Thương Mại Điện Tử, Kinh Tế Thị Trường, Kinh Tế Chính Trị, Việt Nam.docx

Output file ĐẠIHỌCQUỐCGIAHÀNỘI TRUNGTÂMĐÀOTẠO,BỒI DƯỠNGGIẢNGVIÊNLÝLUẬNCHÍNHTRỊ NGUYỄNTHỊHƯƠNG PHÁTTRIỂN THƯƠNGMẠIĐIỆN TỬỞVIỆTNAMTRONGNỀNKINHTẾTHỊTRƯỜNG LUẬNVĂNTHẠCSỸKINHTẾCHÍNHTRỊ HÀNỘI 2010 ĐẠIHỌCQUỐ[.]

TRUNGTÂMĐÀOTẠO,BỒI DƯỠNGGIẢNGVIÊNLÝLUẬNCHÍNHTRỊ

NGUYỄNTHỊHƯƠNG

PHÁTTRIỂN THƯƠNGMẠIĐIỆN TỬỞVIỆTNAMTRONGNỀNKINHTẾTHỊTRƯỜNG

LUẬNVĂNTHẠCSỸKINHTẾCHÍNHTRỊ

HÀNỘI-2010

TRUNGTÂMĐÀOTẠO,BỒI DƯỠNGGIẢNGVIÊNLÝLUẬNCHÍNHTRỊ

NGUYỄNTHỊHƯƠNG

PHÁTTRIỂN THƯƠNGMẠIĐIỆN TỬỞVIỆTNAMTRONGNỀNKINHTẾTHỊTRƯỜNG

1 1 1 3 5 0

0

1 2

3 4 4

6 6 8 0

2 22

MỤCLỤC

MỞĐẦU

Chương1.THƯƠNGMẠIĐIỆNTỬVÀVAITRÒCỦANÓTRONGNỀN KINHTẾ THỊ TRƯỜNG 1

1.1 Kháiniệmvàđặcđiểmthươngmạiđiệntử 1

1.1.1 Kháiniệm 1

1.1.2 ĐặcđiểmvàphânloạiThươngmạiđiệntử 1

1.1.3 Nhữngđiềukiệnđểpháttriểnthươngmạiđiệntử 1

1.2 Vaitròcủathươngmạiđiệntửđốivớisựpháttriểnkinhtế-xãhội 2

1.2.1 Gópphầnmởrộngthịtrường,rútngắnkhoảngcáchgiữacácdoanhn g h i ệ p , cácquốcgia 2

1.2.2 Thươngmạiđiệntửgópphầnlàmgiảmchiphí,tănghiệuquảlaođ ộ n g xãhội .2 1.2.3 Tạorap h ư ơ n g t h ứ c giaod ị c h m ớ i , gópphầntăngcườngquanhệt h ương mại 2

1.2.4 Gópphầnnângcaovaitròvàhiệuquảquảnlýnhànướcvềkinhtế-xãhội 2

1.3 Kinhnghiệmpháttriểnthươngmạiđiệntửởmộtsốnước 2

1.3.1 Chínhphủđóngvai tròđầutầutrongviệctu yê n truyền vàtạođiềukiệnphá ttriểnthươngmạiđiệntử,nhấtlàđàotạonguồnnhânlực 2

1.3.2 Xâydựnghệthốngchínhsách,phápluậtvàcơchếđiềuchỉnhthươngmạiđiệntử .2

1.3.3 Xâydựngkếtcấuhạtầngchothươngmạiđiệntử 2

1.3.4 Bảođảmantoàncho cácgiaodịchthươngmạiđiệntử 2

1.3.5 Hỗtrợcác doanhnghiệppháttriểnthươngmạiđiệntử 3

Chương2.THỰCTRẠNGPHÁTTRIỂNTHƯƠNGMẠIĐIỆNTỬTẠIVIỆTNAM 3

2.1 Tìnhh ì n h x â y dựngvàt h ự c thichínhsách, phápluậtvềthươngmạiđiệntử 3

2.1.1 Hệthốngchínhsách,phápluậtvềthươngmạiđiệntử 3

8 5

5 6 6 6 6 4 5 9

6 6

6 7 9

1

1 1 5

2.1.2 TìnhhìnhthựcthithươngmạiđiệntửởViệtNam 3

2.2 Mộtsốnhượcđiểmtrongthựcthiphápluậtvềthươngmạiđiệntử 4

2.2.1 Côngtáctuyêntruyền,phổbiếnphápluậtvềthươngmạiđiệntửchưađượcchútrọ ngđúngmức 4

2.2.2 Cơchếgiámsát,chếtàichưađủmạnh 4

2.2.3 Thiếucơchếgiảiquyếttranhchấp 4

2.3 Tìnhhìnhứngdụngthươngmạiđiệntửtrongdoanhnghiệp 4

2.3.1 Mứcđộsẵnsàngcho thươngmạiđiệntử 4

2.3.2 Tìnhhìnhứngdụngthươngmạiđiệntử 5

2.3.3 Đánhgiácủa doanhnghiệpvềứngdụngthươngmạiđiệntử 6

2.3.4 Mộtsốlĩnhvựcứngdụngthươngmạiđiệntửnổibật 6

Chương3.PHƯƠNGHƯỚNGVÀGIẢIPHÁPTHÚCĐẨYSỰPHÁTTRIỂNTHƯƠN GMẠIĐIỆNTỬỞVIỆTNAM 7

3.1 PhươnghướngthúcđâysựpháttriểnthươngmạiđiệntửởViệtNam 7

3.1.1 Coithươngmạiđ i ệ n tửlàmộtb i ệ n phápquantrọngđ ể t r i ể n khaithươngm ạiởViệtNamtronggiaiđoạnmới 7

3.1.2 Xãhộihóaviệcứngdụngthươngmạiđiệntử 7

3.1.3 Tạomôitrườngpháplýthuậnlợichopháttriểnthươngmạiđiệntử 7

3.1.4 Coitrọngxâydựngkếtcấuhạtầngđồngbộvàhiệnđạichothươngmạiđiệntử 8 3.2 NhữnggiảiphápđểthúcđẩysựpháttriểnthươngmạiđiệntửởViệtN am 8

3.2.1 Phổcậpkiếnthứcvàmởrộngviệcđàotạonhânlựcchothươngmạiđiệntử 8

3.2.2 Hoànthiệncácdịchvụcôngvàhànhlangpháplýđểđiềuchỉnhcáchoạtđộng thươngmạiđiệntử 8

99

3.2.3 Đẩymạnhhoạtđộngthanhtoánđiệntửvànângcấpkếtcấuhạtầngcô ngnghệ

chothươngmạiđiệntử 83.2.4 Đẩymạnhhợptáckhuvựcvàquốctếđểpháttriểnthươngmạiđiệntử.9

KẾTLUẬN 9

DANHMỤCTÀILIỆUTHAMKHẢO 9

PHỤLỤC

DiễnđànhợptáckinhtếChâuÁ-HiệphộicácquốcgiaĐôngNamÁ B2B(Business-to-Business): TMĐTgiữaDNvàDN

B2C(Business-to-Consumer):

TMĐTgiữaDNvàngườitiêudùngB2G(Business-to-Government):

TMĐTgiữaDNvàChínhphủ C2C(Consumer-to-Consumer): TMĐTgiữacáccánhân

G2C(Government-to-Consumer): TMĐTgiữac h í n h p h ủ vàngườitiêu

dùng

MỞĐẦU

1 Lýdochọnđềtài

Từkhinềnkinhtếhànghóaxuấthiện,thươngmạitựdovàlưuthônghànghóaluônlàđộnglựcchủyếuthúcđẩysựpháttriểncủasứcsảnxuất

SựpháttriểncủaCáchmạngkhoahọcvàcôngnghệnhấtlàsựrađờicủamạngInternet-

mạngthôngtintoàncầu,đãlà mthayđổitoànbộcáchthứchoạtđộngcủaconngườicũngnhưtácđộngđếnmọilĩnhvựccủađờis ốngkinhtếxãhội,đãtạoramộtmôitrườnglýtưởngchohoạtđộngthươngm ạiquốctếpháttriển.Tầmquan

trọngcủaInternetđốivớithươngmạingàycà n g nângcao cùngvớisựpháttriểncủac ô n g nghệt h ô n g tin(CNTT), kỹt h u ậtsốhóa,d ẫnđếnsựxuấth i ệnmộtphư

ơngthứckinhdoanhhoàntoànmới,đólàThươngmạiđiệntử(E.commerce).

Thươngmạiđiệntử(còngọilàthịtrườngđiệntử,kinhdoanhđiệntử:E-

CommercehayE-Business)làquytrìnhmuabánthôngquaviệctruyềndữliệugiữacácmáytính.Tạiđâymọidịchvụthươngmạitrựctiếpgiữangườic u n g cấpvàkháchhàngđượctiếnhànhthôngquainternet.Hiểutheonghĩarộng,thươngmạiđiệntửbaogồmtấtcảcácloạigiaodịchđượcsửdụngcôngnghệthôngtintừchàohàng,thỏathuậnđếnkýhợpđồng

Ởnướcta,ĐảngvàChínhphủđãsớmthấyđượcvaitròquantrọngcủaCNTTvàTMĐTđốiv ớiquátrìnhcôngn g h i ệphóa( C N H ) , h i ệnđạihóa(HĐH)đấtnước,Chỉthịsố58-CT/

TWngày17/10/2000củaBanChấphànhT r u n g ươngĐảnglàvănkiệnquantrọngnhấtvềđẩymạnhứngdụngvàphátt r i ểnCNTTphụcvụsựnghiệpCNH,HĐHởnướcta

Năm2005làn ămThươngmạiđiệntửhìnhthànhvàđượcp h á p luậtc hí n h thứcthừanhậntạiViệtNam.Trongnăm2005,cáccơquanNhànướcđ ãchủđộngxâydựngmôitrườngpháplývàtổchứccáchoạtđộnghỗtrợd o a n h nghiệpứngdụngThươngmạiđiệntử

Năm2006LuậtGiaodịchđiệntử,LuậtThươngmại(sửađổi),BộLuậtd â n sự(sửađ ổ i )vàNghịđịnhThươngmạiđiệntửcóh i ệulực.Năm2006c ũnglànămđầutiêntriểnkhaikếhoạchtổngthểphát triểnThươngmạiđiệntửtronggiaiđoạn2006-2010theoQuyếtđịnhsố222/2005/QĐ-

TTgngày1 5 / 0 9 / 2 0 0 5 củaThủtướngChínhphủ

MôitrườngpháplýchoTMĐTcũngdầnđượchoànthiệnnhờmộtloạtc á c v ănbảnh ướngdẫnluậtgiaodịchđiệntửvàluậtcôngn g h ệthôngtinđượcbanhànhtrongnăm2007,nhưNghịđịnhsố26/2007/NĐ-CP;Nghịđịnhsố2 7 / 2 0 0 7 / N Đ-

CP;Nghịđịnhsố3 5 / 2 0 0 7 / N CP;N g h ịđịnhsố63/2 007 /N

Đ-CP;Nghịđịnhsố64/2007/NĐ-CP.Năm2008rađờiThôngtư0 9 / 2 0 0 8 BCTcủaBộCôngthương;Quyếtđịnhsố43/2008/QĐ-

Trongbốicánhđó,việcn g h i ê n cứuứ n g d ụngn h ữngt h à n h quảcủaCNTTvàopháttriểnTMĐTnhằmbắtkịpvớixuthếchungcủanhânloạilàmộtyêucbứcthiếttronggiaiđoạnhiệnnay

Vìvậy,“PháttriểnThươngmạiđiệntửởViệtNamtrongnềnkinhtếthịtrườn

g”đượcchọnlàmđềtàiluậnvănnày.

2 Tìnhhìnhnghiêncứuđềtài

PháttriểnThươngmạiđiệntửởViệtNamlàmộtvấnđềđangthuhútđượcnhiềusựquantâmkhôngchỉcủacá c nhàhoạchđịnhchínhsách,cácnhàquảnlýdoanhnghiệp,Chínhphủmàcủacảnhiềunhànghiêncứuvàhoạtđ ộ n g thựctiễn.Đãcókhôngítnhữngsáchchuyênkhảo,luậnán,luậnvănvàđ ề tàikhoahọc,cácbàibáoviếtvềvấnđềnày,chẳnghạnnhư:

MaiAnh,“Thươngmạiđiệntử,việctriểnkhaiởViệtNamvàsựthamgiacủa

HộitinhọcViệtNam”,HồĐứcThắng,“Hạtầnginternettrongviệcp h á t triểnThư

ơngm ại điệntử ”,đượcđăngtro ng kỷy ếutuầnlễtinhọcXdiễnratạiHàNộitháng

09/2001.Cũngtrongnăm2001, B a n Thươngmạiđ

iệntử-BộThươngmạicóbáocáodựánquốcgia“KỹthuậtThươngmạiđ i ệ n tử”;Phòn gThươngmạivàCôngnghiệpViệtNamcũngtổchứchộithảo“Ứngd ụ n g v à phátt r

i ể n T h ư ơ n g mạiđ i ệ n t ử ở ViệtNam”.NhàxuấtbảnKhoah ọcK ỹt h u ật,HàNộic

h o x u ấtbảncuốn“ Thươngm ạ i đ i ệ n t ử c h o doanhnghiệp”củaTrịnhLêNa

mvàNguyễnPhúcTrườngSinh.TạpchíinternetvàThươngmạiđiệntửsố03

tháng11/2001đãđăngtảibài:“Thươngm ạ i điệntửB2C:Cácvấnđềtổngquan”của

PhanMỹLinh.LêĐứcMinhcũngtrongnămnàyđãcóbài“Cáckháiniệmcơbảntr

ongThươngmạiđiệntử”,NhàxuấtbảnThốngkê(2001)có“HỏiđápvềThươn gmạiđiệntử” Nhìnchungn h ữngcôngtrìnhtrênđ ãc ó n h ữngcáchtiếpc ậnrấtm

ớitrênp h ươngdiệnkỹthuậtvềvấnđềnày

Năm2002cũngxuấth i ệnh à n g l o ạtn h ữngtàiliệuchuyênkhảo,bàiviếtđượcđăngtrêncáckỷyếu,g i á o tr ìn h, t ạpchíđềc ậptớikhíacạnhkỹt h u ậtcủaTMĐT

xuấtbảnThếgiớicũngchorađờicuốn“Bíquyết Thươngmạiđ iệ ntửhư ớn g d

ẫnx u ấ t khẩuchocác doanhnghiệp vừavànhỏ”.

Trongcácnăm2003,2004VụThươngmại-BộThươngmạicũngđưarabáocáo(2003)“HiệntrạngứngdụngThươngmạiđiệntử

ởViệtNam”và“Kiếnnghịvềthựctrạngứngdụngthươngmạiđiệntửởmộtsốtổc hức,đơnvị”.Đ ặ c biệtt r o n g h a i nămnayđ ãc ó khán h i ềul u ậnv ănn gh iê n cứu

Họcv i ệnChínht r ịquốcgiaHồChíMin h, HàNội2 0 0 4 LuậnvănnghiêncứucácvấnđềvềhiệntrạngvàxuhướngpháttriểncủacáchìnhthứcgiaodịchTMĐTtrênthếgiới(B2B&B2C),hiệntrạngTMĐTtạiViệtNamvàđưaramộtsốgiảipháppháttriểnTMĐTgiúpViệtNamnhanhchónghộinhậpvớiTMĐTtrênthếgiới.Rồiđếnluậnvă

đăngtrongkỷy ếutuầnlễtinhọcX , HàN ộit h á n g 0 9 / 2 0 0 1 ; L ê HoàiAn“Bứct r

gọcLân(2004);Th.SNguyễnVănThảo(PhótổngthưkýPhòngThươngmạiv

àCôngnghiệpViệtNam,TrưởngbanquảnlýsàngiaodịchTMĐT)cóbàiviết“Thự

ctrạngvàđịnhhướngpháttriểnThươngmạiđiệntửởViệtNam”đượcđăngtrênT

ạpchíThươngmạisố06/2004,đãxácđịnhnhữngcơhội,t h u ậnlợivàtháchthứcchoquátrìnhpháttriểnTMĐTởViệtNam,bằngviệct ổngkếtkinhnghiệmpháttriểnTMĐTcủacácnướctrênthếgiới,ôngđãđưaranhữngkiếngiảinhằmtạođiềukiệnchoTMĐTpháttriểnởnướctanhư:C ầnhìnhthànhmộthệthốngcácnguyêntắcchỉđạovàquanđiểmvềthiếtlậpk ế t cấuhạtầngcôngnghệ,kếthợpvớixâydựngmộtchươngtrìnhtổngthểvềTMĐTđểtừngbướctriểnkhaimộtcáchđồngbộvàcóhệthống

Haibài“Thươngmạiđiệntử-Cơhộivàrủiro”và“Đểthươngmạiđiệntửthànhhiệnthực”trênTạpchíThươ

ngmạisố18/2005đãchỉramộttháchthứclớnđốivớisựpháttriểnTMĐTởViệtNam.Đólàtìnhtrạngthiếun h â n lựcvàhi ệntượngcácd oa nh nghi ệp,cáccánhântạolậpwebsite trànlan,sửdụngkhôngcóhiệuquảđãgâynênmộtsựlãngphílớn.Cũngt

Đặcbiệt,“BáocáoThươngmạiđiệntử”củaBộCôngThươngtừnăm2 00 3 đ

ến2009đãphảnánhnhữngbướctiếncủaTMĐTViệtNamsovớicácnămtrướcđó.Dựatrênkếtquảnghiêncứu,đánhgiáchínhsáchvàđiềutra

rộngrãicácdoanhnghiệptrêntoànquốc,báocáocủatừngnămđãđưaramộtc á i nhìntoàncảnhvềmôitrườngvĩmôchoTMĐTcũngnhưtìnhhìnhứngdụngTMĐTtrongdoanhnghiệp.Báocáođưaranhữngcơhộivàtháchthứct r o n g bốicảnhViệtNamlà

t h à n h viênc ủaTổc h ứcT h ươngm ạiThếgiớiWTO,nhữngkếtquảsaukhitriểnkhailuậtgiaodịchđiệntử,sựpháttriểnvượtbậccủahạtầngthanhtoánvàcácmôhìnhứngdụngTMĐTđiểnhìnht r o n g cộngđồngdoanhnghiêp

NhưvậyTMĐTlàvấnđềthuhútđượcrấtnhiềusựquantâm,tuynhiêncáccôngtrìnhnêutrênchủyếunghiêncứukhíacạnhkỹthuậtvàpháttriểnTMĐTtrongtừnglĩnhvựcchứchưacócôngtrìnhnàođềcậpmộtcáchtoàndiệnvấnđềpháttriểnTMĐTtronggiaiđoạnhiệnnay.Mặtkhác,TMĐTlàlĩnhvựcbiếnđổirấtnhanhchóngnênviệctheodõisựpháttriểncủaTMĐTđểc ó nhữngbiệnphápkịpthờinhằmkhắcphụcnhữngvấnđ ề phátsinh,giúpTMĐTpháttriểnnhanh,mạnh,đúnghướnglàviệclàmrấtcầnthiết.

Luậnv ănn à y k ết h ừan h ữngk ếtquản g h i ê n cứuđ ãđượccôngbố,nhưngkhôngđi

sâuvàokhíacạnhkỹthuậtvàkhíacạnhpháplýcủaTMĐT,màchủyếunhấnmạnhvaitròcủaTMĐTvàgiảiphápđểpháttriểnTMĐTtrongnềnkinhtếthịtrườnghiệnnay

3 Mụcđíchvànhiệmvụnghiêncứu

* Mụcđích

LuậnvănnghiêncứucởsởlýluậnvềTMĐT,vaitròcủanótrongnềnk i n h tếthịt r ườnghiệnđại;Phânt í c h h i ệnt r ạngvàx u h ướngpháttriểnTMĐTởViệtNam,từđóđềxuấtnhữnggiảiphápthúcđẩyTMĐTpháttriểnđ ápứngyêucầucủanềnkinhtếnướctahiệnnay

* Nhiệmvụ

- NghiêncứunhữngvấnđềlýluậnchungvềTMĐTvàvaitròcủanótrongnềnkinhtếthịtrườnghiệnđại

5 Phươngphápnghiêncứu

LuậnvănsửdụngcácphươngphápnghiêncứucủakhoahọcKinhtếc h í n h trị,đặcbiệtcoitrọngphươngpháp

phântíchvàtổnghợp,kếthợplogicv ớilịchsử,phươngphápsosánh,phươngphápthốngkê,tổnghợp,kháiquáthóavàhệthốnghóatàiliệu

6 Nhữngđónggópmớicủaluậnvăn

Trêncơsởphântíchkháiniệm,đ ặ c điểmvàkinhn g h i ệmpháttriểnTMĐTởmộtsốnướctrênthếgiới,luậnvănđãkhẳngđịnhđượcvaitròtíchcựccủaloạihìnhthươngmạinàyđốivớisựpháttriểncủakinhtếxãhội

Bằngviệcnghiêncứu,phântíchth ựct r ạngTMĐTở V i ệtNamthờigianqua,

l u ậnv ănđ ãc h ỉrađượcnhữngưuthếvànhượcđiểmc ủacácD N V N trongquátrìnhxâydựngvàpháttriểnTMĐT,khẳng

địnhđâylàmộtx u hướngpháttriểntấtyếuđểcácDNVNtạoranhữngbứtphátạithịtrườngnộiđịavànhanhchónghộinhập,chiếmlĩnhthịtrườngthếgiới.Đểđạtđượcđ iềuđó,trướchếtcầnkhắcphụcnhữngkhókhănbằngcáchthựcthimộtsốg i ảiphápnhư:Phổc ậpkiếnt h ứcvàmởr ộngviệcđ àot ạon h â n lựcchoTMĐT;HoànthiệnhànhlangpháplýđểđiềuchỉnhcáchoạtđộngTMĐT;X ây dựngvànângcấphạtầngcôngnghệ;KiếnnghịNhànướcbanhànhvàthựcthicácc h í n h sáchhỗtrợTMĐTđồngthờitrựctiếpthamgiavàocác hoạtđộngTMĐT;ĐẩymạnhhợptáckhuvựcvàquốctếđểpháttriểnTMĐT

7 Kếtcấucủaluậnvăn

Luậnvănngoài phầnmởđầu,kếtluận,phụlụcvàdanhmụctàiliệuthamkhảobaogồm3chương:

Chương1:TMĐTvàvaitròcủanótrongnềnkinhtếthịtrường.

Chương2:ThựctrạngpháttriểnTMĐTtạiViệtNam.

Chương3:PhươnghướngvàgiảipháppháttriểnTMĐTởViệtNam.

Chương1 THƯƠNGMẠIĐIỆNTỬVÀVAITRÒCỦANÓTR

ONGNỀNKINHTẾTHỊTRƯỜNG

1.1 Kháiniệmvàđặcđiểmthươngmạiđiệntử

1.1.1 Kháiniệm

CónhiềuđịnhnghĩakhácnhauvềTMĐT,donhiềutổchứcquốctếnhưỦ y banchâuÂu,WTO,OECDđưara,nhưngđịnhnghĩasauđâyđãđượcchấpnhậnphổbiếnhơn

cả:TMĐTlàviệcsửdụngcácphươngtiệnđiệntửđểlàmthươngmại;nóichínhxáchơ n,TMĐTlàviệctraođổithôngtinthươngmạiq u a cácphươngtiệncôngnghệđiệntử,

mànóichunglàkhôngcầnphảiinrag i ấ y trongbấtcứcôngđoạnnàocủatoànbộquátr ìnhgiaodịch[38,tr.12].

Trongđịnhnghĩat r ê n , c h ữ“thôngtin”k h ôngtheon g h ĩahẹplà“tint ứ c ”,m

àlàbấtcứgìcóthểchuyểntảibằngkỹthuậtđiệntử,baogồmcảthưtừ,cáctệpvănbản,cáccơsởdữliệu,cácbảntính,cácbảnvẽthiếtkếbằngm á y tínhđiệntử,cáchìnhđồhọa,quảngcáo,hỏihàng,đơnhàng,hóađơn,b i ểugiá,hợpđồng,h ì n h ảnhđộng,âmt h

a n h , Từ“ thươngmại”trong“thươngmạiđiệntử”cầnđượchiểunhưcáchdi

ễnđạtsauđâycủaỦybanL i ê n hiệpquốcvềluậtthươngmạiquốctế,đãđượcghitrongĐạoluậtmẫuvềTMĐTdoỦybannàythảoravàđãđượcLiênhiệpquốcthôngqua:

„Thuậtngữ“thươngmại”cầnđượcdiễngiảitheonghĩarộngđểbaoqu átcácvấnđềnảysinhtừmọimốiquanhệmangtínhchấtthươngmại,dùcóhaykh ôngcóhợpđồng.Cácmốiquanhệmangtínhthươngmạibaogồm,nhưngkhôngch ỉbaogồm,cácgiaodịchsauđ ây : Bấtcứgiaodịchnàovềcungcấphoặctr

a ođ ổ i hànghóahoặcdị ch vụ; thoảth uậ n phânphối;đại di ệnhoặcđạilýt hươngmại;ủytháchoahồng,chothuêdàihạn;xâydựngcáccôngtrình;tưvấn kỹthuậtcôngtrình;đầutư;cấpvốn;ngânhàng;bảohiể m; thỏathuậnkhaithách oặctônhượng;liêndoanhvàcáchìnhthứckhác

vềh ợ p t á c c ô n g n g h i ệ p h o ặ c k i n h d o a n h ; c h u y ê n c h ở h à n g h ó a hayhà nhkháchbằngđườngbiển,đườngkhông,đườngsắthoặcđườngbộ”[38,tr.16].

Tóml ại,t h e o n g h ĩ a rộngthìTMĐTđượch i ểulàc á c g i a o dịchtàic h í n

h vàthươngmạibằngphươngtiệnđiệntử.V à TMĐTtheonghĩahẹpbaogồmcácho

ạtđộngthươngmạiđượcthựchiệnquamạnginternet

Cácp hươngtiệnkỹthuậtcủaTMĐTbaogồm:điệnthoại,m á y điệnb á o (telex)vàmáyfax,truyềnhình,thiếtbịkỹthuậtthanhtoánđiệntử,mạngnộibộvàliênmạngnộibộ,internet.CáchìnhtháihoạtđộngcủaTMĐTgồmthưđiệntử(Electronicmail,gọitắtlàe-

mail),thanhtoánđiệntử,traođổidữliệuđiệntử( E l e c t r o n i c Data I n t e r c h a n g e-

EDI);giaogửisốhóac á c dungliệu(content),dungliệulàcáchànghóavàcáiconngườitacầnđếnlàcácnộid u n g củanó(haynóicáchkhácchínhnộidunglàhànghóa)chứkhôngphảib ảnthânvậtmangnộidung,v í dụnhưtintức,sáchbáo,nhạc,phim,cá

cý k i ếntưvấn,vémáybay,véxemphim,xemhát,cácchươngtrìnhbánlẻhànghóahữuhình,tứclàngườibánxâydựngcác“cửahàngảo”trênmạng,ngườimuasửdụngmạnginternet/

webtìmtrangwebcủacửahàng,xemhànghóah i ểnthịtrênmànhình,xácnhậnmua,trảtiềnbằnghìnhthứcthanhtoánđiệntửsauđócửahànggiaohàngtớitậnnhà

GiaodịchTMĐT(electroniccommercet r a n s a c t i o n ) baogồm4kiểu:G

iữaNgườivớiN g ười:quađiệnthoại,m á y faxvàe

-m ai l; N g ườivớiMáytínhđ i ệ n tử:-mộtc á c h trựctiếphoặcquacác-mẫubiểuđiệntử(

E l e c t r o n i c Form)vàquamạngInternet;MáytínhđiệntửvớiMáytínhđiệntử:qua traođổiEDI,thẻthôngminh(smartcard),cácdữliệumàgọilàdữliệumãvạch;Máyt

ínhđiệntửvớiNgười:quathưtíndomáytựđộngsinhra,máyfaxvàthưđiệntử.

ỞViệtNam,“TMĐT”làthuậtngữmớixuấthiệntrongnhữngnămgầnđ âyvàcũngchưacóvănbảnpháplýchínhthứcđưarađịnhnghĩachínhxácvềTMĐT.PhầnđôngđềuchoTMĐTlàviệcmuabánhànghóavàdịchvụ

thôngquacácphươngtiệnđiệntửvàcácmạngviễnthông,chủyếulàmáytínhvàinternet.Tuynhiên,căncứvàocácđịnhnghĩađãcótrênthếgiớivàViệtN a m , xétthựctếvàtươnglaip h á t t r i ểnc ủaTMĐTthìc ó thểhiểuTMĐTtheohướng“thươngmại

Khôngcầntiếpxúctrựctiếptronggiaodịchthươngmại:Cácbêntiếnh à n h g

iaodịchtrongTMĐTkhôngtiếpxúctrựctiếpvớinhauvàkhôngđòihỏiphảibiếtnhautừtrước

Sốlượng chủthểg i a o dịchtốithiểul à 3 bên:Tronghoạtđộnggi ao dịchT

M ĐTđềucó sựthamgiac ủaítnhất3 chủt hể,n g o à i n g ườibánvàngườimuacòncóbênthứbakhôngthểthiếuđượclàngườicungcấpdịchvụmạngvàcáccơquanchứngthực

Mạngthông tinđóngvaitròquyếtđịnhtrong hoạtđộngTMĐT:Đốiv ớith

ươngmạitruyềnthốngthìmạnglướithôngtinchỉlàphươngtiệnđểtraođổidữliệu,cònđốivớiTMĐTthìmạnglướithôngtinđóngvaitròquyếtđ ị n h tớithànhbạicủahoạtđộngkinhdoanhcủadoanhnghiệp

1.1.2.2 Phânloại

CórấtnhiềutiêuchíkhácnhauđểphânloạicácmôhìnhTMĐT,nhưphânloạitheocôngnghệkếtnốimạng(códâyvàkhôngdây),theohìnhthứcdịchvụ(chínhphủđiệntử,giáodụcđiệntử,tàichínhđiệntử ),theomứcđộphốih ợp,chiasẻvàsửdụngt

h ô n g tinquam ạng( t h ươngm ạit h ô n g tin,t h ươngm ạigiaodịch,t hươngm ạicộngtác ).Tuynhiên,n g ườitathường

hayphânchiatheođốitượngthamgia,haycụthểhơnlàcáchthứcgiaodịchgiữacá c chủthểc ủaTMĐTl à : Doanhn g h i ệp(B),n g ườitiêudùng(C)v à C h í n h phủ(G).Căncứvàođócóthểcócácloạisau:

TMĐTgiữadoanh nghiệp vàdoanh nghiệp ( B 2 B ) :Làloạihìnhgiao

dịchquacácphươngtiệnđiệntửgiữaDNvàDNđượcthựchiệntrêncácsàngiaodịchmạng

TMĐTgiữadoanhnghiệpvàngườitiêudùng(B2C):Làloạihìnhmuabánqu

amạnggiữaDNvàngườitiêudùng,chủyếulàmôhìnhbánlẻ.Ởđó,cácDNsửdụngcácphươngtiệnđiệntửđểtrưngbày,tiếpthị,bánhànghóavàdịchvụchongườitiêudùngvàngượclại,ngườitiêudùngthôngquacácp h ươngtiệnđiệntửđ ể lựac h ọn,đ ặ thàng,t h a n h toánvàn h ậnhàng.Đâyc h í n h làhìnhtháisớmnhấtcủaTMĐT[26]

TMĐTgiữadoanhnghiệpvàChínhphủ(B2G):Làloạihìnhgiaodịchđ iệntử

giữaDNvàcáccơquannhànước.Trongđó,cơquannhànướcđóngv a i tròlàk h á c hhàng,muab á n h à n g hóaphụcv ụch ocáchoạtđộngcôngbằngcáchmuatrựctiếphoặctiếnhànhđấuthầutrênmạng.Mặtkhác,cáccơquannhànướccũnglậpcácwebsiteđểcungcấpcácdịchvụcôngchocácD N như:hảiquanđiệntử,thuếđiệntử,chứngnhậnxuấtxứđiệntử

TrongcácloạihìnhnóitrênthìB2BvàB2ClàhailoạihìnhcóýnghĩanhấtvìB2Blàloạihìnhcótỷtrọnggiaodịchlớnnhấttrongcácgiaodịchcủa

TMĐT(chiếmkhoảng80%)cònB2Cthìlạidiễnratrêndiệnrộng,thuhútn h i ềungườithamgia.

1.1.3 Nhữngđiềukiệnđểpháttriểnthươngmạiđiệntử

TMĐTbaotrùmmộtphạmvirộnglớncáchoạtđộngkinhtếvàxãhội,hạtầngcủanólàcảmộttổnghòaphứchợp:hạtầngcôngnghệ;nguồnnhânlực;bảomậtvàantoàn;hạtầngthanhtoántàichínhtựđộng;bảovệsởhữut r í tuệ;tác đ ộ n g vănhóaxãhộicủainternet;lệthuộccôngnghệ.C h ú n g takhôngnênnhìnnhậnTMĐTđơnthuầnchỉlàdùngphươngtiệnđiệntửđểthựchiệncáchà nh độngbuônbántruyềnthống,m

àn ê n hiểurằngmộtkhichấpnhậnvàứngdụngTMĐTthìtoànbộhìnhtháihoạtđộngcủamộtnướcsẽthayđổi,cảhệthốnggiáodục,cảtậpquánlàmviệc,cảquanhệquốctế,

TMĐTlàtổngthểcủahàngchụcvấnđềphứctạpđanxennhautrongmộtmốiquanhệh ữucơ.Đ ể ứngdụngTMĐTthìviệcđầutiênlàcầncácchính sáchvàcácquyđịnhcủaNhànướcvềpháplý(bảomậtanninh,côngnghệthôngtin,truyềnthông,sởhữutrítuệ,sởhữucủangườitiêudùng,cơq u a n xácnhậnvàcôngchứng).Thamgiavàophầndịchvụlàcáctổchứcnhưn g â n hàng,tổchứctàichính-

tíndụng,tổchứcthẻ(cácloạithẻ),cáccôngtyb ảohiểm.Ngoàira,còncóthểtạomốiliênhệtrựctuyếnvớiquốctế,thúcđ ẩ y việctraođổivàlưuthônghànghóavớibênngoàitiếntớitoàncầuhóa.D ướiđâysẽxemxétcácđiềukiệncầnthiếtlà mtiềnđềvàmôitrườngchohoạtđộngTMĐT

1.1.3.1 Nguồnnhânlực

TMĐTcómốiquanhệtừngườitiêuthụtớingườisảnxuất,phânphối,t ớicáccơquanChínhphủ,tớicảcácnhàcôngnghệ.ViệcápdụngTMĐTtấty ếul à m nảysinhh

a i đòihỏi:mộtlàmọingườiđềuquenthuộcvàc ó khản ăngthànhthạohoạtđộngtrênmạng,h a i làcómộtđộingũchuyêngiatinhọcmạnh,t h ườngxuyênbắtkịpcáccôngnghệthông tinmớipháttriểnđểphụcvụchokinhtếsốhóanóichungvàTMĐTnóiriêng(nayđãởmứcđổi

mớihàngtuần),cũngnh ưcókhản ăngthiếtkếcáccôngcụphầnmềmđápứ n g đượcn h u cầuhoạtđộngcủamộtn ềnk i n h tếsốh ó a , tránhbịđộng,l ệthuộchoàntoànvàonướckhác.

ÁpdụngTMĐTđòihỏimỗingườithamgiaphảicókhảnăngtraođổit h ô n g tinmộtcáchthànhthạotrênmạng,phảicónhữnghiểubiếtcầnthiếtvềk i n h tế,thươngmại,luậtphápquốctế,côngnghệthôngtin,vàngoạingữdovậynhấtthiếtphảixâydựngđượcmộtđộingũchuyêngiagiỏi,thườngxuyêntiếpcậnnhanhchóngvàcóhiệuquản h ữngcôngnghệmớiđểđápứngkịpt hờinhucầupháttriển

1.1.3.2 Kếtcấuhạtầngcôngnghệthôngtin,côngnghệđiệntử

ĐểápdụngvàpháttriểnTMĐTthìhạtầngcôngnghệphảiđượcbảođảmgồm:côngnghệt h ô n g tin;côngn g h ệv i ễnthông; côngnghệi n t e r n e t ; c ô n g nghệđiệntử;côngnghệđiệnlực;cùngvớitổchứchệthốngđàotạo;tiêuchuẩncôngnghệ

TMĐTlàhệquảtấty ếucủasựphát triểnkỹthuậtsốhóa,củacôngnghệthôngtin.Hạtầngcôngnghệthôngtinlàđiềukiệntiênquyếtbảođảmt h ô n g tin,n ó b a o gồmcôngcụ(p h ầnc ứngv à phầnmềm),vàc á c d ịchvụthíchhợpđểápdụngvàpháttriểnTMĐTnhằmmanglạihiệuquảkinhtế

Cùngvớihạtầngcôngnghệthôngtin,hạtầngcôngnghệviễnthônglàđiềukiệnthiếtyếuđểápdụngvàpháttriểnTMĐT

Songsongvớihạtầngcôngnghệthôngtin,hạtầng

côngnghệinternetlàmộttrongbayếutốcầnthiếtđểápdụngvàpháttriểnTMĐT.Hạtầngcôngnghệinternetcungcấpthôngtinphongphú,đadạng,nhanhchóngsẽlàđiềuk

i ệnthúcđẩylaođộngsángtạo,tạocơhộithànhcôngtrongcạnhtranhvàđưalạihiệuquảtốtchocáchoạtđộnghợptáctraođổi

TMĐTmuốnápdụngvàpháttriểnđượccầntuânthủnhiềuchuẩncôngnghệcủaquốcgiavàquốctếcho:thươngmại,thanhtoán,vậnchuyển,hảiquan,tàichính, Nhữnghệthốngcôngnghệđơnlẻsẽk h ô n g thểtraođổi

Hạtầngcôngnghệcôngnghiệpđiệntửlànhữngđiềukiệnquantrọngvàcầnthiếtđểchủđộngchếtạoracácthiếtbịđiệntử-tinhọc-

viễnthôngđápứngnhucầusửdụngchonhiềulĩnhvựckinhtế-xãhộitrongnướcvàxuấtkhẩu.Trêncởsởđósẽcóthểxâydựngđượccáccôngnghệtiêntiến,sửd ụngn h i ềuloạit hi ếtbịh i ệnđạivàthíchhợpd o trongnướcc h ết ạođ ư ợ c

d ù n g trongTMĐT,tránhlệthuộcvàocôngnghệnướcngoài

CôngnghệthôngtinvàTMĐTchỉcóthểhoạtđộngđángtincậytrênnềncủamộthạtầngđiệnlựcvữngchắc,đảmbảocung

cấpđiệnnăngđầyđủ,ổ n định,giácảhợplývàrộngkhắptrênphạmvicảnước(đâylàđiềukiệnkhókhănđốivớicácnướcđangpháttriển)

1.1.3.3 Môitrườngpháplý

Vấnđềpháplýmangtínhxuyênsuốtvàliênquanđếnmọimặthoạtđ ộ n g khácnhaucủaTMĐT.Chonênđểtạođiềukiệnchocáckếtcấuhạtầngpháttriểnđồngbộthìcácvấnđềpháplýcầnphảiquantâmlà:

Khungphápluậtthươngmạicótínhthốngnhấtđểcóthểđiềuchỉnhcảcáchoạtđộngthươngmại(cáchợpđồngthươngmạiđượchoạtđộngthôngquamạngi n t e r

n e t ) n ó i chungvàc á c

g i a o dịchnóir i ê n g t h ô n g quacácphươngtiệncôngnghệđượcsửdụngchogiaodịch.Mặtkhác,tínhthốngnhấtcủakhungphápluậtvềTMĐTcònphảiđượcthểh iệncảởtrongnướclẫnphạmv i toànc ầu,nghĩalàc ó l u ậtthừan h ậntínhp h á p lýcủagiaodịchTMĐT

Bảovệquyềntácgiả,bảohộcáccơsởdữliệu,bằngsángchế,thươnghiệu,tênmiền,vàcácvấnđềliênquanđếnmọihìnhthứcgiaodịchđiệntử;b ả o vệbímậtcánhân;bảovệanninh;antoàn;thừanhậntínhpháplýcủachữ

kýđiệntử,chữkýsốhóa,đồngthờicómộtthểchếpháplý,cáccơquanphápl ý thíchhợpchoviệcxácthực/chứngthực chữkýđiệntửvàchữkýsốhóa.

Xâydựngmộthệthốngpháplýđểbảovệmạngthôngtinlàcầnthiếtnhằmchốngtộiphạmxâmnhậpvớicácmụcđíchbấthợppháp,nhưthuthậptintứcmật,thayđổithôngtintrêntrangweb,thâmnhậpvàocácdữliệu,saochéptrộmcácphầnmềm,truyềnvirus

pháhoại Tớinaytừngnướccóthểcóc á c luậtđơnhànhnàynhưngđiềucầnthiếtlàphảiđưavàokhuônkhổcủabộluậthìnhsự,mộtkhikinhtếsốhóađượcthừanhậntrêntầmquốcgia

TrongcácquanhệgiaodịchTMĐT,khảnăngxảyratranhchấplàđiềukhótránhkhỏi.N h ưngc á c thủtụcvàc ơchếg i ảiq u y ếttranhchấptrongt h ươngm ạit r u y ề

nt h ốngkhôngthểá p dụngh ữuhiệuc h o c á c t r a n h chấpt r o n g giaodịchTMĐT.B ở i vìvớinhữngt hu ậnlợidophươngtiệnđiệntửmanglạitronggiaodịchthươngmạithìcáctranhchấpsẽcónguycơxảyran h i ềuhơnvàchịuquyềntàipháncủanhiềuhệthốngluậtkhácnhau,cáctranhchấpxảyramangtínhkhôngbiêngiới,đadạngvềchủthểthamgiacũngnhưh ì n h thứcgiaodịch.Đồngthờivấnđềthihànhcácphánquyếtvàquyếtđịnhcủacơquangiảiquyếttranh chấpđượcthựch i ệnnhưthếnàocũnglàm ộtt r o n g nhữngkhókhăn,tháchthứclớnđốivớigiaodịchTMĐT

1.1.3.4 SựquảnlýcủaNhànướcvềthươngmạiđiệntử

ĐốitượngvàphạmviquảnlýNhànướcvềTMĐTlàvấnđềrấtrộng,nóbaoquáthầuhếtcáclĩnhvựccủađờisốngkinhtế-

xãhội.Trướchếtcầnxácđịnh,quảnlýNhànướcvềTMĐTthuộcl o ạihìnhquảnlýxãhộivàlàmộtbộphậncủaquảnlýNhànước,nhưngkhôngđơnthuầnlàquảnlýkinhtếha

y đơnthuầnlàquảnlývănhóa,xãhộihoặcanninhquốcgiamànólàmộtk i ểuquảnlýNhànướccótínhphứchợp,đanxencủacảbahìnhthứcquảnlýnêutrên

ĐốitượngcủaquảnlýNhànướcvềTMĐTlàtoànbộcáchoạtđộngTMĐTc ủ

at ấtc ảc á c chủthể( C h í n h phủ,doanhn g h i ệp,n g ườitiêudùng,c ô n g dân)ởmọi

h ìn ht hức,mọicấpđộ v à trêntấtc ảc á c lĩnhvựcc ủađời

sốngkinht ế- xãhộit r o n g q u á trìnhh ì n h thành,ứ n g dụngvàp h á t triểnTMĐT.

Mặtkhác,khinóiđếnquảnlýNhànướcvềTMĐTlànóiđếncảhainộid u n g : m

ộtlà,quảnlýbằngchiếnlược,luậtpháp,chínhsáchvàcơchế;hailà,vaitròmởđườngt

húcđẩy,tổchứcthamgiacủaNhànướcbằngnhữnghìnhthức,phươngtiệnvàcôngcụcụthể.Vìthế,vềmặtphươngphápluậnkhôngthểtáchrờivấnđềquảnlýnhànướcvớivấnđềvaitròcủachínhphủtrongTMĐT

1.1.3.5 Cácvấnđềkhácphảiquantâm

Thứnhất

làmôitrườngquốcgia:Chínhphủtừngnướcphảiquyếtđịnht h i ếtlậpmôitrườngkinh

tế,pháplývàxãhội(cảvănhóagiáodục)chonềnk i n h tếsốhóanóichungvàchoTMĐTnóiriêng(vídụquyếtđịnhđưavàomạngcácdịchvụhànhchính,cácdịchvụthutrảthuế,cácdịchvụkhácnhưthưtín,dựbáothờitiết,thôngbáogiờtàuxe )vàđưacácnộidungcủakinhtếsốhóa vàovănhóavàgiáodụccáccấp

Hailàmôitrườngquốctế:TMĐTmangtínhkhôngcóbiêngiớinênmôitrư

ờngkinhtế,pháplývàxãhộiquốcgiacũngphảithíchứngvớimôit r ườngkinhtế,pháplývàxãhộiquốctế.Đâychínhlàkhíacạnhlàmmấtđitínhranhgiớiđịalývốnlàđặctínhcốhữucủangoạithươngtruyềnthốngvàd ẫntớinhữngkhókhănvề:luậtápdụngđểđiềuchỉnhhợpđồng;thanhtoán;t h u thuế;khókhănhơnnữalàđánhthuếcácdungliệu,tứclàcáchànghóa“ p h i vậtt h ể’’( n h ư âmn h ạc,c h ươngt r ì n h t r u y ềnhình,chươngtrìnhphầnmềm đượcgiaogửitrựctiếpgiữac á c đốitácquamạng);thuthuếtrongt r ườnghợpthanhtoánvôhìnhbằngthẻthôngminh;cáchkiểmtoáncáccôngt

y buônbánbằngphươngthứcTMĐT;bảovệsởhữutrítuệ,bảovệchínhtrịvàbảovệbímậtriêngtưtrongthôngtinxuyênquốcgiatrênmạnginternetgiữacácnướccóhệthốngluậtphápvàh ệthốngchínhtrịkhácn h a u ; phápluậtquốctếvềsửdụngkhônggianliênquanđếnviệcphóngvàkhaitháccácvệtinhviễnthông

Balàvấnđềlệthuộccôngnghệ:PháttriểnTMĐTđangđượccácnướcc o i làmộ

tnhiệmvụcóýnghĩachiếnlược.SựdunhậpcủaTMĐTvàocác

nềnkinhtếlàkhôngthểtránhđược,hơnthếcònlàcơhộiđốivớicácquốcgia;nhưngnếuchỉthamgiavìcáclợiíchkinhtếnhấtthờithìkhôngđủ,màphảicómộtchiếnlượcthíchhợpđểkhỏitrởthànhquốcgiathứcấpvềcôngnghệ

Thứtưlànhữngyếutốvềvănhóaxãhội:ViệcứngdụngCNTTsâurộngtr

ongcáchoạtđộngxãhộitạoramộtphươngthứclaođộngmớithuậnl ợivàhiệuquảhơnsovớicácphươngthứccũ.CNTTđãcótácđộngtíchcựcl à m thayđổiphươngthứclaođộng,tácphongvànhữngtậpquáncủacảxãhội,chắcchắnsẽhìnhthànhvàpháttriểntácphonglàmviệccủamộtxãhộiv ănminhcủanềncôngnghiệpthôngtin

Bêncạnhđótácđộngcủanhữngyếutốtiêucựcvềvănhóaxãhộitrêninternetcũnglàmộtmốiquantâmquốctế,vàinternetđãtrởthànhmột“hòmthư”giaodịchmuabánmạidâm,matúy,buônlậucủacáclựclượngphảnxãhộiđưalêninternet,cáchoạtđộngtuyêntruyềnkíchdụccómụcđíchđốivớitrẻem,cáchướngdẫnlàmbomthư,làmchấtnổpháhoạivàcácloạituyênt r u y ềnkíchđộngbạolực;phânbiệtchủngtộc;kỳthịtôngiáo Ởmộtsốnơi(nhưT r u n g QuốcvàT r u n g Đông )I n t e r n e t đ ãtrởt h à n hmộtp h ươngtiệnt h u ậnlợichocáclựclượngchốngđốisửdụnglàmdiễnđànngônluận,hoạtđ ộ n g tuyêntruyền,kíchđộnglậtđổchínhphủhoặcgâyrốiloạntrậttựxãhội

1.2 Vaitròcủathươngmạiđiệntửđốivớisựpháttriểnkinhtế-xãhội

1.2.1 Gópphầnmởrộngthịtrường,rútngắnkhoảngcáchgiữacácdoan hnghiệp,cácquốcgia

TMDTchophéptấtcảmọingười,từcáctậpđoànđaquốcgiatớitừngc á nhân,từđôthịđếnnhữngvùngxaxôi,từnhữngnướcpháttriểnđếnnhữngnướcđangpháttriển cùngthamgia.TMĐTmangđếncơhộichotấtcảcácd o a n h nghiệp,đặcbiệtlàcácdoanhnghiệpvừavànhỏ(DNVVN).Nếunhưtrướckia,khicácphươngthứckinhdoanhmớirađờithườngtạonênlợithế

chocáccôngtylớncókhảnăngtàichínhdồidàothìTMĐTlạiđemcơhộik i n h doanhgầnnhưkhôngkhácbiệtchotấtcảcácdoanhnghiệp.MộtDNdùl ớnhaynhỏcũngcóthểthôngquamạnginternetđểmởrộngthịtrườngcủamìnhrakhắptoàncầuchứkhôngchỉgiớihạntrongnhữngthịtrườngnhỏhẹpn h ưtrướcđây.Bêncạnhđó,ngườitiêudùngởbấtcứnơiđâuvớimộtmáytínhk ếtnốimạng,nhờsựtrợgiúpc ủacácc ô n g cụtìmkiếmtr ên internetc ũngcóthểtìmthấytấtcảcácmặthàngcầnthiếttừcácnhàcungcấptrênkhắpthếgiới.Việcmởrộngthịtrườngcủacảngườibánvàngườimuatrênphạmvitoàncầusẽgópphầnrútn g ắnk ho ảngcáchđịalý,t ăngkh ảnăngcạnhtranhgiữacácDN,thúcđẩysảnxuấtpháttriển,đưanềnkinhtếcủacácnướcđếngầnnhauhơn.

TMĐTcòngiúpcácnướcnghèo,cácnướcđangpháttriểncócơhộitiếpcậnnềnkinhtếtiêntiếncủacácnướcpháttriển.Nótạocơhộirútngắnkhoảngcáchgiữac

á c nướctrênthếg i ớin ếucácnướcđangpháttriểnn h ưViệtNamtabiếtnắmbắtcơhội,thựchiệncácbướcđộtpháđểtiếnkịpcácnướcpháttriển

1.2.2 Thươngmạiđiệntửgópphầnlàmgiảmchiphí,tănghiệuquảlaođộ ngxãhội

TMĐTcótá c độngrấtt íc hcựctớisựpháttri ểnkinhtế,đ óchínhlà việclàmgiảmđángkểchiphícủacảngườibánvàngườimuatronggiaodịcht h ươngmại.Đốiv ớ

in g ườib á n , TMĐTg i ú p g i ảmchiphísảnxuất,kinhdoanh,trướchếtlàchiphívănphòng.Cácvănphòngkhônggiấytờgọnnhẹhơn,h o ạtđộnghi ệuquảhơn,d o đótiếtkiệmđượccản h â n lựcvàv ậtlực.TMĐTcòngiúpD N giảmchiphítiếpthịvàbánhàng.B ằngp h ươngtiệni n t e r n e t /

w e b , mộtn h â n v i ê n bánh à n g c ó thểgiaodịchđượcv ớirấtnhiềuk h á c h hàng,catalogeđiệntử(electroniccatalogue)trênWebphongphúhơnn h i ềuvàthườngxuyêncậpnhậtsovớicatalogeinấnchỉcókhuônkhổgiớih ạnvàluônluônlỗithời

TMĐTcũngchophépcácDNgiảmmứctồnkhocũngnhưcácchiphíq uảnlýkhác.Việcgiaodịchnhanhchóngvàcậpnhậtthôngtinvềnhucầuk h á c h hànggiúpcắtgiảmsốlượngvàthờigianlưukhocũngnhưthayđổip h ươngánsảnphẩmnhằmbámsátnhucầuthịtrường.NhờtínhcôngkhaithôngtincủatấtcảcácDN,giácảhànghóatrởnênminhbạch.KhôngmộtD N nàocóthểđẩygiácủamìnhlênquácaosovớimặtbằngchung,cộngvớiviệctiếtkiệmđượccácchiphíđầuvào,giácảhànghóasẽcóphầngiảmhơn.Đ iềuđómanglạilợiíchchocảngườitiêudùngvàdoanhnghiệp.

Khảnăngphụcvụ24/24hhaynóicáchkháclà“thươngmạikhôngngừngnghỉ”gi

úpchocácgiaodịchtrởnênhếtsứcthuậntiện

Nhưvậy,T MĐTg ó p phầnl àm tăngnăngsuấtlaođộngthươngmại,giảmchiphí,hạgiáthànhsảnphẩm,gópphầnnângcaođờisốngnhândân,đemlạilợiíchchotoànxãhội

phầntăngcườngquanhệthươngmại

Thịtrườngtrongthươngmạitruyềnthốngđòihỏikhônggianvàthờigiancụthể,còntrongTMĐTthìkhôngcầnđiềuđó,hànghóađượcgiaotớit ậntayngườimua.Mặtkhác,nếuthươngmạitruyềnthốngthườngnghiêngvềphíacungvớiviệcsảnxuấthànghóatheokiểuđạitràphụcvụchonhiềun g ườicùngmộtlúcthìTMĐTl ạin

g h i ê n g v ềphíacầuv ớiphươngchâm“kháchhànghóaquátrìnhsảnxuất”.Ởđây,k

háchhànglàđốitácchứkhôngphảilàmụctiêunhưtrongthươngmạitruyềnthống.TMĐTcũnglàmthayđổicáchthứcgiaotiếp,từgiaotiếpgặpmặt,traođổitrựctiếpsanggiaotiếpkhônggặpmặt,từđólàmtăngkhảnănggiaotiếptrênthịtrường

Thôngquacácmạngliênlạctrựctuyến,cácnhàsảnxuất,cácnhàcungc ấp,phânphốivàcácđạilýcóthểchiasẻcácthôngtinvềphátminhhaycảitiếnhànghóavàdịch

vụcủanhau.TMĐTcònchophép“sảnxuấtmạng”,cónghĩalàchianhỏtừngphầnquát

rìnhsảnxuấtvớicácnhàthầu,nhữngngười

xacáchnhauvềmặtđịalýnhưngkếtnốivớinhauquamạngmáytính.Vớisảnxuấtmạng,mộtcôngtycóthểphânc ô n g n h i ệmvụv ớic ác D N thànhviêntrênthếg i ớivớithờigiannhanhnhất.Lợiíchcủasảnxuấtmạngbaogồm:giảmgiáthành,tiếpthịchiếnlượctậptrunghơnvàhỗtrợbánhàngchoc á c sảnphẩm,dịchvụvàhệthốngmớikhicần.

1.2.4 Gópphầnnângcaovaitròvàhiệuquảquảnlýnhànướcvềkinht ế-xãhội

TMĐTtạođiềukiệnthuậnlợichoquátrìnhcungcấpthôngtinvềcácdịchvụcôngcộngnhưytế,giáodụcvàcácdịchvụxãhộikháccủaChínhp h ủv ớigiáưuđãivàc

h ấtlượngc a o Trongy t ế,cùngv ớisựrađờicủanhữngtrungtâmkhámchữabệnhtừxa,trungtâmtưvấnsứckhỏequamạng,hoạtđộngytếcộngđồngđãcónhữngbướctiếnđángkể,phụcvụvàchăms ó c sứckhỏechođôngđảongười.Cáchìnhthứcgiáodụcnhưgiáodụctừxa,đ àotạotrựctuyến cótácdụngđadạnghóahoạtđộnggiáodục,đemđếncơhộihọctậpvàpháttriểnchonhiềungười,nhấtlànhữngngườiởvùngxaxôi.C á

c dịchvụxãhộikhácnhưbáođiệntử,hảiquanđiệntử,thuế đượccungc ấp24/24 gi

ờv ớiđịađiểmkhônghạnchếsẽg i ảmđángkểchiphíchocản g ườisửdụngvàChínhphủ.QuanhệquảnlýgiữaNhànướcvớiDNvàvớin g ườidânthôngquaTMĐTsẽthuậntiện,đơngiảnvàminhbạchhơn,giảmp h i ềnhà,nhũngnhiễuchongườidân,từđótừngbướchoànthiệnChínhphủđiệntử

Việcph át triểnTMĐTcũnggópphầngiảiquyếtcác vấnđền a n giảicủaxãhộinhưđịađiểmxâydựng,giaothông TMĐTvớicácvănphòng,cửahàngvàsiêuthịtrênmạng sẽlàmgiảmáplựcvềđấtđaiđốivớicácD N Cũngnhờcómạngmáytínhvàcácphươngtiện

điệntửhiệnđạimàmọin g ườicóthểởnhànhưngvẫnlàmviệc,muabán,giảitrí được.Điềuđólàmgiảmlưulượngthamgiagiaothông,giảmáchtắcvàtainạngiaothông,làmchoxãhộiổnđịnhhơn

Tuycóva i trò,t á c d ụngtol ớnđốiv ớisựphátt r i

ểnkinhtế-xãhộin hưngnócũngmanglạinhiềurủiro,gâytácđộngtiêucực,cảntrởsựphátt r i ểncủaxãhộinóichungvànềnkinhtếnóiriêng,nhưkhóđảmbảođộant o à n củathôngtintrênmạngdonạntrộmcắpthôngtintrênmạng,nguycơlộb í mậtthôngtingiữahaibênđốitácsẽrấtcao;sựcốkỹthuậtgâygiánđoạnhoạtđộngkinhdoanh,mạchbịnghẽn,cókhipháhủycảwebsite.Trongmộtsốtrườnghợp,sựgiánđoạnkinhdoanhcóthểlàmchocáchợpđồngthươngmạiquốctếbịvôhiệuhóa,gâylãngphínguồnlực,cólúccòngâyrasựphásảnnhanhchóngcácDNđiệntử.ĐiềuđóđòihỏisựquantâmquảnlýcủacảphíaNhànướcvàDNnhằmgiảmbớtnhữngtổnthấtvềkinhtếvàtâmlý,tạođ iềukiệnthuậnlợichosựpháttriểnTMĐT

1.3 Kinhnghiệmpháttriểnthươngmạiđiệntửởmộtsốnước

LuậnvăntìmhiểukinhnghiệmpháttriểnTMĐTcủahaiquốcgialàSingaporevàH à n Quốc,nhằmrútran h ữngbàihọckinhn g h i ệmchoq u á t rìnhpháttriểnTMĐTtạiViệtNam

1.3.1 Chínhphủđóngvaitròđầutầutrongviệctuyêntruyềnvàtạođ i ề u kiệnpháttriểnthươngmạiđiệntử,nhấtlàđàotạonguồnnhânlực

LàmộtđấtnướccódiệntíchrấtnhỏbénhưnglạilàquốcgiapháttriểnnhấtkhuvựcĐôngNamÁ,Singaporelàmộttrungtâmkinhtế,tàichínhlớncủakhuvựcvàthếgiới.Ngayt ừkhin h ậnthấyx u hướngp h á t triểnc ủaTMĐTvàl ợiíchtolớncủan ó đốivớin ềnkinhtếquốcgia,S i n g a p o r e đãk hẩnt r ươngchuẩnbịmọin h â n tốc ầnthiết

đ ể T M ĐTh ì n h t h à n h vàpháttriển,đặcbiệtChínhphủSingapoređãrấtchútrọngviệcnângcaonhậnthứcchocácDNvàngườitiêudùngvềTMĐT.Vớivaitròlàngườihướngdẫn,c h ỉđường,ChínhphủđãhướngsựquantâmcủaDNvàngườitiêudùngvàoviệcứngdụngTMĐTbằngcáchlàmtốtcôngtáctuyêntruyền,giảithíchlợiíchcủaT MĐT.NhiềutổchứcvềTMĐTnh ưTrungtâmcôngdânđiệntử,Trung tâmh ỗtrợDN đượcmởra,đ ãc u n g cấpt h ô n g tinvềchínhsách

TMĐTvàg i ớit h i ệuvềc á c h o ạtđộng,c h i ếnlược,k ếh o ạcht ổngthểv ềTMĐTchongườidân.Cạnhđó,Chínhphủcòncónhiềudựánkhuyếnkhíchc á c DNthamgiaTMĐTvàcóchếđộkhenthưởngchocácDNtíchcựcthamgiaTMĐT.

CũngnhưSingapore,HànQuốclàmộttrongnhữngquốcgiacótốcđộtăngtrưởngTMDTnhanhvàổnđịnh.Tronggiaiđoạn2000-

2005,TMDTH à n Quốctăngtrungbìnhtừ35-45%/

năm,trongđódoanhsốTMDTnăm2 00 4đạt314tỷUSD,chiếm20%tổnggiaodịchthươngmạicủanướcnày.TMĐTcủaHànQuốcpháttriểnkháđồngđềutrênnhiềuloạihìnhnhưB2B,B2CvàB2G.ỞHànQuốckhuvựckinhtếtưnhânrấtnăngđộngvàlànhântốchínhtriểnkhaicáchoạtđộngTMDT.Tuynhiên,đóngvaitròđầutàuchopháttriểnTMĐTlạichínhlàChínhphủvớinhữngcamkếtmạnhmẽvàquyếttâmpháttriểnTMĐT

ĐểhỗtrợpháttriểnnhânlựcTMĐT,năm2000ChínhphủHànQuốcđưara“

KếhoạchpháttriểnnhânlựcTMĐT”vàtiếpđólàmộtloạtchươngt rì n h hỗtrợchia

thành2loại.Mộtlà,nângcaohệthốngvàmởrộngkếtcấuhạtầngpháttriểnnhânlựcTMĐT.Hailà,hỗtrợcácmônhọcTMĐT,nhưhỗtrợcáctrườngđạihọcxâydựnggiáotrìnhTMĐT,đàotạonhânlựcTMĐTchođịaphương,x â y dựnghọcv i ệnảochophụnữthamgiaTMĐT,hỗtrợhọct h ạcsỹTMĐTtạiĐạihọcC a r n e g i e Melon( M ỹ) T

ừt h á n g 1 1 / 2 0 0 1 , C h í n h phủHànQuốcđãđầutư12tỷUSDnhằmmởrộngtuyểnsinhởcáct r ườngđạihọcvàcáctổchứcđàotạotronglĩnhvựcCNTT,hỗtrợviệcxâydựngcáckhoa,trườngđàotạosauđạihoctronglĩnhvựcphầnmềm;mởrộngđ àot ạotrựct u y ếnt r o n g l ĩnhvựctinh ọc;hỗtrợs i n h viênduhọcở nướcn g o à i tronglĩnhvựcCNTT.Chínhphủcũngđàotạotinhọcchokhoảng13tri ệungườinghèo, sinhviên,côngchức,qu ân n h â n vàngườil à m việcn h à t r o n g thờigiantừnăm2000-2002

1.3.2 Xâydựnghệthốngchínhsách,phápluậtvàcơchếđiềuchỉnhthương mạiđiệntử

Singapoređặcbiệtchúýviệcxâydựngvàhoànthiệnbộluậtgiaodịchđ iệntửcủamìnhvàkèmtheođólàcácluậtb ổsungnhư:chốnglạmdụngm á y tính,sởhữutrítuệ,thuế đểtạothànhkhungphápluậthoànchỉnhchoc á c hoạtđộngTMĐTquốcgia.Từtháng7/1998,đạoluậtgiaodịchđiệntửđượcbanhànhnhưmộtphầncamkếthướngtớigiaodịchđiệntửcủaChínhp h ủSingapore.Đạoluậtnàycungcấpcơsởpháplýchocácgiaodịchđiệntửvàchuẩnbịc h o n h ữngm ẫuhợpđồngđiệntử.N h ờvậy,

S i n g a p o r e đ ãt r ởthànhquốcgiacóhệthốngvănbảnluậtphápvềTMĐTđầyđủvàhiệuquảnhấttrênthếgiới,giúpchoTMĐTpháttriểnổnđịnhvànhanhchóng

ChínhphủHànQuốccũngrấtcoitrọnghoànthiệnkhuônkhổpháplýTMĐTbằngcáchchỉnhsửaluậthiệnhành,banhànhluậtmới.Cácđạoluậtc h í n h liênquanđếnTMĐTđãđượcbanhànhtạiHànQuốcbaogồmcácLuậtliênquantrựctiếpđếnTMĐTn h ư:Luậtk h u n g vềTMĐT( b a n h à n h năm1 9 9 9 , sửađổinăm2000và2005);LuậtbảovệngườitiêudùngtrongTMĐT(b a n hànhnăm2002vàsửađổinăm2005);Luậtchữkýđiệntử(banhànhn ăm1998,sửađổinăm2001và2005);Luậtpháttriểnngànhđàotạođiệntử(banhànhnăm2004);LuậtpháttriểnứngdụngmạngCNTTtruyềnthôngvàb ảovệthôngtin

(banhànhnăm1999,sửađổinăm2002,2004và2005).MộtsốluậtkhácliênquanđếnTMĐTnhư:Luậtkinhdoanhtàichínhvàtíndụng;Luậthóađơnđiệntử đượcbanhànhđãbaoquátgầnnhưtoànbộcáchoạtđộngcủaTMĐT.ĐiềuđóđãhạnchếđượccácvấnđềphátsinhtronggiaodịchTMĐT,làmchocảDNvàngườitiêudùngyêntâmhơn,giúpchohoạtđ ộ n g TMĐTđượcpháttriểnnhanhvàđúnghướng

1.3.3 Xâydựngkếtcấuhạtầngchothươngmạiđiệntử

Thấyđượcv a i tròc ủaC N T T đốiviệcv i ệcpháttriểnTMĐT,Chínhp h ủSingapoređãcóquyếtđịnhrấttáobạolàxóabỏđộcquyền,mởcửathị

lĩnhvựcnày.Bêncạnhđó,ChínhphủSingaporecũngđ ãrấtquantâmđếnhiệnđạihóaCNTTviễnthông.ChươngtrìnhSingaporeOne(hệthốngbăngthôngrộngquốcgiađầutiêntrênthếgiới)đãđượcđầutưlớn.Cơquanquảnlýhệthốngnàyđượcthànhlậpngaytừngàyđầuvàvớisựp h â n côngtráchnhiệmrõràngđếntừngbộphậnnhư:BanQuảnlýviễnthôngSingapore(TAS)chịutráchnhiệmvềphầncứng,cụctinhọcquốcgia(NBC)c h ịutráchnhiệmpháttriểnứngdụngmạng,Bankhoahọcvàkỹthuậtquốcgia(

N S T B ) lophầnh ỗt r ợkỹt h u ật C h í n h điềun à y đ ãgiúpc h o m ạngSingaporeOnehoạtđộngrấth i ệuquả,trởthànhhệt hốngbăngthôngrộngquốcgiatiêntiếnnhấtthếgiới,gópphầnphổcậpinternettrongdânchúng,t ạođiềukiệnchoTMĐTpháttriển

2005,HànQuốcđãđặtkếhoạchxâydựng3hệthốngmạngtốcđộcao:mạngquốcgiatốcđộcao,mạngcôngcộngtốcđộcaovàmạngnghiêncứutốcđộcao.Trongđó,mạngquốcgiatốcđộc a o làyếutốthenchốtvớiChínhphủđiệntửcủaHànQuốc.Mạngnàyđượcx â y dựngbằngngânsáchChínhphủdànhchocáccơquancôngquyền,cácv

i ệnnghiêncứuvàcáctrườnghọctruycậpvớimứcgiáthấp.Mạngnghiêncứutốc

đ ộ c a o c ũngđượcChínhphủđầutưx â y dựngphụcv ục h o v i ệcn g h i ê n cứukhoahọccủacácviện,cáctrungtâmvàcáctrườnghọc.Hệthốngmạngcôngcộnglàmạngcápquangdocácnhàcungcấpdịchvụviễnthôngx â y dựngphụcvụcảhoạtđộngthươngmạivàphithươngmại.Vớidựánhạ

tầngmạngquốcgiatốcđộcao,ChínhphủHànQuốctrảtrướcchocáccôngtyviễnthôngtoànbộchiphí.Sauđó,Chínhphủthulạibằngcáchchocáccơq u a n côngquyềnvàcáctổchứcphilợinhuậnsửdụngvớigiácướcrấtthấp.Nhờthếmàcáccơquancôngquyềncóđiềukiệntiếpcậnhạtầngmạngtốcđ ộ caođểcungcấpcácdịchvụcông.Tháng12/2000,HànQuốcđãxâydựngxongmạnglướiInternetbăngrộngkếtnối144khuvựctrêntoànđấtnước.Đ ế n nay,tỷlệngườidùnginternetbăngthôngrộngcủaHànQuốcđứnghàngđ ầ u trongcácnướcthuộctổc h ứcHợptácvàPháttriểnkinht ế( O E

C D ) , chiếm88%tổngsốngườidùngInternet

1.3.4 Bảođảmantoànchocácgiaodịchthươngmạiđiệntử

Tháng

6/1998,SingapoređãthửnghiệmthànhcôngphươngthứckiểmtrachéogiữaChínhphủvớiChínhphủ(cross-identificationofGovernment-

G o v e r n m e n t ) c h o p h é p c á c d o a n h n h â n S i n g a p o r e vàC a n a d a cóthểnhậnd ạngtrựctuyến.HệthốnganninhcơbảnnàyđượcxâydựngnhưmộtđiểmmốcquantrọngchoSingapoređạtđượcmụctiêuchínhvềTMĐT

Tháng2 / 1 9 9 9 , C ụctinhọcQ u ốcgiađ ãb a n h à n h c á c quyđịnhCALicencenhằmbảovệquyềnlợichokháchhàngvàtổchứcthươngmại,tạolòngtincủacôngchúngđốivớigiaodịchđiệntửvàđểthúcđẩyviệcphátt r i ểnTMDT.Theođó,Chínhphủquyđịnhchữkýđiệntửantoàncógiátrịtươngtựnhưchữkýởtòaán

Ngoàira,ChínhphủcũngđãlàmviệcvớingànhCNTTđểpháttriểnc á c dịchvụkếtcấuhạtầngnhưhệthốnganninh,ủythác,

dịchvụhướngdẫn,hệthốngthanhtoántrựctuyếnvàcácdịchvụTMĐTtrunggiankhác

CácDNHànQuốccũnglànhữngngườiđầutiênnhậnrarằng,đểđạtđượcthànhcôngphảibắtđầuvớihệthốngtrảtiềnlinhhoạt.Cácbiệnphápthanhtoánlinhhoạtsẽgiúpngườitiêudùngthoảimáihơntrongchi

tiêutrênInternet.Vàkhiđó,họsẽsẵnlòngmuanhữngmặthànglớnvàđắthơntrênmạng.Nhữngthanhtoán bằngthẻtíndụngvàchuyểntiềnđơngiảnrấtkhông

thuậntiện.Dovậy,cáccôngtyđiệnthoạidiđộngđãchophépkháchhàngđượcthanhtoánvàotàikhoảnđiệnthoạidiđộngchohoạtđộngmuahàngt r ê n mạng.Thaychonhữngthểthứcmuahàngphứctạpthìngườimuahàngc h ỉviệclựachọncácmặthàngcầnthiếtvàgọiđiệnđếnnhàcungứng,mọic h i phísẽđ ư ợ c tr ừt r o n g tàikhoảnđiệnt ho ạicủan g ườitiêudùng Khôngd ừnglạiởđó,cáccôngtyHànQuốctiếptụcpháttriểnhìnhthứcthanhtoánn à y bằngcáchsửdụngcácdịchvụthanhtoántoànphần,chophépngườitiêud ù n g cóthểthanhtoánmọikhoảnmuatừnhỏchođếnnhữngkhoảnchitiêurấtlớn.Việccảitiếnh ì n h thứct h a n h toángiúpngườitiêudùngcảmthấyt h u ậntiệnvàantoànhơn.Tớicuốinăm2003,cáccôngtyđiệnthoạidiđộngkhôngcònđộcquyềntronglĩnhvựcnày,nh i ềutậpđoànđiệnthoạicốđịnht r u y ềnthốngnhưKoreaTelekomvàDacomđangtiếnvàolĩnhvựcdịchvụthanht o á n C á c côngtyđềut ạorac á c t r a n g w e b thanhtoándịchv ụtoànphần,chophépkháchhàngtrảtiềnchomọithứtừcáckhoảnmuasắmtrênmạngchotớiphíbảodưỡngcănhộhaytiếnhànhchuyểntiềnchỉbằngcáchđăngkýtrênmạng.

Cácn gâ n hàngcũngkhôngđứngngoài cuộctrongviệcphát t r i ểnhệthốngthanhtoánđiệntử.CácngânhàngnhưShinhan,Choheung,Han,KoreaExchangevàNgânhàngcôngnghiệpHànQuốcđềuđãpháttriểnvàđưarac á c sảnp hẩmphùhợ

pv ớicác k h á c h hàng,c h o p h é p c á c k h á c h h à n g thựch i ệnviệcthanhtoántrựctuyếnthôngquacáchợpđồnggiaodịchdạngB2B.H ơnnữa,hệthốngcòncóthểchuyểnhóađơntừDNnàyđếnDNkhác,giữa8 n g â n h à n g v ớin h a u baogồmH à n QuốcExchange,C h o h e u n g vàWoorid ướis á n g kiếnc ủaKoreaFinancialTelecommunications& ClearingsInstitute.Hệthốngnàyrađờivàotháng03/2002,tínhđếnnayhầunhưtấtcảc á c ngânhàngđềuđãvàđangthựchiệnkếtnốivàohệthốngnày

Bêncạnhđ ó,ChínhphủH à n Q u ốccũngl u ô n coit r ọngcôngt á c anninh,antoàntronggiaodịchTMĐTn h ằmb ảovệk h á c h hàng,g i ảiquyết

tranhchấpliênquanđếnTMĐT.Đểgiảiquyếtvấnđềnày,HànQuốcđãlậpraỦybanđiềuđìnhTMĐTnhằmgiảiquyếtcáctranhchấpphátsinhtronggiaodịchTMĐT.VớitốcđộtăngtrưởngcủaTMĐT,cácconsốvềvấnđềt r a n h chấpđượcgửiđếnỦybanđiềuđìnhvềTMĐTngàycàngtăngvàtỷlệg i ảiquyếtdứtđiểmcácvụtranhchấpđãtăngđến95,8%.Mặtkhác,đểgiảiq u y ếtcáctranhchấpthườngxuyênvềtênmiền,ChínhphủHànquốcđãlậprav ănp h ò n g g i ảiquyếtc á c t r a n h c h ấptênmiềnvào

t h á n g 0 8 / 2 0 0 1 Vănphòngn à y đ ãtiếnh à n h phânx ửc á c v ụtranhchấptừt h á

n g 1 0/ 20 01 vàl à t r u n g gianxửlýcácvụtranhchấptênmiềncóđuôi.krvàhồiphụct

ênmiền

ChínhphủHànQuốccũngrấtquantâmđếntínhxácthựccủacáctàiliệuđiệntử.TrongluậtcơbảnvềTMĐT,ChínhphủHànQuốccũngđãđưaracácquyđịnhcụthểtrongviệctraođổitàiliệuđiệntửtrongTMĐT

Chữkýđ iệntửđượcchấpnhậnchínhthứckểtừtháng02/1999,nóđượccôngnhậnn

h ưmộtphươngtiệnbảođảmtínhxácthựctàiliệuđiệntử.CảhaihoạtđộngTMĐTv à c

h ữkýđiệntửđềuđượcđư avàochínhthứch o ạtđộngtừngày0 1 / 0 7 / 1 9 9 9 Sốlượngngườidùngđượccấpchứngchỉngàycàngtăngchứngtỏviệcsửdụngchữkýđiệntửngàycàngtrởnênquantrọng.TrungtâmcấpchứngnhậnHànQuốc(KoreaCertificationAuthorityCentral)lànơichỉđạoviệcquảnlýchứngchỉchữkýđiệntửtrongviệcsửdụng

1.3.5 Hỗtrợcácdoanhnghiệppháttriểnthươngmạiđiệntử

ChínhphủS i n g a p o r e n g a y t ừđầucũngđãc ó n h ữnghoạtđộnghữuh i ệunhằmhỗtrợcácDNởquốcgianàycónhữngđiềukiệnthuậnlợinhấtđểpháttriểnTMĐT.Ngaytừđầunhữngnăm80,côngcuộctinhọchóađãđượctiếnhànhởđâyvớikhánhiềudựánnhư:DựánTinhọchóaQuốcgia(tinhọchóatấtcảcácngànhcôngnghiệp,pháttriểnCNTTmộtcáchrộngrãiđểgiúpmọingườidânbướcđầulàmquenvớiCNTT,xâydựngkếtcấuhạtầngmới)đượct h ựch i ệnn ăm1981;DựánCNTTqu ốcgian ăm1986 Tháng1 1 / 1 9 9 8 , CụctinhọcQuốcgiamởrộng“DựánTinhọchóaDNđịaphương”,

chi9triệuUSDđểhỗtrợcho500DNVVNápdụngTMĐT.MỗiDNcóthểnhậntốiđa2.000USDtừnguồnhỗtrợnày.Nhờcócácchươngtrìnhnàymàt r ì n h độtinhọccủangườidânvàDNđượcnângcao,tạotiềnđềchocácứngd ụngTMĐT.

ỞHànQuốc,hoạtđộngTMĐTchủyếulàởcácDN,nhưnghầuhếtc á c doanhnghiệpvừavànhỏ(DNVVN)gặpnhiềukhókhăntrongứngdụngTMĐTdothiếutàichính,nhânsựvàchiếnlượcdàihạn.Vìvậy,ChínhphủHànQuốcđãtriểnkhaichươngtrìnhthôngtinhóachoDNVVNtừnăm2001vàtro ng 3nămchươngtrìnhn ày đãtưvấnvàhỗtrợtinhọchóasảnxuất,kinhdoanhchoh ơn30.000 D N V V N N ăm2003,H à n Quốccònthành lậpT r u n g tâmhỗtrợxuấtkhẩuvềTMĐTđểhỗtrợDNthamgiathịtrườngthếg i ớithôngquaTMĐT.ĐểgiúpcácDNthuậnlợihơnkhitriểnkhaiTMĐT,C h í n h phủđãxâydựngChỉsốTMĐTHànQuốc(gọitắtlàKEB IX )nhằmgiúpDNđánhgiákhảnăngsẵnsàng

TMĐTcủamỗingànhnghềthôngqua5y ếutố:môitrường,conngười,nguồnlựcvàkếtcấuhạtầng,quytrìnhvàgiátrị.KEBIXđượcBộThươngMạivàCôngnghiệpHànQuốctriểnkhaivàon ăm2002,từđógiúpDNvạchrachiếnlượcTMĐTchomìnhvàcũnggiúpC h í n h phủđưaracácchínhsáchhỗtrợphùhợpvớitừngngànhnghề

CóthểthấynhữngkếhoạchvềTMĐTcủaHànQuốcđượctriểnkhairấtđồngbộvànhấtquán.Bêncạnhđócáckếhoạch,chínhsách,chươngtrìnhhỗtrợcũngđượckịpthờibanhànhvàthựchiệnkhôngchỉởcácthànhphốlớn,màcònởrấtnhiềuđịaphươngkháctrênphạmvitoànquốc

Chương2 THỰCTRẠNGPHÁTTRIỂNTHƯƠNGMẠIĐIỆNTỬTẠIVIỆTNAM

2.1 Tìnhhìnhxâyd ựngv à thựcthichínhs á c h , phápl u ậtvềthươn gmạiđiệntử

MứcđộquantâmtớiviệcpháttriểnTMĐTởViệtNamđượcthểhiệnrõnhấtthôngquaviệcbanhànhvàhoànthiệnhệ thốngphápluậtvềvấnđềnày

ĐâylàmộttrongsáunhómgiảiphápchủyếunhằmpháttriểnTMĐTViệtNam

Mặcdùchậmhơnsovớiyêucầu,nhưngtớicuốinăm2008khungphápl ý choTMĐTtạiViệtNamcóthểnóiđãtươngđốihoànthiện,vớinềntảngchínhlànhữngvănbảnquyphạmphápluậtthuộc

hệthốngLuậtgiaodịchđiệntử.Bêncạnhđó,LuậtCôngnghệthôngtinvàcácvănbảnhướngdẫnthihànhcũngtạonênmộthànhlangpháplýkháthuậnlợichoviệctriểnkhaixâydựngk ế t cấuhạtầngCNTTvàứngdụngvàoTMĐT.NgoàiLuậtvànhữngNghịđịnhkhung,xuấtpháttừyêucầuthựctiễn,cáccơquanquảnlýNhànướccũngđangtiếptụcnghiêncứuđểbanhànhcácvănbảndướiLuậtnhằmđiềuchỉnhtừnglĩnhvực

ứngdụngTMĐTđặcthùcủađờisốngkinhtế-xãhội

2.1.1 Hệthốngchínhsách,phápluậtvềthươngmạiđiệntử

Ngày29/11/2005,LuậtgiaodịchđiệntửđượcQuốchộikhóaXI,kỳhọpthứ8thôngquavàcóhiệulựctừngày01/03/2006.Đượcxâydựngdựat r ê n cấutrúcvànộidungcủaLuậtmẫuUNCITRALvềTMĐT,Luậtnàylàv i ê n gạchđầutiênđặtnềnmóngchotoànbộhệthốngphápluậtTMĐTViệtNam,hướngtớithiếtlậpmộtkhungchínhsách-

pháplýtoàndiệnchocácgiaodịchđiệntửtrongmọilĩnhvựccủađờisốngxãhội,từgiaodịchhànhchính,dânsựchođếnhoạtđộngkinhdoanh,thươngmại.ViệcbanhànhLuậtgiaodịchđiệntửđãmởramộtgiaiđoạnmớichoTMĐTViệtNam,đánhdấu

2.1.1.1 Cácchínhsáchliênquanđếncôngnghệthôngtinvàthươngm ạiđiệntử

KếhoạchtổngthểpháttriểnTMĐTgiaiđoạn2006-2010phêduyệtt

ạiQuyếtđịnhsố222/2005/QĐ-TTgcủaThủtướngChínhphủlàkếhoạchd à i hạn,vĩmôđầutiêncủaViệtNamvềTMĐT,đặtramụctiêu,lộtrìnhvàgiảiphápmangtínhtổngthểnhằmthúcđẩyứngdụngTMĐTtrênphạmvit o à n quốctronggiaiđoạn5năm

Bêncạnhkếhoạchtổngthểnóitrên,trongthờigianqua,khungchínhsáchliênquanđếnTMĐTcũngliêntiếpđượcbổsungnhữngchươngtrìnhvàđ ề ánởquymôquốcgia,từquyhoạchhạtầngviễnthông-

InternetchođếnpháttriểnnguồnnhânlựcCNTTvàthúcđ ẩ y ứngdụngCNTTtrongcáccơ quanNhànước(xemphụlụcsố2.1).Vớimụctiêuxâydựngmộtxãhộithôngtinhiệnđạidựatrênkếtcấuhạtầngcôngnghệtiêntiến,nhữngchínhsáchnàyđanggópphầnhỗtrợvàthúcđẩysựpháttriểncủaTMĐTtạiViệtNam

2.1.1.2 Tìnhhìnhtriểnkhaikếhoạchtổngthểpháttriểnthươngmại điệntửgiaiđoạn2006-2010(Quyếtđịnh222)

TriểnkhaiQuyếtđịnhsố222/2005/QĐ-TTgngày15/09/2005củaThủtướngChínhphủphêd u y ệtKếh o ạchtổngthểp h á t t

r i ểnT M ĐTgiaiđoạn2 0 0 6

-2010,hoạtđộngtuyêntruyềnphổbiếnvềTMĐTđãpháttriểnmạnhmẽc ảvềchiềurộngl ẫnchiềusâu.C á c cơquanquảnlýNhànước,c á c t ổchứcxãhộinghềnghiệpcũngnhưcơquanthôngtinđạichúngvàcácdoanhn g h i ệpluônchútrọngcôngtáctuyêntruyền,phổbiếnchoxãhộivềTMĐT.C á c sựkiệnlớncũngnhưcáccuộcthi,giảithưởngliênquanđếnTMĐTđượctổchứcthườngxuyênnhưGiảiCúpvàngTMĐTcủaHộitinhọcViệtNam,G i ảiSaoKhuêcủaHiệphộiphầnmềmViệtNam,ChươngtrìnhÝtưởngsố,C h ươngtrìnhxếph ạngdoanhn g h i ệpTMĐTu y tín,Diễnđànt r i ểnlãm

TMĐTV i ệtNam( E c o m b i z ) củaBộCôngthươngphốihợpv ớiH i ệphộiThươngmạiđiệntửViệtNam.

ViệcđàotạocánbộquảnlýNhànướcvàdoanhnghiệpvềTMĐTđãđượctriểnkhaimộtcáchkhábàibảnthôngquanhiềuhìnhthứcnhưhộithảo,t ậphuấn,traođổi.T

ừn

ăm2006-2 0 0 9 , BộCôngthươngcùngv ớiPhòngT h ươngmạivàCôngnghiệpViệtNamvàcácđơnvịkhácđãtổchứcgần200khóatậphuấnvềquảnlýNhànướccũngnhưkỹnăngứngdụngTMĐTtrongk i n h doanhchocácdoanhnghiệptạinhiềuđịaphươngtrêncảnước

ĐàotạochínhquyvềTMĐTtiếptụcđượccáccơsởđàotạoquantâmđ ẩ y mạnh.Năm2008,BộCôngthươngđãtiếnhànhđiềutra,khảosátvềtìnhh ìn h đàotạoTMĐTtạicáctrườngĐạihọcvàCaođẳngtrêncảnước.Kếtquảchothấy,trongsố108trườngthamgiakhảosátcó49trườngđãtriểnkhaihoạtđộngđàotạovềTMĐT,gồm30trườngĐạihọcvà19trườngCaođẳng.Trongđó2trườngđãlậpkhoaTMĐT,11trườngthànhlậpbộmônTMĐT.M ộtsốtrườngđạihọcđãcókếhoạchđầutưsâuchođàotạoTMĐTvớiviệchoànthiệngiáotrìnhvàhạtầngcôngnghệphụcvụchođàotạo,gắnđàotạov ớithựctiễnkinhdoanhcủadoanhnghiệpvànhucầuxãhội

Tínhđếncuốinăm2009,hầuhếtcácbộ,ngànhvà60trêntổngsố63Ủybannhândântỉnh,thànhphốtrựcthuộcTrungươngđãcótrangthôngtinđ iệntử(website)đểgiaotiếpvớicôngdânvàcáctổchứctrongxãhội.Phầnl ớncácwebsitenàyđãcungcấptrựctuyếnnhữngdịchvụcôngcơbảnnhưc u n g cấpthôngtinvềhoạtđộngcủatổc

h ức,p h ổbiếnv ănbảnquyphạmphápluật,quytrìnhthủtụchànhchínhcôngvàtươngtácvớitổchức,

cánhânquawebsite.Có18tỉnh,thànhphốtrongcảnướcđãtriểnkhaicungcấptrựctu

y ếnởmứcđộ3,trongđócócácdịchvụcôngliênquanđếnthươngmạinhưcấpgiấychứngnhậnđăngkýkinhdoanh,giấychứngnhậnđầutư,giấyphépthànhlậpvănphòngđạidiện,đăngkýthuế,đăngkýcondấu, Cácdịchvục ô n g trựct u y ếncóý nghĩaquantrọngđốivớihoạtđộngthươngmạiđang