Trong sự nghiệp sáng tác của mình, thi nhân Tố Hữu đã từng nói rằng “Yêu biết mấy những con người đi tới Hai cánh tay như hai cánh bay lên Ngực dám đón những phong ba bão táp Chân lội bùn không sợ nhữ.
Trang 1Trong sự nghiệp sáng tác của mình, thi nhân Tố Hữu đã từng nói rằng:
“Yêu biết mấy những con người đi tới Hai cánh tay như hai cánh bay lên Ngực dám đón những phong ba bão táp Chân lội bùn không sợ những bài sên Đẹp thay! Tự hào thay những con người lao động mới đang làm chủ cuộc đời mình Có thể nói khung cảnh miền Bắc đang cuộn chảy trong dòng xây dựng chủ nghĩa xa hội mới và hình ảnh con người lao động mới đã trở thành nguồn cảm hứng cho các nhà văn, nhà thơ đệm bút
Và trong đó có anh chàng thơ mộng Huy Cận, ông là một chính khách, từng giữ nhiều chức
vụ lãnh đạo cao cấp trong chính phủ Việt Nam Có lẽ điểm sáng trong sự nghiệp sáng tác của ông chính là bài thơ “Đoàn Thuyền Đánh Cá” Bài thơ đã ngợi ca sự giàu đẹp, phong phú của thiên nhiên qua khổ thơ 4 và 5
““Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long
Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao Biển nuôi ta lớn như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”
Thi phẩm “Đoàn Thuyền Đánh Cá” được Huy Cận sáng tác vào năm 1958, lúc miền Bắc đang xây dựng chủ nghĩa xa hội mới và miền Nam còn chống Mĩ Được in trong tập thơ
“Trời mỗi ngày lại sáng” và tác phẩm chính là tất cả những kinh nghiệm Huy Cận đút kết lại được sau chuyến đi thực tế ra vùng mỏ Quảng Ninh Với thể thơ tự do 7 chữ, bài thơ vang lên như một khúc ca lao động tập thể, khúc ca của vẻ đẹp thiên thiên, là niềm vui, niềm ngưỡng mộ của tác giả Bài thơ xứng đáng là một trong những áng thơ hay nhất làng thơ Việt Nam
Đầu tiên, lần theo đoàn thuyền đánh cá, tác giả đã mở ra sự giàu có, phong phú và tấm lòng hào phóng, bao dung của biển cả qua khổ thơ thứ 4
“Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”
Bằng thủ pháp liệt kê, tác giả đã miêu tả sự phong phú và giàu có của biển cả quê hương qua những loài cá vừa ngon lại vừa quý hiếm của biển. Hình ảnh ẩn dụ “cá song lấp lánh đuốc đen hồng” Tả thực loài cá song, thân dài, trên vảy có những chấm nhỏ màu đen hồng Gợi hình ảnh về đoàn cá song như một cây đuốc lấp lánh dưới ánh trăng đêm, đã tạo nên một
Trang 2cảnh tượng thật lộng lầy và kì vĩ. Hình ảnh nhân hóa “Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe”: Miêu tả động tác quẫy đuôi của một chú cá dưới ánh trăng vàng chiếu rọi Gợi một đêm trăng đẹp, huyền ảo mà ánh trăng như thếp đầy mặt biến khiến cho đàn cá quẫy nước mà như quẫy trăng. Hình ảnh nhân hóa “Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long”: Tả nhịp điệu của những cánh sóng Gợi nhịp thở của biển, vũ trụ lúc đêm về Biển như mang linh hồn của con người, như một sinh thể cuộn trào sức sống
Tiếp theo, trước sự giàu có và phong phú đến vô cùng của biển cả, đã mở ra tâm trạng háo hức vui tươi để người dân chài lưới tiếp tục cất cao tiếng hát:
“Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao Biển nuôi ta lớn như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”
Bài ca gọi cá được nhắc lại một lần nữa như là một hưởng lao động không thể thiếu của con người lao động trên biển Hành động “gõ thuyền” như là tạo ra tiếng động hòa chung với nhịp phách của bài ca khiến nó càng sâu lắng hơn nữa Chẳng những thế mà còn có nhịp của
“trăng cao” khiến cho thiên nhiên như cũng đang hòa vào sự lao động đầy cuốn hút của con người Hình ảnh so sánh “biển cho ta cá như lòng mẹ” Biển tựa như nguồn sữa khổng lồ đã nuôi dưỡng con người tự bao đời Thể hiện sâu sắc niềm tự hào và lòng biết ơn của người dân chài với biển cả quê hương. Ẩn sau khổ thơ, ta thấy lòng biết ơn của con người trước ân tình của quê hương đất nước
Không chỉ có Huy Cận là ánh lên vẻ đẹp của con người lao động mà còn có Nguyễn Thành Long qua bài “Lặng Lẽ Sa Pa” Truyện kể về anh thanh niên sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m Anh đã từng tâm sự: “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi thì sao
có thể gọi là một mình được” Nghe thôi cũng thấy thương, anh chưa bao giời xem đó là công việc mà xem nó nhưng là bạn, một người bạn đã gắn bó cùng với anh lâu rồi “Công việc của cháu gian khổ thế đấy nhưng cất nó đi cháu buồn chết mất”, anh yêu công việc của mình dẫu nó có khó khăn đến đâu nhưng chỉ cần cất nó đi thì anh sẽ buồn đến chết mất Anh rất vui mừng khi “phát hiện ra đám mây đen đã giúp cho không ta bắn hạ được mây bay Mĩ trên cầu Hàm Rồng” Chàng anh niên ấy sống hết mình vì quê hương, vì dắt nước Thật đáng quý! Làm sao có thể kìm nén được dòng cảm xúc khi nghe thấy được suy nghĩ của thanh niên ấy: “Mình sinh ra làm gì? Mình đẻ ở đâu? Mình vì ai mà làm việc?” Anh xem việc mình làm đó là một trách nhiệm của mình phải hoàn thành khi là đưa con của vùng đất Sa
Pa Như vậy, anh đã từ bỏ quyền tự do lao động của mình mà sống và làm việc vì Tổ Quốc,
vì quê hương đã thể hiện trong anh là một con người có lí tưởng sống đẹp, sống biết cống hiến Điều ấy chính là một phần của con người lao động mới, biết vì người khác mà quên mình Với tình huống rất tự nhiên và thú vị, kếp hợp giữa sự hài hòa miêu tả và nghị luận, Nguyễn Thành Long đã khắc họa anh thanh niên, một con người biết hi sinh vì người khác Thật cảm động!
Cả bài “Đoàn Thuyền Đánh Cá” và “Lặng Lẽ Sa Pa” đều đã hiện lên vẻ đẹp của con người lao động mới Tuy nhiên, ở hai tác phẩm cũng còn một số điểm khác biệt Bài thơ
“Đoàn Thuyền Đánh Cá” ra đời năm 1958 và hiện lên vẻ đẹp con người lao động mới vì cái được gọi là mưu sinh Còn truyện ngắn “Lặng Lẽ Sa Pa” ra đời năm 1970 và hiện lên vẻ đẹp
Trang 3con người qua cái được gọi là hi sinh Như vậy, bài “Đoàn Thuyền Dánh Cá” đã miêu tả rõ nét hình ảnh con người lao động mới làm cho độc giả kuyến lưu Thật tài tình!
Khép lại thi ca, Huy Cận đã thành công trong việc diễn tả cảnh con người lao động khỏe khoắn đang chinh phục biển khơi, phóng to hình ảnh con người hài hòa với thiên nhiên qua ngôn ngữ giàu thơ điệu, gợi tả, gợi cảm, bút pháp lãng mạn được phát huy tối đa giá trị Chúng ta-thế hệ chạm tới hào quang của Tổ Quốc phải ra sức học tập, tham gia các hoạt động thiện nguyện cũng như là cố gắng vượt qua kì thi tuyển sinh đầy áp ực sắp tới đây Hãy sống biết cống hiến và tự ngẫm lại câu nói: “Đừng hỏi Tổ Quốc đã làm gì cho ta mà hãy hỏi
ta đã làm được gì cho Tổ Quốc”