Tuan 25 ly 9 tiet 49

Tröôøng THCS Ñaï Long Giaùo aùn vaät lyù 9 Tuaàn 25 Ngaøy soaïn 02 03 2013 Tieát 49 Ngaøy daïy 04 03 2013 I Muïc tieâu 1 Kieán thöùc Nhận biết được thấu kính phân kì Vẽ được đường truyền của các tia s[.]

Tuần: 25 Ngày soạn: 02-03-2013 Tiết : 49 Ngày dạy : 04-03-2013

I Mục tiêu :

1

Kiến thức : - Nhận biết được thấu kính phân kì.

- Vẽ được đường truyền của các tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì

2 Kĩ năng : - Vận dụng được kiến thức đã học để giải thích một vài hiện tượng thướng gặp

trong thực tế

3 Thái độ : - Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc

II Chuẩn bị :

1 GV: - Như học sinh

2 HS: - 1 TKPK có tiêu cự khoảng 12cm; 1 giá quang học; 1 1 cây nến cao khoảng 5 cm III Tổ chức hoạt động dạy và học :

1 Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp

2 Kiểm tra bài cũ: - Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ? có những cách

nào để nhận biết thấu kính hội tụ?

3 Tiến trình:

GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới:

- Nghe nội dung GV đặt vấn

đề Có thể đề xuất phương án

giải quyết vấn đề vào bài

mới

- HS làm theo yêu cầu của GV

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của thấu kính phân kì:

- Cho hs trả lời C1 Thông

báo về thấu kính phân kì?

- Cho một vài hs nhận xét về

hình dáng của thấu kính phân

kì và so sánh với thấu kính

hội tu?ï

- Hướng dẫn hs làm tí nghiệm

như hình 44.1 và trả lời C3?

- Thông báo hình dáng mắt

cắt và kí hiệu thấu kính phân

kì

a) Từng hs thực hiện C1: Có thể nhận biết thấu kính phân

kì một trong ba cách sau:

-Dùng tay phân biệt độ dày phần rìa và độ dầy phần giữa của thấu kính Nếu thấu kính phần rìa mỏng hơn phần giữa thì đó là thấu hội tụ

- Đưa TK lại gần dòng chữ trên trang sách Nếu nhìn qua

TK thấy dòng chữ lớn hơn so với dòng chữ đó khi nhìn trực

I Đặc điểm của thấu kính phân kì:

1, Quan sát và tìm cách nhận biết:

C1: - Dùng tay phân biệt độ dày phần rìa và độ dầy phần giữa của thấu kính Nếu thấu kính phần rìa mỏng hơn phần giữa thì đó là thấu kính hội tụ Đưa thấu kính lạ gần dòng chữ trên trang sách Nếu nhìn

Bài 44:

THẤU KÍNH PHÂN

KỲ

- Dùng TK hứng AS mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở

xa lên màn hứng Nếu chùm sáng đó HT trên màn hình thì đó là TKHT

b) Từng hs thực hiện C2:

Thấu kính phân kì có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa, ngược hẳn với thấu kính hội tụ.

c) Các nhóm bố trí thí nghiệm như 44.1 SGK

-Từng hs quan sát thí nghiệm để trả lời C3: Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phần kì nên ta gọi thấu kính đó là phân kì

chữ lớn hơn so với dòng chữ đó khi nhìn trực tiếp thì đó là thấu kính hội tụ Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở xa lên màn hứng Nếu chùm sáng đó hội tụ trên màn hình thì đó là thaấu kính hội tụ C2: Thấu kính phân kì có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa, ngược hẳn với thấu kính hội tụ

2, Thí nghiệm:

C3: Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phần kì nên ta gọi thấu kính đó là phân kì

Hoạt động 3: Tìm hiểu trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính phân kì:

- Cho hs tiến hành làm lại TN

hình 44.1 SGK?

- Theo dõi và hướng dẫn các

nhóm yếu làm TN , quan sát

lại hiện tượng để trả lời C4?

- Gợi ý: Dự đoán xem tia nào

có tể truyền thẳng Tìm cách

kiểm tra dự đoán (dùng bút

đánh dấu đường truyền của

tia sáng trên màn hứng, dùng

thước thẳng để kiểm tra

đường truyền đó)

- Cho đại diện một vài nhóm

trả lời C4?

- Cho hs trà lời câu hỏi trục

chính của thấu kính có đặc

điểm gì? GV nhắc lại khái

niệm trục chính?

- Cho hs đọc phần thông báo

và trả lời câu hỏi sau: Quang

tâm của thấu kính có đặc

- Các nhóm tiến hành làm lại

TN

- Từng hs quan sát thảo luận nhóm để trả lời C4: Tia ở giữa khi đi qua quang tâm của thấu kính phân kì tiếp tục truyền thẳng không bị đổi hướng Có thể dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán đó

- Từng hs đọc thông báo về trục chính trong SGK và trả lời câu hỏi của GV

- Từng hs đọc thông báo về khái niệm quang tâm trong SGK và trả lời câu hỏi của GV -Các nhóm tiến hành làm lại thí nghiệm như hình 44.1

- Trả lời C5: Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính, cùng

II Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ:

1, Trục chính: C4: Tia ở

giữa khi đi qua quang tâm của thấu kính phân kì tiếp tục truyền thẳng không bị đổi hướng Có thể dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán đó

2, Quang tâm:

3, Tiêu điểm: C5: Nếu kéo

dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới có thể dùng thước thẳng kiểm tra dự đoán đó

4, Tiêu cự:

điểm gì?

- Cho hs làm làm thí nghiệm

như hình 44.1 SGK, theo dõi

hướng dẫn nhóm hs TN yếu,

có thể gợi ý nghư sau: Dùng

bút đánh dấu đường truyền

của tia sáng ở trên màn hứng,

dùng thước thẳng đặt vào

đường truyền đã đánh dấu để

vẽ tiếp đường kéo dài

- Cho một vài nhóm trả lời C5

?

- Cho một hs lên bảng làm C6

và trình bày ý kiến của mình

trước lớp

- Cho hs tự đọc khái niệm về

tiêu điểm và trả lời: Tiêu

điễm của TKPK được xác

định như thế nào? Nó có đặc

điểm gì khác so với TKHT?

- GV chính xác hoá câu trả lời

của HS

- Cho hs trả lời câu hỏi: Tiêu

cụ của TKPK là gì?

phía với chùm tia tới có thể dùng thước thẳng kiểm tra dự đoán đó

-Từng nhóm làm C6: Hình 44.1 biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló trong TN

Từng hs đọc phần thông báo khái niệm về tiêu điểm trong SGK và trả lời và trả lời câu hỏi của GV

Tìm hiểu khái niệm tiêu cự :hs tự đọc khái niệm về tiêu cự và trả lời câu hỏi của GV

Hoạt động 4: Vận dụng:

- Cho hs trả lời C7, C8, C9

- Theo dõi và kiểm tra hs thực

hiện C7?

- Thảo luận với cả lớp để trả

lời C8?

- Đề nghị một hs phát biểu trả

lời C9?

- Cá nhận hs trả lời các câu hỏi

C7: Tia ló của tia tới 1 kéo dài

đi qua tiêu điểm F

Tia ló của tia tới 2 qua quang tâm, truyền thẳng không đổi hướng

C8: Kính cận là thấu kính phân

kì, có thể nhận biết một trong hai cách sau:

- Phần rìa của thấu kính mỏng hơn phần giữa

-Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh

III V ậ n d ụ ng:

C7: Tia ló của tia tới 1 kéo dài đi qua tiêu điểm F Tia ló của tia tới 2

qua quang tâm, truyền thẳng không đổi hướng

C8: Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết một trong hai cách sau:

- Phần rìa của thấu kính mỏng hơn phần giữa

-Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn

dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy

C9: TKPK có những đặc điểm trái ngược với thấu kính hội tụ:

-Phần rìa thấu kính phần kì dày hơn phần giữa

-Chùm sáng tới song song với trục chính của thấu kính phân

kì , cho chùm tia ló phân kì

- Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy

so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy

IV C ủng cố: - Cho hs đọc phần ghi nhớ sgk.

- Củng cố lại các kiến thức đã học trong bài

V

H ướng dẫn về nhà: - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ.

- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết

- Làm bài tập SBT, xem trước bài 45 SGK