Roi loan kiem toan

PowerPoint Presentation Rèi lo¹n kiÒm toan vÞ trÝ lÊy mÉu §éng m¹ch quay §éng m¹ch c¸nh tay §éng m¹ch ®ïi §éng m¹ch quay ¦u ®iÓm N«ng nhÊt, dÔ sê vµ dÔ cè ®Þnh Cã tuÇn hoµn bµng hÖ qua §M trô Kh«ng cã[.]

Rèi lo¹n kiÒm toan

vị trí lấy mẫu

1 Động mạch quay

2 Động mạch cánh tay

3 Động mạch đùi

Động mạch quay

1 Ưu điểm

• Nông nhất, dễ sờ và dễ cố định

• Có tuần hoàn bàng hệ qua ĐM trụ

lÊy vµo m¸u TM

• Cã d©y TK ®i ngay c¹nh =>

Nguy c¬ chäc vµo d©y TK

• Kh«ng cã tuÇn hoµn bµng hÖ

C¸c ph ¬ng ph¸p lÊy mÉu

Gi¸ trÞ b×nh th êng

Th«ng

pH 7,35 – 7,45 < 7,35 > 7,45 PaCO2 35 - 45 mm Hg > 45 < 35 HCO3 - 22 - 28 mEq/L < 22 > 28

BE (-2) - (+2) < -2 > +2 PaO2 80 - 100 mmHg

SaO2 > 95 %

Các b ớc phân tích khí máu

• B ớc 1: Khí máu toan hay kiềm?

• B ớc 2: RL đó có phải do hô hấp không?

• B ớc 3: RL đó có phải do chuyển hoá không?

• B ớc 4: Rối loạn còn bù hay mất bù, mức độ bù

thế nào? Rối loạn cấp hay mạn tính?

B íc 1: KhÝ m¸u toan hay kiÒm?

• Dùa vµo pH m¸u

B íc 3: RL cã ph¶i do chuyÓn ho¸?

• Dùa vµo HCO3

B ớc 4: Rl còn bù hay mất bù?

Mức độ bù:

– Bù hoàn toàn: pH bình th ờng

– Bù một phần: Đã đáp ứng nh ng pH ch a BT – Mất bù: pH máu RL, không có đáp ứng bù

Rối loạn cấp hay mạn tính?

Rối loạn Thay đổi tiên phát Đáp ứng bù

Toan chuyển

hoá 

HCO3- 1-1,5 mmHg PaCO2 - HCO3- 1 mmol/L HCO3-

Kiềm chuyển

hoá 

HCO3- 0, 25-0,1 mmHg PaCO2 - HCO3- 1 mmol/ HCO3-

Toan hô hấp

cấp

 PaCO2

 1 mmol/L HCO3- -  10 mmHg PaCO2

Kiềm hô hấp

mạn  4-5 mmol/L HCO3- -  10 mmHg PaCO2

KÕt luËn kÕt qu¶ khÝ m¸u

Toan h« hÊp mÊt bï Toan chuyÓn ho¸ mÊt bï

Toan h« hÊp bï 1 phÇn Toan chuyÓn ho¸ bï 1 phÇn

Toan h« hÊp bï hoµn toµn Toan chuyÓn ho¸ bï hoµn

toµn KiÒm h« hÊp mÊt bï KiÒm chuyÓn ho¸ mÊt bï

KiÒm h« hÊp bï 1 phÇn KiÒm chuyÓn ho¸ bï 1 phÇn

KiÒm h« hÊp bï hoµn

toµn KiÒm chuyÓn ho¸ bï hoµn toµn B×nh th êng KQ ph©n tÝch sai

Toan HH- CH hçn hîp KiÒm HH- CH hçn hîp

Toan chuyÓn ho¸

Th«ng sè MÊt bï Bï mét phÇn Bï hoµn toµn

Toan chuyÓn ho¸

Toan chuyÓn ho¸

Toan chuyÓn ho¸

c¬ tim, gi·n m¹ch ngo¹i biªn)

– Rèi lo¹n nhÞp thÊt, phï phæi cÊp,

thiÕu oxy tæ chøc

Toan chuyÓn ho¸

KhÝ m¸u:

– HCO3 ˉ < 20 mEq/L

Toan chuyển hóa

Khoảng trống anion

(Na+ + K+) - (CL- + HCO3 -) – Bình th ờng: 16  4 mmol/l

– Khoảng trống anion: các acid

không định l ợng đ ợc

– ↑ khoảng trống anion: ↑ các acid không định l ợng đ ợc trong máu

Toan chuyển hoá

Toan chuyển hoá có tăng khoảng trống anion

– Tăng sản xuất axít

• Toan lactic:

– Thiếu oxy tổ chức – Suy tế bào gan

• Toan xêtôn:

– Đái tháo đ ờng – Do r ợu, do đói

• Tiêu cơ vân nặng

Toan chuyển hoá

• Toan chuyển hoá có tăng khoảng trống anion

– Ngộ độc

•Salicylat

•Methanol – Giảm thải acid

•Suy thận cấp

•Suy thận mạn (giai đoạn cuối)

Toan chuyÓn ho¸

Toan chuyÓn ho¸ cã kho¶ng trèng anion b×nh th êng

– MÊt HCO 3 qua tiªu ho¸:

Øa ch¶y

• Dß mËt, dß tuþ, dß ruét – MÊt HCO 3 qua thËn:

• Toan èng thËn

• C êng cËn gi¸p

• Hypoaldosteronism

®iÒu trÞ toan chuyÓn ho¸

1 g cã 12 mmol bicarbonat + 12 mmol Na

Toan chuyển hoá

Nên dùng dung dịch kiềm khi toan máu nặng (pH < 7,10; bicarbonat < 10)

Mục tiêu: trong 4-6 giờ đ a đ ợc pH >7,20; bicarbonat khoảng 14-16

Có thể ớc tính l ợng bicarbonat thiếu:

0,4 x P x (20 - HCO 3 bn) 0,6 x P x (14 - HCO 3 bn) Công thức ớc tính chỉ là t ơng đối.

Cần XN lại khí máu để theo dõi diễn biến

Toan chuyển hoá

• Lọc máu ngoài thận:

Toan lactic nặng, toan nặng ở bn suy thận vô

niệu

L u ý:

– HCO3 khuếch tán chậm vào dịch não tuỷ

 DNT có thể vẫn toan trong khi toan

máu đã đ ợc sửa chữa  vẫn còn thở

nhanh tăng thông khí bù trừ, dẫn đến kiềm hô hấp.

– Khi truyền HCO3 có nguy cơ: hạ K máu, kiềm chuyển hoá, toan trong tế bào,

tăng gánh thể tích  theo dõi tốt.

KiÒm chuyÓn ho¸

Th«ng sè MÊt bï Bï mét phÇn Bï hoµn toµn

KiÒm chuyÓn ho¸

• MÊt H + dÞch ngo¹i bµo lµm t¨ng t¹o HCO 3

• Cung cÊp qu¸ nhiÒu HCO 3

Kiềm chuyển hoá

Cơ chế:

• Mất n ớc ngoài tế bào (dịch mất có nồng độ

Clo cao hơn và bicarbonat thấp hơn dịch ngoại bào)

• Giảm bài tiết bicarbonat qua thận:

– Giảm lọc cầu thận

– Tăng tái hấp thu bicarbonat (giảm K máu, mất Clo, giảm thể tích hiệu quả)

Kiềm chuyển hoá

Đáp ứng của cơ thể khi nồng độ bicarbonat tăng

• Hệ đệm:

HCO 3 - + H+ → CO 2 + H2O

• Đáp ứng hô hấp:

Giảm thông khí, dẫn đến tăng CO 2 và PaCO 2 (có giới hạn vì giảm thông khí sẽ là giảm

PaO 2 )

• Thận:

Tăng thải trừ HCO 3 - (trừ khi có yếu tố ngăn cản thận thải HCO 3 - )

kiềm chuyển hoá

• Chẩn đoán xác định

– Lâm sàng: ít đặc hiệu

Cần nghĩ đến chẩn đoán:

• Lẫn lộn, u ám, hôn mê, co giật

• Nôn, dẫn l u dịch dạ dày, dùng lợi tiểu

• Yếu cơ hoặc co cơ (chuột rút, máy cơ),

cơn tetanie, tăng FXGX

• Kiềm CH nặng (pH > 7,6) có thể gây rối

loạn nhịp tim nặng

kiÒm chuyÓn ho¸

kiềm chuyển hoá

đại tràng

• Điều trị thuốc lợi tiểu

• Giai đoạn điều chỉnh tăng CO2 mạn

tính

kiềm chuyển hoá

• Chẩn đoán nguyên nhân

– Kiềm chuyển hoá không đáp ứng với Clo

(NaCl) Cl- niệu > 20 mmol/L

• Tăng hoạt tính mineralocorticoid

– C ờng aldosterone – Hội chứng Cushing – Hội chứng Batter – Dùng quá nhiều cam thảo

• Mất K (hạ K máu) nặng

kiềm chuyển hoá

• Chẩn đoán nguyên nhân

– Không xếp loại (cung cấp thừa HCO3-)

• Dùng nhiều chất kiềm

• Giai đoạn phục hồi của toan chuyển hoá

• Dùng chất kháng toan dạ dày và nhựa trao

đổi cation ở bệnh nhân suy thận

• Truyền nhiều máu hoặc huyết t ơng (> 10

đơn vị)

• Ăn lại đ ờng sau một thời gian bị đói ăn

• Dùng liều cao carbenicillin hoặc penicillin

kiềm chuyển hoá

• Xử trí

– Điều trị nguyên nhân: là chủ yếu

– Điều trị triệu chứng:

dùng Clo hoặc dung dịch axit

•Kiềm chuyển hoá đáp ứng với

Clo: NaCl hoặc KCl (uống hoặc truyền tĩnh mạch)

kiềm chuyển hoá

• Xử trí

– Điều trị triệu chứng:

• Kiềm chuyển hoá không đáp ứng với Clo:

điều trị triệu chứng khi kiềm máu nặng, ch a giải quyết nhanh chóng đ ợc nguyên nhân

Acetazolamide (tăng bài niệu HCO3 -

và K) Dung dịch axit (HCl loãng, arginin chlorhydrat hoặc ammonium

chlorhydrat) Lọc máu

mmol/10 mmHg PCO 2 (sau vµi ngµy).

• Söa ch÷a toan h« hÊp: phôc håi th«ng khÝ

phÕ nang

toan hô hấp

• Chẩn đoán xác định

– Lâm sàng

•Giảm thông khí phế nang (thở chậm, ngừng thở hoặc thở

•Da: tím, vã mồ hôi

toan hô hấp

• Chẩn đoán xác định

– Toan hô hấp cấp:

• Lâm sàng th ờng có đầy đủ các triệu chứng

toan h« hÊp

• ChÈn ®o¸n nguyªn nh©n

– Gi¶m th«ng khÝ nguån gèc phÕ nang

chÊp nhËn t¨ng CO2

điều trị toan hô hấp

– Điều trị bệnh nguyên nhân (khó

khăn trong toan hô hấp mạn tính)

– Điều trị triệu chứng

– Xử trí tình trạng giảm thông khí phế nang:

– Xử trí các yếu tố gây giảm thông khí (chống co thắt, ứ đọng đờm ) – Thông khí nhân tạo

– Khi toan nặng: truyền dịch cần

thận trọng, tránh nguy cơ phù phổi

• Thận: giảm bài tiết axit (giảm tái hấp thu

HCO3-,giảm tân tạo HCO3-), cần 24-48 H

để đạt đ ợc dáp ứng tối đa.

kiềm hô hấp

• Kiềm hô hấp cấp

H+ sản xuất ra từ hệ thống đệm sẽ kết hợp với HCO3- dẫn đến giảm nồng độ HCO3- (2 mmol (1-3)/10 mmHg PaCO2)

• Kiềm hô hấp mạn tính

Thận tham gia ( giảm thải H+)

HCO3- giảm 4 mmol (2-5)/10 mmHg PaCO2

• Kiềm máu nặng: có thể rối loạn nhịp tim

trơ, thay đổi diện tim kiểu thiếu máu cục bộ, tổn th ơng não (do co mạch não)

• Tæn th ¬ng thÇn kinh trung ¬ng: chÊn th

¬ng sä n·o, u n·o, TBMMN, viªm n·o

kiÒm h« hÊp

• ChÈn ®o¸n nguyªn nh©n

– T¨ng th«ng khÝ do kÝch thÝch h« hÊp

ngo¹i biªn

• ThiÕu oxy m¸u

• BÖnh phæi: nhåi m¸u phæi, viªm phæi,

bÖnh phæi kÏ

• Suy tim ø huyÕt

• ThiÕu m¸u nÆng

• Lªn cao

phï hîp

kiÒm h« hÊp

• Xö trÝ

§iÒu trÞ nguyªn nh©n: lo¹i bá yÕu tè lµm t¨ng th«ng khÝ, ®iÒu trÞ thiÕu oxy m¸u.

Rèi lo¹n toan kiÒm hçn hîp

• Toan h« hÊp + toan chuyÓn ho¸

• Toan h« hÊp + kiÒm chuyÓn ho¸

• KiÒm h« hÊp + toan chuyÓn ho¸

• KiÒm h« hÊp + kiÒm chuyÓn ho¸

• Toan chuyÓn ho¸ + kiÒm chuyÓn ho¸