PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN KIM SƠN ĐỀ CHÍNH THỨC ĐỀ CHỌN HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC 2021 2022 MÔN NGỮ VĂN 8 (Đề gồm 02 phần, trong 01 trang Thời gian làm bài 150 phút) I PHẦN ĐỌC – HIỂU (6,0 điểm) Đọc[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TẠO HUYỆN KIM SƠN
ĐỀ CHÍNH THỨC
ĐỀ CHỌN HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC 2021-2022
MÔN NGỮ VĂN 8
(Đề gồm 02 phần, trong 01 trang Thời gian làm bài 150 phút)
I PHẦN ĐỌC – HIỂU (6,0 điểm)
Đọc phần trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“Tuổi thiếu niên là tuổi của ước mơ và hoài bão Nó gắn liền với khát vọng chinh phục thử thách và giải được mật mã cuộc đời Khát vọng luôn xanh và cuộc sống luôn đẹp, nhưng trong một thời khắc nào đó, có thể nhiều bạn trẻ đã thấy cuộc đời như một mớ bòng bong của những điều bỡ ngỡ với bao trăn trở không dễ tỏ bày Đi qua tuổi thơ, cuộc đời mở ra trước mắt bạn một hành trình dài, nhiều hoa hồng nhưng cũng không ít chông gai Cuộc sống, với tất cả sự khắc nghiệt vốn có của nó sẽ khiến cho bước chân bạn nhiều lần rớm máu Và những giọt máu đó, hoặc sẽ thấm xuống con đường bạn đang đi và lưu lại đó dấu son của một vị anh hùng, hoặc sẽ trở thành dấu chấm hết cho những khát vọng đoản mệnh của một kẻ nhụt tâm, chùn bước Nhưng dù thế nào đi chăng nữa, bạn hãy nhớ rằng: “Để trưởng thành, những thử thách và thất bại bao giờ cũng là điều cần thiết”
(Theo Hạt giống tâm hồn dành cho tuổi teen, tập 2 NXB Tổng hợp TP HCM, 2012) Câu 1 (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên?
Câu 2 (1,5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu: “Đi qua
tuổi thơ, cuộc đời mở ra trước mắt bạn một hành trình dài, nhiều hoa hồng nhưng cũng không ít chông gai”.
Câu 3 (2,0 điểm): Tại sao có thể nói:“Cuộc sống, với tất cả sự khắc nghiệt vốn có
của nó sẽ khiến cho bước chân bạn nhiều lần rớm máu”.
Câu 4 (2,0 điểm): Thông điệp mà em rút ra từ câu nói: “Và những giọt máu đó,
hoặc sẽ thấm xuống con đường bạn đang đi và lưu lại đó dấu son của một vị anh hùng, hoặc sẽ trở thành dấu chấm hết cho những khát vọng đoản mệnh của một kẻ nhụt tâm, chùn bước”?
II PHẦN II: TẬP LÀM VĂN (14.0 điểm)
Câu 1 (4.0 điểm) Hãy viết một đoạn văn (khoảng 300 chữ) trình bày suy nghĩ của em
về câu nói trong phần đọc - hiểu: “Để trưởng thành, những thử thách và thất bại bao giờ cũng là điều cần thiết”.
Câu 2 (10 điểm) Nhận xét về người nông dân trong văn học Việt Nam trước Cách
mạng tháng Tám -1945 có ý kiến cho rằng:
“Người nông dân tuy nghèo khổ, lam lũ, ít học nhưng không ít tấm lòng”.
Bằng hiểu biết của em về nhân vật Lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
HẾT
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN KIM SƠN
A Hướng dẫn chung
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 8 NĂM HỌC 2021-2022 MÔN: NGỮ VĂN
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
- Giám khảo vận dụng hướng dẫn chấm chủ động, linh hoạt, tránh cứng nhắc, máy móc và phải biết cân nhắc trong từng trường hợp cụ thể để ngoài kiểm tra kiến thức cơ bản, giám khảo cần trân trọng những bài làm thể hiện được tố chất của một học sinh giỏi (kiến thức vững chắc, có năng lực cảm thụ văn học sâu sắc, tinh tế, kỹ năng làm bài tốt, diễn đạt có cảm xúc, có giọng điệu riêng ) đặc biệt khuyến khích những bài làm có sự sáng tạo, có phong cách riêng.
- Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng nhưng đáp ứng được yêu cầu cơ bản, hợp lý, có sức thuyết phục, giám khảo căn cứ vào thực tế bài làm để cho điểm một cách chính xác, khoa học, khách quan, công bằng.
B Hướng dẫn cụ thể
I PHẦN ĐỌC- HIỂU
Câu văn: “ Đi qua tuổi thơ, cuộc đời mở ra trước măt bạn một hành
trình dài, nhiều hoa hông nhưng cũng không ít chông gai”.
- Biện pháp tu từ: Ân dụ :“ Đi qua” (sống, trải qua); “Hoa hồng”
(niềm vui, niềm hạnh phúc, thuận lợi ,thành công…); Chông gai:
2 (nỗi buồn, khó khăn, thất bại …)
-Tác dụng: Ẩn dụ giúp cho sự diễn đạt giàu hình ảnh, gợi cảm Mượn
hình ảnh cụ thể để diễn tả về giá trị cuộc đời: Để có được niềm vui ,
niềm hạnh phúc thành công trong tương lai, chúng ta phải trải qua,
phải đối mặt với nhiều khó khăn thử thách…
- Có thể nói: Cuộc sống, với tất cả sự khắc nghiệt vốn có của nó sẽ
khiến cho bước chân bạn nhiều lần rớm máu.
- Bởi vì: Cuộc sống luôn phong phú và đa dạng,vì vậy bản thân nó
luôn chứa đựng những khó khăn, thử thách Vượt qua được những
3 thử thách đó chúng ta phải chấp nhận đau đớn,thậm chí phải trả giá
bằng nhiều thứ, không phải chỉ một lần mà là nhiều lần Mỗi lần như
thế sẽ giúp ta tường thành hơn trong cuộc đời
- Điều quan trọng là mỗi người cần phải có dũng khí đề đương đầu
với nghịch cảnh, khó khăn và biết đứng lên sau vấp ngã
- Thể thức: viết đúng quy ước của đoạn văn
- Nội dung: HS có thể viết theo gợi ý sau:
4 + Khó khăn thử thách là môi trường để rèn luyện ý chí và nghị lực
+ Sự nỗ lực, cố gắng, sự trải nghiệm của bản thân mỗi người sẽ đem
đến thành công, vinh quang cho bạn và ngược lại : nếu nhụt tâm,
chùn bước bạn sẽ chỉ nhận thất bại…
0.5
1.0 0.5 1.0
0.5
1.0 1.0
Trang 3II PHẦN LÀM VĂN
1 - Đảm bảo cấu trúc nghị luận
Có đủ phần mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn Mở đoạn nêu được vấn
đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn kết luận được vấn
đề
- Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
- Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt
các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút
ra bài học nhận thức và hành động
1 Giải thích vấn đề cần nghị luận
- Thử thách là những yếu tố gây khó khăn, cản trở đến việc thực
hiện một công việc, một kế hoạch, mục tiêu …nào đó buộc con
người phải vượt qua
- Thất bại là trạng thái không đáp ứng được mục tiêu, mong muốn
hoặc dự định Thất bại có thể để lại hậu quả không mong muốn,
gây thiệt hại về vật chất và tinh thần từ nhỏ đến lớn
=> Trong cuộc sống, thử thách và thất bại luôn tồn tại như một quy
luật tất yếu trong sự vận động và phát triển của mỗi cá nhân cũng
như toàn xã hội
2 Bàn luận vấn đề
- Con người luôn phải đối diện với những thử thách, thất bạị trong
cuộc sống, lao động, học tập và trong cả những mối quan hệ xã
hội Không có ai sống mà không phải đối diện với khó khăn, thử
thách và không từng nếm trải một lần thất bại trong cuộc đời
- Những thử thách, thất bạị có thể do khách quan hoặc chủ quan
đem lại, có thể hữu hình, cũng có thể vô hình Thử thách và thất
bạị có mặt ở khắp mọi mặt đời sống, tồn tại dưới mọi hình thức
- Con người cần phải có những khó khăn, thử thách, thất bại để
phát triển Đây cũng là động lực đê con người phấn đấu vươn lên
trong cuộc sống Chỉ có dũng cảm đương đầu với thách thức, thất
bại, mới có thể có cơ hội tồn tại, phát triển và thành công (dẫn
chứng)
3 Mở rộng
- Trong thực tế vẫn tồn tại số ít những con người đã đầu hàng
trước thử thách (dù là thử thách nhỏ) và chấp nhận thất bại Thậm
chí còn ảnh hưởng xấu đến cộng đồng, xã hội
4 Bài học nhận thức và hành động
- Thử thách, thất bại luôn là môi trường để rèn luyện con người
tuổi trẻ cần học tập, rèn luyện để vượt qua thử thách, không run sợ
trước thất bai để vươn lên
2 * Yêu cầu về kĩ năng
- Viết bài văn nghị luận có bố cục ba phần rõ ràng : Dùng lí lẽ và
0.25
1,0
2,0
0.25
0,5
Trang 4dẫn chứng tiêu biểu làm sáng tỏ một nhận định qua bài văn nghị
luận
- Yêu cầu học sinh biết vận dụng kiến thức đã học về tập làm văn
và văn học để làm bài, trong đó có kết hợp với phát biểu cảm xúc,
suy nghĩ và mở rộng bằng một số tác phẩm khác để làm phong phú
thêm cho bài làm
- Khuyến khích bài làm có sáng tạo, có cảm xúc, giàu chất văn…
* Yêu cầu về kiến thức
A Mở bài Dẫn dắt, nêu vấn đề nghị luận, trích dẫn ý kiến, nêu
phạm vi dẫn chứng
B Thân bài
a Giải thích
- Khái quát hình ảnh người nông dân trước Cách mạng tháng Tám:
Họ có cuộc sống nghèo khổ lam lũ, ít học, một cổ hai tròng: Chị
Dậu- Tắt đèn- Ngô tất Tố, anh Pha trong Bước đường cùng –
Nguyễn Công Hoan, Lão Hạc, Chí Phèo - Nam Cao nhưng họ
không ít tấm lòng Dù cuộc sống và số phận có đẩy họ vào bước
đường cùng nhưng họ không ít tấm lòng - giàu tình yêu thương,
lòng tự trọng, cứng cỏi mạnh mẽ, nhân hậu… Dù có phải chết,
người nông dân vẫn giữ được phẩm tốt đẹp của mình
- Lão Hạc là tác phẩm xuất sắc của Nam cao viết về đề tài người
nông dân Từ cuộc đời của Lão Hạc, Nam Cao đã thể hiện chân
thực cảm động về số phận đau thương, cuộc sống nghèo khổ lam
lũ ít học nhưng vẫn sáng ngời phẩm chất lương thiện, tốt đẹp Lão
là con người không chỉ khổ mà còn rất đẹp.
b Chứng minh
* Lão Hạc là người nông dân nghèo khổ lam lũ ít học.
- Cảnh ngộ của Lão Hạc thật bi thảm: Nhà nghèo, vợ chết, hai cha
con lão sống lay lắt rau cháo qua ngày
- Vì nghèo nên lão cũng không đủ tiền cưới vợ cho con nên khiến
con trai lão phải bỏ đi làm ở đồn điền cao su
- Chính vì nghèo khổ nên ông không có điều kiện học hành vì thế
mà lão không biết chữ, mỗi lần con trai viết thư về lão lại phải nhờ
ông giáo đọc hộ và cả đến khi muốn giữ mảnh vườn cũng lại nhờ
ông giáo viết văn tự hộ
- Sự túng quẫn ngày càng đe dọa lão nên sau trận ốm kéo dài,
không có việc, rồi bão ập đến phá sạch hoa màu…không lấy tiền
đâu để nuôi con Vàng nên lão đã phải dằn lòng quyết định bán cậu
Vàng – kỉ vật mà đứa con trai lão để lại
- Lão sống đã khổ chết cũng khổ
(Hs lấy dẫn chứng phân tích, chứng minh)
* Lão Hạc là người nông dân giàu có ở tấm lòng yêu con, giàu
đức hi sinh và lòng nhân hậu, trung thực, giàu lòng tự trọng.
1.0 8.0
1.5
2.0
Trang 5Điểm 10
Điểm 8 - 9
Điểm 6-7
Điểm < 5
Điểm 0
Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên; văn viết có cảm xúc, hình ảnh; dẫn chứng phong phú; phân tích sâu sắc; diễn đạt tốt, chữ viết sạch sẽ, rõ ràng
Đáp ứng cơ bản các yêu cầu trên; văn viết có cảm xúc; dẫn chứng phong phú, diễn đạt tốt, chữ viết sạch sẽ, rõ ràng có thể còn một vài lỗi nhỏ về chính tả, diễn đạt
Đáp ứng được khoảng một nửa số ý trên hoặc đủ ý nhưng dẫn chứng còn hạn chế, diễn đạt chưa tốt nhưng rõ ý; còn mắc một số lỗi dùng từ, chính
tả, ngữ pháp
Năng lực cảm nhận còn hạn chế; phân tích còn sơ sài; còn mắc nhiều lỗi chính tả, diễn đạt
Hoàn toàn lạc đề
- Lão Hạc cả đời yêu con một cách thầm lặng, chả thế mà từ ngày
vợ chết lão ở vậy nuôi con đến khi trưởng thành Lão chắt chiu dè
sẻn để có tiền lo cưới vợ cho con ấy vậy mà cả đời dành dụm cũng
không đủ vì thế mà khi chứng kiến nỗi buồn nỗi đau của con lão
luôn day dứt đau khổ (HS lấy dẫn chứng chứng minh).
- Yêu và thương con nên khi xa con tình yêu con của lão được thể
hiện gián tiếp qua việc chăm sóc con chó- kỉ vật mà đứa con để lại
Lão vô cùng đau đớn dằn vặt khi bán con chó vàng Qua đó thấy
được tấm lòng nhân hậu của lão, trung thực, giàu lòng tự trọng.
(HS lấy dẫn chứng chứng minh)
- Thương con lão chọn cho mình một cách hi sinh, đặc biệt là hi
sinh cả mạng sống của mình cho con Mọi hành động của lão đều
hướng về con Lão chọn cái chết để giữ tài sản cho con để trọn đạo
làm cha Lão đã lựa chọn đạo lí: chết trong còn hơn sống đục (HS
lấy dẫn chứng chứng minh)
- Qua cuộc đời khốn khổ và phẩm chất cao quý của lão Hạc nhà
văn đã thể hiện tấm lòng yêu thương trân trọng đối với người nông
dân
* Nghệ thuật
- Truyện được kể ở ngôi thứ nhất người kể chuyện là ông Giáo làm
câu chuyện dẫn dắt tự nhiên sinh động hấp dẫn
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật qua ngôn ngữ độc thoại nội
tâm
* Đánh giá.
- Nhận xét trên hoàn toàn xác đáng Lão Hạc có thể xem là nhân vật đẹp nhất trong các sáng tác của Nam Cao Bởi lão còm
cõi xơ xác chịu nhiều đau thương, bất hạnh nhưng chưa bao giờ vì
hoàn cảnh mà tha hoá thay đổi bản chất tốt đẹp lương thiện của
mình Nam Cao đã phản ánh số phận bi thảm của người nông dân,
ca ngợi phẩm chất, trân trọng yêu thương và tố cáo xã hội gây ra
những bất hạnh cho họ Lão Hạc tiêu biểu cho “Người nông dân
tuy nghèo khổ, lam lũ, ít học nhưng không ít tấm lòng”.
C Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận Bài học liên hệ.
* Cách cho điểm
3.0
0.5
1.0
1,0