Tröôøng THCS Ñaï Long Giaùo aùn vaät lyù 9 Tuaàn 24 Ngaøy soaïn 25 02 2013 Tieát 48 Ngaøy daïy 27 02 2013 I Muïc tieâu 1 Kieán thöùc Nêu được các đặc điểm về ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ 2[.]
Trang 1Tuần: 24 Ngày soạn: 25-02-2013
Tiết : 48 Ngày dạy : 27-02-2013
I Mục tiêu :
1.
Kiến thức : - Nêu được các đặc điểm về ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ
2
Kĩ năng : - Dựng được ảnh của một vật tạo bởi TKHT bằng cách sử dụng các tia đặc
biệt
3
Thái độ : - Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả
công việc
II Chuẩn bị :
1 GV: - Như học sinh
2 HS: - 1 TKHT có tiêu cự khoảng 12cm; 1 giá quang học; 1 cây nến
cao khoảng 5 cm
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp
2 Kiểm tra bài cũ: ĐỀ:
Câu 1: Nêu cách nhận biết thấu kính hội tụ Kể tên đường truyền của ba tia sáng đi qua TKHT mà em đã học?
Câu 2: Vận dụng vẽ ảnh của điểm sáng trong trường hợp sau:
ĐÁP ÁN:
Câu 1: Nêu cách nhận biết thấu kính hội tu: Thấu kính hội tụ là thấu kính có phần rìa mỏng hơn phần giữa
Nếu chiếu một chùm tia song song với trục chính của thấu kính hội tụ thì chìm tia ló sẽ hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính
Kể tên đường truyền của ba tia sáng đi qua TKHT mà em đã học:
- Tia tới đi qua quang tâm cho tia ló tiếp tục truyền thẳng
- Tia tới song song với trục chính thì cho tia ló đi qua tiêu điểm F của TK
- Tia tới đi qua tiêu điểm của TK thì cho tia ló song song với trục chính
Câu 2:
3 Tiến trình:
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới:
- Đặt vấn đề hình
ảnh của dòng chữ
ta quan sát được qua
- HS làm theo yêu cầu của GV
F’ O
F S
Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
S’
F’ O
F S
Trang 2thấu kính như hình
43.1 SGK là hình ảnh
của dòng chữ tạo
bởi thấu kính hội tụ
Aûnh đó cùng chiều
với vật, vậy có khi
nào ảnh của vật
taọ bởi thấu kính
hội tụ ngược chiều
so với vật không?
Cần bố trí thí
nghiệm như thế nào
để tìm hiểu vấn đề
trên?
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm đối với ảnh của một vật
tạo bởi:
- Hướng dẫn hs làm
TN
GV: hướng dẫn hs
quay thấu kính hướng
về phía cửa sổ lớp
để hướng ảnh của
cửa sổ lên màn
ảnh
- Cho các nhóm thảo
luận nhóm trước khi
nhận xét đặc điểm
của ảnh vào bảng
1
- Hướng dẫn hs làm
thí nghiệm để trả
lời C3 có thể cho
hs trả lời thêm câu
hỏi làm như thế
nào để quan sát
được ảnh của vật
trong trường hợp
này?
- Cho các nhóm
trước khi trước ghi
nhận xét về đặc
điểm ảnh vào bảng
1?
a) CaÙc nhóm bố trí thí nghiệm như hình 43.2 SGK, đặt vật ngoài khoảng tiêu cự, thực hiện các yêu cầu của C1 và C2 Ghi đăc điểm của ảnh vào dòng 1,2,3 của bảng 1
C1: Aûnh thật ngược chiều với vật
C2: Dịch vật vào gần thấu kính hơn vẫn thu được ảnh của vật trên màn Đó là ảnh thật ngược chiều so với vật
b) các nhóm bố trí thí nghiệm như bảng 43.2 SGK, đặt vật trong khoảng tiêu cự Thảo luận nhóm trả lời C3:
Đặt vật ở trong khoảng tiêu cự, màn
ở sát thấu kính Từ từ dịch chuyển màn
ra xa thấu kính, không hứng được ảnh ở trên màn Đặt mắt
I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
1 TN:
C1: Aûnh thật ngược chiều với vật C2: Dịch vật vào gần thấu kính hơn vẫn thu được ảnh của vật trên màn Đó là ảnh thật ngược chiều so với vật
C3: Đặt vật ở trong khoảng tiêu cự, màn ở sát thấu kính Từ từ dịch chuyển màn ra xa thấu kính, không hứng được ảnh ở trên màn Đặt mắt trên đường truyền của chìm tia ló, ta quan sát thấy ảnh cùng chiều, lớn hơn vật Đó là ảnh ảo không hứng được trên màn
Trang 3trên đường truyền của chìm tia ló, ta quan sát thấy ảnh cùng chiều , lớn hơn vật
Đó là ảnh ảo không hứng được trên màn
Ghi nhận xét các đăc điểm của ảnh vào dòng 4 của bảng 1
2 Ghi nhận xét:
Hoạt động 3: Dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội
tụ:
- Cho hs trả lời câu
hỏi sau
- Chùm tia S đi qua
thấu kính hội tụ cho
chùm tia ló đồng
quy tại S’, S’ là gì của
S?
- Cần sử dụng mấy
tia sáng xuất phát
từ S để xác định S’?
- Thông báo khái
niệm ảnh của
điểm sáng
- Giúp đỡ hs yếu vẽ
hình
* Hướng dẫn hs thực
hiện C5:
- Dựng ảnh B’ của
điểm B
- Hạ B’A’ vuông góc
với trục chính A’ là
ảnh của A và A’ B’là
ảnh của AB
-Từng hs thực hiện C4:
Dùng hai trong ba tia đã học để dựng ảnh
- Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi TKHT
- Từng hs thực hiện C5 ( Dùng hai trong ba tia sáng đã học dựng ảnh B’ của điểm
B Từ B’ hạ một đường vuông góc với trục chính tại A’, A’ là ảnh của điểm A A’B’ là ảnh của AB tạo bợi thấu kính hội tụ khi vật AB đặt ngoài khoảng tiêu cự ảnh thật ngược chiều với vật Khi vật đặt trong khoảng tiêu cự, ảnh ảo cùng chiều với vật và lớn hơn vật
II Cách dựng ảnh :
1 Dựng ảnh của điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ:
C4: Dùng hai trong ba tia đã học để dựng ảnh
2 Dựng ảnh của 1 Vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ:
Dùng hai trong ba tia sáng đã học dựng ảnh B’ của điểm B Từ B’ hạ một đường vuông góc với trục chính tại A’, A’ là ảnh của điểm A A’B’ là ảnh của AB tạo bợi thấu kính hội tụ khi vật AB đặt ngoài khoảng tiêu cự ảnh thật ngược chiều với vật Khi vật đặt trong khoảng tiêu cự, ảnh ảo cùng chiều với vật và lớn hơn vật
Hoạt động 4: Vận dụng:
- Cho hs trả lời câu
hỏi sau :
- Nêu đặc điểm của
- Hs trả lời câu hỏi của GV
- Từng hs thực hiện
C6-III Vận dụng:
C6: Trên hình 43.2 SGK xét hai cặp tam
Trang 4ảnh của một vật
tạo bởi thấu kính
hội tụ?
- Nêu cách dựng
ảnh của một vật
taọ bởi thấu kính
hội tụ?
- Có thể cho hs đọc
phần ghi nhớ SGK ,
rồi trả lời câu hỏi
- Hướng dẫn hs trả
lời C6?
- Xét hai cặp tam
giác đồng dạng
- Trong từng trường
hợp , tính tỉ số:
- Cho hs trả lời C7?
C7 C6:Trên hình 43.2 SGK xét hai cặp tam giác đồng dạng
Tam giác ABF đồng dạng với tam giác OHF Tam giác A’B’F’
đồng dạng với tam giác OIF’ Viêt các hệ thức đồng dạng từ đó tính được h’=0,5cm;
OA’=18cm Trên hình 43.3 SGK xét hai cặp tam giác đồng dạng
Tam giác OB’F ‘ đồng dạng với tam giác B B’I Tam giác OAB’ đồng dạng với tam giác
OA’B’ Viết các hệ thức đồng dạng từ đó tính được h’=0,3cm;
OA’=24 cm
- Sự khác nhau giữa ảnh thật và ảnh ảo
ở thấu kính hội tu:
- Aûnh thật luôn ngược chiều với vật
- Aûnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật
giác đồng dạng Tam giác ABF đồng dạng với tam giác OHF Tam giác A’B’F’
đồng dạng với tam giác OIF’ Viêt các hệ thức đồng dạng từ đó tính được
h’=0,5cm; OA’=18cm Trên hình 43.3 SGK xét hai cặp tam giác đồng dạng
Tam giác OB’F ‘ đồng dạng với tam giác B B’I Tam giác OAB’
đồng dạng với tam giác OA’B’ Viêt các hệ thức đồng dạng từ đó tính được
h’=0,3cm; OA’=24 cm
- Sự khác nhau giữa ảnh thật và ảnh ảo ở thấu kính hội tụ:
- Aûnh thật luôn ngược chiều với vật
- Aûnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật
IV C ủng cố : - Cho hs đọc phần ghi nhớ sgk.
- Củng cố lại các kiến thức đã học trong bài
V
H ướng dẫn về nhà : - Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
- Làm bài tập SBT, xem trước bài 44 SGK