Bài 7 gdđp lớp 10 bắc ninh

Gợi ý một số câu hỏi cho HS Hoạt động nhóm, cá nhân…Hãy tìm một bài hát thể hiện tình nghĩa thủy chung của người Quan họ?. Sự bình xã hội được thể hiện như thế nào trong lời ca của dân

Trang 1

BÀI 7 ĐẶC ĐIỂM LỜI CA TRONG DÂN CA QUAN HỌ BẮC NINH

Trang 2

Nhất ngon là mía lan điền Dâu ngoan ngồi đấy rể hiền ngồi đâu?

Đôi tay nâng lấy đồng tiền

Bẻ ba bẻ bốn thề nguyền lấy nhau

Những câu thơ trên có trong làn điệu dân ca Quan họ nào? Em có nhận

xét gì về nội dung của đoạn thơ?

Trang 3

Nhất ngon là mía lan điền Dâu ngoan ngồi đấy rể hiền ngồi đâu?

Đôi tay nâng lấy đồng tiền

Bẻ ba bẻ bốn thề nguyền lấy nhau

dạ đối với bạn tình

Trang 4

Gợi ý một số câu hỏi cho HS (Hoạt động nhóm, cá nhân…)

Hãy tìm một bài hát thể hiện tình nghĩa thủy chung của người Quan

họ?

Sự bình xã hội được thể hiện như thế nào trong lời

ca của dân ca Quan họ?

ca của dân

ca Quan họ?

Trang 5

Hướng dẫn trả lời câu hỏi

Các biến thể của lục bát

Trang 6

Thể thơ lục bát trong dân ca Quan họ

Lẻ loi chim nhạn sầu oanh

Để em thơ thẩn năm canh đợi chờThương ai biết đến bao giờBao giờ họp mặt, bao giờ sánh đôi

Bài Tương phùng tương ngộ

Tay tiên chuốc chén rượu đào

Đổ đi thời tiếc uống vào thời sayTay nâng đĩa muối đĩa gừngGừng cay muối mặn xin đừng quên nhau

Bài Tay tiên chuốc chén rượu đào

Vào chùa mượn đĩa bày trầu Tôi đàn người lý nâng trầu người xơi

Bài Vào chùa

Đêm qua ngồi tựa mạn thuyềnTrăng in mặt nước, càng nhìn càng xinh

Bài Ngồi tựa mạn thuyền

Trang 7

Sai khác

về vần hoặc tổ hợp của 2,3 loại trên

Các biến thể của thơ lục bát

Trang 8

Một số làn điệu dân ca Quan họ sử dụng biến thể lục bát

Mấy khi khách đến chơi nhàĐốt than quạt nước pha trà mời người xơi

Trà này quý vậy người ơiMỗi người mỗi chén cho em vui lòng

Trang 9

Một số làn điệu dân ca Quan họ sử dụng biến thể lục bát

Trang 10

Thể thơ lục bát và các biến thể của lục bát rất lý tưởng trong việc truyền tải cảm xúc của người sáng tạo Quan họ một cách đa dạng và phong phú Tính nhạc của câu thơ cũng được thể hiện rõ nét với những nhịp điệu khác nhau Vần thơ khi đọc lúc lên cao, xuống thấp, lúc khắc khoải nghẹn ngào, lúc thiết tha tình cảm.

Trang 11

Thể thơ song thất lục bát trong dân ca Quan họ

Ít xuất hiện trong dân

ca Quan họ

Trang 12

Việc lời ca được sáng tác theo các thể thơ dân tộc khiến cho Quan họ trở nên quen thuộc, sâu lắng dễ cảm nhận từ phía người nghe.

Trang 13

người.

Lời ca Quan họ không chỉ thể hiện tình bạn, tình yêu quê hương đất nước, sự khát vọng tự do, ý niệm tâm linh mà còn là ước vọng, khát khao cháy bỏng của con người yêu và được

yêu, mong muốn có cuộc sống đôi lứa hạnh phúc

- Nỗi nhớ da diết: Ngồi tựa song đào

- Sự thủy chung: Cái hời cái ả (Nhất ngon là mía lan điền),

Còn duyên, Con ếch…

2 Hãy tìm một bài hát thể hiện tình nghĩa thủy chung của người Quan họ?

Nghĩa tình

Tình yêu

VD

Trang 14

3 Sự bình xã hội được thể hiện như thế nào trong lời ca của dân ca Quan họ?

Quan họ chơi với nhau xuất phát từ việc đã kết bạn với nhau Khi đã kết bạn rồi thì ngang nhau, không bọn Quan

họ nào là anh (chị), không bọn Quan họ nào là em Tính bình đẳng của Quan họ cũng là sự kế thừa và phát huy từ lễ nghĩa truyền thống con người Kinh Bắc Lễ nghĩa ấy khởi thủy từ tục kết chạ giữa các làng xã vì khi đã kết chạ rồi thì đôi làng ngang nhau, không làng nào là “dân anh”, không làng nào là “dân em” Người Quan họ luôn tự xưng mình là “em” hoặc “chúng em” và gọi bên kia là “anh” (chị)

Trúc xinh trúc mọc bờ ao Anh hai xinh đứng nơi nào cũng xinh.

(Trích Cây trúc xinh) Thậm chí, những người ít tuổi nhất và tài chơi Quan họ còn hạn chế vẫn được gọi là chị:

Chị Năm, chị Sáu ơi! Bởi vì đâu Anh em chúng em phải lên thác xuống ghềnh.

(Trích Ổng giăng bên đông)

Nhờ có sự tiếp thu những tinh hoa văn hoá Việt Nam và sự sáng tạo nghệ thuật, lời ca trong dân ca Quan họ không chỉ mang âm hưởng trữ tình mà còn mang tính chuẩn mực về lối ứng xử giữa người với người trong đời sống

xã hội

Trang 15

Tính tập thể được thể hiện như thế nào trong lời ca

của dân ca Quan họ?

Câu 4

Thông thường người chơi Quan họ sẽ tham gia vào một nhóm gắn bó mật thiết với nhau được gọi là “bọn Quan họ” Xưa kia, chỉ những bọn Quan họ đã kết bạn mới chơi Quan họ với nhau

và gắn bó trong đời sống thường nhật, coi nhau như anh em họ hàng.

Hát Quan họ xưa phổ biến là hát đôi, đôi nam ca với đôi nữ, có trường hợp ca cả bọn Do đó, lời ca thường dùng đại từ số nhiều để gọi nhau:

Ba bốn chúng em rủ nhau đi cấy xứ đương Chẻ nứa đan dần, nói thiệt người gần nói dối người xa.

(Trích Rủ nhau đi cấy xứ đương)

Trang 16

Người Quan họ đến với nhau không chỉ có ca hát

mà là cả một lối chơi văn hoá Dù đi nơi khác, người Bắc Ninh vẫn hát, vẫn chơi Quan họ, chính đây là khác biệt của dân ca Quan họ Bắc Ninh với các thể loại khác trong nghệ thuật trình diễn mà UNESCO đánh giá cao khi vinh danh

Trang 17

Trình bày những đặc điểm cơ bản trong lời ca của dân ca Quan họ Bắc Ninh Với mỗi đặc điểm, hãy kể tên 3 bài hát Quan họ thể hiện rõ điều đó.

Trang 18

Thể hiện sự bình đẳng xã hội

Cái hời cái ả

Rủ nhau đi cấy xứ đương (Đi cấy) Mời trầu

Vào Chùa

Ông giăng bên đông

Cây Trúc xinh

Khách đến chơi nhà Tay tiên chuốc chén rượu đào

Trang 19

Sưu tầm các bài viết từ mọi nguồn

và trên các trang mạng

… phân tích đặc điểm lời

ca trong dân

ca Quan họ Bắc Ninh.

Trang 20

IV Hỏi đáp (Chia sẻ - giao lưu HS, Nghệ nhân hát một số làn điệu Quan họ)

Trang 21

Xin trân trọng cảm

ơn quý thầy cô!!!

Tiêu đề	Đặc điểm lời ca trong dân ca Quan Họ Bắc Ninh
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông Bắc Ninh
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Bắc Ninh

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	8,53 MB