Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi GV Nguyễn Thị Thu Lài PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1/ Đặt vấn đề Trẻ em rất yêu thích đồ chơi, ngoài việc giải trí, đồ chơi có tác[.]
Trang 1I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1/ Đặt vấn đề:
Trẻ em rất yêu thích đồ chơi, ngoài việc giải trí, đồ chơi có tác dụng giáodục cao, nhất là trong những năm đầu đời của con người Mỗi món đồ chơi, ítnhất cũng cung cấp một cơ hội để trẻ tìm hiểu, khám phá Các món đồ chơi tốt
sẽ tham gia vào quá trình nhận thức, tác động tích cực tới các giác quan của trẻ,khuyến khích phát huy trí tưởng tưởng và cho trẻ cơ hội học tập kỹ năng tươngtác với người khác và nhiều kỹ năng khác Trẻ em bất cứ ở đâu, bất cứ dân tộcnào, cũng mong muốn có đồ chơi để chơi Đồ chơi giúp phát triển nhận thứccủa trẻ, với đồ chơi, trẻ được vui chơi và học tập cùng một lúc Học thông qua
đồ chơi và trò chơi giúp trẻ hình thành thái độ tích cực với việc học tập Giáoviên sử dụng nó để dạy các kiến thức về môi trường xung quanh, văn học, cácbiểu tượng toán học, tạo hình , cung cấp và rèn luyện những kỹ năng xã hộicần thiết cho trẻ và cho sự trưởng thành sau này của chúng Nó có ý nghĩa như
đồ dùng để dạy và học Như vậy chúng ta có thể nói lớp học mầm non khôngthể không có đồ chơi cũng như giáo viên mầm non không thể không có đồ dùngdạy học Do đó, bằng mọi hình thức, nhà trường và các cô giáo cần cung cấpcho trẻ đồ chơi càng nhiều càng tốt Đồ chơi có vai trò quan trọng như vậynhưng không phải tất cả trẻ em đều có đồ chơi Để có những món đồ chơi tựtạo, hiệu quả và tiết kiệm nhất là chọn các vật liệu tự nhiên và tái chế như: Đá,sỏi, cát, đất sét, nước, cây, lá, hạt quả, đều có thể tạo thành các món đồ chơithân thiện gần gũi với thiên nhiên Các vỏ hộp bánh, sữa ,chai nước uống, lonnước ngọt thay vì vứt ra thùng rác có thể chế tác thành đồ chơi đẹp và bền.Điều đó còn góp phần giảm lượng rác thải và khuyến khích để trẻ hình thành ýthức bảo vệ môi trường Hơn thế nữa việc mua quá nhiều đồ chơi cho trẻ làmảnh hưởng đến tiền bạc của các bậc phụ huynh trong khi các phụ kiện, phếphẩm từ gia đình đang sẵn có và có rất nhiều để cho các cháu có thể sử dụng táitạo làm đồ chơi cho chính mình Khi món đồ chơi do tự tay mình làm ra, cáccháu sẽ cảm thấy yêu quí và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn.Đây cũng là một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi cònbé
2 Cơ sở lí luận
Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi cần sự quan tâm đặc biệt của cha mẹ và côgiáo Ở giai đoạn này, những mối quan hệ, những sự vật, hiện tượng xảy raxung quanh trẻ đều có tác động rất lớn đến bản thân trẻ Vì vậy cha mẹ và côgiáo đều mong muốn dạy trẻ những điều hay, lẽ phải, những thói quen tốt vànhững hành vi có đạo đức để hình thành nhân cách cho trẻ sau này
Phương pháp giáo dục trẻ mầm non là “học bằng chơi, chơi mà học” Vìvậy, trong trường mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi làphương tiện không thể thiếu đối với bất kỳ đứa trẻ nào đặc biệt là trong sự pháttriển trí tuệ, nhân cách, thể chất cho trẻ Đồ chơi đem lại cho trẻ nhiều niềm vui,
Trang 2đồng thời đồ chơi cũng chính là phương tiện giúp trẻ tiếp thu bài học một cáchsinh động sâu sắc hơn Đồ chơi khiến trẻ nhập vào hành động chơi giống nhưthật, đáp ứng nhu cầu bắt chước hành động của người lớn và làm quen thế giớixung quanh Chính đồ chơi là sợi dây bền chắc nhất liên kết trẻ với nhau đểcùng chơi, cùng hành động và để duy trì hứng thú của trẻ với trò chơi đồng thời
đồ chơi còn giúp trẻ hình thành sự chú ý và ghi nhớ có chủ định, góp phần pháttriển trí tuệ, tích luỹ các biểu tượng làm cơ sở cho hoạt động tư duy Đối với trẻmẫu giáo vui chơi là hoạt động chủ đạo nhưng nó được tích hợp lồng ghéptrong mọi hoạt động Thông qua hoạt động làm đồ chơi trẻ lĩnh hội được nhữngkinh nghiệm xã hội loài người Hoạt động làm đồ dùng đồ chơi cũng đóng mộtvai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục trẻ Trong quá trình trẻ làm đồdùng đồ chơi đòi hỏi trẻ phải luôn tìm hiểu, khám phá, phát hiện những tínhchất của các vật liệu làm đồ chơi cũng như khả năng tạo hình, khả năng tạo rasức truyền cảm cho chúng, trẻ được lĩnh hội, rèn luyện các kỹ năng kỹ xảo tạohình Khi món đồ chơi do tự tay mình làm ra, các cháu sẽ cảm thấy yêu quí vàhứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn Đây cũng là một hình thứcdạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi còn bé Xuất phát từ những ýtưởng nêu trên, tôi nghĩ rằng việc dạy cho trẻ tự làm đồ chơi là việc làm hết sứccần thiết và bổ ích cho trẻ mầm non
3 Cơ sở thực tiễn
Tuổi mầm non trẻ ham thích được tham gia hoạt động làm đồ dùng đồchơi để tạo ra sản phẩm Bản thân tôi nhận ra rằng trong quá trình trẻ làm đồdùng đồ chơi, trẻ sẽ lĩnh hội được những kinh nghiệm, dễ dàng tiếp thu kiếnthức, có thể sẽ đưa ra những sáng kiến riêng, dần dần kỹ năng kỹ xảo tạo hình
sẽ ngày một hoàn thiện hơn, đôi bàn tay của trẻ sẽ ngày một linh hoạt và khéoléo hơn Qua đó, trẻ đặt tên và tưởng tượng ra những gì trẻ thích, từ đó làm nảysinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp, đây là yếu tố cần thiết góp phầnphát triển toàn diện cho trẻ Ngoài ra, trẻ sẽ học được cách chia sẻ trong quátrình lao động Điều này sẽ giúp trẻ tích cực, tự chủ trong hoạt động Khi đồchơi do tự tay mình làm ra trẻ sẽ thấy thú vị, tự hào và rất trân trọng
Trong quá trình giảng dạy trẻ, đa số các cô giáo mầm non chưa chú trọngđến việc hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi, mà chủ yếu là cô chuẩn bị và làmsẵn cho trẻ nên chưa phát huy được tính cực, sáng tạo của trẻ Nhưng thực tế tôinhận thấy, ở lớp học của mình trẻ chưa hứng thú tập trung vào giờ học tạo hình
tự làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo, chưa có kỹ năng quan sát kết hợp vẽ, dán keo,cắt, xếp dán, chưa phát huy hết tính sáng tạo tự lập khi làm đồ dùng đồ chơi,chưa phối hợp nhịp nhàng giữa các kỹ năng tạo hình đây là điều mà tôi băn
khoăn, lo lắng Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp
hướng dẫn trẻ 5- 6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở”
II MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI:
Mục đích tôi nghiên cứu “Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5- 6 tuổi làm
đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở” Vì ở lứa tuổi mẫu giáo, hoạt động vui
chơi chiếm một vị trí hết sức quan trọng góp phần giúp trẻ hình thành và phát
Trang 3triển nhân cách con người Vui chơi giúp trẻ học tập, lĩnh hội những kinhnghiệm xã hội để trẻ vận dụng trong cuộc sống sau này Tuy nhiên, với bản tínhluôn thích tìm hiểu, khám phá thế giới, nếu chỉ chơi mà không có đồ chơi hoặcchỉ quan sát với những đồ chơi cũ thì chắc chắn có lúc trẻ sẽ nhàm chán, buồntẻ.
Mục tiêu chính của đề tài này là giúp trẻ hứng thú tập trung vào giờ họctạo hình, tự làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo, trẻ có kỹ năng quan sát kết hợp khéoléo vẽ, dán keo, cắt, xếp dán từ các nguyên vật liệu mỡ và trẻ có thể phát huyhết tính sáng tạo tự lập của bản thân khi làm đồ dùng đồ chơi, trẻ biết phối hợpnhịp nhàng tinh tế giữa các kỹ năng để tạo ra đồ dùng đồ chơi hấp dẫn
III LỊCH SỬ ĐỀ TÀI:
Đề tài mà tôi nghiên cứu cũng được đề cập đến trong các giáo trình vàtrên các phương tiện thông tin đại chúng Tuy nhiên việc hướng dẫn làm đồdùng đồ chơi cho trẻ trong các giáo trình, phương tiện thông tin đại chúng lànhững áp dụng dành cho trẻ mầm non nói chung Ở đây tôi đi vào tìm hiểu về
“Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên
vật liệu mở” và thống kê thực trạng ở lớp tôi Đề tài này tôi đã có ý tưởng từ
cuối năm học 2019 - 2020 và đến đầu năm học 2020 - 2021 tôi mạnh dạn viếtthành sáng kiến kinh nghiệm và đem ra áp dụng cho các cháu lớp lá 1 mà mìnhđang phụ trách
IV PHẠM VI ĐỀ TÀI:
Hướng dẫn trẻ trong trường mầm non làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyênvật liệu có sẳn là nội dung rất đa dạng với rất nhiều biện pháp khác nhau Trongphạm vi đề tài này, tôi nghiên cứu: “Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổilàm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở” làm thế nào giúp trẻ hứng thú khitham gia hoạt động tạo hình, phát triển ở trẻ một số kỹ năng tạo hình, trẻ có kỹnăng quan sát kết hợp khéo léo vẽ, dán keo, cắt, xếp dán, và trẻ có thể phát huyhết tính sáng tạo tự lập của bản thân khi làm đồ dùng đồ chơi, trẻ biết phối hợpnhịp nhàng tinh tế giữa các kỹ năng tạo hình.Với đề tài trên, được áp dụng chotrẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi của lớp tôi tại Trường Mầm Non Thị Trấn Tân Hưng
Trang 4PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG VÀ GIẢI PHÁP
I THỰC TRẠNG:
1 Về cơ sở lí luận:
Nhiều nhà tâm sinh lý nghiên cứu cho rằng: không ai không rung độngtrước cái đẹp và những người làm ra cái đẹp được gọi là nhà nghệ thuật Bàn taycủa những người giáo viên mầm non đang ươn mầm cho biết bao nhiêu mầmmống nghệ thuật Trẻ sẽ yêu thương, nâng niu, thích thú như thế nào khi tự taymình làm ra được một món đồ chơi Đây là chính những thành quả lao độngnghệ thuật đầu đời của trẻ, nó sẽ đi theo trẻ trong thời gian học mẫu giáo hay nó
sẽ là một kỉ niệm khó quên của trẻ khi bước vào các cấp học khác
Hoạt động làm đồ dùng đồ chơi của trẻ trong Trường Mầm non chính làmột phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ Thông qua hoạt động này giúp trẻphát triển các chức năng tâm lý, và khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xungquanh, từ đó phát triển tư duy Quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng vàham muốn tạo ra cái đẹp nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện Như vậy chúng ta
có thể nói lớp học mầm non không thể không có đồ chơi cũng như giáo viênmầm non không thể không có đồ dùng dạy học Do đó, bằng mọi hình thức, nhàtrường và các cô giáo cần cung cấp cho trẻ đồ chơi càng nhiều càng tốt Đồ chơi
có vai trò quan trọng như vậy nhưng không phải tất cả trẻ em đều có đồ chơi.Những hình ảnh trẻ em thiếu thốn đồ chơi thấy rất rõ ở những lớp điểm lẻ trongtrường Việc giáo viên mầm non tự làm đồ chơi mục đích trước hết để cung cấpthêm đồ chơi cho lớp, bù đắp sự thiếu thốn và giảm chi phí mua sắm Trẻ rấthứng thú với tất cả các loại đồ chơi và nhất là những đồ chơi tự làm đơn giảnđều có chức năng giúp trẻ tiếp cận với thế giới xung quanh, giúp trẻ giải trí vàhọc tập
2 Cơ sở thực tiễn:
Như chúng ta đã biết: “ Sách giáo khoa” của trẻ chính là đồ dùng, đồ chơimầm non Đồ dùng, đồ chơi là một nhu cầu tự nhiên không thể thiếu đối vớicuộc sống của trẻ, đặc biệt là trong các hoạt động của trẻ ở trường mầm non, nócần cho trẻ như: “ thức ăn, nước uống” hằng ngày Tuy nhiên không phải lúcnào chúng ta cũng có tiền để mua hoặc mua được hết đồ dùng, đồ chơi mầmnon để phục vụ cho các hoạt động Đặc điểm của trẻ mầm non là luôn có nhucầu chơi với những đồ chơi mầm non có màu sắc đẹp, mới lạ, phong phú và hấpdẫn để thỏa mãn được nhu cầu chơi của trẻ Qua đó đòi hỏi người giáo viênmầm non phải luôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng đồ chơi mới lạ hấp dẫn và phùhợp với nội dung bài dạy, phù hợp với tình huống giáo dục trong các hoạt động,góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ trong trường mầm non.Trong đờisống sinh hoạt hàng ngày, mỗi gia đình chúng ta, thường có rất nhiều sản phẩm
bị loại bỏ sau khi sử dụng có nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau, đó lànguồn vật liệu phong phú và đa dạng, có thể tận dụng để làm những việc hữuích Việc tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu để làm đồdùng, đồ chơi mầm non cho trẻ hoạt động là một việc làm rất có ý nghĩa, vừa
Trang 5tiết kiệm được tiền mua sắm nguyên vật liệu, tạo ra những đồ dùng, đồ chơimầm non mang tính sáng tạo, phong phú vừa làm tăng số lượng đồ dùng đồchơi mầm non cho trẻ, mà hiệu quả sử dụng lại khá cao Đồng thời góp phầnlàm giảm thiểu lượng rác thải, giảm chi phí cho công tác vệ sinh môi trường.
Đối với trẻ đồ chơi là người bạn đồng hành không thể thiếu trong mỗi tròchơi, là một trong nhiều phương tiện để trẻ thực hiện các trò chơi, bởi chính tròchơi đã giúp trẻ tự tạo ra hoàn cảnh chơi, hình thức chơi, không gian chơi theođúng ý tưởng của mình Chính vì vậy, đồ chơi có ý nghĩa hết sức to lớn đối vớitrẻ, và cũng là phương tiện để giáo viên tổ chức các hoạt động cho trẻ trongtrường Mầm non
Là giáo viên mầm non phụ trách lớp mẫu giáo lớn, nhận thức được tầmquan trọng đối với sự phát triển của trẻ, tôi đã luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào
để làm đồ dùng, đồ chơi phù hợp với quy luật phát triển trí tuệ của trẻ ở đúng
độ tuổi mới có tác động góp phần hình thành và phát triển trí tuệ ở trẻ Trẻ mầmnon luôn có nhu cầu với đồ chơi mới, đặc biệt là trẻ 5 tuổi thích được tự tay tạo
ra đồ chơi cho mình Chính vì vậy, tôi đã nghiên cứu“Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở” Qua thời gian
thực hiện tôi đã tích luỹ được một vài kinh nghiệm, đó chính là lí do tôi chọn đề
tài: ““Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi từ
nguyên vật liệu mở”
Năm học 2020- 2021 tôi được nhà trường phân công dạy lớp Lá 1 vớitổng số cháu là 36 cháu Qua tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng việc dạy kỹ nănglàm đồ dùng đồ chơi cho trẻ, từ đó tôi chọn lọc biện pháp giáo dục cho phù hợp
Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi
Trường được trang bị đồ dùng đồ chơi với nhiều chủng loại và màu sắchấp dẫn Hàng năm, đồ dùng đồ chơi ở các lớp được bổ sung với số lượng đẹpmắt thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động tương đối đầy đủ trong ngày chotrẻ
Phòng Giáo Dục và Đào Tạo thường xuyên mở hội thi làm đồ dùng đồchơi cấp trường, cấp huyện cho tất cả giáo viên tham dự để học hỏi và trao đổikinh nghiệm từ đó có nhiều đồ chơi phong phú hấp dẫn trẻ hơn
Bản thân là một giáo viên mầm non, tôi luôn yêu nghề mến trẻ, ham họchỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, thường xuyên làm đồ dùng đồ chơi, trangtrí lớp hấp dẫn, để thu hút cháu tham gia hoạt động nhiều hơn
* Khó khăn
Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo khiến trẻ gặp nhiều khó khăntrong hoạt động tạo hình: cơ bàn tay và ngón tay còn yếu, khả năng tập trungchưa cao, đặc biệtsự khéo léo của nhiều trẻ còn hạn chế
Phần lớn trẻ chưa học qua lớp mầm, chồi nên kỹ năng về tạo hình, tự làm
đồ dùng đồ chơi đối với trẻ còn rất hạn chế và trẻ ít tiếp xúc với đồ dùng đồchơi tự tạo
Trang 6Cha mẹ trẻ chưa quan tâm đến việc đóng góp nguyên vật liệu để phục vụcho việc giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của con em mình.
Do thời gian đứng lớp rất nhiều nên tôi không có nhiều thời gian để làmnhiều đồ dùng đồ chơi
Khi giáo viên hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi chưa đáp ứng và chưaphát huy hết những kỹ năng sáng tạo của trẻ mà còn mang tính áp đặt, rậpkhuôn, máy móc Giáo viên chưa linh hoạt khi tổ chức hoạt động dạy trẻ tự làm
* Nguyên nhân của thực trạng
- Đa số các cháu là con nông dân nên việc quan tâm đến con em cònnhiều hạn chế Bên cạnh đó còn có các cháu gia đình luôn nuông chiều thái quá
- Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của việc làm đồ đùng đồchơi cho con em ở lứa tuổi Mẫu giáo nên thường để trách nhiệm cho giáo viên
- Một số trẻ nhút nhát nên không tự tin khi tham gia vào các hoạt động ,một số trẻ lại quá hiếu động nên khi hoạt động chưa chú ý vào sự hướng dẫncủa cô, kỹ năng phối hợp của trẻ còn nhiều hạn chế
- Kinh phí trong việc tổ chức làm đồ dùng đồ chơi một số các hoạt độngngoại khoá chưa thường xuyên
Trang 7- Các nguyên vật liệu cho trẻ sử dụng làm đồ dùng đồ chơi còn ít, chưađược phong phú đa dạng Bên cạnh đó việc tổ chức hoạt động tạo hình của giáoviên còn gò bó, chưa có sự sáng tạo, chưa gây được hứng thú cho trẻ còn áp đặttrẻ theo khuôn mẫu; chưa biết cách tạo tình huống để trẻ thể hiện được tính sángtạo khi tham gia hoạt động tạo hình; chưa biết tận dụng môi trường xung quanh
để làm giàu các biểu tượng cho trẻ
- Một vài trẻ chưa nêu lên được ý tưởng của mình khi tạo ra sản phẩm,còn mang hình thức bắt chước, sản phẩm của bạn khi thực hiện làm đồ dùng đồchơi
Đó là điều mà tôi cần phải suy nghĩ và làm thế nào để có những biệnpháp tổ chức cho trẻ được hoạt động một cách tự nhiên thoải mái, tự tin, không
gò bó, trẻ luôn hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động một cách sáng tạo
và tìm cách trang bị các kiến thức về kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ
II NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT:
Từ thực trạng trên và tìm được nguyên nhân, tôi ghi nhận lại và xác địnhnội dung để giải quyết các vấn đề trên như sau:
- Tổ chức cho trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vật liệu đơn giản
dễ tìm
- Rèn luyện kỹ năng cho trẻ khi thực hiện làm đồ dùng đồ chơi thông quahoạt động tạo hình
- Tạo môi trường đồ dùng, đồ chơi sáng tạo trong lớp
- Dạy trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi trong các hoạt động
- Dạy trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi mọi lúc mọi nơi
- Kết hợp với phụ huynh trong việc tìm các nguyên vật liệu mở và dạy trẻlàm đồ dùng đồ chơi khi ở nhà
Khi thực hiện tổ chức cho trẻ làm đồ chơi cần lưu ý như: Lựa chọnnguyên vật liệu an toàn, lường trước để loại trừ mọi rủi ro mà trẻ sẽ gặp phảikhi chơi, hạn chế những đồ chơi mang tính trưng bày, trang trí có độ bền khôngcao Chuẩn bị nguyên vật liệu làm đồ chơi cho trẻ vô cùng phong phú và đadạng, bên cạnh những gì nhà trường đã trang bị, ngay từ đầu năm học tôi đã huyđộng các phụ huynh học sinh cùng nhau đóng góp cho “Quỹ vật liệu” của lớp
Trang 8Nguồn vật liệu được lấy từ thiên nhiên và các vật liệu tái chế tìm thấy trong giađình, ngoài cửa hàng, trên đường làng Nguyên vật liệu để làm đồ chơi có thểsưu tầm dễ dàng như: Từ động vật ( Vỏ sò, vỏ ốc, vỏ hến, lông chim ) Từ thựcvật (Gỗ, thân tre, cành cây, rơm rạ, lá cây, quả khô, hột hạt ), lõi giấy vệ sinh,đĩa CD, chai nhựa, lon bia, giấy báo, hộp sữa, ống hút, hủ sữa chua đó lànhững nguyên vật liệu rất phong phú và đa dạng có thể làm được nhiều đồ chơicho trẻ chơi Làm như vậy chúng ta sẽ tiết kiệm được tiền mua sắm vật liệu, tạo
ra nhiều đồ chơi mang tính sáng tạo phong phú cho lớp học của mình Những
đồ chơi này vừa dễ làm vừa dễ sử dụng trong các giờ học và trong các hoạtđộng
Ví dụ: Với chủ đề “ Trường Mầm Non” Từ các nguyên vật liệu phế thải
như: lõi giấy vệ sinh, bìa cứng, keo, kéo, giấy màu hoặc giấy hoa, cô có thểhướng dẫn trẻ tạo ra ống đựng bút, viết hoặc từ hủ sữa chua, muỗng sữa chua,ống hút, vỏ hộp kem, que đè lưỡi cô có thể hướng dẫn trẻ làm ra đu quay, xích
đu, cầu tuột,
Trong quá trình trẻ làm tôi đã bao quát hướng dẫn giúp đỡ trẻ làm, trẻ tỏ
ra rất hứng thú và tham gia rất tích cực
Như vậy, chỉ với cách làm đơn giản từ những nguyên vật liệu cũng hếtsức đơn giản dễ tìm trẻ đã tạo thành những ống đựng bút cho mình thật đẹp, vànhững đồ dùng đồ chơi của chủ đề trường mầm non mang tính sáng tạo có thể
sử dụng để trang trí góc chơi của trẻ ở trong lớp hay dùng cho trẻ đựng bút màu
ở góc học tập
Với Chủ đề “động vật”Từ hủ sữa chua, muỗng mũ, chai sữa su su đã qua
sử dụng cô rửa sạch sơn màu sử dụng thêm ống hút, keo hai mặt, giấy bìa, mustvụn cô cùng trẻ tạo thành con cua, con tôm, con rùa, con heo, con voi, conngựa, từ đó trẻ nhận biết các con vật cùng với đặc điểm, nơi sống của chúngsâu hơn, trẻ hứng thú tham gia hoạt động nhiều hơn
Với những chiếc xe bồn, xe tải, con cua, con rùa, con tôm trẻ vừa làm trẻ
sẽ trưng bày ở góc nghệ thuật hay đem sang góc bán hàng, góc xây dựng để sửdụng ở hoạt động chơi
Thông qua việc tổ chức cho trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vậtliệu đơn giản dễ tìm nhằm cung cấp những hiểu biết, cảm xúc của trẻ về cáiđẹp Vừa tận dụng được nguồn nguyên liệu đa dạng, sẵn có ở địa phương,chúng ta sẽ biến chúng thành những đồ dùng đồ chơi vừa đẹp vừa hấp dẫn trẻ.Trẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo được nhiều đồ dùng đồ chơi, chính tay trẻlàm ra được để phục vụ lại cho việc học và chơi hằng ngày của trẻ Đây là giảipháp tích cực xử lí đồ phế liệu mang lại lợi ích cho con người và môi trườngsống
2 Rèn luyện phối hợp các kỹ năng cho trẻ khi thực hiện làm đồ dùng
đồ chơi thông qua hoạt động tạo hình
Như chúng ta đã biết hoạt động tạo hình ở trong trường mầm non gồm cócác hoạt động : Vẽ, nặn, cát dán, xé dán….Vậy để hướng tới mục đích là pháttriển thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động này thi chúng ta phải bồi dưỡng rèn
Trang 9cho trẻ các kỹ năng tạo hình cơ bản để trẻ có thể tự tin thể hiện sản phẩm khôngnhững chuẩn về kỹ năng, bố cục, đường nét màu sắc hợp lý mà còn hướng trẻtới sự sáng tạo- tạo ra cái đẹp Ngoài ra còn có thể tổ chức sử dụng các học liệu,phế liệu làm đồ chơi
VD : Trong chủ đề gia đình, vào hoạt động của buổi chiều cô có thể tổchức cho trẻ làm anbum về gia đình bằng cách cắt các hình ảnh trên họa báosưu tầm được Với cách tổ chức như vậy sẽ gây được rất nhiều sự hứng thú củatrẻ, bằng những kinh nghiệm đã có trẻ có thể sáng tạo ra những sản phẩm đẹptheo ý thích mà không bị gò bó
Khi trẻ làm được những sản phẩm đẹp cô khuyến khích động viên trẻ,cho trẻ trưng bày sản phẩm của mình vào góc tạo hình, khi trẻ thấy được sảnphẩm của mình được trưng bày như vậy trẻ sẽ có mong muốn tạo ra sản phẩmđẹp hơn vào những lần hoạt động sau Như vây sẽ kích thích sự hứng thú, niềmđam mê của trẻ, trẻ có thể cẩm nhận được cái đẹp từ đó luôn cố gắng tạo ra sảnphẩm đẹp Giúp trẻ nắm vững các kỹ năng như: cắt, xé, dán, tô màu, phối hợpmàu sắc, pha màu đẹp, hài hoà Biết sử dụng tỉ lệ hợp lý giữa các đối tượng, biếtvận dụng luật xa gần, để tạo ra nhiều sản phẩm đẹp, sáng tạo Khi rèn luyện chotrẻ kỹ năng thực hành: trong quá trình cung cấp đối tượng tạo hình giáo viên chỉcho trẻ thấy những nét đặc trưng nổi bật, những cái đẹp lý thú gần gũi Từ đógiúp trẻ phối hợp các đường nét, các hình để vẽ và tô màu, xé dán các sự vậthiện tượng tạo tác phẩm cân đối, dễ nhìn
Ví dụ: Chủ đề " Tết mùa xuân", đề tài "Món quà mừng xuân", giáo viên
tạo tình huống Ông địa xuất hiện và trò chuyện cùng trẻ, để trẻ biết được mùaxuân đến có những hoạt động gì? ở nhà Ba, Mẹ chuẩn bị gì để đón tết?Từ đó trẻtưởng tượng ra được là mùa xuân có: Bánh tét, bánh chưng, làm thiệp, trang trímâm ngủ quả, trang trí lồng đèn, cấm hoa Từ các nguyên vật liệu cô chuẩn bịnhư: Trái cây, hoa tươi, lon bia, giấy màu, hột hạt, các loại quả trẻ sẽ tự taymình làm những món quà để cùng gia đính đón tết
Trang 10Hình ảnh: Trẻ tạo hình món quà mừng xuân
Hình ảnh: Sản phẩm của trẻ
Nếu như vẽ tranh đòi hỏi trẻ phải có kỹ năng trình bày bố cục tranh thì nặnyêu cầu trẻ phải có sự khéo léo của đôi bàn tay Vì vậy việc rèn luyện kỹ năngnặn trong tạo hình giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của các hình khối của sự vậtbằng cách sờ vào các mặt của hình Sau đó sử dụng ngón tay và lòng bàn tay đểlàm lõm, dàn mỏng, lăn tròn, dỗ dẹt, cuộn thành ống loa để tạo ra sản phẩm
Ví dụ: Chủ đề ngày 8/3 “ Tạo hình những bông hoa xinh tặng cô, tặng mẹ
ngày 8/3”, cô tạo tình huống ảo thuật xuất hiện bông hoa nhằm thu hút trẻ chú ýquan sát các bông hoa, cô đặt câu hỏi gợi mở giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹpcủa bông hoa: Con biết tên của bông hoa không, màu sắc như thế nào, cánh hoa
Trang 11ra sao? Hoa có mùi gì không nhỉ? Tất cả giúp trẻ tri giác, ghi nhớ và tái hiện lạitheo ý tưởng của mình về màu sắc và các kiểu dáng khác nhau của bông hoa, từ
đó hình thành ở trẻ tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, biết bảo vệ cái đẹp gần gũiquanh trẻ Từ đó, trẻ sẽ tạo nên những cây hoa, bông hoa rất có hồn, xinh xắnthu hút được nhiều người xem
Trong hoạt động tạo hình làm đồ dùng đồ chơi thì kĩ năng cắt, xé, dán, lắpráp từ các nguyên vật liệu mở không đơn thuần là việc rèn luyện kỹ năng chotrẻ mà còn giúp trẻ phát triển tố chất vận động khi đôi tay di chuyển khéo léo,
linh hoạt, từ đó những sản phẩm trẻ làm ra mang ý nghĩa sâu sắc hơn.
Ví dụ: Chủ đề động vật, " tạo hình các con vật sống dưới nước", trẻ biết
sử dụng các kỹ năng gấp và xé lượn, cắt, dán tạo thành những con cá từ vỏ sò,hột xoài, củ cải, cà chua, Với những hình dáng khác nhau: có chú mình tròn,
có chú mình vuông, chú mình dài, tất cả tạo nên bức tranh lung linh, sinh động
về những con vật sống dưới nước Sau đó, cô áp dụng dạy trẻ nhận thức các convật sống dưới nước, dạy trẻ học toán đếm số lượng trong phạm vi 9, ở lĩnh vực
âm nhạc thì sử dụng giới thiệu vào bài hát cần dạy, đối với hoạt động chơi ápdụng góc xây dựng xây mô hình VAC
Từ những kỹ năng cơ bản trẻ có thể cắt, xé, dán nhiều sản phẩm đa dạng,phong phú
Nếu như cắt, xé, dán đòi hỏi ở trẻ sự khéo léo thì kỹ năng xếp hình yêucầu sự tỉ mỉ và sáng tạo Trẻ biết dùng nguyên vật liệu có sẵn hoặc tự trẻ sưutầm để xếp thành những hình dạng, đối tượng khác nhau Khi sắp xếp các hình
tỷ lệ phải phù hợp, màu sắc hài hòa để tạo ra sản phẩm đa dạng, phong phú
Ví dụ: Trẻ xếp tàu thuỷ, xe lửa, xe tải chở hàng, máy bay trực thăng, một
số đồ dùng trong gia đình, xếp nhà cao tầng, xếp theo sự mô tả bằng lời, kểchuyện hoặc theo tranh
Trong quá trình rèn luyện kỹ năng tạo hình cho trẻ tôi nhận thấy một sốtrẻ tiếp thu còn chậm nên kỹ năng vẽ, nặn, xé dán, xếp hình còn yếu, chưa có sựsáng tạo, tôi thường xuyên gần gũi, động viên gợi ý, hướng dẫn tận tình để trẻhoàn thành ý tưởng và mong muốn từ đó trẻ tự tin hơn trong việc tạo ra sảnphẩm
Với mục đích phát triển thẩm mỹ thông qua việc rèn luyện kỹ năng làm
đồ dùng đồ chơi, giúp trẻ phát triển khả năng tri giác màu sắc, phát triển trítưởng tượng, sáng tạo, phát triển khả năng vận động, sự khéo léo, linh hoạt củacác ngón tay, bàn tay, kỹ thuật tạo hình khiến cho trẻ thích thú Khi hoàn thànhnhững tác phẩm, sản phẩm tạo hình trẻ tiếp thu được những tri thức mới khiếncho trẻ có khả năng lĩnh hội tích cực hơn những tri thức về màu sắc, hình dạng,đường nét, bố cục, tỷ lệ, không gian, nhằm tạo cho trẻ có nhiều biểu tượng đadạng, phong phú về thế giới xung quanh
3 Tạo môi trường đồ dùng, đồ chơi sáng tạo trong lớp
Cái nhìn ấn tượng đầu tiên khi trẻ bước vào lớp học đó chính là sự trangtrí lớp của cô Tạo môi trường đẹp trong lớp toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếptrang trí lớp học của trẻ Trẻ quan sát xung quanh xem lớp mình có khác ở nhà
Trang 12không? Có đẹp hơn ở nhà không? Chính môi trường lớp học sẽ tạo ấn tượngkhó phai trong trẻ ngay từ cái nhìn đầu tiên khi trẻ đến lớp học
Chính môi trường lớp học là chất xúc tác cần thiết để hình thành cảmxúc nghệ thuật cho trẻ Vì vậy tôi đã tìm hiểu yêu cầu của chủ đề, căn cứ vàocấu trúc phòng học của lớp Với môi trường trong lớp: Các mảng chính tronglớp như mảng chủ đề, các tiêu đề của các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôithường sưu tầm, thiết kế các hình ảnh ngộ nghỉnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bốcục hợp lí và có tên thật gần gũi với trẻ
Ví dụ: Trong lớp học với chủ đề: " Thế giới động vật", ở góc tạo hình tôithực hiện tạo hình một số con vật mẫu to, mịn, đẹp, có màu sắc: cá, cua, tôm,rùa, gà, thỏ, mèo, trâu, sóc, voi, hươu cao cổ bằng các nguyên vật liệu khácnhau, bày ở giá trưng bày sản phẩm hay treo tranh vẽ hoặc xé dán về các convật để cung cấp kiến thức cho trẻ, khi trẻ vào góc chơi hay giờ đón trả trẻ tôi thuhút gợi ý trẻ quan sát những sản phẩm đó và đặt câu hỏi: ( Đây là con gì? convật này sống ở đâu? cô nặn con vật này như thế nào?.), từ đó kích thích lòngham muốn say mê học tạo hình của trẻ Không những chủ đề trường mầm non
mà đến chủ đề “giao thông” tôi trang trí hình ảnh những chiếc thuyền làm bằnggiấy có dán hạt hướng dương có sơn màu, hạt cườm với màu sắc lấp thu hút ánhnhìn của trẻ, có núi nhấp nhô, có sóng biển lăn tăn bằng giấy màu xé dán, xa cóđàn cò đang bay lượn,…
Các góc hoạt động như : góc phân vai gia đình với tên gọi “bạn chọn vaigì” chuẩn bị một số đồ dùng có như: chén, ly, ca, cốc máy xay sinh tố cô làm từ
hủ, sữa chua, từ ly rau câu, tạp dề cho trẻ ….Hay góc xây dựng “ nhà kiến trúc
sư tương lai”: có những cây xanh làm từ dây ni lông, hoa làm từ muỗng, ốnghút, hàng rào làm từ que đè lưỡi…Từ các hình ảnh ngộ nghĩnh trên mảng tườnglàm giàu thêm biểu tượng màu sắc cho trẻ, từ đó thôi thúc trẻ tạo ra những sảnphẩm đẹp, sinh động cần sử dụng nhiều màu sắc kết hợp với nhau
Trang 13Hình ảnh : Góc phân vai
Để phát huy sự sáng tạo kích thích trẻ suy nghĩ Tôi cùng trẻ sưu tầmnguyên vật liệu cho góc nghệ thuật Từ đó kích thích lòng ham muốn thích tham
gia tạo sản phẩm nghệ thuật để có sản phẩm trang trí lớp học của mình.
Ví dụ: chủ đề “ gia đình” ở góc nghệ thuật tạo hình những người thântrong gia đình cho trẻ sưu tầm muỗng, lưới bao trái cây, keo, bút lông Sau đó,
cô hướng dẫn để trẻ tạo hình những người những người thân trong gia đình
Để gây hứng thú cho trẻ trong góc tạo hình thì tuỳ theo từng chủ đề tiếnhành mà tôi có thể chuẩn bị, các nguyên vật liệu phù hợp và phong phú đa dạng
và phù hợp chủ đề Các nguyên vật liệu thì giáo viên luôn để ở trạng thái mởgiúp trẻ dễ thấy, dễ lấy dễ sử dụng khi vào hoạt động
Ví dụ: Giấy màu, tranh ảnh cũ, báo tạp chí cũ, sáp màu, màu nước, đấtnặn, vải vụn, len sợi, rơm rạ, lá cây, vỏ hạt dưa, vỏ trứng, vỏ sò, ốc, hộp sữa,hộp giấy,…Từ đó, cô hướng dẫn trẻ tạo ra một số đồ chơi mà trẻ thích
Ở góc nghệ thuật tạo hình tôi có dành riêng cho trẻ một khoảng khônggian để trẻ trưng bày sản phẩm của mình Cô sẽ chọn những đồ dùng đồ chơiđẹp trưng bài Trẻ có thể tự so sánh đồ chơi của bạn đẹp hơn đồ chơi của mình,
tự đặt ra câu hỏi vì sao? Tại sao? Và phải làm sao? Để sản phẩm lần sau tốt hơn,sáng tạo hơn Nếu đồ chơi của trẻ chưa đẹp chưa được trưng bày thì trẻ phải cốlên lần sau phải làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặc làm đẹp hơn để có sản phẩmtrưng bày như bạn mình Từ kết quả đó sẽ kích thích lòng ham muốn say mêsáng tạo của trẻ
Ngoài ra, cô chỉ cho trẻ thấy được vẻ đẹp của các phòng được trang trí rấtđẹp bởi các mảng tranh dán trên tường hay là những vật dụng trang trí Đâycũng là một trong những biện pháp quan trọng bởi vì xuất phát từ đặc điểm tâmsinh lý của trẻ là trực quan sinh động thì thu hút và hấp dẫn trẻ, thúc đẩy trẻhoạt động tích cực tốt hơn, để đạt được điều đó tôi cho trẻ xem nhiều tranh,
Trang 14nhiều tác phẩm tạo hình có giá trị như tranh vẽ, hay xem băng đĩa có các cảnhquan đẹp rõ nét hoặc quan sát đối tượng một cách trực tiếp Đồng thời hướngdẫn để trẻ cảm nhận được cái đẹp đơn giản, gần gũi nhưng tác động lớn vào thịgiác của trẻ.
Hình ảnh: Góc chữ cái của bé
Tóm lại việc tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quantrọng góp phần kích thích trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ Trẻ biết phối hợpcác nguyên vật liệu khác nhau khi thực hiện Trẻ có khả năng sáng tạo từ vậtmẫu của cô, trẻ nhận thức chủ đề tốt hơn
4 Dạy trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi trong tổ chức các hoạt động
Để giúp trẻ mầm non phát huy được tính tích cực sáng tạo nên đan xengiữa các nội dung hoạt động giáo dục trong một hệ thống tác động sư phạmthống nhất hài hòa Bởi hoạt động tạo hình được xem như là môi trường lýtưởng tạo điều kiện thuận lợi cho sự lồng ghép nhiều hoạt động.Với hoạt độnglàm đồ dùng đồ chơi trong hoạt động học là hình thức học đóng vai trò chủchốt, ở đó trẻ có thể tìm hiểu cuộc sống xung quanh, trẻ tiếp thu các tri thức, kỹnăng kỹ xảo theo một chương trình có tính hệ thống
* Hoạt động có chủ đích
a) Trong lĩnh vực phát triển nhận thức, bao gồm các hoạt động khám phákhoa học, khám phá môi trường xung quanh, làm quen với toán nhất là tronghoạt động làm quen với toán Cô có thể tạo tình huống gợi ý cho trẻ thực hiệnlàm một số đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu khác nhau sau đó các cháunhận biết và đếm số lượng trên đồ dùng tự trẻ làm Các cháu sẽ học được vàbiết cách đếm số lượng so sánh thêm bớt tạo số lượng bằng nhau, nhiều hơn, íthơn về số lượng, đồng thời giúp trẻ khắc sâu hơn khi học hứng thú với các đồchơi của mình, biết giữ gìn chúng cẩn thận