A MỤC LỤC Lêi nãi ®Èu 1 NỘI DUNG 2 I Vai trß cña luËt s khi tham gia tranh tông trong vô ¸n h×nh sù 1 1 1 Thừa kế và tranh chấp thừa kế 2 1 2 Vai trò của Luật sư trong các vụ kiện về tranh chấp thừa k[.]
Trang 1MỤC LỤC
Lêi nãi ®Èu: 1
NỘI DUNG: 2
I Vai trß cña luËt s khi tham gia tranh tông trong vô ¸n h×nh sù 1
1.1 Thừa kế và tranh chấp thừa kế: 2
1.2 Vai trò của Luật sư trong các vụ kiện về tranh chấp thừa kế: 3
II Kỹ năng của Luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp thừa kế ra Tòa án: 4
2.1 Kỹ năng trao đổi, tiếp xúc khách hàng: 4
2.2 Kỹ năng tư vấn, hỗ trợ cho khách hàng về điều kiện khởi kiện trong trường hợp quyết định khởi kiện vụ án tranh chấp thừa kế: 8
2.3 Kỹ năng của Luật sư trong việc chuẩn bị hồ sơ khởi kiện cho khách hàng trong vụ án tranh chấp về thừa kế: 13
2.4 Kỹ năng của Luật sư hướng dẫn khách hàng cung cấp và thu thập chứng cứ cần thiết khi khởi kiện tranh chấp thừa kế ra Tòa án: 15
C PHẦN KẾT LUẬN: 18
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO: 19
Trang 2A PHẦN MỞ ĐẦU:
Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu được bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân trong xã hội đòi hỏi ngày càng cao Đặc biệt là yêu cầu được bảo đảm các quyền về sở hữu và tài sản, bởi nó liên quan trực tiếp đến lợi ích vật chất mà cá nhân được hưởng Một trong những quyền liên quan đến quyền sở hữu và quyền tài sản đó là quyền về thừa kế Và hiện nay, khi của cải làm
ra càng nhiều, khối di sản của người chết để lại càng lớn thì tranh chấp phát sinh trong việc chia khối di sản đó cho những người có quyền hưởng cũng trở nên phức tạp hơn Vì vậy vai trò của Luật sư trong các vụ tranh chấp này là không nhỏ Để
có thể giải quyết được tranh chấp thừa kế này một cách ổn thỏa, đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng, thân chủ của Luật sư, nhất là trong việc khởi kiện tranh chấp này ra Tòa án đòi hỏi các Luật sư phải có những kỹ năng nhất định
B PHẦN NỘI DUNG:
I Khái quát chung về thừa kế, tranh chấp thừa kế và vai trò của Luật sư
trong các vụ kiện về tranh chấp thừa kế:
Thừa kế là một chế định của pháp luật dân sự, trong đó gồm các quy phạm pháp luật điều chỉnh việc dịch chuyển tài sản của người chết cho người khác theo di chúc hoặc theo một trình tự do pháp luật quy định, đồng thời quy định phạm vi quyền và nghĩa vụ, các phương thức bảo vệ quyền và nghĩa vụ của người thừa kế
Theo pháp luật Việt Nam, thừa kế là một quyền được Nhà nước bảo hộ là một trong những quyền cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp và được cụ thể hóa trong Bộ luật dân sự Theo quy định của Bộ luật dân sự 2005(BLDS 2005) thì có 2 hình thức thừa kế với các quy định khác nhau, đó là thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật
Trang 3- Thừa kế theo di chúc là việc dịch chuyển tài sản của người đã chết cho người khác còn sống theo quyết định của người đó trước khi chết được thể hiện trong di chúc Nội dung cơ bản của thừa kế theo di chúc là chỉ định người thừa kế
và phân định tài sản, quyền tài sản cũng như giao cho họ nghĩa vụ tài sản…
- Thừa kế theo pháp luật là việc dịch chuyển tài sản của người chết cho những người còn sống theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định Người thừa kế theo pháp luật là những người có quan hệ huyết thống, quan hệ hôn nhân, quan hệ nuôi dưỡng với người đã chết
Khi xã hội ngày càng phát triển, các tài sản mà con người ta làm ra càng nhiều hơn đến khi họ chết việc định đoạt khối tài sản của mình trở nên rất quan trọng Đặc biệt khi phát sinh các lợi ích vật chất giữa những người có quyền thừa
kế thì nhiều khi những người có quyền thừa kế mâu thuẫn và xung đột với nhau về những lợi ích đó Cũng vì thế mà hiện nay các tranh chấp về thừa kế ngày càng nhiều và càng có nhiều yếu tố phức tạp hơn Có thể hiểu tranh chấp thừa kế là những xung đột, mâu thuẫn, bất đồng được bộc lộ ra bên ngoài về quyền thừa kế, phân chia tài sản thừa kế, về việc thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại,…Các tranh chấp thừa kế có những đặc thù riêng không giống với những tranh chấp dân
sự bình thường khác mà đòi hỏi Luật sư phải cần có những kỹ năng riêng để đạt được kết quả tốt nhất trong khi tư vấn cũng như tranh tụng
Thứ nhất, có thể thấy, tranh chấp thừa kế là tranh chấp liên quan đến những
người có cùng quan hệ huyết thống, nuôi dưỡng, là những người thân thích, ruột thịt trong gia đình Đây không chỉ là quan hệ pháp lý đơn thuần mà còn mang nặng yếu tố tình cảm của từng cá nhân tham gia trong quan hệ này
Thứ hai, quan hệ tranh chấp về thừa kế nhiều khi không chỉ liên quan đến
quan hệ tài sản, quyền tài sản mà còn liên quan đến quyền nhân thân của các đương
sự tranh chấp thừa kế Có nhiều trường hợp đương sự không chỉ đơn thuần được hưởng di sản của người chết để lại mà qua đó còn khẳng định tính huyết thống và tình cảm đối với người đã mất…
Trang 4Thứ ba, hệ thống pháp luật vêi thừa kế còn nhiều điểm bất cập và chưa hoàn
thiện nên việc giải quyết các tranh chấp này còn gặp nhiều vướng mắc và kéo dài
Chính vì những đặc thù riêng về tranh chấp thừa kế và những khó khăn còn gặp phải khi giải quyết các tranh chấp thừa kế mà vai trò của Luật sư trong việc giải quyết các tranh chấp này càng trở nên quan trọng và ý nghĩa
1.2 Vai trò của Luật sư trong các vụ kiện về tranh chấp thừa kế:
Trước hết, Luật sư có vai trò giúp cho khách hàng của mình nhận thấy rõ các quyền và nghĩa vụ của mình, những quyền lợi mình có thể được hưởng cũng như các nghĩa vụ mà mình phải thực hiện trong quan hệ tranh chấp thừa kế Giúp cho khách hàng nhìn nhận đúng vấn đề, đưa ra các phương án có mà khách hàng mình
có thể lựa chọn để giải quyết tranh chấp thừa kế Phân tích những cái được và cái mất trong từng phương án để khách hàng lựa chọn Qua đó giúp khách hàng lựa chọn phương án tối ưu nhất để giảm thiểu rủi ro và đạt được mục đích cao nhất cho khách hàng
Luật sư không chỉ có vai trò bảo vê quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quan hệ tranh chấp thừa kế mà ở một khía cạnh nào đó, Luật sư còn là người có vai trò trong việc giữ gìn tình anh em, tình cảm gia đình ruột thịt trong gia đình, xa hơn nữa là trong họ tộc, làng xóm cho khách hàng của mình Luật sư không chỉ giúp cho các khách hàng bảo vệ được quyền của mình trong quan hệ tranh chấp “tế nhị” này mà còn góp phần nào đó ổn định về mặt tình cảm cho các đương sự cũng như những người có liên quan trong quan hệ tranh chấp này Điều này đòi hỏi sự khéo léo, sắc sảo cũng như sự nhạy bén, tinh tế của Luật sư để có thể
có cách giải quyết một cách tốt nhất cho khách hàng mình trong cả quan hệ tài sản cũng như về mặt tình cảm với những người khác trong quan hệ tranh chấp
Luật sư cũng là người hiểu biết pháp luật hơn khách hàng của mình, vì vậy trong quan hệ tranh chấp này, Luật sư còn có vai trò xác định đúng, chính xác khối tài sản mà người chết để lại, những người có quyền được hưởng di sản thừa kế, các
Trang 5văn bản phỏp luật ỏp dụng về chuyển dịch tài sản và quản lý tài sản do người chết
để lại theo từng thời kỡ phỏp luật cú quy định như thế nào để ỏp dụng đỳng quy định của phỏp luật Qua đú Luật sư giỳp cho khỏch hàng của mỡnh tỡm ra cỏch giải quyết tốt nhất, phự hợp nhất, đảm bảo quyền lợi cho khỏch hàng của mỡnh
Luật sư cũng là người cú vai trũ nhất định trong việc giỳp cho Tũa ỏn cú thể giải quyết cỏc tranh chấp thừa kế đỳng phỏp luật, đảm bảo sự cụng bằng và hợp tỡnh, hợp lý Và sõu xa hơn Luật sư trong quá trình hành nghề sẽ phát hiện ra những điểm còn bát cấp thiếu sót của pháp luật để từ
đó kiến nghị hoàn thiện cỏc quy định của phỏp luật về thừa kế và giải quyết cỏc tranh chấp thừa kế trong tương lai
II Kỹ năng của Luật sư trong việc hỗ trợ khỏch hàng khởi kiện tranh chấp
thừa kế ra Tũa ỏn:
2.1 Kỹ năng trao đổi, tiếp xỳc khỏch hàng:
2.1.1.Tiếp xỳc, tỡm hiểu khỏch hàng:
Khi khỏch hàng đến tỡm Luật sư để nhờ tư vấn trong cỏc vụ tranh chấp thừa
kế thi điều trớc tiên Luật sư cần phải biết khỏch hàng của mỡnh là ai? Luật sư cần tỡm hiểu những thụng tin khỏch quan, chớnh xỏc về khỏch hàng của mỡnh
Cỏc thụng tin cần thiết về khỏch hàng trong cỏc vụ ỏn về tranh chấp thừa kế như: thụng tin về gia đỡnh, về nhõn thõn của khỏch hàng, xỏc định quan hệ của khỏch hàng với người để lại di sản thừa kế, quan hệ của khỏch hàng với những người đang cú tranh chấp về di sản thừa kế này cũng như quan hệ của khỏch hàng với những người cú quyền và nghĩa vụ liờn quan trong vụ tranh chấp
Ngoài ra, Luật sư cũn cần phải tỡm hiểu cỏc thụng tin cỏ nhõn về khỏch hàng của mỡnh như đạo đức, lối sống, quan hệ xó hội, nghề nghiệp, vị trớ cụng tỏc, cỏch đối xử của khỏch hàng với người thõn, mong muốn hướng tới của khỏch hàng khi tỡm đến mỡnh là gỡ? Qua đõy Luật sư cú thể biết được chớnh xỏc mỡnh đang tư vấn, giỳp đỡ, bảo vệ cho khỏch hàng là ai cũng nh yêu cầu của khách hàng
Trang 6mình có đáp ứng đợc không từ đú tạo ra được niềm tin nội tõm, chủ
động trong cụng việc và trong việc giải quyết mọi vấn đề phỏt sinh về sau
2.1.2 Trao đổi với khỏch hàng về quan hệ phỏp luật của vụ tranh chấp :
Sau khi đó tỡm hiểu về khỏch hàng của mỡnh, Luật sư cần trao đổi với khỏch hàng về nội dung của vụ tranh chấp Luật sư cú thể yờu cầu khỏch hàng của mỡnh trỡnh bày vụ việc xảy ra, cung cấp cỏc tài liệu cần thiết về vụ việc
Trong quỏ trỡnh trao đổi với khỏch hàng về quan hệ phỏp luật tranh chấp, cỏch đặt vấn đề và gợi mở của Luật sư phải phự hợp với khỏch hàng Đụi khi cần làm rừ lý do của việc tranh chấp, mức độ và giới hạn của tranh chấp như thế nào?
Khi đó nắm bắt được về nội dung của vụ tranh chấp do thõn chủ cung cấp, Luật sư cần xỏc định được chớnh xỏc quan hệ phỏp luật tranh chấp là quan hệ nào có phải là tranh chấp thừa kế hay khụng? Nếu là tranh chấp thừa kế thỡ là tranh chấp thừa kế thuộc loại nào: Tranh chấp về quyền thừa kế hay tranh chấp về việc thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại
Từ việc xỏc định quan hệ phỏp luật tranh chấp, Luật sư cú thể tỡm ra những nội dung cần trao đổi với khỏch hàng của mỡnh cũng như cú thể tra cứu những văn bản phỏp luật ỏp dụng đối với mỗi loại tranh chấp về thừa kế, qua đú cú hướng tư vấn đỳng đắn cho khỏch hàng
2.1.3 Làm rừ được thời điểm thời điểm mở thừa kế, xỏc định khối di sản mà người
chết để lại:
- Một trong những vấn đề quan trọng khi trao đổi với khỏch hàng trong cỏc
tranh chấp về thừa kế là việc xỏc định được thời điểm mở thừa kế Thời điểm mở
thừa kế theo quy định của BLDS 2005 là thời điểm “người cú tài sản chết”, đối với
trường hợp một người bị tuyờn bố là đó chết thỡ thời điểm mở thừa kế là ngày mà Tũa ỏn tuyờn bố người đú là đó chết Luật sư xỏc định chớnh xỏc thời điểm mở thừa
kế bởi thời điểm mở thừa kế cú ý nghĩa và vai trũ hết sức quan trọng:
+ Đây là mốc xác định luật áp dụng để giải quyết tranh chấp
Trang 7+ Đây là mốc để xác định những người có quyền thừa kế di sản
+ Đây là mốc để xác định thời hạn từ chối quyền hưởng di sản của người thừa kế theo Điều 642 BLDS 2005
+ Đây cũng là mốc để xác định thừa kế của những người có quyền thừa kế
mà chết cùng thời điểm
+ Là mốc để xác định hiệu lực cña di chúc ( nếu là thừa kế theo di chúc) + Có ý nghĩa trong việc hạn chế trong việc phân chia di sản do người chết để lại trong một số trường hợp do pháp luật quy định
+ Có ý nghĩa trong việc xác định thời hiệu khởi kiện các tranh chấp về thừa
kế theo Điều 645 BLDS 2005
- Luật sư cũng cần xác định chính xác khối di sản mà người chết để lại Luật
sư cần yêu cầu khách hàng cung cấp các thông tin cũng như chứng cứ về các di sản
mà người chết để lại gồm những tài sản nào? Xác định rõ giá trị di sản thừa kế đang tranh chấp là bao nhiêu? Di sản là động sản hay bất động sản, nơi có di sản đang tranh chấp, ai là người đang quản lý, các loại di sản về số lượng, chủng loại như thế nào? Bên cạnh đó cũng cần xác định rõ nghĩa vụ của người để lại di sản thừa kế Điều này liên quan trực tiếp đến quyền lợi và trách nhiệm nghĩa vụ của khách hàng sau khi giải quyết vụ tranh chấp
2.1.4 Trao đổi về yêu cầu và mong muốn của khách hàng là gì?
Khi tiếp xúc với khách hàng, Luật sư cũng cần hỏi rõ trong vụ tranh chấp này mong muốn và yêu cầu đạt được của khách hàng là gì? Các mong muốn, yêu cầu đó có thể là về di sản, về quyền tài sản mà khách hàng mong muốn nhận được Cũng cần tìm hiểu xem khách hàng có mong muốn gì khác nữa không, vì vậy, Luật
sư cần nắm vững và tìm hiểu rõ về mục đích thực tế cũng như mục đích sâu xa của khách hàng
Luật sư cũng cần chú ý trong việc đưa các lợi ích chính xác mà khách hàng
có thể chỉ mới đưa ra chung chung Bên cạnh đó, Luật sư cũng cần đưa ra các lợi
Trang 8ích mà khách hàng có thể nhận được trong việc giải quyết vụ tranh chấp mà khách hàng không nhận ra để giúp khách hàng có yêu cầu đầy đủ và xác đáng nhất
2.1.5 Tư vấn cho khách hàng trong việc quyết định khởi kiện hay không:
Đối với các tranh chấp dân sự nói chung và tranh chấp thừa kế nói riêng thì việc khởi kiện hay không khởi kiện thuộc quyền tự định đoạt của khách hàng Tuy nhiên không phải khách hàng nào cũng có thể nhận ra và quyết định được mình có nên khởi kiện hay không Và cái mà khách hàng quan tâm là họ nhận được lợi ích thế nào khi lựa chọn khởi kiện tranh chấp ra Tòa án Do đó, Luật sư phải giúp khách hàng xác định những điểm có lợi và bất lợi khi khởi kiện tranh chấp ra Tòa án
Việc đưa tranh chấp thừa kế ra Tòa án để giải quyết sẽ đảm bảo được tính minh bạch và công bằng cũng như khả năng cưỡng chế cao hơn Tuy nhiên, các tranh chấp thừa kế xảy ra trong mối quan hệ tình cảm, tế nhị, thường xảy ra giữa những người trong một gia đình, tức là liên quan đến mối quan hệ tình cảm ruột thịt Khi đã ra pháp luật, muốn pháp luật phân xử thì đa số đều do mức độ căng thẳng của mối quan hệ này đã lên mức đỉnh điểm và không còn cách giải quyết khác Do vậy, bất lợi lớn nhất của khách hàng khi khởi kiện những tranh chấp này
ra Tòa án là khả năng làm rạn nứt tình cảm gia đình là rất cao Mặt khác, khi khởi kiện tranh chấp thừa kế ra tòa khách hàng sẽ phải đối mặt với một thời gian có thể rất dài để theo đuổi vụ việc, bên cạnh đó là mức án phí cũng không nhỏ
Chính vì những lẽ trên, Luật sư cần chỉ cho khách hàng của mình thấy được việc khởi kiện hay không khởi kiện là cần thiết Tất cả những tư vấn này của Luật
sư đều phải dựa trên cơ sở pháp lý để phân tích cho khách hàng thấy được Luật
sư cũng cần chỉ cho khách hàng về khả năng thắng kiện đến đâu nếu họ khởi kiện
ra Tòa án cũng như khả năng thực tế bản án sẽ được thi hành thế nào Điều này để chuẩn bị “bước đệm” về tâm lý cho khách hàng, giúp cho khách hàng không bị ảnh hưởng về tâm lý trong quá trình giải quyết tranh chấp sau này khi gặp những vấn đề
Trang 9khó khăn và những vướng mắc khi phát sinh những tình tiết cũng như nội dung mới
2.2 Kỹ năng tư vấn, hỗ trợ cho khách hàng về điều kiện khởi kiện trong trường
hợp quyết định khởi kiện vụ án tranh chấp thừa kế:
2.2.1 Tư vấn các điều kiện về nội dung khởi kiện cho khách hàng:
*) Về chủ thể khởi kiện:
- Trước hết, Luật sư cần xác định rõ khách hàng của mình có quyền khởi kiện trong vụ án tranh chấp về thừa kế mà khách hàng yêu cầu Luật sư tư vấn hay không? Theo quy định của pháp luật dân sự thì, chủ thể khởi kiện các tranh chấp thừa kế nói riêng thì chủ thế khởi kiện phải thỏa mãn điều kiện về năng lực hành vi dân sự và là người có quyền và lợi ích trong quan hệ thừa kế bị xâm phạm
- Khi đã xác định được điều kiện của khách hàng trong việc khởi kiện vụ tranh chấp, Luật sư có thể hướng dẫn cho khách hàng tự mình khởi kiện hoặc có thể thông qua người đại diện hợp pháp của khách hàng theo quy định tại Điều 161
Bộ luật tố tụng dân sư 2004 (BLTTDS 2004)
- Đối với trường hợp khách hàng ủy quyền cho chính luật sư hoặc cho người khác tham gia tố tụng thì luật sư cần hướng dẫn khách hàng lập giấy ủy quyền theo quy định của pháp luật hiện hành
*) Về thẩm quyền giải quyết của Tòa án:
Luật sư cần phải hướng dẫn cho khách hàng của mình chính xác Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế mà khách hàng nộp đơn khởi kiện Việc xác định thẩm quyền thuộc Tòa án nào Luật sư cần dựa vào các quy định của BLTTDS 2004 để xác định và tư vấn cho khách hàng của mình:
- Thầm quyền theo loại việc: tranh chấp thừa kế là một loại tranh chấp thuộc
thẩm quyền giải quyết của tòa án theo quy định tại khoản 5 Điều 25 BLTTDS
- Thẩm quyền theo cấp: Luật sư cần xác định vụ án khởi kiện thuộc Tòa
án cấp tỉnh hay cấp huyện dựa vào các quy định tại Điều 33, 34, 35, 36, 37 BLTTDS 2004, Nghị Quyết số 32/2004/QH11 ngày 15/6/2004 về việc thi hành
Trang 10BLTTDS, Nghị quyết số 01/2005 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (HĐTPTANDTC) hướng dẫn thi hành phần “những quy định chung” của BLTTDS
2004 (NQ 01/2005)
- Thẩm quyền theo lãnh thổ: Luật sư cần xác định thẩm quyền của Tòa án theo
lãnh thổ được quy định tại Điều 35 BLTTDS 2004, theo đó cần chú ý, nếu tranh chấp thừa kế liên quan đến bất động sản thì Tòa án nơi có bất động sản sẽ có thẩm quyền giải quyết
Luật sư cũng cần chú ý đến quy định tại điểm i, khoản 1 Điều 36 BLTTDS
2004 về sự lựa chọn Tòa án của nguyên đơn để tư vấn cho khách hàng của mình
Ngoài việc lưu ý nguyên tắc xác định thẩm quyền đối với cấp tòa, những trường hợp thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh theo Khoản 1 Điều 33 BLTTDS,
Luật sư cần lưu ý trường hợp "đương sự" ở nước ngoài theo quy định tại Điều 56
BLTTDS 2004 và hướng dẫn tại NQ 01/2005, bao gồm cả người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Vì vậy, với những vụ việc mà có đương sự không phải là người thuộc các diện thưa kế nhưng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đang ở nước ngoài hoặc việc giải quyết vụ án cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài thì sẽ thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh
*) Về thời hiệu khởi kiện:
Trong các vụ án tranh chấp dân sự nói chung và tranh chấp thừa kế nói riêng, Luật sư luôn phải chú ý đến việc xác định xem vụ án có còn thời hiệu khởi kiện hay không Đối với tranh chấp thừa kế, theo quy định tại Điều 645, BLDS 2005, thì có
2 loại thời hiệu khởi kiện tương ứng với 2 loại tranh chấp về thừa kế:
- Đối với tranh chấp về quyền thừa kế (yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình, bác bỏ quyền thừa kế của người khác) thì thời hiệu khởi kiện là
10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế
- Đối với tranh chấp liên quan đến việc yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại thì thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ thời điểm mở thừa kế