Kinh Tế Chính Trị.docx

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY HỌC PHẦN POLI20[.]

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY HỌC PHẦN: POLI200213 - KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2021

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY HỌC PHẦN: POLI200213 - KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

Họ và tên: Hoàng Thị Mai Phương

Mã số sinh viên: 46.01.608.068

Lớp học phần: POLI200213

Giảng viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Quỳnh Trang

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2021

NỘI DUNG 2

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM 2

1.1 Khái niệm công nghiệp hóa – hiện đại hóa 2

1.2 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 2

1.3 Nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 4

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 7

2.1 Thành tựu thực tiễn 7

2.2 Hạn chế, tồn tại 9

2.3 Trách nhiệm của sinh viên 11

KẾT LUẬN 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Công nghiệp hóa – hiện đại hóa là một quá trình mang tính tất yếu của xã hội hiện tại Mục tiêu cơ bản trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở Việt Nam là từ một quốc gia có thu nhập thấp vươn lên trở thành quốc gia có thu nhập trung bình với những đặc điểm cải tạo phù hợp về cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiết bộ, phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất

Việc xây dựng công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở nước ta trong giai đoạn phát triển hiện nay có vị trí rất quan trọng bởi để đất nước phát triển kịp theo sự đổi mới của thế giới thì đòi hỏi chúng ta phải cải cách mọi vấn đề một cách đồng bộ mới bắt nhịp kịp thời Công nghiệp hóa – hiện đại hóa là một mục tiêu chiến lược hàng đầu bởi lẽ ngày nay nó đang được thừa nhận là xu hướng phát triển chung của các nước trên thế giới và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó Đây là một vấn đề mang tính cấp thiết

để nghiên cứu chuyên sâu và đầy đủ về sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở

Việt Nam Chính vì thế, tôi chọn đề tài "Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài kết thúc môn

học

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG

NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM

1.1 Khái niệm công nghiệp hóa – hiện đại hóa

Theo văn kiện của Hội nghị lần thứ VII Ban Chấp hành Trung ương khóa VII đã ra

Nghị quyết số 07-NQ/HNTW chỉ rõ công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội, từ việc sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao.

1.2 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam

Thực tiễn cũng đã chỉ rõ, công nghiệp hóa là một quy luật tự nhiên để đào thải các nền kinh tế cũ lỗi thời, là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội

mà mọi quốc gia đều phải trải qua dù là sớm hay trễ Đây là quá trình tạo ra động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế, là một đòn bẩy quan trọng sự phát triển đột biến trong các lĩnh vực hoạt động của loài người Nó làm thay đổi cách thức sản xuất chuyển người lao động từ sử dụng công cụ thủ công sang sử dụng công cụ cơ giới và nhờ đó làm mà sức lao động của con người được giải phóng, năng xuất lao động xã hội ngày càng tăng Thông qua công nghiệp hóa các ngành các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân được trang bị những tư liệu sản xuất kỹ thuật công nghệ ngày càng hiện đại từ đó nâng cao năng suất lao động tạo ra nhiều của cải vật chất đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và

đa dạng của con người Mỗi phương thức sản xuất có một cơ sở vật chất, kỹ thuật tương ứng Cơ sở vật chất - kỹ thuật của một phương thức sản xuất là hệ thống các yếu

tố vật chất của lực lượng sản xuất xã hội, phù hợp với trình độ kỹ thuật mà lực lượng

lao động xã hội sử dụng để tiến hành quá trình lao động sản xuất Nó được xem là thước đo tiêu chuẩn để đánh giá, là điều kiện quyết định để xã hội có thể đạt được một năng suất lao động nào đó Bất kỳ quốc gia nào đi lên chủ nghĩa xã hội đều phải thực hiện nhiệm vụ hàng đầu là xây dựng cơ sở vật chất kỹ Bởi cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội là nền kinh tế hiện đại có cơ cấu kinh tế hợp lý và trình độ xã hội hóa cao dựa trên trình độ khoa học, công nghệ hiện đại

Đối với các nước đang phát triển hay có nền kinh tế kém phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội như Việt Nam, việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn phải thông qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đây là một trong những nhiệm vụ to lớn

và là một yêu cầu khách quan Mỗi bước tiến của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một bước tiến trong việc xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phát triển mạnh mẽ, lượng lực sản xuất và góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất, trên cơ sở đó từng bước nâng cao trình độ văn minh của xã hội Song cơ sở vật chất kỹ thuật của một nền sản xuất lớn đòi hỏi phải dựa trên trình độ kỹ thuật công nghệ ngày càng hiện đại và không ngừng hoàn thiện Để đạt được hiệu quả cao thì việc thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá phải kết hợp với phát triển đa chiều theo trình độ phát triển của khoa học và công nghệ trên thế giới Khoa học và công nghệ hiện đại là nhân

tố then chốt của hiện đại hoá, nhưng hiện đại hoá có nội dung sâu sắc và rộng lớn hơn nhiều, bao gồm các mặt kinh tế, chính trị và văn hoá Thực hiện tốt công nghiệp hoá và hiện đại hoá có ý nghĩa vô cùng to lớn: đó là phát triển lực lượng sản xuất để khai thác, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước, nhằm nâng cao tính độc lập, tự chủ của nền kinh tế nước nhà Hơn thế nữa, nhờ quá trình công nghiệp hoá

và hiện đại hoá mà khối liên minh công – nông – tri thức ngày được củng cố đồng thời nâng cao vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân trong xã hội chủ nghĩa Ngoài ra, chỉ

có công nghiệp hóa và hiện đại hoá mới có khả năng thực tế để quan tâm phát triển tự

do toàn diện của yếu tố con người tạo khả năng mở rộng hợp tác quốc tế và củng cố an ninh - quốc phòng, tạo điều kiện xây dựng một văn hóa mới, con người mới

Với tất cả ý nghĩa khách quan to lớn trên, công nghiệp hoá và hiện đại hoá là tất yếu

và mang tính khách quan, là nội dung và con đường duy nhất đúng đắn để dựa trên kinh tế xã hội nước ta phát triển nhanh, bền vững, có hiệu quả nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh Và để rút ngắn khoảng cách tụt hậu, Việt Nam phải tìm cho mình một con đường đặc thù, vừa phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế xã hội trong nước vừa bảo đảm xu thế phát triển chung của thế giới

1.3 Nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam

Căn cứ trên các cơ sở khái niệm và đặc điểm chủ yếu, công nghiệp hóa, hiện đại hóa

có những nội dung như sau:

Một là, tạo lập những điều kiện để có thể thực hiện chuyển đổi từ nền sản xuất – xã hội lạc hậu sang nền sản xuất – xã hội tiến bộ.

Muốn thực hiện chuyển đổi trình độ phát triển, đòi hỏi phải dựa trên những tiền đề trong nước, quốc tế Do đó, nội dung quan trọng hàng đầu để thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa là phải thực hiện tạo lập các điều kiện cần thiết trên tất

cả các mặt của đời sống sản xuất xã hội Muốn dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, đất nước từng bước đi lên chủ nghĩa xã hội, đi đôi với việc củng cố hoàn thiện quan hệ sản xuất tiên tiến, chúng ta phải phát triển lực lượng sản xuất với năng suất lao động ngày càng cao Không có lực lượng sản xuất hùng hậu thì không thể tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại hóa nền kinh tế Trước hết, quá trình công nghiệp hóa

- hiện đại hóa là một quá trình cải biến lao động thủ công, lạc hậu thành lao động sử dụng máy móc, có nghĩa là phải cơ khí hóa nền kinh tế quốc dân Đó là bước chuyển đổi rất căn bản từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp Sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa còn đòi hỏi phải xây dựng và phát triển mạnh mẽ các ngành công nghiệp then chốt như ngành chế tạo tư liệu sản xuất Bởi vì theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tái sản xuất mở rộng của khu vực sản xuất tư liệu sản xuất, đặc biệt là của ngành sản xuất tư liệu sản xuất để sản xuất tư liệu sản xuất, quyết định được quy mô tái sản xuất mở rộng của toàn bộ nền kinh tế Sự phát triển của các ngành

chế tạo tư liệu sản xuất là cơ sở để cải tạo, phát triển nền kinh tế quôc dân, phát triển khu vực nông - lâm-ngư nghiệp Bên cạnh đó, trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, người lao động là lực lượng sản xuất thứ nhất, giữ vai trò quan trọng nhất nên cần phải được nâng cao trình độ văn hoá và kỹ thuật Bởi họ vừa là kết quả sự phát triển lực lượng sản xuất, vừa là người tạo ra sự phát triển đó

Hai là, thực hiện các nhiệm vụ để chuyển đổi nền sản xuất – xã hội lạc hậu sang nền sản xuất – xã hội hiện đại Cụ thể:

- Đẩy mạnh ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ mới, hiện đại.

Mục tiêu cốt yếu của công nghiệp hóa - hiện đại hóa còn là sử dụng kỹ thuật, công nghệ ngày càng tiên tiến hơn, hiện đại hơn nhằm đạt được năng suất lao động xã hội cao Khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ, khoa học dần trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp hàng đầu, là trở thành nhân tố quyết định đến khả năng cạnh tranh của hàng hoá, hiệu quả của sản xuất, kinh Vì thế, phát triển khoa học - công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Để

có thể phát triển khoa học công nghệ trong điều kiện Việt Nam hiện nay đẩy mạnh phát triển của khoa học - công nghệ, ứng dụng vào trong các ngành kinh tế trọng tâm và phải tạo dựng được những điều kiện cần thiết như đảm bảo đội ngũ cán bộ khoa học có

số lượng lớn, chất lượng cao, các chính sách kinh tế - xã hội phù hợp

- Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hợp lí và hiệu quả.

Hiện nay, công nghiệp hóa không chỉ đơn thuần là phát triển mỗi các ngành công nghiệp, hay tăng tỷ trọng của công nghiệp Mà nó còn là quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế Cơ cấu của nền kinh tế quốc dân bao gồm các ngành kinh tế, các vùng kinh tế, các thành phần kinh tế Vì vậy, công nghiệp hóa - hiện đại hóa đòi hỏi phải xây dựng

cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại Và xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế được coi là hợp lý, tiến bộ là tỷ trọng khu vực xây dựng và công nghiệp, đặc biệt là tỷ trọng khu vực công nghiệp - dịch vụ ngày càng tăng; tỷ trọng khu vực nông – lâm – ngư nghiệp

và khai khoáng ngày càng giảm trong tổng giá trị sản phẩm xã hội Bên cạnh đó, cơ cấu

kinh tế hợp lý trong một nền kinh tế thị trường hiện đại đòi hỏi công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ phát triển mạnh mẽ hợp lý và đồng bộ

- Từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Công nghiệp hóa ở nước ta thuộc một trong các mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội

Vì vậy, công nghiệp hoá không chỉ phát triển lực lượng sản xuất mà còn phải thiết lập, củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng sẵn có Theo quy luật, quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, bất

cứ sự thay đổi nào của quan hệ sản xuất cũng đều là kết quả tất yếu của sự phát triển lực lượng sản xuất Trình độ xã hội hoá cao của lực lượng sản xuất hiện đại tất yếu đòi hỏi phải xác lập chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu Vì vậy, khi cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội được xây dựng xong về căn bản thì chế độ công hữu tư liệu sản xuất sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối Ngoài ra, phải coi trọng việc bồi dưỡng nguồn nhân lực để phát huy sức mạnh của con người, chăm lo giải quyết việc làm cho người lao động, nâng cao dân trí, cải thiện đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân

- Sẵn sàng thích ứng với tác động của bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ

tư (4.0)

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, xây dựng nền kinh tế dựa trên nền tảng sáng tạo Bởi

vì chỉ có như vậy, mới có thể nâng cao nâng suất, chất lượng và hiệu quả

Thứ hai, nắm bắt và đẩy mạnh việc ứng dụng những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Việc này đòi hỏi các cơ quan, doanh nghiệp phải tối đa hóa mmo hình hoạt động kết hợp với việc xây dựng đường truyền sản xuất hướng tới tự động hóa ngày càng cao, tin học hóa quản lý, triển khai kỹ năng mới, xây dựng cung ứng thông minh và đảm bảo an ninh mạng tốt

Thứ ba, chuẩn bị các điều kiên cần thiết để ứng phó với những tác động tiêu cực của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 như xây dựng, phát triển hạ tầng kỹ thuật về công

nghệ thông tin - truyền thông, thực hiện chuyển đổi số nền kinh tế, quản trị xã hội và phải đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THỰC HIỆN SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thành tựu thực tiễn

Đại hội lần thứ XII, Đảng ta đã chỉ rõ: “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tiến hành qua ba bước: tạo tiền đề, điều kiện để công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; và nâng cao chất lượng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” 1 Việc xác định các giai đoạn như vậy có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, cũng như thực hiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Công cuộc thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa là một quá trình lâu dài, song Việt Nam ta bước đầu đã đạt được những thành tựu khả quan

Đối với ngành nông – lâm – ngư nghiệp, đây là cú nhảy vượt bậc khi mà Việt Nam

từ một đất nước còn phải phụ thuộc vào lương thực phải – thực phẩm được nhập khẩu thì bây giờ không những cung cấp đủ nhu cầu đời sống nhân dân mà còn có thể xuất khẩu ra nước ngoài ( xuất khẩu gạo đứng thứ hai thế giới, đứng 4 thế giới về xuất khẩu thuỷ sản…) Trong những năm qua, nhờ áp dụng chủ trương công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, sản lượng nông – lâm – ngư nghiệp có bước tiến mạnh mẽ, trở thành nhóm ngành có năng suất lao động bình quân cao nhất trong một số giai đoạn cụ thể Nhờ đẩy mạnh đầu tư bổ sung máy móc hiện đại, nâng cấp nên năng lực của các hệ

thống kỹ thuật cũng tăng đáng kể Theo báo cáo thống kê, diện tích gieo trồng lúa vụ Đông xuân 2020 chiếm 85,72% tổng diện tích gieo trồng; diện tích gieo trồng các loại

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu Toàn quốc lần th XII, Văn phòng Trung ương Đảng, H.2016, tr.90

cây hằng năm khác chiếm 39,68%; diện tích tiêu nước chủ động chiếm 36,69% 2, sản lượng thủy – hải sản đạt nhiều thành tích đáng kể Cơ cấu kinh tế nông – lâm – ngư nghiệp đang chuyển dịch theo hướng phát triển sản xuất hàng hóa với quy mô ngày càng lớn và trình độ khoa học, công nghệ trong sản xuất từng bước được nâng cao theo hướng sử dụng giống mới, công nghệ và nhiều khâu sản xuất đạt tỷ lệ cơ giới hoá cao

đã tạo tiền đề nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả Tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động của ba ngành này cũng tăng nhanh Bước đầu chính sách đưa máy móc hiện đại vào trong sản xuất đã thành công rực rỡ

Đối với ngành công nghiệp và xây dựng: Cơ cấu công nghiệp chuyển dịch theo hướng phù hợp hơn với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa kinh kinh

tế nhà nước Hơn nữa, quá trình chuyển đổi, tái cơ cấu ngành công nghiệp gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động đã ngày càng công nghiệp hóa

Cơ cấu nội ngành công nghiệp chuyển dịch tích cực Tỷ trọng nhóm ngành ngành khai khoáng trong GDP liên tục biến động Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã trở thành động lực tăng trưởng chính của toàn ngành công nghiệp Nhóm ngành công nghiệp này không ngừng mở rộng và chiếm tỷ trọng cao nhất trong các ngành công

nghiệp tăng qua các năm (tăng từ 13% năm 2010 lên 14,27% năm 2016; 16,48% vào năm 2019 và đạt khoảng 16,7% vào năm 2020) 3 Các ngành công nghiệp thúc đẩy lẫn

nhau, tăng cường liên kết, đặc biệt là trong những ngành sản xuất chủ lực như dệt may,

da giày, điện tử, chế biến nông sản Có thể thấy, cơ cấu sản phẩm có sự dịch chuyển tích cực khi tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao và vừa của Việt Nam đã tăng lên đáng kể

và có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế Tỷ trọng hàng hóa xuất khẩu các ngành nghề cũng tăng đáng kể Điều này đã bước nào đã thực hiện đúng các chính sách

đề ra khi phát triển đồng bộ giữa các khối ngành một cách hợp lí và hiệu quả Ngoài ra,

2 Tổng cục thống kê, Thông cáo báo chí về kết quả điều tra nông thôn, nông nghiệp giữa kỳ năm 2020,

3 Bài tham luận của Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh tại Đại hội Đảng toàn quốc Lần thứ XIII, https:// moit.gov.vn/tin-tuc/hoat-dong/bai-tham-luan-cua-bo-truong-bo-cong-thuong-tran-tuan-anh-tai2.html , truy cập ngày 29/9/2021.