CHỦ ĐỀ 2 ĐỊA LÍ, KINH TẾ, HƯỚNG NGHIỆP BÀI 9 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, PHẠM VI LÃNH THỔ TỈNH BẮC NINH A MỤC TIÊU BÀI HỌC I Kiến thức Trình bày được đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ tỉnh Bắc Ninh Xác đị[.]
Trang 1CHỦ ĐỀ 2: ĐỊA LÍ, KINH TẾ, HƯỚNG NGHIỆP
BÀI 9: VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, PHẠM VI LÃNH THỔ TỈNH BẮC NINH
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I Kiến thức:
- Trình bày được đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ tỉnh Bắc Ninh
- Xác định được trên bản đồ vị trí, ranh giới của tỉnh; các đơn vị hành chính thuộc tỉnh (huyện, thành phố)
II Năng lực
- Biết khai thác bản đồ và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn của GV
- Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu đề phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III Phẩm chất
- Chăm chỉ: Giáo dục ý thức chăm chỉ học tập
- Tự hào về quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên:
- Bài giảng Word và Powerpoint, tài liệu
- Lược đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh
II Học sinh: Đọc trước tài liệu, sưu tầm tài liệu về vị trí, giới hạn lãnh thổ, địa
giới hành chính Tỉnh Bắc Ninh
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
1 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra bài cũ
2 Mở đầu
GV cho Hs quan sát Hình 9.1 Lược đồ hành chính vùng Đồng bằng sông Hồng trong SGK
- Kể tên các tỉnh, thành phố thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng
- Xác định vị trí, ranh giới của tỉnh Bắc Ninh
HS kể tên và xác đinh vị trí theo ý hiểu của mình GV nhận xét và dẫn dắt vào bài:
II Hình thành kiến thức
Trang 2Hoạt động 1: 1 Vị trí địa lý
a Mục tiêu: HS xác định được vị trí, vị trí tiếp giáp các tỉnh của tỉnh Bắc Ninh.
b Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt
Bước 1: GV cho Hs quan sát Hình 9.2
Lược đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh
trong SGK
Gv cho Hs hoạt động theo nhóm: 4
nhóm hoàn thành phiếu học tập
Quan sát hình 9.2, xác định các điểm
cực; các tỉnh, thành phố tiếp giáp để
hoàn thành vào trong vở theo bảng gợi
ý sau:
Các
điểm
cực
Bắc 21°16’ B tại
huyện Yên Phong
Nam 20°58´Đ tại
huyện Lương Tài Đông 106°19´Đ tại
huyện Lương Tài
tại huyện Yên Phong Tiếp Phía Bắc Tỉnh Bắc
1 Vị trí địa lý
- Bắc Ninh là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 30 km và cách Vịnh Bắc Bộ chưa đầy 100 km
* Ý nghĩa : Tạo thuận lợi cho lưu
thông hàng hoá và đi lại của người dân, đặc biệt trong việc kết nối với Thủ
đô Hà Nội
Trang 3giáp Giang
Phía Đông
và Đông
Nam
Tỉnh Hải Dương
Phía Nam Tỉnh Hưng
Yên Phía Tây TP Hà Nội
Bước 2: HS hoạt động theo hướng dẫn
của GV
Bước 3: HS lên trình bày kết quả thảo
luận của nhóm
Bước 4: GV nhận xét hoạt động của
các nhóm, chuẩn kiến thức cho HS
Hoạt động 2: 2 Phạm vi lãnh thổ
a Mục tiêu: HS xác định phạm vi lãnh thổ, kể tên được các huyện, thị của tỉnh
Bắc Ninh
b Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt
Bước 1: GV cho Hs quan sát Hình 9.2
Lược đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh
trong SGK
Dựa vào hình 9.2, hãy:
- Kể tên các huyện, thành phố của tỉnh
Bắc Ninh
- Chỉ trên lược đồ vị trí và kể tên các
thị trấn là trung tâm của các huyện
- Xác định ranh giới của huyện hoặc
thành phố nơi em sinh sống
2 Phạm vi lãnh thổ
Bắc Ninh có diện tích gần 823 km2 và
là tỉnh nhỏ nhất trong 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam Tỉnh có 8 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm: 2 thành phố (TP Bắc Ninh, Từ Sơn), 6 huyện (Tiên Du, Yên Phong, Quế Võ, Thuận Thành, Lương Tài, Gia Bình)
Trang 4GV yêu cầu HS Dựa vào bảng số liệu
trang 52 SGK, hãy sắp xếp các đơn vị
hành chính của tỉnh Bắc Ninh theo thứ
tự diện tích từ lớn đến nhỏ
Bước 2: HS hoạt động và trình bày kết
quả theo hướng dẫn của GV
Bước 3: GV nhận xét hoạt động của
HS, chuẩn kiến thức cho HS
III Luyện tập - Vận dụng
1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã
được lĩnh hội
2 Tổ chức thực hiện:
Gv cho HS trả lời câu hỏi cuối bài trong SGK
1 Trả lời nhanh (Đúng/sai) đối với các thông tin sau:
Tỉnh Bắc Ninh có diện tích nhỏ nhất cả nước
Tỉnh Bắc Ninh ở vị trí phía nam của Thủ đô Hà Nội
Tỉnh Bắc Ninh giáp biển
Có 6 huyện của tỉnh Bắc Ninh giáp với Thủ đô Hà Nội
Thành phố Bắc Ninh là trung tâm hành chính của tỉnh Bắc
Ninh
2 Dựa vào hình 9.2, tính khoảng cách theo đường chim bay giữa thành phố Bắc Ninh với thành phố Từ Sơn và các thị trấn: Chờ, Lim, Phố Mới, Hồ, Gia Bình, Thứa
Trang 5Dựa vào hình 9.2, mô tả tuyến đường đi từ thành phố Bắc Ninh đến Thủ đô Hà Nội theo tuyến đường bộ ngắn nhất
IV Hướng dẫn giao nhiệm vụ về nhà:
- Đọc trước nội dung Bài 10: Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tỉnh
Bắc Ninh
Trang 6BÀI 10: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN TỈNH
BẮC NINH
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I Kiến thức:
- Trình bày được những đặc điểm nổi bật về điều kiện tự nhiên về địa hình và tài nguyên thiên nhiên của Bắc Ninh
- Kể được tên và xác định được trên bản đồ các dạng địa hình; các loại khoáng sản của tỉnh Bắc Ninh
- Nêu được những ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên đối với kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh
II Năng lực
- Biết khai thác bản đồ và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn của GV
- Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu đề phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III Phẩm chất
- Chăm chỉ: Giáo dục ý thức chăm chỉ học tập
- Tự hào về quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên:
- Bài giảng Word và Powerpoint, tài liệu
- Lược đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh
II Học sinh:
Đọc trước tài liệu, sưu tầm tài liệu về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên Tỉnh Bắc Ninh
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày hiểu biết của em về vị trí địa lý và giới hạn lãnh thổ tỉn Bắc Ninh
2 Mở đầu
Chia sẻ với các bạn trong lớp những điều em biết về đặc điểm tự nhiên tỉnh Bắc Ninh theo một trong những gợi ý dưới đây
Trang 7- Thời điểm hiện tại đang là mùa gì? Thời tiết như thế nào?
- Hãy giới thiệu về con sông gần nơi em đang sinh sống
HS trả lời theo ý hiểu của mình GV nhận xet và dẫn dắt vào bài
II Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: 1 Địa hình, khí hậu
a Mục tiêu: HS xác định được địa hình chính của tỉnh Bắc Ninh.
b Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt
Bước 1.GV cho HS quan sát hình 10.2,
1?Xác định vị trí các điểm cao: Bàn
Cờ, Bu, Phật Tích, Thiên Thai
2.? Cho biết đặc điểm địa hình có ảnh
hưởng như thế nào đến các hoạt động
sản xuất nông nghiệp, giao thông vận
tải và cư trú của người dân trên địa bàn
tỉnh Bắc Ninh
1 Địa hình, khí hậu
a Địa hình
- Nằm trong vùng đồng bằng châu thổ nên có địa hình khá bằng phẳng với độ cao trung bình chưa đến 10 m so với mực nước biển
- Địa hình đồng bằng chiếm phần lớn diện tích toàn tỉnh Địa hình trung du chiếm tỉ lệ rất nhỏ (chưa đến 2% diện tích toàn tỉnh)
* Ý nghĩa: thuận lợi cho nhân dân cư
trú, phát triển nông nghiệp với đa dạng cây trồng và thuận tiện cho việc đi lại của nhân dân
b Khí hậu: Có đặc điểm khí hậu nhiệt
đới ẩm gió mùa và khá ổn định, đồng
Trang 8Quan sát hình 10.3, SGK trang 56 hãy
xác định:
- Tháng nào có nhiệt độ cao nhất?
Khoảng bao nhiêu °C?
- Tháng nào có nhiệt độ thấp nhất?
Khoảng bao nhiêu °C?
- Chênh lệch nhiệt độ giữa tháng cao
nhất và tháng thấp nhất là bao nhiêu
°C?
- Các tháng thuộc mùa mưa (có lượng
mưa trên 100mm) và các tháng thuộc
mùa khô (có lượng mưa dưới 100mm)
? Khí hậu Bắc Ninh có đặc điểm gì?
với đắc điểm khí hậu như trên có ý
nghĩa như thế nào đến nông nghiệp của
Bắc Ninh ?
Bước 2 HS hoạt động dưới sự hướng
dẫn của GV và trình bày
Bước 3: GV nhận xét và chốt kiến
thức
nhất trên toàn tỉnh
* Ý nghĩa: rất phù hợp với việc trồng
lúa nước và nhiều cây nhiệt đới khác
Do có mùa đông lạnh nên ở Bắc Ninh còn phát triển một số cây trồng vùng cận nhiệt và ôn đới, tiêu biểu là rau màu vụ đông
III Luyện tập -Vận dụng
1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã
được lĩnh hội
2 Tổ chức thực hiện:
Gv cho HS trả lời câu hỏi cuối bài trong SGK
? Đặc điểm địa hình, khí hậu có ảnh hưởng như thế nào đến các hoạt động sản xuất nông nghiệp, giao thông vận tải và cư trú của người dân trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
IV Hướng dẫn giao nhiệm vụ về nhà:
- Đọc trước nội dung tiếp theo bài 10: Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên
nhiên tỉnh Bắc Ninh
Trang 9BÀI 10: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN TỈNH
BẮC NINH (TIẾP THEO)
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I Kiến thức:
- Trình bày được những đặc điểm khí hậu, nguồn nước, đất và sinh vật của Bắc Ninh
- Nêu được những ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và tài nghuyên thiên nhiên đối với kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh
II Năng lực
- Biết khai thác bản đồ và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn của GV
- Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu đề phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng
- Liên hệ kiến thức đã học với thực tế địa phương
III Phẩm chất
- Chăm chỉ: Giáo dục ý thức chăm chỉ học tập
- Tự hào về quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên:
- Bài giảng Word và Powerpoint, tài liệu
- Lược đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh
II Học sinh:
Đọc trước tài liệu, sưu tầm tài liệu về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên Tỉnh Bắc Ninh
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày hiểu biết của em về vị trí địa lý và giới hạn lãnh thổ tỉn Bắc Ninh
2 Mở đầu
Hoạt động 2: 2 Khoáng sản, nguồn nước, đất và sinh vật
a Mục tiêu: HS xác định được các nguồn tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Bắc
Ninh
Trang 10b Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt
Bước 1.GV cho HS quan sát các hình
10.2; 10.3; 10.4; 10.5 yêu cầu HS hoạt
động nhóm
N1: Dựa vào hình 10.2, em hãy kể tên
và xác định nơi phân bố các loại
khoáng sản của tỉnh Bắc Ninh
N2: 1 Xác định trên hình 10.2 đoạn
chảy qua tỉnh Bắc Ninh của sông
Đuống, sông Cầu và sông Thái Bình 2
Dựa vào hình 10.5 kết hợp với hình
10.3, xác định thời gian mùa lũ, mùa
cạn trên sông Cầu và giải thích nguyên
nhân 3 Liệt kê các hoạt động kinh tế
gắn với đặc điểm thuỷ văn của tỉnh
Bắc Ninh
N3: 1 Dựa vào hình 10.2, xác định tên
và nơi phân bố tập trung của các loại
đất chính ở tỉnh Bắc Ninh 2 Giải thích
nguyên nhân rừng ở Bắc Ninh còn lại
rất ít, chỉ còn rừng trồng chứ không có
rừng tự nhiên 3 Kể những loại cây
trồng và vật nuôi chính ở nơi em sinh
sống
Bước 2 HS hoạt động dưới sự hướng
dẫn của GV và trình bày theo nhóm
Các nhóm khác nhận xét
2 Khoáng sản, nguồn nước, đất và sinh vật
a Khoáng sản
- Là tỉnh nghèo về tài nguyên khoáng sản, chỉ có một số loại: đất sét, cát xây dựng và than bùn
- Phân bố chủ yếu ở Thuận Thành, Gia Bình, Quế Võ, Yên Phong và Tiên Du
b Nguồn nước
- Bắc Ninh có nguồn nước mặt và nước ngầm phong phú
=> Nguồn nước phong phú thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệp, giao thông vận tải đường sông và sinh hoạt của người dân
c Đất và sinh vật
- Đất tự nhiên của tỉnh Bắc Ninh thuộc hai nhóm đất chính: đất phù sa và đất xám bạc màu trên phù sa cổ Trong đó đất phù sa chiếm diện tích chủ yếu, bao gồm đất phù sa được bồi đắp thường xuyên và đất phù sa không được bồi đắp thường xuyên
Trang 11Bước 3: GV nhận xét và chốt kiến
thức
III Luyện tập -Vận dụng
1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã
được lĩnh hội
2 Tổ chức thực hiện:
Gv cho HS trả lời câu hỏi cuối bài trong SGK
1 Nối các thông tin ở cột A với thông tin phù hợp ở cột B.
2 Ghép các cặp thẻ màu cam và màu xanh sau thành những nhận định đúng về đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Bắc Ninh.
1 Mô tả hoạt động khai thác một số tài nguyên thiên nhiên ở địa phương em theo mẫu gợi ý sau:
Đất
Nước
Khoáng sản
2 Vẽ một bức tranh kèm khẩu hiệu để kêu gọi người dân bảo vệ, khai thác hợp lí các nguồn tài nguyên nước/ đất/ khoáng sản hoặc sinh vật
.* Hướng dẫn giao nhiệm vụ về nhà:
- Đọc trước nội dung bài 11: Xây dựng nếp sống văn hóa trong cộng đồng dân
cư ở tỉnh Bắc ninh