BÀI 2 CHÙA BÚT THÁP A MỤC TIÊU BÀI HỌC I Kiến thức Nêu được vị trí và thời gian xây dựng chùa Bút Tháp Giới thiệu được những nét cơ bản về kiến trúc và cảnh quan chùa Bút Tháp II Năng lực Rèn năng lực[.]
Trang 1BÀI 2: CHÙA BÚT THÁP
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I-Kiến thức:
- Nêu được vị trí và thời gian xây dựng chùa Bút Tháp
- Giới thiệu được những nét cơ bản về kiến trúc và cảnh quan chùa Bút Tháp
II-Năng lực:
- Rèn năng lực tự học, giải quyết vấn đề, hợp tác
III-Phẩm chất:
- Có thái độ trân trọng giá trị các cổ vật lưu giữ trong chùa, thực hiện được một số việc làm phù hợp để bảo tồn và phát huy giá trị của chùa Bút Tháp
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên
- Giáo án theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Bài trình chiếu trên PowerPoint, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu, video gắn với nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
Trang 2II Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
a Mục tiêu: tạo không khí học tập, liên hệ kiến thức thực tế của học sinh
b Tổ chức thực hiện: Gv đặt câu hỏi: Kể tên một số ngôi chùa nổi tiếng ở Bắc
Ninh mà em biết.?
c Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
II Hình thành kiến thức
Bắc Ninh - vùng đất Kinh Bắc được biết đến là xứ sở của chùa tháp với nhiều ngôi chùa linh thiêng nổi tiếng gần xa Hiện nay, tỉnh Bắc Ninh có trên 600 ngôi chùa Trong đó, có 3 ngôi chùa được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Bút Tháp là một trong ba di tích quốc gia đặc biệt đó, nơi đây được coi là một trong những danh lam cổ tự đẹp nhất ở vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ vẫn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn cho đến nay
*Hoạt động 1: 1 Tên gọi, vị trí địa lí và thời gian xây dựng
a Mục tiêu:
Trang 3- Giới thiệu,trình bày được vị trí địa lí, tên gọi và thời gian xây dựng của chùa Bút Tháp
b Nội dung:-GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin để trả lời
câu hỏi
c Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Dựa vào tư liệu được cung cấp
em hãy nêu vị trí địa lí, tên gọi và thời
gian xây dựng của chùa?
HS-Trả lời
1 Tên gọi, vị trí địa lí và thời gian xây dựng.
- Chùa toạ lạc tại thôn Bút Tháp, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh
- Chùa bắt đầu được xây dựng từ thời gian vua Trần Thánh Tông trị vì
-1278) Trong thời gian sư Minh Hạnh trụ trì chùa (1644 - 1659), Hoàng thái hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc (Diệu Viên)
Trang 4cùng con gái là công chúa Lê Thị Ngọc Duyên (Diệu Tuệ) đã xin phép chúa Trịnh Tráng bỏ tiền của, ruộng lộc ra công đức để trùng tu ngôi chùa -Năm 1876 khi vua Tự Đức qua thăm chùa, thấy hình dáng ngọn tháp như chiếc bút khổng lồ nên gọi là Bút Tháp
*Hoạt động 2: 2 Kiến trúc và cảnh quan
a Mục tiêu:
- Giới thiệu,trình bày được khái quát kiến trúc cảnh quan chùa Bút Tháp
b Nội dung:-GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin để trả lời
câu hỏi
c Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Dựa vào tư liệu được cung cấp
em hãy khái quát về kiến trúc cảnh
2 Kiến trúc và cảnh quan
- Chùa có diện tích khoảng 10 000
Trang 5quan của chùa Bút Tháp
HS-Trả lời
m2 với kiến trúc độc đáo, bố cục hài hoà với môi trường thiên nhiên Chùa được xây theo
kiểu “Nội công ngoại quốc”
-Toàn bộ quần thể kiến trúc chùa gồm
10 ngôi nhà với 162 gian, chia làm hai cụm
chính Bên phải chùa là ngọn tháp Báo Nghiêm và ở sau chùa là ngọn tháp Tôn Đức
-Công trình ngoài cùng là Tam quan, tiếp đó là gác chuông 2 tầng 8 mái Sau gác chuông là 7 toà nhà nối tiếp nhau: Tiền Đường, Thiêu Hương, Thượng Điện,Tích Thiện Am, nhà Trung, Phủ thờ, Hậu Đường với tổng chiều dài hơn 100m
Trang 6-Vật liệu xây dựng chủ yếu: đá, gỗ, gạch
III Luyện tập.
a.Mục tiêu:
- Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở
hoạt động hình thành kiến thức
b Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: GV yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập: Em có suy nghĩ gì về địa điểm dặt ngôi chùa và kiến trúc của chùa với cảnh quan xung quanh?
- Bước 2: HS đọc yêu cầu của bài tập, suy nghĩ thực hiện nhiệm vụ
- Bước 3: HS trả lời, các HS khác nhận xét hoặc đưa ra các phương án trả lời khác
Trang 7- Bước 4: GV nhận xét bài làm của HS và chính xác hoá các phương án trả lời.
IV Vận dụng
a.Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập
b Tổ chức
- Gv hướng dẫn hs sưu tầm các tư liệu hình ảnh, bài viết về các công trình kiến trúc tiêu biểu và cổ vật trong chùa
c Sản phẩm: - Bài tập nhóm
BÀI 2: CHÙA BÚT THÁP
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
I-Kiến thức:
- Nêu được vị trí và thời gian xây dựng chùa Bút Tháp
- Giới thiệu được những nét cơ bản về kiến trúc và cảnh quan chùa Bút Tháp
II-Năng lực:
- Rèn năng lực tự học, giải quyết vấn đề, hợp tác
III-Phẩm chất:
Trang 8- Có thái độ trân trọng giá trị các cổ vật lưu giữ trong chùa, thực hiện được một số việc làm phù hợp để bảo tồn và phát huy giá trị của chùa Bút Tháp
B THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
I Giáo viên
- Giáo án theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS
- Bài trình chiếu trên PowerPoint, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu, video gắn với nội dung bài học
- Máy tính, máy chiếu
II Học sinh
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I Khởi động
a Mục tiêu: tạo không khí học tập, liên hệ kiến thức thực tế của học sinh
b Tổ chức thực hiện: Gv đặt câu hỏi: Kể tên một số công trình kiến trúc tiêu
biểu và cổ vật có giá trị trong chùa Bút Tháp?
c Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
Trang 9II Hình thành kiến thức
*Hoạt động 1: 3 Các công trình kiến trúc tiêu biểu
a Mục tiêu:
- Giới thiệu,trình bày được công trình toà Tích Thiện Am và Tháp Báo Nghiêm của chùa Bút Tháp
b Nội dung:-GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin để trả lời
câu hỏi
c Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Dựa vào tư liệu được cung cấp
em hãy nêu những nét đặc sắc của
công trình:
-Nhóm 1+2: Toà Tích Thiện Am
-Nhóm 3+4: Tháp Báo Nghiêm
HS-Trả lời
3 Các công trình kiến trúc tiêu biểu
-Toà Tích Thiện Am là một toà nhà
ba tầng mái, được kết cấu theo kiểu chồng diêm, với hàng cột ở giữa cao,
to, chạy suốt từ tầng một lên tầng ba Tầng một gồm năm gian, tầng hai còn ba gian và tầng ba chỉ còn một gian Mái từ tầng một lên đến tầng ba
Trang 10được thu gọn dần thành hình vuông, Tháp
-Tháp Báo Nghiêm được xây bằng đá xanh, là nơi thờ sư tổ Chuyết Chuyết Tháp hình bát giác, gồm năm tầng với tổng chiều cao hơn 13 m Các tầng mái có góc uốn cong kiểu đầu đao, có
lỗ để treo chuông, khánh Xung quanh tháp
được trang trí hoa văn sinh động và độc đáo Tầng đáy rộng với mái hiên nhô ra, có 13 bức chạm khắc đá với
đề tài động vật rất sinh động
*Hoạt động 2: 4 Các cổ vật tiêu biểu trong chùa
a Mục tiêu:
- Giới thiệu,trình bày được khái quát về các cổ vật tiêu biểu của chùa Bút Tháp, thấy được sự vô giá của những cổ vật này
Trang 11b Nội dung:-GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh và khai thác thông tin để trả lời
câu hỏi
c Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm.
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Gv: Hãy kể tên và cho biết ý nghĩa
của các cổ vật trong chùa Bút Tháp
Theo
em, nét đặc sắc về giá trị của bảo vật
trong chùa Bút Tháp là gì?
-Nhóm 1: Tượng Quan Âm nghìn
mắt, nghìn tay
-Nhóm 2: Bộ tượng Tam thế
-Nhóm 3: Hương án
-Nhóm 4: Toà Cửu phẩm liên hoa
HS-Trả lời
4 Các cổ vật tiêu biểu trong chùa
-Chùa Bút Tháp hiện còn lưu giữ nhiều cổ vật, trong đó nổi bật bốn nhóm cổ vật là bảo vật quốc gia đều được làm từ chất liệu gỗ
-Ngoài ra, trong chùa còn lưu giữ nhiều cổ vật như các tượng Hộ Pháp, tượng các vị La Hán, tượng Bà Chúa, tượng Thị Đồng, 51 bức chạm khắc
đá tinh xảo Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hoá và nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, chùa Bút Tháp
đã được Bộ Văn hoá (nay là Bộ Văn
Trang 12hoá - Thể thao và Du lịch) xếp hạng
Di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia năm 1962 Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay được công nhận
là Bảo vật Quốc gia năm 2012, ba bảo vật còn lại được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2020
III Luyện tập.
a.Mục tiêu:
- Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở
hoạt động hình thành kiến thức
b Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: GV yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập:
Viết đoạn văn (khoảng 10 - 15 câu) trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của chùa Bút Tháp qua những dòng ca dao sau:
Mênh mông biển lúa xanh rờn,
Tháp cao sừng sững trăng vờn bóng cau.
Một vùng phong cảnh trước sau,
Trang 13Bức tranh thiên cổ đượm mầu nước non.
(Theo Địa chí Hà Bắc, tr.468)
- Bước 2: HS đọc yêu cầu của bài tập, suy nghĩ thực hiện nhiệm vụ
- Bước 3: HS trả lời, các HS khác nhận
- Bước 4: GV nhận xét bài làm của HS
IV Vận dụng
a.Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập
b Tổ chức: Nêu một số việc mà em có thể thực hiện để góp phần giữ gìn, bảo tồn
kiến trúc, xây dựng cảnh quan và bảo vệ các cổ vật của chùa Bút Tháp
c Sản phẩm: - Bài tập nhóm