PHÒNG GD ĐT QUẬN HOÀN KIẾM TRƯỜNG THCS NGUYỄN DU ĐỀ KIỂM TRA KHẢO SÁT VÒNG III NĂM HỌC 2022 – 2023 MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian 90 phút PHẦN I ( 7 0 điểm ) Trong truyện ngắn Làng, nhà văn Kim Lân miêu tả t[.]
Trang 1PHÒNG GD - ĐT QUẬN HOÀN KIẾM
TRƯỜNG THCS NGUYỄN DU
ĐỀ KIỂM TRA KHẢO SÁT VÒNG III NĂM HỌC 2022 – 2023
MÔN: NGỮ VĂN 9 Thời gian: 90 phút
PHẦN I ( 7.0 điểm ) Trong truyện ngắn Làng, nhà văn Kim Lân miêu tả tâm trạng ông Hai như sau:
Ông lại nghĩ về cái làng của ông, lại nghĩ đến những ngày cùng làm việc với anh em Ô, sao mà
độ ấy vui thế Ông thấy mình như trẻ ra Cũng hát hỏng, bông phèng, cũng đào, cũng cuốc mê man suốt ngày Trong lòng ông lão lại thấy náo nức hẳn lên Ông lại muốn về làng, lại muốn được cùng anh em đào đường đắp ụ, xẻ hào, khuân đá… Không biết cái chòi ở đầu làng đã dựng xong chưa? Những đường hầm bí mật chắc còn là khướt lắm Chao ôi! Ông lão nhớ làng, nhớ cái làng quá.
(Trích Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)
Câu 1: Nêu hoàn cảnh sáng tác và ý nghĩa nhan đề của truyện ngắn “Làng”.
Câu 2: Chỉ ra một câu đặc biệt và tác dụng của câu văn đó.
Câu 3: Việc tác giả dùng điệp từ “lại” trong đoạn trích có tác dụng gì?
Câu 4: Hãy viết một đoạn văn theo cách lập luận tổng hợp- phân tích- tổng hợp khoảng 12- 15 câu
phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai khi nghe tin làng Dầu theo Tây Trong đoạn văn,
em sử dụng một thành phần khởi ngữ và một câu phủ định (Gạch chân, chú thích rõ.)
Câu 5: Một văn bản khác trong chương trình Ngữ văn THCS cũng có văn bản nói về nỗi nhớ quê
hương Đó là văn bản nào? Ai là tác giả?
Phần II (3.0 điểm): Đọc đoạn văn bản sau và trả lời câu hỏi: Lời cảm ơn
“Song trên hết, cha ơi, con xin cảm ơn cha, người thầy đầu tiên, người bạn đầu tiên của con Cha đã trao cho con bao lời khuyên tốt đẹp, dạy cho con bao điều Trong lúc lao động vì con, cha luôn giấu đi những nỗi buồn của mình, tìm mọi cách tạo điều kiện cho việc học tập của con được dễ dàng, cuộc sống của con được tươi đẹp.
Và mẹ ơi, vị thiên thần bản mệnh dấu yêu và phúc lành, người mẹ ngọt ngào của con: mẹ đã tận hưởng tất cả những niềm vui, cũng như đã chịu đựng tất cả những nỗi cay đắng của con; mẹ đã học, đã nhọc nhằn, đã khóc cùng con, bàn tay này vuốt ve trán con, bàn tay kia chỉ cho con thiên giới.
Con xin quỳ xuống trước mặt cha mẹ như hồi mình còn bé bỏng để bày tỏ lòng biết ơn…”
(Tâm hồn cao thượng, Edmondo de Amicis, trang 391, NXB Phụ nữ Việt Nam)
Câu 1: Nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản trên?
Câu 2: Gọi tên và chỉ rõ thành phần biệt lập trong đoạn văn thứ hai?
Câu 3: Từ đoạn văn bản trên kết hợp với những hiểu biết xã hội, hãy viết khoảng 2/3 trang giấy thi về
sự cần thiết phải có lòng biết ơn
Ghi chú: - Điểm phần I: 1 (1.0 điểm); 2 (0.5 điểm); 3 (1.0 điểm); 4 (3.5 điểm); 5 (1.0)
- Điểm phần II: 1 (0.5 điểm); 2 (0.5 điểm); 3 (2.0 điểm)
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm!
Trang 2PHÒNG GD – ĐT HOÀN KIẾM
TRƯỜNG THCS NGUYỄN DU
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KHẢO SÁT VÒNG III
Năm học 2022 – 2023 Môn: Ngữ Văn – Lớp 9
PHẦN I 1(1.0) Hoàn cảnh sáng tác: Mùa xuân năm 1948, thời kì đầu cuộc kháng chiến
chống Pháp, in lần đầu trên báo Văn nghệ
Nhan đề:
Tên tác phẩm bao giờ cũng tập trung nêu bật chủ đề của tác phẩm
Tên truyện Làng chỉ là một danh từ chung, ngắn gọn nhưng hàm súc, ca ngợi
tình yêu làng, yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân thông qua
nhân vật ông Hai, phạm vi phản ánh khái quát, rộng lớn
0 5 0.5
2(0.5) Chao ôi!
Bộc lộ cảm xúc trực tiếp, là nỗi nhớ làng của ông Hai 0.250.25
3(1.0) - Biện pháp điệp từ “lại” có tác dụng:
+ nhấn mạnh việc ông Hai lúc nào cũng nhớ về làng, hình ảnh làng Chợ Dầu
luôn sống trong trái tim ông;
+ tạo nên tính liên kết cho câu văn
+ nhịp điệu của lời văn
0.75 0.25 0.25
4(3.5) *Hình thức:
+ Đúng hình thức đoạn TPH đủ số câu
+Tiếng Việt: câu phủ định, khởi ngữ (có chú thích)
+ Diễn đạt lưu loát, liên kết tốt, trình bày rõ ý
*Nội dung : làm rõ diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai khi nghe tin
làng Dầu theo Tây
Luận điểm 1: Hoàn cảnh- tình huống truyện của nhân vật
Luận điểm 2: diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai:thể hiện qua
những cung bậc của cảm xúc, những mâu thuẫn nội tâm giằng xé cùng những
giây phút lựa chọn đớn đau tưởng chừng không thể vượt qua nổi
*Luận cứ 1: Lúc mới nghe tin
- sững sờ, bàng hoàng, đau đớn
- cố không tin nhưng lời người đàn bà tản cư rành rọt quá khiến ông không
thể không tin
*Luận cứ 2: Ngày hôm đó
- tâm trạng buồn, xấu hổ, tủi cực, lo sợ
- bao nhiêu buồn bực, đau khổ trút xuống, để rồi lại nằm vật ra giường
- cảm giác nửa tin nửa ngờ cái tin làng Dầu phản bội cách mạng
- những cung bậc cảm xúc tiêu cực cứ hành hạ ông khiến ngày hôm đó,
không khí gia đình như nặng nề hơn; nỗi xấu hổ, nhục nhã, lo lắng theo ông
vào giấc ngủ khiến cho ông trằn trọc không sao có thể chợp mắt được
* Luận cứ ba: Những ngày sau đó
- Nỗi xấu hổ nhục nhã đã biến thành sự sợ hãi thường xuyên làm cho mấy
ngày sau đó ông không dám ló mặt ra ngoài;
- cuộc xung đột nội tâm diễn ra khi ông rơi vào bế tắc tuyệt vọng
- trong phút giây đen tối nhất, ông Hai lại muốn tìm về làng Dầu, rồi lại tự
mình phản đối, đi tới một quyết định không thể đớn đau hơn “Làng thì yêu
1.5
0.5 0.5 0.5
2.0
0.25
0.25
0 5
0 5
Trang 3thật nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù.”
- tâm trạng vừa mừng vừa tủi khi ông khắc sâu vào trái tim con tình yêu thủy
chung trước sau như một với làng, với nước, với cách mạng và cụ Hồ
→ Sự giác ngộ trong tư tưởng của người nông dân
→ Tình yêu làng, yêu nước tha thiết
Luận điểm 3: Nghệ thuật: Xây dựng tình huống truyện, miêu tả tâm lý nhân
vật qua hành động, cử chỉ, ngôn ngữ…
0.25
0.25 5(1.0) Quê hương- Tế Hanh; Tĩnh dạ tứ- Lý Bạch;
PHẦN II
2.(0.5) - thành phần biệt lập gọi đáp
2(2.0) Hình thức: Trình bày đúng hình thức một đoạn hoặc bài văn nghị luận, đủ độ
dài; diễn đạt mạch lạc, rõ ràng, không mắc lỗi chính tả
Nội dung: HS cần đảm bảo các ý sau:
* Khắng định : Lòng biết ơn là cần thiết trong cuộc sống
1 Giải thích, nêu biểu hiện:
+ Biết ơn là ghi nhớ công lao của người khác với mình
+ Biểu hiện: ghi nhớ, trân trọng những điều tốt đẹp mà mình được hưởng nhờ
công ơn của người khác; hành động, việc làm từ việc nói lời cảm ơn cho tới
thực hiện việc tri ân, đền đáp công ơn
2 Giá trị của lòng biết ơn:
- là đức tính tốt đẹp, là cơ sở đánh giá phẩm chất của con người
- người có lòng biết ơn luôn được mọi người tin tưởng, tôn trọng
- người có lòng biết ơn thường là người có lòng khiêm tốn, suy nghĩ tích cực,
có khả năng mở rộng tấm lòng để đón nhận và cho đi, yêu thương và tha thứ
- người có lòng biết ơn cũng lạc quan hơn trong cuộc sống
- Lòng biết ơn còn trở thành truyền thống quý báu của dân tộc, giúp cho các
mối quan hệ trong xã hội, các thế hệ gắn bó chặt chẽ
3 Mở rộng, nâng cao vấn đề:
- thái độ vô ơn, bội bạc đáng lên án, chê trách
4 Liên hệ bản thân.
- nhận thức: cần nhận thức ý nghĩa của lòng biết ơn, thể hiện lòng biết ơn đối
với những người thân trong chính gia đình cho tới mọi người ngoài xã hội
- hành động: có những hành động tri ân cụ thể với mọi người xung quanh
* Nếu đoạn văn quá dài hoặc quá ngắn trừ 0.5 điểm, không có dẫn chứng trừ
0.25
- Khuyến khích học sinh có suy nghĩ, đánh giá riêng, lí giải hợp lí, thuyết
phục Phần liên hệ cần chân thành.
- Không cho điểm những bài viết có suy nghĩ tiêu cực, lệch lạc.
(Lưu ý: Giáo viên linh hoạt khi chấm, tôn trọng ý kiến và sự sáng tạo của
học sinh.)
0.5 1.5
0 25
0 75
0.25 0.25