11216611_Bùi Thị Xuân Thúy_ Tiểu Luận Kinh Tế Chính Trị.docx

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA / VIỆN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ BÀI TẬP LỚN Môn Kinh tế Chính trị Mác Lênin Đề 3 THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY GVHD TS M[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA / VIỆN : LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÀI TẬP LỚN Môn : Kinh tế Chính trị Mác-Lênin Đề

3:

THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA

NƯỚC TA HIỆN NAY.

GVHD: TS Mai Lan Hương

Họ tên: Bùi Thị Xuân Thúy

Mã SV: 11216611 Lớp tín chỉ: Kinh tế Chính trị Mác-Lênin 04

Hà Nội – 2022

LỜI NÓI ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM 2

1.1 Khái niệm và nội dung hội nhập kinh tế quốc tế 2

1.1.1 Khái niệm và sự cần thiết khách quan hội nhập kinh tế quốc tế 2

1.1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế 3

1.2 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến phát triển của Việt Nam 3

1.2.1 Tác động tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế 3

1.2.2 Tác động tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế 4

II THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY 5

2.1 Quan điểm của Đảng về hội nhập kinh tế quốc tế 5

2.2 Những cơ hội và thách thức của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế 6 2.2.1 Cơ hội 7

2.2.2 Những thách thức: 8

2.3 Thành tựu và hạn chế trong thực tiễn hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 9 2.4 Vai trò của sinh viên trong hội nhập kinh tế quốc tế 10

III BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM 11

3.1 Nhận thức sâu sắc về thời cơ và thách thức do hội nhập kinh tế quốc tế mang lại 11

3.2 Xây dựng chiến lược và lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế phù hợp 12

3.3 Tích cực, chủ động tham gia vào các liên kết kinh tế quốc tế và thực hiện đầy đủ các cam kết của Việt Nam trong các lĩnh vực liên kết kinh tế quốc tế và khu vực 13

3.4 Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ của Việt Nam 14

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày nay, Hội nhập Kinh tế Quốc tế đã trở thành một xu thế tất yếu đối với mọi nền kinh tế trên thế giới và tất nhiên Việt Nam cũng không đứng ngoài xu thế đó Toàn cầu hoa kinh tế là sau thế tất yếu biểu hiện sự phát triển nhảy vọt của học lượng sản xuất do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng trên phạm vi toàn cầu dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và tích tụ tập trung tư bản dẫn tới hình thành nền kinh tế

Theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước

cố gắng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Tính đến nay, Việt Nam

đã ký kết được nhiều hiệp định thương mại tự do, hiệp định thương mại và đùa tư với các nước trong khu vực và thế giới nói chung nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam với các nước này Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam của Việt Nam đã và đnag yêu cầu cần có đội ngũ cán bộ am hiểu về hội nhập kinh tế quốc tế Trên ý nghĩa đó, việc phân tích và làm rõ chủ đề: “Thực trạng Hội nhập Kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay” là vấn đề mang tính vô cùng quan trọng và cần thiết Từ đó, giúp bản thân em hiểu rõ hơn về quá trình này và tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam Cụ thể đã được làm rõ và trình bày ở phần nội dung của bài Tuy nhiên, do phần hiểu biết còn hạn chế nên em chỉ xin đóng góp một phần nhỏ suy nghĩ của mình Bài viết còn nhiều sai sót, em kính mong cô giúp dỡ em hoàn thành bài viết để đạt được sự hoàn thiện nhất có thể

Em xin chân thành cảm ơn !

NỘI DUNG

I HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM

I.1 Khái niệm và nội dung hội nhập kinh tế quốc tế

1.1.1 Khái niệm và sự cần thiết khách quan hội nhập kinh tế

quốc tế

Khái nhiệm về hội nhậ p kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia

đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung

Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh

tế

Toàn cầu hóa là quá trình tạo ra liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng giữa các quốc gia trên quy mô toàn cầu Toàn cầu hóa diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, v.v trong đó, toàn cầu hóa kinh tế là xu thế nổi trội nhất, nó vừa là trung tâm vừa là cơ sở và cũng là động lực thúc đẩy toàn cầu hóa các lĩnh vực khác Do đó, nếu không hội nhập kinh tế quốc tế, các nước không thể tự đảm bảo được các điều kiện cần thiết cho sản xuất trong nước Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội để các quốc gia giải quyết những vấn đề toàn cầu đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, tận dụng được các thanh tựu của cách mạng công nghiệp, biến nó thành động lực cho sự phát triển

Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ

biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay Bên cạnh đó, hội nhập kinh tế quốc tế còn giúp mở của thị trường, thu hút vốn, thúc đẩy công nghiệp hóa, tăng tích lũy; tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và năng cao thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích của hội nhập kinh

tế quốc tế thì các nước đang và kém phát triển cũng phải đối mặt với không ít thách thức và rủi ro do chủ nghĩa tư bản hiện đại với ưu thế

về vốn và công nghệ đang ráo riết thực hiện ý đồ biến quá trình toàn cầu hóa thành quá trình tự do hóa kinh tế và áp đặt chính trị theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa: đó là gia tăng sự phụ thuộc do nợ nước ngoài, tình trạng bất bình đẳng trong trao đổi mậu dịch – thương mại giữa các nước đang phát triển và phát triển Chính vì vậy, các nước đang và kém phát triển cần phải có chiến lược hợp lý, tìm kiếm các đối sách phù hợp để thích ứng với quá trình toàn cầu hóa đa bình diện và đầy nghịch lý

1.1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế

Thứ nhất, chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập thành

công Hội nhập là tất yếu, tuy nhiên không phải thực hiện hội nhập bằng mọi giá Các điều kiện sẵn sàng về tư duy, sự tham gia của toàn

xã hội, sự hoàn thiện và hiệu lực thể chế, nguồn nhân lực và sự am hiểu môi trường quốc tế là những điều kiện chủ yếu để thực hiện hội nhập thành công

Thứ hai, thực hiện đa dạng các hình thức, các mức độ hội nhâp

kinh tế quốc tế Hội nhập kinh tế quốc tế có thể diễn ra theo nhiều mức độ Theo đó, hội nhập kinh tế quốc tế có thể được coi là nông, sâu thùy theo mức độ tham gia của một nước vào các quan hệ kinh tế đối ngoại, các tổ chức kinh tế quốc tế hoặc khu vực Xét về hình thức, hội nhập kinh tế quốc tế là toàn bộ các hoạt động kinh tế đối ngoại của một nước gồm nhiều hình thức đa dạng như: đối thương, đầu tư quốc

tế, hợp tác quốc tế, dịch vụ thu ngoại tệ,

1.2 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến phát triển của

Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình gia tăng sự liên kết giữa nền kinh

tế Việt Nam với nền kinh tế thế giới Do đó, quá trình hội nhập kinh tế

quốc tế sẽ tạo ra sự tác động theo hai chiều hướng là tích cực và tiêu cực

1.2.1 Tác động tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ là tất yếu mà còn đem lại những lợi ích to lớn trong phát triển của các nước và những lợi ích kinh tế khác nhau cho cả người sản xuất và người tiêu dùng Cụ thể là: Tạo điều kiện mở rộng thị trường, tiếp thu khoa học công nghệ, vốn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nước Mở rộng thị trường để thúc đẩy thương mại phát triển, tạo điều kiện cho sản xuất trong nước, tận dụng các lợi thế kinh tế của nước ta trong phân công lao động quốc tế, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và chuyển đổi

mô hình tăng trưởng sang chiều sâu với hiện quả cao Hội nhập kinh tế quốc tế tạo động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hợp lý, hiện đại và hiệu quả hơn Bên cạnh đó, hội nhập kinh tế quốc

tế còn làm tăng cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước tiếp cận thị trường quốc tế, nguồn tín dụng và các đối tác quốc tế để thay đổi công nghệ sản xuất, tiếp cận với phương thức quản trị phát triển để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế Không những thế, hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo cơ hội để cải thiện tiêu dùng trong nước, tạo điều kiện

để các nhà hoạch định chính sách nắm bắt tốt hơn tình hình và xu thế phát triển của thế giới Tạo cơ hội để năng cao chất lượng nguồn lực Hội nhập kinh tế quốc tế giúp nâng cao trình độ nguồn lực và tiềm lực khoa học công nghệ quốc gia Nhờ đẩy mạnh hợp tác giáo dục – đào tạo và nghiên cứu khoa học với các nước mà nâng cao khả năng hấp thụ khoa học công nghệ hiện đại và tiếp thu công nghệ mới thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài và chuyển giao công nghệ nhằm nâng cao chất lượng nền kinh tế Tạo điều kiện để thúc đẩy hội nhập của các lĩnh vực văn hóa, chính trị, củng cố an ninh quốc phòng Hội nhập kinh tế quốc tế là tiền đề cho hội nhập về văn hóa, tạo điều kiện để tiếp thu và bổ sung những giá trị tinh hoa của thế giới để làm giàu thêm văn hóa dân tộc và thúc đẩy tiến bộ xã hội

1.2.2 Tác động tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế bên cạnh đem lại những lợi ích to lớn nó cũng đặt ra nhiều rủi ro, bất lợi và thách thức Cụ thể là: Hội nhập kinh tế quốc tế làm gia tăng sự cạnh tranh gay gắt khiến nhiều doanh nghiệp và ngành kinh tế nước ta gặp khó khăn trong phát triển Hội nhập kinh tế quốc tế có thể làm gia tăng sự phụ thuộc của nền kinh tế quốc gia vào thị trường bên ngoài, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những biến động khôn lường về chính trị, kinh tế và thị trường quốc tế Hội nhập kinh tế quốc tế có thể dẫn đến phân phối không công bằng lợi ích và rủi ro cho các nước và nhóm khác nhau trong xã hội, do vậy có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách giàu – nghèo và bất bình đẳng xã hội Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, các nước đang phát triển nhu nước ta phải đối mặt với nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tự nhiên bất lợi, do thiên hướng tập trung vào các ngành sử dụng nhiều tài nguyên, nhiều sức lao động, nhưng có giá trị gia tăng thấp Hội nhập có thể làm gia tăng nguy cơ bản sắc dân tộc và văn hóa truyền thồng Việt Nam bị xói mòn trước sự “xâm lăng” của văn hóa nước ngoài Hội nhập có thể làm tăng nguy cơ gia tăng của tình trạng khủng bố quốc tế, buôn lậu, tội phạm xuyên quốc gia, dịch bệnh, nhập

cư bất hợp pháp,

II THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA

VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Quan điểm của Đảng về hội nhập kinh tế quốc tế

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam bắt đầu từ rất sớm nhưng chủ yếu được đẩy mạnh từ sau khi Đảng ta phát động sự nghiệp đổi mới Hội nhập kinh tế quốc tế là nội dung trọng tâm của hội nhập quốc tế và là một bộ phận quan trọng, xuyên suốt của công cuộc đổi mới Các quan điểm, chủ trương của Đảng về hội nhập kinh tế quốc tế mang tính nhất quán, hệ thống, luôn được cập nhật và mang tính kế thừa qua các kỳ Đại hội Trong hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta đã

trải qua giai đoạn thực hiện các cam kết ban đầu, đến nay quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang ngày càng đi vào chiều sâu, việc thực hiện các cam kết trong giai đoạn mới chắc chắn sẽ có những ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế Thực hiện các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đã đạt được những kết quả vững chắc Thành tựu lớn nhất trong phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 1990-2000 là nền kinh tế Việt Nam đã có bước phát triển mới về lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và hội nhập kinh tế quốc tế Trong giai đoạn từ 2001 đến nay, đất nước ta tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc để đưa đất nước tiến nhanh và vững chắc theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh toàn cầu hóa là xu thế khách quan, lôi cuốn các nước, bao trùm hầu hết các lĩnh vực, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh và tính tùy thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong gần 30 năm qua đã có những bước tiến quan trọng Từ nhu cầu thực tế phải tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác với các nước và tổ chức quốc tế để phá thế bị bao vây,

cô lập ở những năm đầu thập kỷ 90, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đến nay đã mang một sắc thái mới Chúng ta đã tích cực, chủ động để

mở rộng thị trường ra nước ngoài và từng bước khẳng định vai trò của mình trong nền kinh tế khu vực và quốc tế Việt Nam đã từng bước hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới, mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ với các nước, tham gia tích cực và có trách nhiệm tại các diễn đàn, tổ chức quốc tế Có thể nói, hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia, tiếp thu tinh hoa của văn minh nhân loại, cải thiện đời sống nhân dân, củng cố niềm tin của mọi tầng lớp nhân dân và cộng đồng quốc tế vào sự nghiệp phát triển và đổi mới của đất nước, góp phần bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế

2.2 Những cơ hội và thách thức của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế

Cơ hội và thách thức đối với phát triển kinh tế đất nước phụ thuộc vào cả vào tình hình bên trong và tình hình bên ngoài đát nước, trong đó đặc biệt là nội lực và thể lực

2.2.1 Cơ hội

 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần mở rộng thị trường xuất khẩu của Việt Nam: Hội nhập chính là mở cửa thị trường cho nhau, vi vậy khi Việt Nam gia nhập các tổ chức kinh tế quốc tế sẽ mở rộng quan hệ bạn hàng Cùng với việc được hưởng ưu đãi về thuế quan, xóa bỏ hàng rào phi thuế quan và các chế độ đãi ngộ khác đã tạo điểu kiện cho hàng hóa Việt Nam xâm nhập thị trường quốc tế thế giới Bên cạnh đó, cơ cấu đổi tác xuất khẩu của Việt Nam có sự điều chỉnh lớn về việc tiếp cận sâu hơn đối với các thị trường mới ở các khu vực và cân bằng hơn đối với các đối tác thương mại chính

 Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần tăng thu hút đầu tư nước ngoài, viện trợ phát triển chính thức: Thu hút vốn đầu tư nước ngoài: Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế là cơ hội để thị trưởng nước ta được mở rộng, điều này sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư Họ

sẽ mang vốn và công nghệ vào nước ta, sử dụng lao động và tài nguyên sẵn có của nước ta làm ra sản phẩm tiêu thụ trên thị trưởng khu vực và thế giới với các ưu đãi mà nước ta có cơ hội

mở rộng thị trường, kéo theo cơ hội thuhút vốn đầu tư nước ngoài Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp trong nước huy động

và sử dụng vốn có hiệu quả hơn

 Hội nhập kinh tế quốc tế cũng tạo điều kiện cho ta tiếp thu khoa học công nghệ tiên tiến, đảo tạo cán bộ quản lý và cán bộ kinh doanh: Việt Nam gia nhập kinh tế quốc tế sẽ tranh thủ được kĩ thuật, công nghệ tiên tiến của các nước đi trước để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá, tạo cơ sở vật chất kĩ thuật cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Hội nhập kinh tế

quốc tế là con đường để khai thông thị trường nước ta với khu vực và thế giới, tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn và có hiệu quả

 Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần không nhỏ vào công tác đảo tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong nhiều lĩnh vực Phần lớn cán bộ khoa học kĩ thuật, cán bộ quản lý, các nhà kinh doanh

đã được đảo tạo ở trong và ngoài nước Bởi mỗi khi liên doanh hay liên kết hay được đầu tư từ nước ngoài thì từ người lao động đến các nhà quản kỷ đều được đào tạo tay nghề, trình độ chuyên môn được nâng cao

 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần duy trì hoà bình ổn định, tạo dựng môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế

2.2.2 Những thách thức:

 Sức ép cạnh tranh trên thị trưởng quốc tế: Việt Nam là một nước đang phát triển có trình độ kinh tế thấp, quản lý nhà nước còn nhiều yếu kém và bất cập, doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân chưa có quy mô cũng như kinh nghiệm cho nên nước ta gặp khó khăn lớn trong cạnh tranh cả trong nước lẫn thị trưởng quốc tế

 Sự ràng buộc về các quy tắc kinh tế, thương mại, tài chính- tiền

tệ đầu tư khi hội nhập quốc tế: Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, nước ta phải chịu sự rằng buộc về mọi quy tắc của những nước phát triển áp đặt, chịu sức ép cạnh tranh bất bình đẳng và bất hợp lý của các nước lớn

 Chảy máu chất xám: Cán bộ khoa học kỹ thuật chạy từ cơ quan nhà nước sang các cơ quan nước ngoài, các sinh viên tốt nghiệp giỏi là nguồn tuyển dụng của các công ty nước ngoài, trí thức Việt kiều không về nước làm việc, học sinh đi học nước ngoài học xong ở lại nước sở tại làm việc không về nước Hiện tượng chảy máu chất xám là rõ ràng

 Việt Nam trở thành bãi thải công nghệ: Các nước công nghiệp phát triển sẽ tìm cách chuyển giao toàn bộ những công nghệ cũ, lạc hậu, gây ô nhiễm sang các nước đang phát triển, những công