêu rõ ở khổ
1 và 2 bài thơ
“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu”
Thi phẩm “Sang Thu” được Hữu Thỉnh sáng tác vào năm 1977, lúc đất nước đã được hòa bình và cũng là lúc chuyển mùa Được in trong tập thơ “Từ chiến hào đến thành phố” Cùng với thể thơ 5 chữ vui nhộn nhưng có những nốt trầm lắng đã thể hiện sự tận hưởng về khoảnh khắc thiêng liêng ấy khiến cho nhà thơ bộc lộ ra nhiều triết lí cuộc sống Bài thơ xứng đáng trở thành một áng thơ hay trong làng thơ Việt
Đầu tiên, đó chính những tín hiệu cho thấy thu đã về nhưng hạ vẫn chưa đi trên đất quê tác giả qua khổ thơ thứ nhất
“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về”
Hữu Thỉnh đã xuất sắc chọn lọc hình ảnh khi chọn hình ảnh “hương ổi” quen thuộc với vùng quê miền Bắc làm tín hiệu giao mùa đầu tiên “Hương ổi” cùng với từ “bỗng” được đặt ở câu đầu tiên tạo cho ta thấy cảm giác đột ngột, bất ngờ, ngỡ ngàng của nhân vật trữ tình Dường như cái cảm giác của mùa thu còn vượt qua cả nhận thưc của con người về không gian và thời gian khiến cho ta ngỡ ngàng, tưởng chừng vẫn còn là hạ vương nắng “Hương ổi” còn đi liền với động từ “phả” là sự tỏa hương mãnh liệt từ trong ruột đã gợi ra bức tranh phong cảnh xứ Bắc cùng với vườn ổi sum suê cây trái Thật thơ mộng! Ở mỗi nơi khác nhau thì sẽ
có một tín hiệu giao chuyển khác nhau như trong bài thơ “Nỗi Nhớ Mùa Thu” là “hương sấu rụng”
Trang 2“Vỉa hè nào thơm hương sấu rụng”
Tuy nhiên, ít ai lại lấy hình ảnh “hương ổi” như Hứu Thỉnh cả và điều đó đã tạo ra cho thơ của ông một nét đặc trưng riêng biệt “Gió se” là làn gió heo may đặc trưng của xứ Bắc, là một ngọn gió khô và thoáng lạnh Ngọn gió đã vơi bớt đi cái nắng oi của mù hạ khiến cho
“hương ổi” càng đậm hương hơn trở nên ngọt ngào hơn Dường như những tín hiệu “hương ổi”, “gió se” chưa đủ cho khoảnh khắc giao mùa nên tác giả đã vội tìm đến một tín hiệu khác “Sương chùng chình”, từ láy “chùng chình” như là cố ý chậm lại, từ tốn và cũng nhân hóa màn sương khiến cho sương mang đậm buồn, đầy tâm trạng đi qua ngõ Những từ ngữ gợi tả “sương”, “gió se” tạo ra một cảm giác lạnh lẽo, gợi lên tâm trạng đậm buồn của nhà thơ về những hậu quả của hậu chiến tranh năm 1975 Tình thái từ “hình như” thể hiện sự chưa chắc chắn chỉ mới ngờ ngợ rằng thu đã về Những từ ngữ hợp lí, cùng với trạng thái chuyển mình sang thu , cảm giác bất ngờ và những lời báo hiệu của thu tạo ra mạch suy nghĩ đầy ấn tượng của tác giả Thật ngưỡng mộ!
Tiếp theo, đó chính là quang cảnh thiên nhiên trong giây phút giao mùa được thể hiện
ở khổ 2
“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã”
Hình ảnh con sông được nhân hóa bởi động từ “dềnh dàng” biểu thị sự chậm chạp, thong thả Không phải là một con sông cuộn trào với dòng nước chảy róc rách mà là một con sông êm ắng, nhẹ nhàng từ từ trôi khiến ta liên tưởng đến hình ảnh thu trong bài thơ “Thu Điếu” của Nguyễn Khuyến
“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo, Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,”
Có vẻ sông đang níu kéo lại mùa hạ vẫn còn luyến tiếc mà cứ dềnh dàng Tuy là thế, trái ngược với sự “dềnh dàng” đó chính là hình ảnh tả thực sự “vội vã” của con chim Chúng nó đang sải cánh vội vàng tìm đến nơi khác tránh rét tạo ra sự nhịp nhàng về sự vận hành của sinh vật khi vào thu
“Chim trú đông giăng giăng ngang trời Bổng bay dải lụa màu lam nhạt”
Đi liền với từ “bắt đầu” gợi ta liên tưởng đến những người lính bước ra từ trong chiến tranh.
Họ cứ ngỡ đã đến lúc phải nghỉ ngơi để suy ngẫm, song lại chính là lúc họ “bắt đầu” phải
vội vã, tất bật trong những lo toan của cuộc sống mới Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật đối lập giữa “con chim” và “dòng sông” giàu tính chất tạo hình khiến cho thời gian và không gian trở nên rộng rãi cho sự nhịp nhàng với trời đất vàcũng như là hai tâm trạng trái ngược của con người khi hòa bình
“Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu”
Hình ảnh “đám mây mùa hạ” được nhân hóa sinh động lên qua động từ “vắt nửa mình” bộc
lộ cho vạn vật đang chuyển mình sang thu một cách nhẹ nhàng và rõ rệt khiến đám mây như
Trang 3có hình, có hồn Đó là một nét riêng của Hữu Thỉnh, một sự độc đáo, mới mẻ trong làng thơ
về thu Hình ảnh “đám mây” còn mang ý nghĩa thế sự gợi sự giao thời của đời sống đang chuyển giao chiến tranh sang gòa bình Khoảnh khắc giao mùa được tái hiện rất tinh tế, sống động bằng những câu thơ giàu giá trị tạo hình Và ẩn sau khoảnh khắc đó còn là hình ảnh của đời sống lúc sang thu với biết bao biến chuyển Phải nói rằng ngòi bút của Hữu Thỉnh đã rất tài tình diễn tả một cách sống động mùa thu khiến nó như đang sống vậy Thật đáng trân quý ngòi bút ấy!
Không chỉ có tác phẩm “Sang Thu” của Hữu Thỉnh là nói về chủ đề mùa thu mà còn
có bài “Thu Vịnh” của Nguyễn Khuyến
“Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao, Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu
Nước biếc trông như tầng khói phủ, Song thưa để mặc bóng trăng vào.”
Hình ảnh “trời thu xanh ngắt”, cái gam màu sắc “xanh” luôn là một màu trong các bài thơ tả thu của Nguyễn Khuyến cùng với cụm từ “mấy tầng cao” đã chỉ được cái cao vút đã tạo ra một bức tranh thu thoáng đoáng, một khoảng trời xanh thăm thẳm giúp cho bức tranh thêm
độ rộng Hình ảnh “cần trúc” và “gió” được đi cùng với các từ láy “lơ phơ”, “hắt hiu” đã biểu rõ ra một nét chấm phá trong bức tranh thu yên bình ấy chính là một hình ảnh động của cành trúc đang nô đùa cùng với gió phá tan cái bình lặng của thu khiến cho mùa thu thêm sinh động hơn chẳng còn quá cách điệu nữa Cách sử dụng từ ngữ độc đáo của Nguyễn Khuyến đã khiến ông có một cách miêu tả thu rất riêng biệt Trong bức tranh thu ấy, tác giả lại thêm một gam màu mới, ấy chính là màu “nước biếc” cùng với nghệ thuật so sánh “trông như tầng khói phủ” khiến cho cảnh vật trở nên nhẹ nhàng, chậm rãi gợi cho ta một bức tranh thu với bầu trời rộng lớn cùng với làn nước xanh biếc và màn sương khói chùng chình trên mặt hồ “Bóng trăng” phản chiếu xuống mặt nước, cách nói của Nguyễn Khuyến “để mặc”
đã thể hiện sự phóng đoãng, rộng lượng trong ông, một tâm hồn luôn rộng mở đoán chào những cảnh vật ngụ tình dưa lối Ông như hòa vào cảnh thu yên bình, cảm hưởng từng chút từng chút vẻ đẹp của nó Hình ảnh “trăng” có lẽ đã trở thành nơi cho các thi nhân gửi gắm bao thâm tình của mình vì nó có một vẻ đẹp huyền bí không thể tả hết được chỉ đành mượn cảnh vật xung quanh mà gợi lên Thật vĩ đại!
Cả hai bài “Sang Thu” và “Thu Vịnh” đều đã xuất sắc miêu tả được vẻ đẹp hùng vĩ và tráng lệ của mùa thu, cả hai đều ở thể thơ tự do trữ tình Tuy nhiên ở hai bài thơ còn có một
số sự khác biệt Bài “Sang Thu” ra đời năm 1977, lúc đất nước đã hòa bình và lúc thiên nhiên chuyển hạ sang thu Từ đó bài thơ chủ yếu khai thác về khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu Còn bài “Thu Vịnh” của Nguyễn Khuyến ra đời năm 1971, lúc đất nước còn đang chống Mĩ và cảnh trời đã sang thu Từ đó bài thơ chủ yếu khai thác về khoảng trời cùng với cảnh vật thiên nhiên sống động ra sao khi vào thu Bài “Sang Thu” đã rất xuất sắc trong lối miêu tả giản dị, hóm hỉnh cùng với giọng điệu nhẹ nhàng và từ tốn của Hữu Thỉnh
Khép lại thi ca, tác phẩm “Sang Thu” đã thành công mở ra một khoảnh khắc giao mùa tuyệt đẹp và tráng lệ với việc sử dụng từ ngữu gợi nhiều liên tưởng, gợi tả, gợi cảm, kếp hượp linh hoạt và phát huy triệt để giá trị nghệ thuật tu từ, sáng tạo những hình ảnh thơ đepj,
ấn tượng Là nơi gửi gắm ước mơ của Tổ Quốc, chúng ta đang đối mặt với kì thi tuyển sinh đầy căng thẳng Vì vậy, ta không tránh được những lúc căng thẳng và ta hãy giống như Hữu Thỉnh, đi ngắm nhìn vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ sẽ khiến ta thay thoải, giải tỏa được bao
áp lực học tập Qua việc đó, ta cũng hãy chung tay bảo vệ thiên nhiên khỏi bàn tay của công
Trang 4nghiệp, mẹ thiên nhiên đang cầu cứu chúng ta đấy! Thiên nhiên là một thứ gì đó cao quý đến nổi không thể kể hết được, chỉ biết rằng nó rất đúng với các câu nói: “Thiên nhiên là liều thuốc nhiệm mầu cho trí não”, “Thiên nhiên, liều thuốc cứu rỗi tâm hồn”