Phân tích khổ 5 và 6 bài thơ Bếp Lửa Bài làm Có lẽ thưở thơ bé, chúng thơ ai cũng được nằm trong vòng tay của người bà, được bà yêu thương và chăm sóc, từ đó nó đã trở thành một đề tài cho các thi sĩ[.]
Trang 1Phân tích khổ 5 và 6 bài thơ Bếp Lửa
Bài làm
Có lẽ thưở thơ bé, chúng thơ ai cũng được nằm trong vòng tay của người bà, được bà yêu thương và chăm sóc, từ đó nó đã trở thành một đề tài cho các thi sĩ chấp bút
“Thương nội lắm cả đời tần tảo, Năm tháng dài cơm áo nuôi con,”
Tình cảm bà cháu thiêng liêng chẳng thua gì tình cảm ba mẹ dành cho ta, nhà thơ Bằng Việt cũng đã có một tác phẩm đầu tay nói về điều ấy Ông thuộc các nhà thơ thế hệ chống Mĩ, bài thơ đầu tay của ông chính là bài thơ “Bếp Lửa” Bài thơ đã bộc lộ vẻ giản dị của người bà qua hình ảnh chiếc bếp lửa và rõ nét là ở khổ 5 và 6
“Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen, Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn, Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm, Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi, Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui, Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa!”
Thi phẩm “Bếp Lửa” được Bằng Việt đệm bút vào năm 1963, lúc đất nước đang trong trận chiến khốc liệt với Mĩ khi tác giả là sinh viên ngành Luật, được in trong tập thơ “Hương cây - Bếp lửa” Với thể thơ tự do kết hợp với 7 chữ 9 chữ, giọng điệu tâm tình, tha thiết, tự nhiên, chân thành đã gợi lại bao kỉ niệm đầy cảm xúc về tình bà cháu Phản phất ra hình ảnh giản dị của người bà và sự nhớ thương ba khi cháu lớn khôn Đây xứng đáng là một áng thơ hay trong làng thơ Việt
Đầu tiên, ta nhận thấy rằng đoạn thơ khắc họa hình ảnh bếp lửa đxa khắc họa đâm nét hình ảnh người bà trong cháu qua khổ thơ thứ 5
“Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen, Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn, Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng ”
Trong bài thơ, hình ảnh “bếp lửa” xuất hiện trên dưới mười lần, nó là tiêu đề, là hình ảnh đi liền với hình ảnh người bà tần tảo, chăm lo cho con cháu Cụm từ “rồi sớm rồi chiều” thể hiện một vòng lặp, vòng tuần hoàn về bà và bếp lửa như hai hình ảnh song song Từ “lại” chỉ
sự thường xuyên dường như là ngày nào cũng vậy Nhưng tại sao bếp lửa khói hun nhòe mắt cháu mà cháu vẫn muốn bếp lửa lên? Bởi vì khi bà nhóm bếp lên đồng nghĩa với việc giờ ăn
đã tới, cảm giác đói mòn đói mỏi mà tới giờ ăn là rất trân quý Cậu quen với mùi khói cũng quen với cái đói nhưng cậu sẽ không bao giờ gục vì luôn có bà ở phía sau, bà như là một người che chở, đùm bọc cậu thay khi cha mẹ vắng nhà Các động từ “nhen”, “ủ sẵn”, “chứa” thể hiện một bản lĩnh trong bà bộc lộ ra vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam Điệp từ và ẩn dụ hình ảnh “một ngọn lửa” cùng với kết cấu song hành, câu thơ đã vang lên một cách mạnh
mẽ Hình ảnh “bếp lửa” ở câu thơ đầu đầy sức gợi tả mang một biểu tượng trưng hữu hình, gián tiếp qua hình ảnh hữu hình “bếp lửa”, tác giả lại nghĩ đến ngay “một ngọn lửa” vô hình
Trang 2trong lòng bà “luôn ủ sẵn” với ý nghĩa trừu tượng và khái quát Giờ đây bếp lửa không chỉ ánh lên nhờ nguyên liệu thôi mà còn là nhờ vào trái tim trong bà, một trái tim yêu thương, chứa một niềm tin vô cùng “dai dẳng” Niềm tin của bà ở đây chính là tin vào cụ Hồ, tin vào cách mạng, tin vào các anh chiến sĩ, tin vào đất nước sẽ đá bay những kẻ ngoại tộc đi mất Một niềm tin của chung đã bộc lộ trong bà một phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ thời cách mạng Thông qua hình ảnh “bếp lửa” tác giả đã nói lên vẻ tần tảo, sớm chiều nhóm lửa của người bà, một vẻ đẹp bình dị, lối sống giản dị của những con người thời cách mạng Thật cảm thán!
“Cả đời tận tụy lắt lay,
Ôm vào vất vả xác gây thân gầy
Nhớ xưa nghèo khó quả quầy, Đường đời sương gió, lội lầy bão giông.”
Cuối cùng, đó chính là suy ngẫm của nhà thơ về cuộc đời của người bà
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giừ thói quen dậy sớm”
Các cụm từ chỉ thời gian “đời bà”, “mấy chục năm” kết hợp với từ láy tượng hình “lận đận” cùng với hình ảnh ẩn dụ “nắng mưa” đã tạo ra một bức tranh về đời bà lận đận, trầm khuất như thời tiết lúc nắng lúc mưa
“Phận người, số kiếp lênh đênh, Đời vô thường quá, gọi tên Ông Bà.”
Trong bức tranh cuộc đời, vô số thứ biến đổi theo thời gian chỉ riêng thói quen “dậy sớm” là vẫn vậy Bà là người thắp sáng ngọn lửa trong nhà, thắp sáng lên niềm tin trong cháu, một niềm yêu thương dành cho cháu Tình cảm của tác giả như hòa vào câu chữ bộc lộ cảm xúc của ông về cuộc đời giản dị của bà nhưng cũng có nhiều sóng gió
“Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”
Điệp từ “nhóm” được lặp lại bốn lần ở bốn câu thơ liền kề cùng với những hình ảnh tả thực mang nhiều ý nghĩa và có sức liên tưởng khác nhau Một lần nữa cụm từ “bếp lửa ấp iu nông đượm” lại được gợi lại, nó là một bếp lửa do người bà nhóm lên đầy ấp ủ và nâng niu Tả thực hình ảnh “nhóm bếp lửa”, “nhóm nồi xôi gạo”, đó chính là công việc của bà hằng ngày,
lo từng cái ăn giấc ngủ cho người cháu gợi ra hình ảnh người bà giản dị ngồi bên bếp lửa phì phèo khói lên “Nhóm niềm yêu thương”, “nhóm dậy cả những tâm tình” là ẩn dụ cho công việc thiêng thiêng của bà đã vực dậy trong người cháu một tâm tình thơ mộng, tâm hồn bình thãn và cũng gợi ra những niềm yêu thương của những người xung quanh xóm làng “chia
Trang 3ngọt sẻ bùi” Trong bà luôn có một niềm tin yêu, nó lan tỏa đến tâm hồn của cháu khiến nó thức dậy, từ đó người cháu cảm thán về cuộc đời bà Một cuộc đời gian truân, khó khăn, lam
lũ nhưng bà chẳng bao giờ than tránh vì một lẽ trong tim bà là cả một ngọn lửa đong đầy yêu thương Nó khiến cho thi sĩ cảm nhận như
“Ôi kì lạ và thiêng liêng-bếp lửa”
Thán từ “ôi” hòa hợp với hai tính từ “kì lạ” và “thiêng liêng” cùng với giọng thơ tha thiết đã bộc lộ ra hình ảnh người bà bình dị mà cao quý, thân thuộc mà kì lạ nhờ vào tình yêu của bà Hai chữ “bếp lửa” được đặt sau dấu gạch nối là thành phần biệt lặp phụ chú giúp cho hình ảnh bà giản dị bên cái bếp lửa khi xưa Người bà có trái tim nhân hậu, người bà kì diệu đã nhóm dậy, khơi dậy, giáo dục và thức tỉnh tâm hồn đứa cháu để mai này cháu khôn lớn thành người Người bà kì diệu như vậy ấy, rất giản dị nhưng có một sức mạnh kì diệu từ trái tim, ta
có thể bắt gặp người bà như vậy trong Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh:
“Tiếng gà trưa Mang bao nhiêu hạnh phúc Đêm cháu về nằm mơ Giấc ngủ hồng sắc trứng.”
Thật kì diệu và bình yên!
Không chỉ có bài thơ “Bếp Lửa” nói đến tình cảm gia đình trong hoàn cảnh chiến tranh mà còn có truyện ngắn “Chiếc Lược Ngà” của Nguyễn Quang Sáng Hình ảnh ông Sáu hiện lên là một người rất yêu con, một người cha mẫu mực, đấng sinh thành vĩ đại Trong những ngày nghỉ phép trở về nhà sau bao năm ở chiến khu, khao khát gặp con trong ông đốt lòng, được nghe một tiếng hô hoán “ba”, được sống trong tình yêu của con bấy lâu trong ông trở nên cuộn trào Vì vậy mà trong khi gần về tới nhà, trông thấy hình ảnh của con xa xa,
“không chờ được thuyền cặp bến, ông nhón chân nhảy thốt lên, xô chiếc thuyền tạt ra” Từ chi tiết ấy ta có thể thấy rằng ông mặc kệ nguy hiểm nếu nhảy hụt, mặc kệ sự an nguy của bản thân, nôn nóng gặp con đến như vậy làm cho người đọc cũng nghẹn ngào “Ông bước vội vàng với những bước chân dài” và xúc động kêu một tiếng: “ Thu! Con” Với dòng suy nghĩ rằng “con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh” Nhưng ngược lại với những gì ông mong muốn, đứa con gái ngơ ngác hốt hoảng rồi vụt chạy và kêu thét lên khiến cho ngời cha đâu khổ, khổ tâm đến mức không ghìm nổi cảm xúc “vết thẹo bên má má phải lại đỏ ửng lên, giần giật”, “hai tay buông lõng như bị gãy” Nhưng rồi mặc dù gặp con trong hoàn cảnh éo le và bao lần con khiến ông buồn đến nỗi chỉ có thể cười thay, hai cha con của
họ cuối cùng cũng đã đoàn tụ sau một trận khóc thấm thiết Đấy chính là sợi dây liên kết giúp con người ta tìm lại người thân vào thời chiên stranh loạn lạc Nhưng rồi sau một lần làm nhiệm vụ, ông Sáu đã ra đi mãi mãi trong sự tiếc nuối chưa kịp đưa chiếc lược cho con Thật lên án chiến tranh-thứ giết chết tình cảm!
Cả hai tác phẩm “Bếp Lửa” và “Chiếc Lược Ngà” đều đã vang lên thứ tình cảm thiêng liêng-tình cảm gia đình Tuy nhiên giữa hai tác phẩm cũng còn một số điểm khác biệt Bài
“Bếp Lửa” là thơ tự do ra đời năm 1963 và khắc họa ra tình cảm bà cháu trong thời chiến tranh chống Pháp Còn bài “Chiếc Lược Ngà” là truyện ngắn ra đời năm 1966 và khắc họa ra tình cảm cha con lúc chiến tranh chống Mĩ Nói đi thì cũng phải nói lại, bài “Bếp Lửa” đã xuất sắc phóng đại tình cảm bà cháu Thật cảm động!
Khép lại thi ca, Bằng Việt đã thành công mở ra khung cảnh chứa chan tình cảm bà cháu qua sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm và miêu tả, tự sự và nghị luận, sáng tạo hình ảnh bếp lửa vừa cụ thể, vừa gần gũi, vừa giàu cảm xúc, vừa mang ý nghĩa tượng trưng
Trang 4Là thế hệ trẻ của đất nước, chúng ta phải biết trân quý tình cảm gia đình vì đó chính là cái nôi nuôi dưỡng ta tới thành công Trong đợt thi tuyển sinh lần này, chúng ta càng phải trân quý từng lời động viên từ gia đình vì đó là liều thuốc cứu rỗi tâm hồn ta như câu nói:
“Không có ở đâu bằng ở nhà”