Phân tích khổ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải Download vn Văn mẫu lớp 9 Phân tích khổ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải Tổng hợp Download vn 1 Dàn ý phân tích khổ thơ 4, 5 bài th[.]
Trang 1Dàn ý phân tích khổ thơ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ
Dàn ý 1
1 Mở bài
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
Thanh Hải là một nhà thơ hiện đại, trưởng thành qua hai cuộc khángchiến chống Pháp và Mỹ
Mùa xuân nho nhỏ là tác phẩm được viết vào những ngày cuối đời củaông, thể hiện khát vọng được hiến dâng cho đời
- Khái quát khổ 4 5: Hai khổ thơ thể hiện ước vọng được hòa nhập vào cộngđồng, được hiến dâng cho cuộc đời, cho mùa xuân chung của dân tộc
2 Thân bài
* Khái quát bài thơ
Hoàn cảnh sáng tác: tác giả sáng tác bài thơ Mùa xuân nho nhỏ khi đangnằm trên giường bệnh Lúc này, đất nước đã được thống nhất và đangbước vào giai đoạn xây dựng cuộc sống mới nhưng vẫn còn nhiều khókhăn
Nội dung cả bài: bài thơ là tiếng lòng, là những lời tâm sự và là mong ướcđược dâng hiến một mùa xuân nho nhỏ của tác giả cho mùa xuân của đấtnước
* Phân tích khổ 4
- Nội dung chính của khổ 4: khát vọng được hòa nhập, được mang đến niềm vui
Trang 2Ta làm con chim hót,
Ta làm một cành hoa.
Ta nhập vào hoà ca, Một nốt trầm xao xuyến
- Khổ thơ sử dụng phép điệp từ với từ “ta làm” cùng nhịp thơ nhanh, dồn dập
=> Thể hiện khát vọng mãnh liệt được cống hiến của thi nhân
Làm con chim hót: góp tiếng hót, âm thanh tươi mới, hân hoan cho đời
Làm một cành hoa: góp hương thơm, sắc thắm cho đời, điểm tô cho cuộcsống
=> Đó là những ước mơ vô cùng nhỏ bé, đơn sơ, tô điểm cho mùa xuân của đấtnước
+ Một nốt trầm: một âm trầm, không ồn ào, không nổi bật, không cao điệu, chỉ
âm thầm lặng lẽ nhập vào khúc ca đón mừng xuân về của nhân dân
- Tác giả sử dụng đại từ “ta” chính là muốn nói đây không phải chỉ là tâm niệmriêng của ông, mà nó còn là khát vọng chung của một dân tộc
=> Kết luận: Khổ thơ 4 đã thể hiện rõ nét khát vọng được nhập vào cuộc đời,được cống hiến một phần tốt đẹp, dù nhỏ bé, của mình cho cuộc đời chung,nguyện vì sự phồn vinh của dân tộc mà hi sinh mình Đây chính là tâm niệm caođẹp, đáng quý của một nhà cách mạng, một nhà thơ đã sống trọn nhịp thở vớiđất nước, với quê hương
* Phân tích khổ 5
- Nội dung chính của khổ 5: ước nguyện được cống hiến chân thành, tha thiết,không kể tuổi tác:
Trang 3Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
“Mùa xuân nho nhỏ” là một hình ảnh ẩn dụ cho cuộc đời của mỗi conngười, thể hiện cho mỗi một sự cống hiến thầm lặng => Tác giả muốnđược góp một phần công sức nhỏ bé của mình để điểm tô cho mùa xuân
vĩ đại của đất nước
Tác giả đã sử dụng các từ láy “lặng lẽ”, “nho nhỏ”, đây là một cách nóikhiêm tốn và chân thành của nhân cách sống cao đẹp khi luôn muốn gópvào lợi ích chung của dân tộc
=> Tác giả có một cách sống thật đẹp, đó là một lẽ sống cống hiến khiêm tốn,lặng lẽ, âm thầm, không mong cầu được tôn vinh
Điệp ngữ “dù là” thể hiện thái độ tự tin, cứng cỏi trước mọi khó khăn củacuộc đời
“Tuổi hai mươi”, “khi tóc bạc”: sự cống hiến âm thầm bất kể tuổi tác, bất
kể thời gian, bất kể khi còn hăng hái hay đã sắp cạn sức lực, vẫn muốnđóng góp mọi thứ của mình cho sự nghiệp chung
=> Đây chính là lợi tự nhủ bản thân phải kiên trì, phải quật cường dẫu cho thờigian có thể cướp đi sức trẻ của con người, để có thể mãi là một mùa xuân nhonhỏ trong mùa xuân lớn của quê hương
=> Tác giả đã vượt lên cả bệnh tật, tuổi già bằng một niềm yêu đời tha thiết,mãnh liệt để luôn hướng mình đến lối sống có ích cho đời Đó là một ý thức caođẹp, ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước, là một khát vọng sống mãnhliệt để mãi được cống hiến, là một ý thức bất diệt trong tâm hồn của tác giả
Trang 4Nêu vị trí của đoạn trích, giới thiệu khái quát nội dung và nghệ thuật.
* Khổ 4: Khát vọng hóa thân thành những vẻ đẹp của cuộc đời.
+ Ước nguyện được hóa thân làm con chim hót, làm một cành hoa, làm một nốttrầm xao xuyến nhập vào hòa ca làm đẹp tươi cuộc sống
+ Điệp ngữ “ta làm” thể hiện một ước nguyện tha thiết, chân thành và cũng rấtdứt khoát
+ Những hình ảnh “con chim hót, “cành hoa,”nốt trầm” vừa giản dị vừa mangtính biểu trưng cho những gì là tươi đẹp của cuộc sống
+ Ước nguyện của tác giả không là những gì cao siêu to tát mà giản dị, chânthành Song chính vì vậy làm xúc động sâu sắc lòng người
* Khổ 5: Khát vọng hóa thân thành mùa xuân vĩnh hằng.
– Ước nguyện được dâng hiến cho đời, lặng lẽ
Trang 5+ Tất cả những ước nguyện đó chính là ước nguyện được hóa thân làm một mùaxuân nho nhỏ hòa nhập trong mùa xuân bất tận của đất trời, tạo vật, lòngngười…hiến dâng cho đời lặng lẽ (ý nghĩa biểu tượng mùa xuân; các từ nho nhỏ,lặng lẽ thể hiện được sự khiêm tốn, giản dị trong ước nguyện của tác giả).
+ Ước nguyện hiến dâng cho đời của tác giả là ước nguyện tha thiết cháy bỏngsuốt cuộc đời:
“Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc”
+ Điệp ngữ “dù là” mang sắc thái khẳng định
* Đánh giá nội dung nghệ thuật của khổ 4, khổ 5.
3 Kết bài:
Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của hai đoạn thơ Liên hệ bản thân
Phân tích khổ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ ngắn gọn
Xúc động trước mùa xuân của thiên nhiên, đất nước và cách mạng, Thanh Hảimuốn làm một mùa xuân nho nhỏ góp phần vào mùa xuân rộng lớn của thiênnhiên, của đất nước:
"Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoa ca Một nốt trầm xao xuyến."
Với nghệ thuật điệp ngữ "Ta làm" nhằm nhấn mạnh ước nguyện của nhà thơ
Trang 6nhỏ dâng tiếng hót cho đời, một cành hoa để tô thêm sắc thắm của mùa xuân đấtnước trong bản hòa ca rộn ràng tưng bừng muôn nốt nhạc tươi vui, nhà thơ xinđược làm một nốt trầm nhưng đủ xao xuyến lòng người Ở đây có sự chuyển đổiđại từ "tôi - ta" "Tôi" chỉ riêng cá nhân nhà thơ "Ta" vừa diễn tả cái riêng củanhà thơ vừa nói đến mọi người Từ ước nguyện của bản thân, Thanh Hải muốngửi đến mọi người một thông điệp: sống phải có ích, sống phải cống hiến dù ít
và sống phải hòa nhập
Khát vọng cống hiến còn được thể hiện ở khổ thơ tiếp theo như một triết lí:
Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc."
Hình ảnh ẩn dụ"Mùa xuân nho nhỏ", hoán dụ "tuổi hai mươi, khi tóc bạc"; điệpngữ "Dù là" như nhấn mạnh điều tác giả muốn nói với mỗi người hãy là mộtmùa xuân, một mùa xuân đẹp dâng tặng cho đất nước Con người phải luôn cốgắng hoàn thiện mình và làm đẹp cho mọi người bằng sức lực của chính mình.Chỉ cần một mùa xuân thôi xin hãy là mùa xuân đẹp nhất Thanh Hải như muốnnói lên ước nguyện cống hiến trọn vẹn, trọn đời Từ khi mái đầu xanh cho đếnkhi tóc bạc Mỗi người hãy mang đến cho cuộc đời những nét riêng tinh túynhất dù nhỏ bé trong mùa xuân đất nước
Phải chăng cuộc đời của Thanh Hải cũng như thế Vì vậy ngay cả khi nằm trêngiường bệnh đau đáu từng phút giây, gần đất xa trời nhưng ông vẫn luôn nhớ tớiđất nước, vẫn muốn cống hiến cho đời một bản tình ca tha thiết
Phân tích khổ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ hay nhất
Trang 7Bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" được Thanh Hải viết vào tháng 11 năm 1980, khitác giả đang nằm trên giường bệnh và một tháng trước lúc qua đời Bài thơ cangợi vẻ đẹp và khí thế của đất nước vào xuân, thể hiện khát vọng và tình yêuthiết tha được trọn đời hiến dâng cho quê hương đất nước vô cùng nhân văn củatác giả.
Trong đó, khổ thơ 4 và khổ thơ 5 trong bài đã thể hiện được ước nguyện khátvọng cống hiến của nhà thơ Trong bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ", nhà thơ ThanhHải đã bộc lộ những khát vọng sống cống hiến của mình một cách sâu sắc vànhân văn qua khổ thơ thứ 4 Ở khổ thơ thứ 4, cấu trúc điệp từ "Ta làm" đã chothấy khát vọng được cống hiến cho đời của nhà thơ Cách dùng đại từ xưng hô
"ta" cho thấy một sự khát vọng cá nhân nằm trong sâu thẳm trong tâm trí nhàthơ Thanh Hải Có lẽ, từ tận sâu trong trái tim của mình, nhà thơ thực sự mongước bản thân được cống hiến và đóng góp vào sự nghiệp chung của đất nước,làm đẹp cho cuộc đời Những hình ảnh "con chim hót, một cành hoa, một nốttrầm" là những hình ảnh ẩn dụ cho những điều đóng góp làm đẹp cho đời củatác giả Trong sâu thẳm tâm hồn của mình, Thanh Hải mong mình có thể đónggóp cho cuộc đời chung, dù chỉ là một con chim hót đóng góp tiếng hót cho đời,một cành hoa cho hương sắc hay một nốt trầm xao xuyến vào bản hòa ca chungcủa đất nước Những dòng thơ cho thấy khát vọng cống hiến của nhà thơ, dù chỉ
là những đóng góp nhỏ bé nhưng sâu thẳm trong nhà thơ, những sự cống hiến
ấy là đóng góp vào cuộc đời chung Đối với cuộc sống chung, đây là quan điểmsống vô cùng nhân văn và giàu ý nghĩa Mỗi cá nhân đóng góp vào cuộc đờichung để làm cho cuộc đời thêm tươi đẹp và hạnh phúc, tạo nền tảng hạnh phúcbền lâu cho cuộc đời và con người
Tiếp theo, ở khổ thơ thứ 5, hình ảnh mùa xuân nho nhỏ ở đây là hình ảnh ẩn dụcho những khát vọng, việc làm cống hiến cho cuộc sống, cho đất nước Theo em,
Trang 8nho nhỏ chính là những khát vọng được cống hiến, làm đẹp cho đời của mỗi cánhân Tư tưởng ấy thực sự là tư tưởng cao đẹp và mang đầy tính nhân văn củacon người Con người sống trên đời đều cần một lý tưởng sống cho mình Và lýtưởng sống cao đẹp nhất đó là lý tưởng sống cống hiến, sống cho đi mà khôngcần báo đáp, sống để tô điểm cho đời, sống để cống hiến và xây dựng cộngđồng ngày một tốt đẹp hơn Nếu mỗi người đều có thái độ sống đẹp và giàu triết
lý như vậy thì cuộc sống sẽ trở nên tốt đẹp hơn rất nhiều Từ "lặng lẽ" trong bàithơ là thái độ cống hiến và xây dựng cuộc sống một cách âm thầm, lặng lẽ,không cần ai biết đến Tư tưởng sống cống hiến của nhà thơ Thanh Hải cònđược thể hiện qua việc bất chấp tuổi tác "Dù là tuổi hai mươi/Dù là khi tóc bạc"
Dù ở độ tuổi nào thì con người sống trên đời cũng cần cống hiến vào cuộc sốngchung, góp mình vào công cuộc chuyển mình và dựng xây đất nước
Đây là khổ thơ mà em thích nhất bởi vì nó thể hiện tư tưởng sống cao đẹp vàđầy tính nhân văn, mỗi người, mỗi cá nhân đều có thể tạo nên 1 mùa xuân nhonhỏ để góp phần xây dựng nên mùa xuân trường tồn mãi mãi của đất nước giàuđẹp và xã hội phồn vinh Tóm lại, hai khổ thơ 4 và 5 trong bài thơ "Mùa xuânnho nhỏ" của nhà thơ Thanh Hải đã thể hiện được khát vọng sống cống hiến củanhà thơ Đó là khát vọng được cống hiến dù chỉ 1 chút nhỏ bé vào công cuộcchuyển mình và sự tươi đẹp, phát triển của đất nước
Phân tích khổ thơ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ - Mẫu 1
Thanh Hải là một nhà cách mạng, một nhà thơ đã dành cả cuộc đời của mìnhcho cuộc chiến tranh giành lại độc lập của dân tộc Ngay cả những ngày thángcuối cùng của đời mình, ông vẫn nuôi một khát khao mãnh liệt được hòa mìnhvào cuộc đời, được trở thành một mùa xuân nhỏ điểm tô sắc màu vào mùa xuân
vĩ đại của đất nước Tâm niệm cao đẹp ấy của ông được thể hiện rõ nét qua khổ
Trang 94, 5 của tác phẩm “Mùa xuân nho nhỏ” - tác phẩm như một khúc ca rộn rã cuốicùng mà Thanh Hải để lại cho cuộc đời.
Nếu như ở những khổ thơ trước đó, Thanh Hải đã dùng tất cả tình cảm yêu mếncủa mình để dệt nên những hình ảnh thơ dạt dào cảm xúc về mùa xuân, thì đếnkhổ thứ 4, tác giả đã chuyển mạch thơ một cách tự nhiên để bày tỏ những suyngẫm và tâm niệm rất riêng về lẽ sống, về giá trị cuộc đời mỗi người:
“Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến”
Đoạn thơ như một khúc ca mang giai điệu ngọt ngào đến cho người đọc Điệp
từ “ta làm” được sử dụng như một cách bày tỏ ước nguyện chân thành của thinhân Nhà thơ muốn trở thành một con chim nhỏ để cất tiếng hót mua vui chođời, muốn làm một cành hoa để điểm tô sắc thắm cho mùa xuân của đất mẹ.Những hình ảnh trên đều là những hình ảnh đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống
Nếu như ở những đoạn thơ trước, hình ảnh bông hoa, tiếng chim đã hiện hữutrong cảm xúc của thi nhân về mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp, thì giờ đây, nóđược sử dụng để thể hiện lẽ sống cao đẹp của một con người nhỏ bé Mongmuốn sống có ích, mong muốn được góp một phần tinh túy của mình vào mùaxuân của đất nước chính là tâm niệm lớn nhất của nhà thơ, nhà cách mạng này!
Cái “tôi” của thi nhân trong những phần đầu của bài thơ đã chuyển thành cái
“ta” chung Đây chính là cách nhà thơ khẳng định không chỉ riêng mình, mà cònrất nhiều những con người đang thầm lặng cống hiến sức mình cho mùa xuânchung đều có những lẽ sống cao đẹp như thế
Trang 10Với hình ảnh “nốt trầm” và cách lặp từ “một”, ta có thể thấy những ước nguyệncủa tác giả thật chân thành và tha thiết Không ồn ào, không cao giọng, cũngchẳng nổi bật, ông chỉ muốn làm một nốt trầm xao xuyến để góp vào cùng bảnhòa ca chung của nhân dân Đó chính là tâm niệm được đem một phần nhỏ bécủa mình để góp vào công cuộc đổi mới của đất nước Thật cao đẹp và khiêmtốn cho một tâm hồn mang lẽ sống đáng quý!
Đoạn thơ cuối cùng chính là ước nguyện được cống hiến không kể tuổi tác haybệnh tật:
“Một mùa xuân nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc”
“Mùa xuân nho nhỏ” là một ẩn dụ đầy sáng tạo thể hiện cho một khát vọng sốngcao đẹp Mỗi người, mỗi sự cống hiến đều được ví như một mùa xuân nho nhỏhòa mình vào mùa xuân chung của đất trời, của Tổ Quốc Chỉ một màu sắc đẹp,chỉ một vẻ tinh túy riêng của mỗi người đã có thể giúp cho mùa xuân của đấtnước thêm phần sắc thắm và rạng rỡ
Đó cũng chính là ước nguyện nhỏ bé của nhà thơ, ước nguyện được làm việc,được hi sinh và cống hiến một cách thầm lặng cho quê hương đất nước bất chấp
cả thử thách của thời gian, tuổi tác:
“Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc”
Hai câu cuối của khổ 5 mang một âm điệu rắn rỏi cùng điệp từ “dù là” đã gópphần khẳng định sự tự tin trước mọi khó khăn, trở ngại của đời người Tuổi trẻcống hiến hy sinh, về già cũng có thể tiếp tục âm thầm góp sức nhỏ vào công
Trang 11cuộc chung Ý thức trách nhiệm đối với cuộc đời, với quê hương đất nước, khátvọng được cống hiến dường như đã trở thành một lẽ sống đi theo tác giả cả mộtđời thầm lặng.
Đây nào phải ước nguyện của riêng nhà thơ, mà nó còn là một lời kêu gọi mọingười cùng nhau chung tay xây dựng một cuộc sống mới tốt đẹp hơn trên mộtđất nước yên bình trong tương lai Cái tâm nguyện cao đẹp này, dường như tacũng đã từng bắt gặp nó trong những vần thơ của Tố Hữu:
“Nếu là con chim, chiếc lá Thì chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình”
Nào chỉ có Tố Hữu, ta cũng có thể tìm thấy sự hi sinh thầm lặng, cống hiến tàinăng, sức trẻ cho cuộc đời trong nhiều tác phẩm văn học khác Đó là nhân vậtanh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long, đó là những ý thơđẹp của của Nguyễn Sĩ Đại trong thi phẩm Lá xanh, đó là những người khôngtên không tuổi đang ngày đêm làm việc vì trách nhiệm với Tổ quốc mà ta chẳngthể nào biết Họ chính là những “mùa xuân nho nhỏ” đang góp sức mình vàocông cuộc chung, vào mùa xuân vĩ đại của dân tộc
Khổ thơ 4 và 5 của bài Mùa xuân nho nhỏ đã làm xôn xao tâm hồn người đọcbởi nguyện ước chân thành mà khiêm tốn của nhà thơ Đẹp hơn cả là đó nàophải nguyện ước của riêng Thanh Hải, mà nó còn là nguyện ước của rất nhiềungười đang âm thầm lặng lẽ hi sinh cho đời Đọc những vần thơ trên, ta tự nhủphải làm gì mới không hổ thẹn với những người đã đi trước, hổ thẹn vì đã chối
bỏ trách nhiệm với Tổ quốc thiêng liêng? Điều đó nằm ở những suy nghĩ vàhành động ngày hôm nay của bạn!
Trang 12Phân tích khổ thơ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ - Mẫu 2
Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” được Thanh Hải viết trên giường bệnh trước khitác giả mất không lâu sau đó Bài thơ là tiếng lòng thiết tha, niềm yêu mến vôhạn của nhà thơ đối với cuộc sống đẹp tươi, với đất nước đang từng ngày đổimới và ước nguyện được gắn kết cuộc đời mình với cuộc đời chung của dân tộc.Sáu câu thơ đầu như tiếng hát reo vui đón chào một mùa xuân đẹp đã về Trêndòng sông xanh của quê hương mọc lên “một bông hoa tím biếc” Động từ
“mọc” nằm ở vị trí đầu câu thơ gợi tả sự ngạc nhiên vui thú, một niềm vui hânhoan đón chào tín hiệu mùa xuân:
“Mọc giữa dòng sông xanh, Một bông hoa tím biếc.”
“Bông hoa tím biếc” ấy chỉ có thể là hoa lục bình, hoặc hoa súng mà ta thườnggặp trên ao hồ, sông nước làng quê:
“Con sông nhỏ tuổi thơ ta tắm Vẫn còn đây nước chẳng đổi dòng Hoa lục bình tím cả bờ sông…”
(Trở về quê nội – Lê Anh Xuân)
Màu xanh của nước hòa hợp với màu “tím biếc”của hoa đã tạo nên bức tranhxuân chấm phá mà đằm thắm Ngẩng nhìn bầu trời, nhà thơ vui sướng lắng tainghe chim chiền chiện hót Chim chiền chiện còn gọi là chim sơn ca, bạn thâncủa nhà nông Từ “ơi” cảm thán biểu lộ niềm vui ngây ngất khi nghe chim hót:
“Ơi con chim chiền chiện
Trang 13Hót chi mà vang trời.”
Hai tiếng “hót chi” là giọng điệu thân thương của người dân Huế được tác giảđưa vào diễn tả cảm xúc thiết tha giữa người với tạo vật Chim chiền chiện hótgọi xuân về Tiếng chim ngân vang, rung động đất trời đem đến bao niềm vui.Ngắm dòng sông, nhìn bông hoa đẹp, nghe chim hót, nhà thơ bồi hồi sungsướng:
“Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”
“Đưa tay… hứng” là một cử chỉ bình dị trân trọng, thể hiện sự xúc động sâu xa
“Giọt long lanh” là sự liên tưởng đầy chất thơ Là giọt sương mai, hay giọt âmthanh tiếng chim chiền chiện? Sự chuyển đổi cảm giác (thính giác – thị giác) đãtạo nên hình khối thẩm mĩ của âm thanh
Chỉ bằng ba nét vẽ: dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiệnhót…, Thanh Hải đã vẽ nên một bức tranh xuân đẹp tươi và đáng yêu vô cùng
Đó là vẻ đẹp và sức sống mặn mà của đất nước vào xuân
Bốn câu thơ tiếp theo nói về mùa xuân sản xuất và chiến đấu của nhân dân ta.Cấu trúc thơ song hành để chỉ rõ hai nhiệm vụ chiến lược ấy:
“Mùa xuân người cầm súng, Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ.”
“Lộc” là chồi non, cành biếc mơn mởn Khi mùa xuân về cây cối đâm chồi nảy
Trang 14mãnh liệt của đất nước Người lính khoác trên lưng vành lá ngụy trang xanhbiếc, mang theo sức sống mùa xuân, sức mạnh của dân tộc để bảo vệ Tổ quốc.Người nông dân đem mồ hôi và sức lao động cần cù làm nên màu xanh choruộng đồng, “trải dài nương mạ ” bát ngát quê hương Ý thơ vô cùng sâu sắc:máu và mồ hôi của nhân dân đã góp phần tô điểm mùa xuân và để giữ lấy mùaxuân mãi mãi.
Cả dân tộc bước vào mùa xuân với khí thế khẩn trương và náo nhiệt:
“Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao.”
“Hối hả” nghĩa là vội vã, gấp gáp, khẩn trương “Xôn xao” nghĩa có nhiều âmthanh xen lẫn vào nhau, làm cho náo động; ở trong câu thơ, “xôn xao “cùng vớiđiệp ngữ “tất cả như… ” làm cho câu thơ vang lên nhịp điệu vui tươi, mạnh mẽkhác thường Đó là hành khúc Mùa Xuân của thời đại Hồ Chí Minh
Đoạn thơ tiếp theo nói lên những suy tư của nhà thơ về đất nước và nhân dân:
“Đất nước bốn nghìn năm Vất vả và gian lao Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước”.
Chặng đường lịch sử của đất nước với bốn nghìn năm trường tồn, lúc suy vong,lúc hưng thịnh với bao thử thách “vất vả và gian lao” Thời gian đằng đẵng ấy,nhân dân ta từ thế hệ này qua thế hệ khác đã đem xương máu và mồ hôi, lòngyêu nước và tinh thần quả cảm để xây dựng và bảo vệ đất nước Dân ta tài trí vànhân nghĩa Bốn nghìn năm lập quốc tỏa sáng nền văn hiến Đại Việt đã khẳng
Trang 15sánh đẹp và đầy ý nghĩa Sao là nguồn sáng lấp lánh, là vẻ đẹp bầu trời, vĩnhhằng trong không gian, và thời gian.
So sánh đất nước với vì sao là biểu lộ niềm tự hào đối với đất nước Việt Namanh hùng, giàu đẹp Hành trang đi tới tương lai của dân tộc ta không một thế lựcnào có thể ngăn cản được: “Cứ đi lên phía trước” Ba tiếng “cứ đi lên” thể hiệnchí khí, quyết tâm và niềm tin sắt đá của dân tộc để xây dựng một Việt Nam
“dân giàu, nước mạnh” Sau lời suy tư là điều tâm niệm của Thanh Hải Trướchết là lời nguyện cầu được hóa thân:
“Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến”
“Con chim hót” để gọi xuân về, đem đến niềm vui cho con người “Một cànhhoa” để tô điểm cuộc sống, làm đẹp thiên nhiên sông núi “Một nốt trầm” củabản “hòa ca” êm ái để làm xao xuyến lòng người, cổ vũ nhân dân “Con chimhót”, “một cành hoa “, “một nốt trầm…” là ba hình ảnh ẩn dụ tượng trưng chocái đẹp, niềm vui, cho tài trí của đất nước và con người Việt Nam
Với Thanh Hải, hóa thân là để hiến dâng, để phục vụ cho một mục đích cao cả:
“Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc”
Trang 16Lời thơ tâm tình thiết tha Mỗi con người hãy trở thành “một mùa xuân nhonhỏ” để làm nên mùa xuân bất diệt của đất nước Ai cũng phải có ích cho đời.
“Mùa xuân nho nhỏ” là một ẩn dụ đầy sáng tạo khắc sâu ý tưởng: “Mỗi cuộcđời đã hóa núi sông ta” (Nguyễn Khoa Điềm) “Nho nhỏ” và “lặng lẽ” là cáchnói khiêm tốn, chân thành “Dâng cho đời” là lẽ sống đẹp, cao cả Bởi lẽ “Sống
là cho, đâu chỉ nhận riêng mình ” (Tố Hữu) Sống hết mình thủy chung cho đấtnước, đem cả cuộc đời mình phục vụ đất nước, cả từ lúc “tuổi hai mươi” traitráng cho đến khi về già “tóc bạc” Thơ hay là ở cảm xúc chân thành Thanh Hải
đã nói lên những lời gan ruột của mình Ông đã sống như lời thơ ông tâm tình.Cảm động hơn nữa là bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được ông viết ra trên giườngbệnh, một tháng trước lúc ông qua đời
Thanh Hải sử dụng biện pháp nghệ thuật điệp ngữ rất tài tình: “Ta làm… talàm… ta nhập…”, “dù là tuổi… dù là khi… “đã làm cho âm điệu thơ, giọng thơtha thiết, sâu lắng, ý thơ được khắc sâu và nhấn mạnh Người đọc xúc động biếtbao trước một giọng điệu thơ trữ tình, ấm áp tình đời như vậy Có thể xem đoạnthơ này là những lời trăng trối của ông
Khổ thơ cuối là tiếng hát yêu thương:
“Mùa xuân ta xin hát Câu Nam ai, Nam bình Nước non ngàn dặm mình Nước non ngàn dặm tình Nhịp phách tiền đất Huế.”
Nam ai và Nam bình là hai điệu dân ca Huế rất nổi tiếng mấy trăm năm nay.Phách tiền là một nhạc cụ dân tộc để điểm nhịp cho lời ca, tiếng đàn tranh, đàn