CHỦ ĐỀ 1 LỊCH SỬ, TRUYỀN THỐNG VÀ VĂN HÓA Lịch sử hình thành và phát triển của địa phương (4 tiết) BÀI 1 BẮC NINH TỪ THỜI NGUYÊN THUỶ ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X (Tiết 1 – 4) A MỤC TIÊU BÀI HỌC I Kiến thức Khái[.]
Trang 1CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ, TRUYỀN THỐNG VÀ VĂN HÓA
Lịch sử hình thành và phát triển của địa phương
(4 tiết) BÀI 1 BẮC NINH TỪ THỜI NGUYÊN THUỶ ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X
(Tiết 1 – 4)
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I-Kiến thức:
- Khái quát được sự hình thành và phát triển của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
- Nêu được những nét chính về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, các cuộc đấu tranh giữ nước, giành độc lập của nhân dân Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
II-Năng lực:
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III-Phẩm chất:
- Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên
- Giáo án theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Bài trình chiếu trên PowerPoint, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
II Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
a Mục tiêu: Giúp học sinh nhận biết được các nội dung cơ bản bước đầu của bài
học cần đạt được, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b Nội dung: HS xem tranh ảnh để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên.
c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức thực hiện:
Giáo viên đặt câu hỏi: Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về lịch sử tỉnh Bắc Ninh
Học sinh chia sẻ vốn hiểu biết của mình
Giáo viên: Những hiện vật được tìm thấy qua các đợt khảo cổ đã chứng minh Bắc Ninh là một trong những vùng đất mà người nguyên thuỷ cư trú từ sớm bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về tình hình tỉnh Bắc Ninh từ thời nguyên thuỷ đến thế kỉ X
Trang 2II Hình thành kiến thức
*Hoạt động 1
Mục 1 Bắc Ninh thời nguyên thuỷ-Mục a: Những dấu tích của người nguyên thuỷ
a Mục tiêu:
- Giới thiệu,trình bày vị trí địa lý thấy được những dấu tích của người nguyên thuỷ trên đất Bắc Ninh
b Nội dung:
- GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin hình ảnh để nêu ra những điểm nổi bật về vị trí địa lí, và các dấu tích của người nguyên thuỷ ở Bắc Ninh
c Sản phẩm:
- Câu trả lời của các nhóm
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Em hãy nêu những thuận lợi của
Bắc Ninh đối với việc cư trú của
người Việt cổ
HS: đưa ra câu trả lời
Gv: chiếu tư liệu y/c 4 nhóm học sinh
lập bảng thống kê các di tích khảo cổ
ở Bắc Ninh
a-Những dấu tích của người nguyên thuỷ
-Bắc Ninh là tỉnh thuộc đồng bằng
sông Hồng, nằm giữa lưu vực sông Hồng và
sông Thái Bình Nơi đây đất đai màu
mỡ, giàu nguồn nước, thuận lợi cho con người
cư trú, canh tác
-các di chỉ khảo cổ
Trang 3*Hoạt động 2
Mục 1 Bắc Ninh thời nguyên thuỷ-Mục b: Đời sống vật chất, tinh thần
a Mục tiêu:
- Giúp Hs nắm được những nét chính về đời sống vật chất và tinh thần của người Việt cổ ở Bắc Ninh
b Nội dung:
- GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin hình ảnh để nêu ra những điểm nổi bật về đời sống vật chất, tinh thần của người nguyên thuỷ ở Bắc Ninh
c Sản phẩm: - Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: nêu câu hỏi thảo luận
-Nhóm 1-2:Em hãy nêu những nét
chính về đời sống vật chất của người
nguyên thuỷ ở Bắc Ninh(nơi cư trú,
nền kinh tế chính)
-Nhóm 3-4: Nêu những nét điển hình
về đời sống tinh thần của người Việt
cổ ở Bắc Ninh
b Đời sống vật chất, tinh thần
- Đời sống vật chất:
+cư trú bên lưu vực các con sông +kinh tế nông nghiệp kết hợp các nghề thủ công
-Đời sống tinh thần:
+sử dụng đồ trang sức +tín ngưỡng thờ các lực lượng tự nhiên, phồn thực
+có tục chôn người chết kềm theo công cụ ở gần nơi cư trú
Trang 4III Luyện tập.
a.Mục tiêu:
- Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở
hoạt động hình thành kiến thức
b Tổ chức thực hiện: GV giao nhiệm vụ cho HS trả lời bài tập 1-2
1 Kể tên những địa danh có dấu tích của người nguyên thuỷ trên vùng đất Bắc Ninh
2 Hãy nêu những nét chính trong đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thuỷ trên vùng đất Bắc Ninh
c Sản phẩm: - Hoàn thành bài tập;
IV Vận dụng
a.Mục tiêu: -Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những
vấn đề mới trong học tập
b Tổ chức
- Gv hướng dẫn hs sưu tầm các tư liệu hình ảnh, bài viết về dấu tích của người nguyên thuỷ ở Bắc Ninh
c Sản phẩm: - Bài tập nhóm
Trang 5BÀI 1 BẮC NINH TỪ THỜI NGUYÊN THUỶ ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X
TIẾT 2
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I-Kiến thức:
- Khái quát được sự hình thành và phát triển của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
- Nêu được những nét chính về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, các cuộc đấu tranh giữ nước, giành độc lập của nhân dân Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
II-Năng lực:
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III-Phẩm chất:
- Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên
- Giáo án theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Bài trình chiếu trên PowerPoint, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
II Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
a Mục tiêu: hệ thống lại các kiến thức chính của tiết 1
b Nội dung: HS nhắc lại những kiến thức chính
c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức thực hiện:
Giáo viên đặt câu hỏi:
-Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về những địa điểm có dấu tích của người nguyên thuỷ ở Bắc Ninh
Trang 6II Hình thành kiến thức
*Hoạt động 1: 2 Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc
Mục a Sơ lược về vùng đất Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc
a Mục tiêu:
- Giới thiệu,trình bày tên gọi của Bắc Ninh thời Văn Lang-Âu Lạc
b Nội dung:
- GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin hình ảnh để nêu ra những thay đổi, tên gọi của các bộ lạc, tên vùng đất ứng với địa danh hiện tại
c Sản phẩm:
- Câu trả lời của các nhóm
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Dựa vào tư liệu được cung cấp
em hãy nêu tên các bộ lạc và nơi cư
trú của họ ứng với các địa danh hiện
tại của Bắc Ninh?
HS-Trả lời
2 Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc
a Sơ lược về vùng đất Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc
- Nơi cư trú của nhiều bộ lạc: vùng
Phù Đổng (Tiên Du) là đất của bộ lạc Tây Vu (bộ lạc Rùa), vùng Châu Sơn hay Vũ Ninh Sơn (Quế Võ) là lãnh thổ của bộ lạc Long Biên (bộ lạc Rồng),vùng Nam sông Đuống (đôi bờ sông Dâu)là lãnh thổ của bộ lạc Dâu -Thời Âu Lạc, vùng đất Bắc Ninh lúc
đó thuộc hai huyện Long Biên và Luy Lâu (quận Giao Chỉ)
*Hoạt động 2: b Những nét chính về kinh tế, văn hoá, tư tưởng
a Mục tiêu:
- Giúp Hs nắm được những nét chính về kinh tế, văn hoá, tư tưởng của người Việt
cổ ở Bắc Ninh
b Nội dung:
Trang 7- GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin hình ảnh để nêu ra những điểm nổi bật về đời sống kinh tế, văn hoá, tư tưởng của người nguyên thuỷ
ở Bắc Ninh
c Sản phẩm: - Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: nêu câu hỏi thảo luận
-Nhóm 1-2:Em hãy nêu những nét
chính về kinh tế của người Việt cổ
thời Văn Lang-Âu Lạc
-Nhóm 3-4: Nêu những nét điển hình
về văn hoá,tư tưởng của người Việt cổ
thời Văn Lang-Âu Llạc
b Những nét chính về kinh tế, văn hoá, tư tưởng
- Đời sống kinh tế:
+ sống chủ yếu bằng canh tác nông nghiệp kết hợp làm nghề thủ công + việc buôn bán trao đổi giữa nước ta với các nước trong khu vực đã diễn ra khá sôi động ở vùng Bắc Ninh xưa
- Về văn hoá, tư tưởng:
+Ý thức về cội nguồn, mối quan hệ gia đình, họ hàng làngnước của cư dân Bắc Ninh được hình thành từ rất sớm và ngày càng được củng cố
+Thời Âu Lạc, Bắc Ninh vừa là chiến trường vừa là phòng tuyến vững chắc bảo
vệ Kinh đô Cổ Loa
III Luyện tập.
a.Mục tiêu:
- Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở
hoạt động hình thành kiến thức
b Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: GV yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập 1-2-tổ chức cho HS làm việc cá nhân
Trang 81 Căn cứ nào khẳng định vùng đất Bắc Ninh đóng vai trò quan trọng đối với sự ra đời của Nhà nước Văn Lang?
2 Theo em, việc tìm thấy nhiều hiện vật bằng đồng ở Bắc Ninh phản ánh điều gì?
- Bước 2: HS đọc yêu cầu của bài tập, suy nghĩ thực hiện nhiệm vụ
- Bước 3: HS trả lời, các HS khác nhận xét hoặc đưa ra các phương án trả lời khác
- Bước 4: GV nhận xét bài làm của HS và chính xác hoá các phương án trả lời
IV Vận dụng
a.Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập
b Tổ chức
- Gv hướng dẫn hs sưu tầm các tư liệu hình ảnh, bài viết về trống đồng và cách thức chế tạo
c Sản phẩm: - Bài tập nhóm
Trang 9BÀI 1 BẮC NINH TỪ THỜI NGUYÊN THUỶ ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X
TIẾT 3
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I-Kiến thức:
- Khái quát được sự hình thành và phát triển của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
- Nêu được những nét chính về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, các cuộc đấu tranh giữ nước, giành độc lập của nhân dân Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
II-Năng lực:
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III-Phẩm chất:
- Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên
- Giáo án theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Bài trình chiếu trên PowerPoint, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
II Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
a Mục tiêu: hệ thống lại các kiến thức chính của tiết 2
b Nội dung: HS nhắc lại những kiến thức chính
c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức thực hiện:
Giáo viên đặt câu hỏi:
-Nêu điểm đặc sắc của cách chế tạo trống đồng qua mảnh khuôn được tìm thấy ở Bắc Ninh
Trang 10II Hình thành kiến thức
*Hoạt động 1: 3 Bắc Ninh thời Bắc thuộc
Mục a Tên gọi
a Mục tiêu:
- Giới thiệu,trình bày được tên gọi của Bắc Ninh thời Bắc thuộc
b Nội dung:
- GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin hình ảnh để nêu ra những thay đổi, tên gọi của Bắc Ninh ứng với địa danh hiện tại
c Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Dựa vào tư liệu được cung cấp
em hãy nêu sự thay đổi goi của Bắc
Ninh trong thời Bắc thuộc?
HS-Trả lời
3 Bắc Ninh thời Bắc thuộc
a Tên gọi
- Thời nhà Hán cai trị nước ta đã chia
quận Giao Chỉ thành 10 huyện Vùng đất
Bắc Ninh lúc đó nằm trên 4huyện: Luy Lâu (vùng ThuậnThành), Long Biên (vùng YênPhong, Quế Võ - Bắc Ninh và
Hiệp Hoà - Bắc Giang hiện nay), Tây
Vu (vùng Tiên Du,Từ Sơn), An Định (vùng Gia Bình, Lương Tài)
- Từ thời Tam Quốc, Lục Triều (thế kỉ III - VI), xuất hiện các huyện Vũ Ninh (tách
từ huyện Long Biên) là vùng đất Quế
Võ ngày nay, huyện Nam Định là
Bình, Lương Tài ngày nay…
Trang 11-Sau đó, nhà Đường gộp các huyện nhỏ lại thành huyện lớn, trong đó huyện Long Biên lúc bấy giờ bao gồm phần lớn đất đai của hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang ngày nay
*Hoạt động 2: b Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc
và những chuyển biến của Bắc Ninh
a Mục tiêu:
- Giúp Hs nắm được những nét chính về chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và những chuyển biến của Bắc Ninh
b Nội dung:
- GV yêu cầu HS quan sát tư liệu khai thác thông tin để nêu ra những điểm nổi bật
về chính sách cai trị; kinh tế, văn hoá
c Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Trong thời kì đất nước ta bị các
triều đại phong kiến phương Bắc đô
hộ hơn 1 000 năm (từ năm 179 TCN
đến năm 905) trung tâm cai trị của
chính quyền đô hộ phương Bắc đều
đặt ở vùng đất Bắc Ninh, đó là Luy
Lâu và Long Biên Nhân dân Bắc
Ninh phải chịu những chính sách hà
khắc của chính quyền đô hộ Mâu
thuẫn giữa nhân dân và chính quyền
cai trị trở nên gay gắt
Nêu câu hỏi thảo luận
-Nhóm 1-2:Em hãy nêu những nét đổi
b Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và những chuyển biến của Bắc Ninh
-Kinh tế: trong thời Bắc thuộc, Bắc Ninh đã cơ bản không phải vùng thuần nông, mà có sự kết hợp chặt chẽ giữa làm ruộng với sản xuất các mặt hàng thủ công và buôn bán
-Văn hoá:
+là nơi đầu tiên trong cả nước tiếp xúc với Nho giáo và chữ Hán, làm cho nền học vấn Nho học của Bắc Ninh thời kì này phát triển hơn các
Trang 12thay về kinh tế?
-Nhóm 3-4: Nêu những chuyển biến
về văn hoá?
địa phương khác +là quê hương của Phật giáo ở nước
ta Các nhà sư Ấn Độ đã theo chân các thương nhân đến Luy Lâu truyền
bá đạo Phật, đãhình thành những trung tâm như Luy Lâu, Kiến Sơ, Cổ Pháp,… và từ đây lan toả Phật giáo đến những địa phương khác
III Luyện tập.
a.Mục tiêu:
- Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở
hoạt động hình thành kiến thức
b Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: GV yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập 1-2-tổ chức cho HS làm việc cá nhân
1.Tên gọi vùng đất Bắc Ninh thay đổi như thế nào trong thời Bắc thuộc ?
2 Theo em, việc chính quyền đô hộ dặt trung tâm cai trị ở Bắc Ninh đem lại những tác động gì về văn hoá ?
- Bước 2: HS đọc yêu cầu của bài tập, suy nghĩ thực hiện nhiệm vụ
- Bước 3: HS trả lời, các HS khác nhận xét hoặc đưa ra các phương án trả lời khác
- Bước 4: GV nhận xét bài làm của HS và chính xác hoá các phương án trả lời
IV Vận dụng
a.Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập
b Tổ chức
- Gv hướng dẫn hs sưu tầm các tư liệu hình ảnh, bài viết về chùa Dâu một trung tâm Phật giáo khi xưa
c Sản phẩm: - Bài tập nhóm
Trang 13
BÀI 1 BÀI 1 BẮC NINH TỪ THỜI NGUYÊN THUỶ ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X
TIẾT 4
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I-Kiến thức:
- Khái quát được sự hình thành và phát triển của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
- Nêu được những nét chính về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, các cuộc đấu tranh giữ nước, giành độc lập của nhân dân Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử (từ thời nguyên thuỷ đến đầu thế kỉ X)
II-Năng lực:
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III-Phẩm chất:
- Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên
- Giáo án theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Bài trình chiếu trên PowerPoint, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
II Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
a Mục tiêu: hệ thống lại các kiến thức chính của tiết 3
b Nội dung: HS nhắc lại những kiến thức chính
c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức thực hiện: