UBND QUẬN LONG BIÊN TRƯỜNG THCS NGÔ GIA TỰ ĐỀ 1 ĐỀ KHẢO SÁT THÁNG 3 MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian làm bài 120 phút Năm học 2022 2023 Phần I (6,5 điểm) Trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long viết[.]
Trang 1TRƯỜNG THCS NGÔ GIA TỰ MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian làm bài: 120 phút Năm học 2022- 2023
Phần I (6,5 điểm)
Trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long viết:
"Một ấn tượng hàm ơn khó tả dạt lên trong lòng cô gái Không phải chỉ vì bó hoa rất to
sẽ đi theo cô trong chuyến đi thứ nhất ra đời Mà vì một bó hoa nào khác nữa, bó hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô Và vì một cái gì đó nữa mà lúc này cô chưa kịp nghĩ kĩ "
(Trích Lặng lẽ Sa Pa, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018)
Câu 1(1 điểm): Nêu hoàn cảnh sáng tác của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa Trong chương trình
Ngữ văn 9, một văn bản cũng có hoàn cảnh sáng tác tương tự, tên văn bản đó là gì? Tác giả
là ai?
Câu 2(1,0 điểm): Tình huống cơ bản của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa là như thế nào? Vai trò
của tình huống ấy đối với việc thể hiện nhân vật và chủ đề của truyện
Câu 3(1,0điểm): Trong đoạn văn hình ảnh "một bó hoa nào khác nữa" được sử dụng theo
biện pháp tu từ nào? Hãy nêu ý nghĩa của hình ảnh đó
Câu 4(3,5 điểm): Từ hiểu biết về văn bản Lặng Lẽ Sa Pa, bằng một đoạn văn khoảng 12
câu theo phép lập luận tổng hợp – phân tích – tổng hợp, em hãy làm rõ lý tưởng sống cao đẹp, tình yêu nghề và tinh thần trách nhiệm nhân vật “anh” được nhắc đến trong đoạn trích trên Trong đó có sử dụng câu ghép và câu có thành phần khởi ngữ (gạch chân câu cảm thán
và thành phần khởi ngữ)
Phần II (3,5 điểm): Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi
“Được tiến hành trong những kí hội làng ngày xuân, thi nấu cơm lại cho thấy sự khéo léo, tháo vát của các chàng trai, cô gái Tục thi này bắt nguồn từ quá trình chống chọi với thiên tai, địch họa, vừa lao động, hành quân đánh giặc, vừa cơm nước gọn gàng, do đó đòi hỏi mỗi người tính tự lực và óc sáng tạo Có nhiều hình thức thi tài: thổi cơm bồng con, thổi cơm trong lúc hành lễ, khênh kiệu chạy, thổi cơm trên thuyền Với khoảng thời gian nhất định trong điều kiện không bình thường, người thi phải vo gạo, nhóm bếp, giữ lửa đến khi cơm chín ngon mà không bị cháy, khê Sau đó, nồi cơm của các thí sinh được những bô lão có uy tín trong làng chấm điểm Ở một số vùng còn có hát đối đáp, giao duyên trong hội thi, tạo không khí náo nhiệt, vui vẻ ”.
(Trích “Trò chơi ngày xuân”, Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019)
Câu 1 (0.5 điểm): Chỉ ra một phép liên kết có trong đoạn trích trên
Câu 2 (1.0 điểm): Qua đoạn trích, em hãy cho biết việc thi nấu cơm phát huy được những
khả năng nào của người tham gia? Vì sao?
Câu 3 (2,0 điểm):Từ nội dung của đoạn trích cùng hiểu biết xã hội của em, hãy viết một
đoạn văn ngắn khoảng 2/3 trang giấy trình bày suy nghĩ của em về ý kiến: Tự lực là nguồn sức mạnh lớn lao của con người
………… Chúc các em làm bài thi tốt……….
ĐỀ 1
Trang 2TRƯỜNG THCS NGÔ GIA TỰ MÔN: NGỮ VĂN 9
Năm học: 2022 - 2023 Thời gian làm bài: 90 phút
Phần I
(7 đ)
Câu 1
(1,0 đ) - HCST: Sáng tác năm 1970, trong chuyến đi thực tế ở Lào Cai,thời kì miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, in trong tập “Giữa
trong xanh”
- Văn bản : Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận
0,5
0,5 Câu 2
(1,0 đ) - Tình huống của truyện: khá đơn giản mà tự nhiên Đó chính làcuộc gặp gỡ tình cở của người họa sĩ già và cô kĩ sư nông
nghiệp với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn, ở Sa Pa
- Vai trò của tình huống:
+ Là cơ hội thuận tiện để tác giả khắc họa “bức chân dung” của nhân vật chính là anh thanh niên một cách tự nhiên và tập trung, qua chính lời lẽ, hành động của anh; qua sự quan sát và cảm nhận của các nhân vật khác (chủ yếu là người họa sĩ) về anh và những người như anh;
+ Tác giả đã làm nổi bật được chủ đề của tác phẩm: Ca ngợi những con người lao động bình dị âm thầm cống hiến hết mình cho Tổ quốc, trong công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc
0,5
0,25
0,25
Câu 3
(1,0đ) - Biện pháp tu từ : Ẩn dụ- Ý nghĩa của hình ảnh đó: Là hình ảnh ẩn dụ cho những giá trị
tinh thần mà cô gái đã tìm thấy ở anh thanh niên Từ những đều
cô chứng kiến, nghe được, từ những trang sách anh đọc dở, cô nhận ra vẻ đẹp tâm hồn anh Anh trở thành tấm gương cho cô noi theo, để cô yên tâm với những sự lựa chọn của mình
0,5 0,5
Câu 4
(3,5 đ * Hình thức: - Đúng cấu trúc, đủ số câu,
- Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc, đúng chính tả
- Sử dụng hợp lý 1 câu ghép, thành phần khởi ngữ – chú thích (không gạch chân, chú thích không cho điểm)
* Nội dung: Học sinh đảm bảo các ý sau:
- Giới thiệu về hoàn cảnh sống và công việc
- Sống có lý tưởng: Anh luôn tâm niệm “Mình sinh ra là gì?
Mình đẻ ở đâu? Mình vì ai mà làm việc? => lý tưởng sống cống hiến cao đẹp
- Lòng yêu nghề: Anh đã có những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn về cuộc sống và công việc của con người; thấy được ý nghĩa cao quý trong công việc thầm lặng của mình là có ích cho cuộc sống, cho mọi người…
- Tinh thần trách nhiệm cao với công việc: tự giác hoàn thành
công việc mà không cần ai nhắc nhỏ, dù mưa gió rét buốt anh cũng không ngần ngại…
* Nghệ thuật: Xây dựng tình huống truyện hợp lý, ngôi kể, nghệ thuật miêu tả nhân vật, kết hợp tự sự, trữ tình, bình luận…
1,5
0,5 0,5 0,5
2,0
0,25 0,5 0,5 0,5
0,25
Câu 1
(0,5 đ)
-Học sinh chỉ ra một trong hai phép liên kết + Phép nối : Sau đó
+ Phép thế: thi nấu cơm – tục thi này
0,5 Câu 2 -Khả năng: tính tự lực và óc sáng tạo 0,5
ĐỀ 1
Trang 3II(3 đ)
(1đ)
+ Có nhiều hình thức thi nấu cơm nên đòi hỏi người thi phải có những phương pháp riêng
+ Việc vừa nấu cơm vừa di chuyển diễn ra khó khăn hơn bình thường nên mỗi người sẽ có những ý tưởng khác nhau để hoàn thành nhiệm vụ
+ Bản thân người thi phải tự mình cố gắng vì không có ai giúp sức trong quá trình thực hiện…
Câu 3
(1,5 đ)
* Hình thức:
- Đảm bảo đúng dung lượng, có trình tự mạch lạc, diễn đạt rõ ý; không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp
0,5
* Nội dung:
- Khái niệm: Tự lực là gì?
- Bàn luận mở rộng:
+ Biểu hiện tự lực + Tại sao tự lực là nguồn sức mạnh lớn lao của con người?
+ Lấy dẫn chứng để chứng minh + Phê phán những người không có ý thức tự lực mà luôn dựa dẫm vào người khác…
- Liên hệ: bài học nhận thức và hành động cho bản thân
1,5
0,25 1
0,25
PHÓ HIỆU TRƯỞNG
Nguyễn Thị Thu Hường Nguyễn Thu Phương Nguyễn Thị Song Đăng
Trang 4TRƯỜNG THCS NGÔ GIA TỰ MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian làm bài: 120 phút Năm học 2022- 2023
Phần I (6,5 điểm)
Trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long viết:
Cũng may mà bằng mấy nét, họa sĩ ghi xong lần đầu gương mặt của người thanh niên Người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá Với những điều làm cho người ta suy nghĩ về anh Và về những điều anh suy nghĩ trong cái vắng vẻ vòi vọi hai nghìn sáu trăm mét trên mặt biển, cuồn cuộn tuôn ra khi gặp người Những điều suy nghĩ đúng đắn bao giờ cũng có những vang âm, khơi gợi bao điều suy nghĩ khác trong óc người khác, có sẵn mà chưa rõ hay chưa được đúng Ví dụ như quan niệm về cái đất Sa Pa mà ông quyết định sẽ chỉ đến để nghỉ ngơi giai đoạn cuối trong đời, mà ông yêu nhưng vẫn còn tránh
(Trích Lặng lẽ Sa Pa, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018)
Câu 1(1 điểm): Nêu hoàn cảnh sáng tác của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa Trong chương trình
Ngữ văn 9, một văn bản cũng có hoàn cảnh sáng tác tương tự, tên văn bản đó là gì? Tác giả
là ai?
Câu 2(1,0 điểm): Văn bản Lặng lẽ Sa Pa được kể theo điểm nhìn trần thuật của nhân vật
nào? Nêu hiệu quả của việc lựa chọn điểm nhìn trần thuật đó
Câu 3(1,0điểm): Vì sao nhà họa sĩ lại cho rằng : “Người con trai ấy đáng yêu thật nhưng
làm ông nhọc quá”
Câu 4(3,5 điểm): “Những điều suy nghĩ đúng đắn bao giờ cũng có những vang âm, khơi
gợi bao điều suy nghĩ khác trong óc người khác, có sẵn mà chưa rõ hay chưa được đúng”.
Từ hiểu biết về văn bản trích Lặng Lẽ Sa Pa, bằng một đoạn văn khoảng 12 câu theo phép
lập luận tổng hợp – phân tích – tổng hợp, em hãy làm rõ những suy nghĩ và hành động đẹp của nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm trên Trong đó có sử dụng câu bị động và câu có thành phần biệt lập phụ chú (gạch chân câu bị động và thành phần phụ chú)
Phần II (3,5 điểm): Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới :
“ Tổ quốc là tình yêu khởi nguồn mọi tình yêu Yêu Tổ quốc là yêu con đường mình đến trường, yêu hàng cây mình trú mưa, tránh nắng Yêu Tổ quốc là yêu thương những đôi chân lam lũ, nhọc nhằn bốn mùa trên đồng ruộng Yêu Tổ quốc là thuộc lòng những vần thơ lục bát nghĩa tình, là quý trọng tiếng nói cha ông, là tự hòa những trang sử vẻ vang của dân tộc mình.
Với tình yêu Tổ quốc nặng trĩu con tim, mỗi người con của mảnh đất hình chữ S hãy tự hỏi lòng mình: ngày mai mình sẽ là ai? Mình sẽ làm gì cho xứ sở mình yêu thương?
(Trích Yêu Tổ quốc, yêu Đồng bào, từ nhận thức đến hành động - Đoàn Công Lê Huy)
Câu 1 (0.5 điểm): Chỉ ra một phép liên kết có trong đoạn trích trên
Câu 2 (1.0 điểm): Xác định và nêu hiệu quả biểu đạt của các biện pháp tu từ được sử dụng
trong đoạn trích trên?
Câu 3 (2 điểm): Đoạn trích trên là những trăn trở của tác giả về tình yêu và trách nhiệm của
mỗi người đối với Tổ quốc Theo em, trong giai đoạn hiện nay, thế hệ trẻ cần thể hiện như thế nào về trách nhiệm đối với quê hương, đất nước mình? Hãy trình bày ý kiến của em bằng một đoạn văn nghị luận khoảng 2/3 trang giấy thi
………… Chúc các em làm bài thi tốt……….
ĐỀ 2
Trang 5TRƯỜNG THCS NGÔ GIA TỰ MÔN: NGỮ VĂN 9
Năm học: 2022 - 2023 Thời gian làm bài: 90 phút
Phần I
(7 đ)
Câu 1
(1,0 đ) - HCST: Sáng tác năm 1970, trong chuyến đi thực tế ở Lào Cai,thời kì miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, in trong tập “Giữa
trong xanh”
- Văn bản : Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận
0,5
0,5 Câu 2
(1,0 đ) - Điểm nhìn trần thuật: Ông họa sĩ- Hiệu quả nghệ thuật:
+ Tạo nên chất thơ, chất trữ tình cho câu truyện bởi ông họa sĩ
là người từng trải và có con mắt nghệ thuật
+ Góp phần làm nổi bật bức chân dung của anh thanh niên thêm sáng rõ
0,5 0,25 0,25
Câu 3
(1,0đ) - Người con trai ấy đáng yêu thật: anh có những phẩm chất đẹp- tinh thần trách nhiệm cao, lòng nhiệt tình, hiếu khách; sự
khiêm tốn,
- làm cho ông nhọc quá là họa sĩ, ông muốn phác họa chân dung
anh nhưng thật khó để vẽ được những phẩm chất đáng quy đó
0,5 0,5
Câu 4
(3,5 đ * Hình thức: - Đúng cấu trúc, đủ số câu,
- Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc, đúng chính tả
- Sử dụng hợp lý 1 câu ghép, thành phần khởi ngữ – chú thích (không gạch chân, chú thích không cho điểm)
* Nội dung: Học sinh đảm bảo các ý sau:
- Giới thiệu về hoàn cảnh sống và công việc
- Suy nghĩ đẹp:
+ Anh luôn tâm niệm “Mình sinh ra là gì? Mình đẻ ở đâu?
Mình vì ai mà làm việc? => lý tưởng sống cống hiến cao đẹp + Những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn về cuộc sống và công việc của con người; thấy được ý nghĩa cao quý trong công việc thầm lặng của mình là có ích cho cuộc sống, cho mọi người…
- Hành động đẹp:
+ Tự giác hoàn thành công việc mà không cần ai nhắc nhỏ, dù mưa gió rét buốt anh cũng không ngần ngại…=>Tinh thần trách nhiệm:
+ Tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe, tặng hoa cho cô kĩ sư, tặng giỏ trứng làm quà đi đường=> quan tâm chu đáo
+ Sắp xếp nơi ở khoa học, gọn gàng, thích đọc sách, trồng thêm hoa, nuôi gà để làm cho cuộc sống thêm thi vị, vui tươi
+ Từ chối khi ông họa sĩ muốn kí học chân dung=> Khiêm tốn
* Nghệ thuật: Xây dựng tình huống truyện hợp lý, ngôi kể, nghệ thuật miêu tả nhân vật, kết hợp tự sự, trữ tình, bình luận…
1,5
0,5 0,5 0,5
2,0
0,25 0,5 0,5 0,5
0,25
Câu 1
(0,5 đ) Học sinh chỉ ra phép liên kết:+ Phép lặp: Tổ quốc 0,5
Câu 2
(1đ) -HS chỉ ra 2 BPTT sau:+Điệp cấu trúc: Yêu Tổ quốc là…
+Liệt kê: Yêu Tổ quốc là yêu con đường … yêu hàng cây …
0,5 0,5
ĐỀ 2
Trang 6II(3 đ) yêu thương những đôi chân lam lũ, nhọc nhắn … thuộc lòngnhững vần thơ lục bát … quý trọng tiếng nói cha ông…
-Tác dụng:
+Khẳng định tình yêu của tác giả dành cho Tổ quốc
+Nhấn mạnh những biểu hiện phong phú, giản dị của tình yêu
Tổ quốc
0,25 0,25
Câu 3
(1,5 đ)
* Hình thức: Đảm bảo đúng dung lượng, có trình tự mạch lạc,
diễn đạt rõ ý; không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp 0,5
* Nội dung:
- Khái niệm: Trách nhiệm là gì?
- Bàn luận mở rộng:
+ Biểu hiện của trách nhiệm với tổ quốc + Ý nghĩa của việc thế hệ trẻ có trách nhiệm với tổ quốc + Lấy dẫn chứng
+ Phê phán những bạn trẻ có lối sống cá nhân, ích kỉ, thiếu trách nhiệm với tổ quốc
- Liên hệ: bài học nhận thức và hành động cho bản thân gắn với lứa tuổi học sinh
1,5
0,25 1
0,25
PHÓ HIỆU TRƯỞNG
Trần Thị Đông Nguyễn Thu Phương Nguyễn Thị Song Đăng