Phân tích khổ đầu và cuối bài Đoàn Thuyền Đánh Cá Bài làm Trong sự nghiệp sáng tác của mình, thi nhân Tố Hữu đã từng nói rằng “Yêu biết mấy những con người đi tới Hai cánh tay như hai cánh bay lên Ngự.
Trang 1Phân tích khổ đầu và cuối bài Đoàn Thuyền
Đánh Cá
Bài làm
Trong sự nghiệp sáng tác của mình, thi nhân Tố Hữu đã từng nói rằng:
“Yêu biết mấy những con người đi tới Hai cánh tay như hai cánh bay lên Ngực dám đón những phong ba bão táp Chân lội bùn không sợ những bài sên Đẹp thay! Tự hào thay những con người lao động mới đang làm chủ cuộc đời mình Có thể nói khung cảnh miền Bắc đang cuộn chảy trong dòng xây dựng chủ nghĩa xa hội mới và hình ảnh con người lao động mới đã trở thành nguồn cảm hứng cho các nhà văn, nhà thơ đệm bút
Và trong đó có anh chàng thơ mộng Huy Cận, ông là một chính khách, từng giữ nhiều chức
vụ lãnh đạo cao cấp trong chính phủ Việt Nam Có lẽ điểm sáng trong sự nghiệp sáng tác của ông chính là bài thơ “Đoàn Thuyền Đánh Cá” Bài thơ đã ngợi ca sự giàu đẹp của thiên nhiên và hình ảnh người ngư dân cuộn trào giữa sóng biển và được đậm nét qua khổ thơ đầu
và cuối
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa, Sóng đã cài then, đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi, Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới, Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”
Thi phẩm “Đoàn Thuyền Đánh Cá” được Huy Cận sáng tác vào năm 1958, lúc miền Bắc đang xây dựng chủ nghĩa xa hội mới và miền Nam còn chống Mĩ Được in trong tập thơ
“Trời mỗi ngày lại sáng” và tác phẩm chính là tất cả những kinh nghiệm Huy Cận đút kết lại được sau chuyến đi thực tế ra vùng mỏ Quảng Ninh Với thể thơ tự do 7 chữ, bài thơ vang lên như một khúc ca lao động tập thể, khúc ca của vẻ đẹp thiên thiên, là niềm vui, niềm ngưỡng mộ của tác giả Bài thơ xứng đáng là một trong những áng thơ hay nhất làng thơ Việt Nam
Đầu tiên, bài thơ đã mở ra một bức tranh hoàng hôn rực rỡ trên biển qua hai câu thơ đầu của khổ 1
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa, Sóng đã cài then, đêm sập cửa.”
Tác giả đã đặt nhân vật trữ tình từ một điểm nhìn nghệ thuật rất đặc biệt: đó là một điểm nhìn di động được đặt trên con thuyền đang tiến bước ra khơi Phép nhân hóa đầy sáng tạo
“mặt trời xuống biển” cùng với hình ảnh so sánh “như hòn lửa” Đó chính là tả thực cảnh mặt trời đỏ rực đang dần dần chìm xuống biển khép lại một vòng tuần hoàn Câu thơ đã gợi
ra một quang cảnh hùng vĩ, đầy tráng lệ của hoàng hôn Rồi nối tiếp sự vận hành theo quy luật đó chính là cảnh màn đêm sụp xuống, sóng được nhân hóa “cài then” đã tả thực những cơn sóng xô bờ như chiếc then cài cửa vũ trụ để chìm vào giấc ngủ, nghỉ ngơi sau một ngày vận hành đầy mệt mỏi Còn màn đêm được nhân hóa “sập cửa” như là một tấm lụa đào đang
Trang 2rủ xuống che lắp đi những tia sáng còn vương vấn ngoài kia Như vậy, với lối nói chuyện bình dị, ngôn ngữ thân thương Huy Cận đã diễn tả vũ trụ như là một ngôi nhà lớn của con người Từ đó, ta thấy được sự gần gũi của các thi sĩ đối với thiên nhiên, đất mẹ, cuộc sống,
đó chính là nền móng cho thơ ca Thật thú vị!
Tiếp theo, khi vạn vật đã ngủ yên thì lúc đó lại chính là lúc con người hoạt động ra khơi trên nền thiên nhiên ấy được thể hiện qua hai câu thơ cuối của khổ đầu
“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát cáng buồm cùng gió khơi.”
Phụ từ “lại” đã tạo ra điểm nhấn ngữ điệu và sức nặng cho câu thơ, gợi tư thế chue động của con người và ra khơi chính là một vòng tuần hoàn lặp đi lặp lại trong cuộc sống hằng ngày của người ngư dân, trở thành một hoạt động quen thuộc Đông thời, còn miêu tả đối lập hoạt động của vũ trụ và của con người Hình ảnh “câu hát câu buồm cùng gió khơi” đã cụ thể hóa niềm vui phơi phới, khí chất hừng hực, hăm hở ra biển Câu thơ chính là một đoạn khúc ca
mà đoàn thuyền trước khi ra khơi đều ngâm lại như để tạo ra một luồng sức mạnh giúp con thuyền ra khơi một cách yên bình cùng với sự đầy ấp cá Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “câu hát căng buồm” gợi ra vẻ đẹp tâm hồn của con người lao động gửi gắm vào trong câu hát Như vậy ta có thể thấy được hình ảnh con người lao động chuẩn bị ra khơi với một niềm phấn khởi, náo nức đến kì lạ và dường như có một sức mạnh kì lạ nào đó đã cùng gió căng buồm giúp đoàn thuyền ra khơi Thật thiêng liêng!
Và cuối cùng thì sau một ngày lao động vất vả của đoàn thuyền thì đó chính là cảnh đoàn thuyền trở về được thể hiện qua khổ cuối
“Câu hát căng buồm với gió khơi Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”
Câu hát ra khơi và câu hát trở về thoạt nghe thì ta tưởng nó cùng một âm hưởng, giai điệu cùng một lối miêu tả Nhưng nếu đọc kĩ, ta sẽ thấy: Câu hát ra khơi là “Câu hát căng buồm cùng gió khơi”, còn câu hát trở về là “Câu hát căng buồm với gió khơi”.Khi viết câu hát ra khơi, tác giả sử dụng từ “cùng” để thể hiện sự hài hòa, nhịp nhàng giữa con người và thiên nhiên để tạo ra một sức mạnh có thể giúp con thuyền vượt trùng dương Nhưng khí viết câu thơ trở về thì lại là từ “với” thể hiện sự chia sẻ niềm vui của con người với gió, với trăng, với thiên nhiên, khoe về một chiến lợi phẩm chính là một cái thuyền đầy ấp cá Tạo ra một niềm vui phơi phới, phấn khởi của người ngư dân Với nghệ thuật đầu cuối tương ứng, câu thơ dường như đã trở thành điệp khúc của bài ca lao động Hình ảnh nhân hóa “đoàn thuyền chạy đua với mặt trời”, đoàn thuyền trở thành một sinh thể sống chạy đua cùng với vận tốc của thiên nhiên, của mặt trời Việc nhân hóa ấy đã giúp nâng cao tầm vóc của đoàn thuyền
có thể sánh vai với thiên nhiên, con người sánh vai với vũ trụ gợi tu thế khẩn trương, hào hùng của đoàn thuyền giành lấy thơi gian để lao động để khi “mặt trời đội biển nhô màu mới” thì đoàn thuyền đã trở về với hình ảnh tả thực “mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi” Hình ảnh hóan dụ “mắt cá huy hoàng” miêu tả muôn triệu mắt cá li ti đang phản chiếu ánh rạng đông trở nên huy hoàng, rực rỡ Đây không còn ánh sáng của tự nhiên nữa mà là ánh sáng của sự thành công, một ngày lam lũ và thành tích đạt được của con người lấp loáng ánh
Trang 3hào quang Như vậy, khổ thơ mang âm hưởng của một bài ca lao động đầy sôi nổi củaanh hùng lao động, thể hiện niềm vui phơi phới của con người lao động mới Huy Cận đã phác họa thành công vẻ đẹp của thiên nhiên và của người lao động mới Khám phá, ngợi ca sự giàu có, hào phóng của thiên nhiên đất nước và tầm vóc lớn lao của người lao động Đồng thời, cho thấy sự hồi sinh của thiên nhiên, đất nước sau chiến tranh Thật đáng ngưỡng mộ!
Không chỉ có Huy Cận là ánh lên vẻ đẹp của con người lao động mà còn có Nguyễn Thành Long qua bài “Lặng Lẽ Sa Pa” Truyện kể về anh thanh niên sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m Anh đã từng tâm sự: “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi thì sao có thể gọi là một mình được” Nghe thôi cũng thấy thương, anh chưa bao giời xem đó là công việc mà xem nó nhưng là bạn, một người bạn đã gắn bó cùng với anh lâu rồi “Công việc của cháu gian khổ thế đấy nhưng cất nó đi cháu buồn chết mất”, anh yêu công việc của mình dẫu nó có khó khăn đến đâu nhưng chỉ cần cất nó đi thì anh sẽ buồn đến chết mất Anh rất vui mừng khi “phát hiện ra đám mây đen đã giúp cho không ta bắn hạ được mây bay Mĩ trên cầu Hàm Rồng” Chàng anh niên ấy sống hết mình vì quê hương, vì dắt nước Thật đáng quý! Làm sao có thể kìm nén được dòng cảm xúc khi nghe thấy được suy nghĩ của thanh niên ấy: “Mình sinh ra làm gì? Mình đẻ ở đâu? Mình vì ai mà làm việc?” Anh xem việc mình làm đó là một trách nhiệm của mình phải hoàn thành khi là đưa con của vùng đất Sa
Pa Như vậy, anh đã từ bỏ quyền tự do lao động của mình mà sống và làm việc vì Tổ Quốc,
vì quê hương đã thể hiện trong anh là một con người có lí tưởng sống đẹp, sống biết cống hiến Điều ấy chính là một phần của con người lao động mới, biết vì người khác mà quên mình Với tình huống rất tự nhiên và thú vị, kếp hợp giữa sự hài hòa miêu tả và nghị luận, Nguyễn Thành Long đã khắc họa anh thanh niên, một con người biết hi sinh vì người khác Thật cảm động!
Cả bài “Đoàn Thuyền Đánh Cá” và “Lặng Lẽ Sa Pa” đều đã hiện lên vẻ đẹp của con người lao động mới Tuy nhiên, ở hai tác phẩm cũng còn một số điểm khác biệt Bài thơ
“Đoàn Thuyền Đánh Cá” ra đời năm 1958 và hiện lên vẻ đẹp con người lao động mới vì cái được gọi là mưu sinh Còn truyện ngắn “Lặng Lẽ Sa Pa” ra đời năm 1970 và hiện lên vẻ đẹp con người qua cái được gọi là hi sinh Như vậy, bài “Đoàn Thuyền Dánh Cá” đã miêu tả rõ nét hình ảnh con người lao động mới làm cho độc giả kuyến lưu Thật tài tình!
Khép lại thi ca, Huy Cận đã thành công trong việc diễn tả cảnh con người lao động khỏe khoắn đang chinh phục biển khơi, phóng to hình ảnh con người hài hòa với thiên nhiên qua ngôn ngữ giàu thơ điệu, gợi tả, gợi cảm, bút pháp lãng mạn được phát huy tối đa giá trị Chúng ta-thế hệ chạm tới hào quang của Tổ Quốc phải ra sức học tập, tham gia các hoạt động thiện nguyện cũng như là cố gắng vượt qua kì thi tuyển sinh đầy áp ực sắp tới đây Hãy sống biết cống hiến và tự ngẫm lại câu nói: “Đừng hỏi Tổ Quốc đã làm gì cho ta mà hãy hỏi
ta đã làm được gì cho Tổ Quốc”