Lieu trai chi di ii bo tung linh

Bồ Tùng LinhLiêu Trai Chí Dị IIDịch giả: Cao Tự Thanh Bản dịch trọn bộ này gồm 432 truyện trong Liêu Trai Chí Dị và 68 truyện trong Liêu Trai Chí Dị Thập Di, tất cả gồm 500 truyện.. Bồ T

Mục lục

Mục Lục

Đọc Và Dịch Liêu Trai Chí DịQuyển I 1

32

33

34 - 39 Quyển III 40 41

42

43 - 45 46 - 47 - 48 - 49 -

Bồ Tùng Linh

Liêu Trai Chí Dị IIDịch giả: Cao Tự Thanh

Bản dịch trọn bộ này gồm 432 truyện trong Liêu Trai Chí Dị và 68 truyện trong Liêu Trai Chí Dị Thập Di, tất cả gồm 500 truyện

05 Lao Sơn đạo sĩ

06 Trường Thanh tăng

267 Nê thư sinh

268 Kiển thường trái

331 Cù Châu tam quái

332 Chiết lâu nhân

421 Lý Bát Hồng

422 Lão Long thuyền hộ

423 Nguyên Thiếu tiên sinh

Trương Nguyên, Liễu Tuyền Bổ tiên sinh mộ biểu

Hồ Thích, Bạt Trương Nguyên đích Liễu Tuyển Bồ tìên sinh mộ biểu

Bồ Tùng Linh

Liêu Trai Chí Dị IIDịch giả: Cao Tự Thanh

Đọc Và Dịch Liêu Trai Chí Dị

Đọc Liêu Trai Chí Dị

“Liêu Trai chí dị: bút ký tiểu thuyết, Thanh Bồ Tùng Linh trước, phânthập lục quyển, tứ bách tam thập nhất thiên Tùng Linh tự LiễuTuyền, Sơn Đông Truy Xuyên nhân Ấu hữu dật tài, lão nhi bất đạt,

cố thử thư đa tá hồ quỷ chi sự dĩ hãn kỳ bất bình, diệc hữu tùngĐường nhân truyền kỳ chuyển hóa nhi xuất dã Phả điêu trác tự cú,

mô phỏng cổ nhã, cố văn nhân đa hy duyệt chi!” (Liêu Trai chí dị: tậptruyện ký, do Bồ Tùng Linh thời Thanh trưóc tác, chia làm 16 quyển,

có 431 truyện Tùng Linh tự Liễu Tuyền, người huyện Truy Xuyêntỉnh Sơn Đông Lúc trẻ có tài hơn người, nhưng về già vẫn khôngthành đạt, nên sách ấy phần lớn là mượn chuyện hồ quỷ để phát tiếtnỗi bất bình; cũng có khi là dựa theo các truyện truyền kỳ của người thời Đường, thay đổi lại mà soạn ra Câu chữ ít nhiều có gọt giũa,phỏng theo lối văn chương phong nhã thời cổ, nên văn nhân nhiềungười thích xem)

“Liêu Trai chí dị: tiểu thuyết danh, phàm bát quyển, hoặc tích vi thậplục quyển, kê tứ bách tam thập nhất thiên, Thanh Bồ Tùng Linhsoạn Ký thần tiên hồ quỷ tinh mị cố sự, miêu tả ủy khúc, tự thứ tỉnhnhiên; ngẫu thuật sở văn, diệc đa giản khiết Mỗi quyển chi mạt,thường xuyết tiểu văn Cựu thời cực phong hành, kim sảo suy hĩ”(Liêu Trai chí dị: tên tập truyện, gồm 8 quyển, có khi tách làm 16

quyển, tổng cộng 431 truyện, do Bồ Tùng Lỉnh thời Thanh soạn Nộidung là ghi chép lại chuyện cũ về thần tiên hồ quỷ yêu quái, miêu tảchi tiết, sắp xếp phân minh; có chỗ là kể lại chuyện mình nghe, phầnlớn cũng rõ ràng ngắn gọn Ở cuối mỗi quyển thường thêm lời bìnhngắn Ngày trước được truyền tụng rất rộng rãi, đến nay có giảm đi).

"Liêu Trai chí dị: thư danh, bát quyển, hoặc tích vi thập lục quyển, kê

tứ bách tam thập nhất thiên, Thanh Bồ Tùng Linh soạn Ký thần tiên

hồ quỷ tinh mị chi sự, miêu tả ủy khúc, văn từ diễm lệ, tự thứ tỉnhnhiên; ngẫu thuật sở ván, diệc đa giản khiết Mỗi quyển chi mạt,thường xuyết tiểu văn Cựu thời cực phong hành" (Liêu Trai chí dị:tên sách, gồm 8 quyển, có khi tách làm 16 quyển, tổng cộng 431truyện, do Bồ Tùng Linh thời Thanh soạn Nội dung là ghi chép lạichuyện về thần tiên hồ quỷ yêu quái, miêu tả chi tiết, lời văn đẹp đẽ,sắp xếp phân minh; có chỗ là kể lại chuyện mắt thấy tai nghe, phầnlớn cũng rõ ràng ngắn gọn Ở cuối mỗi quyển thường thêm lời bìnhngắn Ngày trước được truyền tụng rất rộng rãi) "Liêu Trai chí dị:văn ngôn đoản thiên tiểu thuyết tập, Thanh Bồ Tùng Linh tác LịchThành Trương Hy Kiệt đích Chú Tuyết Trai sao bản Liêu Trai chí dịphân vi thập nhị quyển, hữu mục tứ bách bát thập bát thiên Hiện tồntối tảo khắc bản vi Thanh Càn Long tam thập nhất niên Thanh KhaĐình bản, tắc phân vi thập lục quyển, tứ bách dư thiên, đãn thiênmục tinh bất hoàn toàn Giải phóng hậu hoàn phát hiện liễu tác giảđích bán bộ thủ cảo (định cảo bản), tằng ảnh ấn xuất bản, hựu hữu

"Hội hiệu hội chú hội bình" bản, sở thu thiên mục hiệu vi hoàn bị.Tác giả dĩ phong phú đích tưởng tượng, tịnh tá giám đương thời lưuhành cố sự dữ tiền nhân chi tác, sáng tạo xuất bất thiểu ưu tú tácphẩm Cấu tứ kỳ diệu, ngữ ngôn sinh động, dĩ đàm hồ thuyết quỷ

đích biểu hiện hình thúc, đối đương thời hiện thực đích hắc ám hòaquan lại đích tội ác phả đa bộc lộ, vu khoa cử chế độ hòa lễ giáo đôhữu sở phê phán; tinh dĩ đồng tình bút điêu miêu hội liễu thanh niênnam nữ chân thành tương ái đích cố sự Đãn thư trung dã tồn tạitrước nhất ta nhân quả báo ứng chi thuyết hòa mê tín sắc thái” (LiêuTrai chí dị: tập truyện ngắn văn ngôn, do Bồ Tùng Linh thời Thanhsáng tác "Bản sao Liêu Trai chí dị của Chú Tuyết Trai" của Trương

Hy Kiệt ở Lịch Thành chia làm 12 quyển, có mục lục gồm 488truyện Bản in sớm nhất hiện còn là bản của Kha Đình thời Thanh innăm Càn Long thứ 31 (1766) thì chia làm 16 quyển, hơn 400 truyện,nhưng mục lục cũng không đầy đủ Sau ngày giải phóng (tức 1949,năm thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa) lại phát hiệnđược nửa bản viết tay của tác giả (bản thảo hoàn chỉnh), từng inảnh xuất bản, lại có bản Hội hiệu hội chú hội bình thu thập mục lụcđầy đủ hơn cả Tác giả lấy trí tưởng tượng phong phú, mượn cáctruyện cổ lưu hành đương thời và các sáng tác của người trước màsáng tạo ra không ít tác phẩm ưu tú Kết cấu hay lạ, lời lẽ sinh động,lấy hình thức biểu hiện là chuyện yêu ma hồ quỷ, vạch trần sự đentối của hiện thực và tội ác của quan lại đương thời, đối với chế độkhoa cử và lễ giáo đều có sự phê phán; lại tỏ thái độ đồng tình khimiêu tả những chuyện cổ về tình yêu chân thành của thanh niênnam nữ Song trong sách cũng còn tồn tại một ít quan niệm nhânquả báo ứng và màu sắc mê tín) "Liêu Trai chí dị: Thanh đại kiệtxuất đích văn ngôn đoản thiên tiểu thuyết tập Tác giả Bồ Tùng Linh,thư thành vu Khang Hy niên gian Thư phân thập nhị quyển, kê tứbách cửu thập nhất thiên, 1962 niên Trung Hoa thư cục bài ấn bản.Thư trung cố sự đại đa dĩ hồ tiên quỷ mị vi đề tài, cấp phú lãng mạnchủ nghĩa sắc thái nhi hựu câu hữu phong phú đích nội dung hòa

thâm khác đích hiện thục chủ nghĩa Nội dung bao quát đối thamquan ô lại sĩ hào thế thân dĩ cập phủ hủ đích khoa cử chế độ đíchkhể lộ, đối thanh niên nam nữ chân chính ái tình hôn nhân đích nhiệttình ca tụng; thử ngoại hoàn hữu nhất ta hữu giáo đục ý nghĩa đíchngụ ngôn cố sự đẳng Giá ta nội dung chủ yếu bộc lộ liễu phong kiến

xã hội đích hắc ám hòa hủ bại, dĩ cập tác giả đối lý tuởng thế giớihòa mỹ hảo nhân vật đích truy cầu, ca tụng Tiểu thuyết sung mãn

kỳ dị khôi lệ đích ảo tưởng, tố tạo nhân vật hủ hủ nhi sinh, hô chidục xuất, tình tiết điệt đãng đàng ná, sinh động đa biến Ngử ngôntinh luyện hàm súc, văn bút lưu sướng truyền thần, “Tả quỷ tả yêucao nhân nhất đẳng, thích tham thích ngược nhập cốt tam phân",câu hữu độc đặc đích phong cách, tại ngã quốc tiểu thuyết sửthượng chiếm hữu hẩn cao đích địa vị Đãn thư trung dã tồn tạitruớc phong kiến luân lý quan niệm hòa phong kiến sắc thái" (LiêuTrai chí dị: tập truyện ngắn văn ngôn kiệt xuất thời Thanh Tác giả là

Bồ Tùng Linh, sách hoàn thành trong đời Khang Hy (1662-1722).Sách thia làm 12 quyển, gồm 491 truyện, năm 1962 Trung Hoa thưcục đã sắp xếp xuất bản Truyện trong sách phần lớn là lấy đề tài hồtiên ma quỷ, có nhiều màu sắc của chủ nghĩa lãng mạn, lại mang nộidung phong phú và chủ nghĩa hiện thực sâu sắc Nội dung nóichung là tố cáo bọn tham quan ô lại, cường hào ác bá và chế độkhoa cử mục nát, nhiệt tình ca ngợi tình yêu và hôn nhân chân chínhcủa thanh niên nam nữ, ngoài ra còn có một ít truyện cổ loại ngụngôn có ý nghĩa giáo dục Nội dung nói trên chủ yếu là vạch trần sựđen tối và mục ruỗng của xã hội phong kiến đồng thời nói lên sựmong mỏi, ngợi ca của tác giả về một thế giới lý tưởng và nhữngcon người tốt đẹp Tập truyện đầy ắp những sự tưởng tượng lạ lùngđẹp đẽ, nhân vật được sáng tạo sống động chân thực, tình tiết bất

ngờ biến ảo Lời lẽ gọt giũa hàm súc, văn chương trôi chảy linhhoạt, "Tả quỷ tả ma cao bậc nhất, châm tham châm bạo thấu vàoxương” đều có phong cách độc đáo đặc biệt, chiếm địa vị rất caotrong lịch sử truyện ngắn của nước ta Nhưng trong sách cũng còntồn tại quan niệm luân lý phong kiến và màu sắc phong kiến)

"Liêu Trai chí dị: Thư danh, Thanh Bồ Tùng Linh (1640-1715) trước.Đoản thiên tiểu thuyết tập, thập nhị quyển, nhất tác thập lục quyển,cộng tứ bách tam thập nhất thiên Tối tảo hữu Chú Tuyết Trai saobản, Càn Long tam thập nhất niên (1766 niên) Thanh Kha Đình khắcbản, nhị giả phân quyển, thiên mục lược dị 1949 niên hậu phát hiệnbán bộ thủ cảo, 1955 niên do Văn học Cổ tịch san hành xã ảnh ấn,

1978 niên Thuợng Hải Cổ tịch xuất bản xã hữu Trương Hữu Hạc tậphiệu "Hội hiệu hội chú hội bình" bản, hiệu hoàn bị Cai thư hàmtruyền kỳ, chí quái, dị sự đẳng nội dung Nhiên đa tả hồ quỷ, yêubiến, dị quái cố sự, nghệ thuật thủy bình trăn chí văn ngôn tiểuthuyết đỉnh phong" (Liêu Trai chí dị: tên sách, Bồ Tùng Linh (1640-1715) thời Thanh sáng tác, là tập truyện ngắn, gồm 12 quyển, có khichia làm 16 quyển, cộng 431 truyện Cổ nhất có bản sao của ChúTuyết Trai, năm Càn Long thứ 31 (1766) Kha Đình khắc bản, hai bảnchia quyển, mục lục hơi khác nhau Sau 1949 phát hiện được nửabản viết tay của tác giả, năm 1955 Văn học cổ tịch san hành xã inảnh xuất bản, năm 1978 Thượng Hải cổ tịch xuất bản xã có bản "Hộihiệu hội chú hội bình" của Trương Hữu Hạc tập hợp so sánh cácbản, đầy đủ hơn cả Sách này mang nội dung truyền kỳ, chí quái,việc lạ, nhưng phần lớn kê chuyện cổ hồ quỷ, yêu ma, quái dị, vềtrình độ nghệ thuật thì đạt tới đỉnh cao của tiểu thuyết văn ngôn)

Trên đây là sáu định nghĩa về mục từ "Liêu Trai chí dị” nêu trong sáuquyển từ điển của Trung Hoa mà theo thứ tự là Từ nguyên (Chínhtục biên hợp đính bản), Thương vụ ấn thu quán xuất bản, ThượngHải, 1939; Từ hai (hợp đính bản), Trung Hoa thư cục xuất bản,Thuợng Hải, 1948; Trung văn đại từ điển Trung Quốc văn hóaNghiên cứu sở xuất bản, Đài Bắc, 1962 Từ hải, Tân thư xuất bản xã,Thượng Hải, 1989; Trung Quốc tiểu thuyết đại từ điển, Tác giả xuấtbản xã, Bắc Kinh, 1991 và Trung Quốc Quỷ văn hóa đại từ điển,Quảng Tây dân tộc xuất bản xã, 1994 Dễ nhận ra rằng đặc điểm vềmục đích và hoàn cảnh biên soạn riêng biệt của mỗi quyển từ điển

đã dẫn tới những khác biệt giữa các định nghĩa nói trên, sự khácbiệt thể hiện và phản ảnh quá trình nhận thức và tìm hiểu của ngườiđọc Trung Hoa về Liêu Trai chí dị, song tựu trung sáu định nghĩa ấyđều đề cập tới bốn yếu tố là văn bản, nội dung, ý nghĩa và nghệthuật của tác phẩm Việc tìm hiểu giá trị tác phẩm khởi đi từ tổng thểcác yếu tố ấy có thể góp phần làm sáng tỏ thêm giá trị và ảnhhưởng của Liêu Trai chí dị, một kiệt tác hàng trăm năm qua từng làmsay mê nhiều người đọc Việt Nam

Về văn bản, Liêu Trai chí dị có một nét đặc biệt Theo Từ hải 1989

và Trung Quốc tiểu thuyết đại từ điển 1991 thì Liêu Trai chí dị gồm

12 quyển, 488 hay 491 truyện Các con số trên rõ ràng là dựa theobản Hội hiệu hội chú hội bình, mà bản này dựa trên cơ sở nửa bảnchép tay của Bồ Tùng Linh được phát hiện sau 1949 Tuy nhiên, sựghi nhận về văn bản Liêu Trai chí dị ở Trung Quốc cũng khá phứctạp Chẳng hạn Từ nguyên năm 1939 kể là có 16 quyển, 431 truyện,

Từ hải 1948 kể là có 8 hoặc 16 quyển, 431 truyện, đến Trung vănđại từ điển xuất bản ở Đài Loan năm 1962 thì vẫn kể ra 8 hoặc 16

quyển, 431 truyện như Tù hải 1948 Tù hải 1989 không nêu rõ,nhưng cũng cho rằng bản Hội hiệu hội chú hội bình là đầy đủ hơn

cả, tức cũng tán thành con số 12 quyển, 491 truyện như Trung Quốctiểu thuyết đại từ điển 1991 Nhưng Trung Quốc Quỷ văn hóa đại từđiển 1994 lại kể ra 12 (hoặc 16) quyển, 431 truyện, nghĩa là lại quay

về với các văn bản truyền thống Nét đặc biệt này không gì kháchơn là ánh phản của quá trình phổ biến Liêu Trai chí dị ở TrungQuốc nói riêng và ở các quốc gia dùng chữ Hán trước đây nóichung Chúng tôi không có được các bản in Liêu Trai chí dị 12quyển để đối chiếu, nhưng Trung Quốc Quỷ văn hóa đại từ điển có

kể ra một số truyện thuộc "Văn hóa Ma Trung Quốc” theo mục lụccủa các bản này, cụ thể như sau:

Khảo Thành hoàng, Thi biến, Đồng nhân ngữ, Giáo quỷ, Vương Lụclang, Trường Thanh tăng, Tăng nghiệt, Tú thập thiên, Vương Lan,Ung hổ thần, Hoa bì, Thiểm Hữu Mỗ Công, Miếu quỷ, Lục phán,Nhiếp Tiểu Thiến, Thủy mãng thảo, Cảnh Thập bát thuộc quyển I

Châu nhi, Liên Hương, Trương Thành, Xảo nương, Ngô huyện nhịThành hoàng, Lâm Tứ nương thuộc quyển II

Giang trung quỷ quái, Lỗ Công nữ, Lý Trung Chi, Lý Bá Ngôn, LiênToa, Nê quỷ, Liên Thành, Hoắc sinh, Dụ quỷ, Lý Tư giám thuộcquyển III

Công Tôn Cửu Nương, Xúc chức, Thổ địa phu nhân, Tục hoànglương, Liễu Tú tài, Phong Đô Ngự sử, Kỳ quỷ, Tửu cuồng Mục sinh,

Bố khách thuộc quyển IV Chương A Đoan, Lý Thường Cửu kiếnDiêm Vương, Thổ ngẫu sinh tử, Trường Trị nữ tu, Ngũ Thu Nguyệt,

Liễu thị tử, Đậu thị thuộc quyển V

Thu Dung dữ Tiếu Tạ, Ải quỷ, Khao tệ ty, Hướng Cảo, Nhiếp Chínhxích quyền quý thuộc quyển VI Mai nữ hòa Phong Vân Đình, Tưtăng bão Phật đầu, Ngưu Thành Chương, Kim Cô phu, Diêm Lahoăng, Chu Thương bình oan ngục, Hoạn Nương thuộc quyển VII.Quỷ thê, Chư sinh, Tư văn lang, Trần Tích Cửu, Chu Khắc Xươngthuộc quyển 8 Vu Khứ ác, ái Nô, Lưu phu nhân, Ấp nhân tao lăngtrì thuộc quyển IX Bố thương bị cứu, Tịch Phương Bình, Long Phitướng Công, Thân thị, Nhiệm Tú thuộc quyển X Vãn Hà dữ AĐoan, Vương Thập, Gia Bình Công tử, Chiết lâu nhân thuộc quyển

XI Lão Long thuyền hộ, Cổ bình, Nguyên Thiếu tiên sinh, Tiết Ủynương, Điền Tử Thành, Lưu Toàn, Hoàn hầu yến tân, Cẩm Sắt,Phòng Văn Thục, Công Tôn Hạ thuộc quyển XlI

Ngoài một số truyện có tên khác với trong các bản 16 quyển nhưGiang trung quỷ quái (Giang trung, quyển XIV), Lý Trung Chi (Diêm

La, quyển XIV), Tửu cuồng Mục sinh (Tửu cuồng, quyển XlV), LýThường Cửu kiến Diêm Vương (Diêm Vương, quyển XV), Thổ ngẫusinh tư (Thổ ngẫu, quyển XV), Thu Dung dữ Tiểu Tạ (Tiểu Tạ, quyểnIX), Nhiếp Chính hách quyền quý (Nhiếp Chính, quyển VIII), Mai nữhòa Phong Vân Đình (Mai nữ, quyển VII), Tử tăng bão Phật đầu (Tửtăng, quyển XIV), Chu Thương bình oan ngục (Oan ngục, quyển IX),

Ấp nhân tao lăng trì (ấp nhân, quyển XVI), Bố thương bị cứu (Bốthương, quyển XI), Vãn Hà dữ A Đoam (Vãn Hà, quyển IV), Hoànhầu yến tân (Hoàn hầu, quyển XII), thì theo nội dung được tóm tắt,

có một số truyện không thấy có trong các bản 16 quyển như NgôHuyện nhị Thành hoàng, Dụ quỷ, Thô địa phu nhân (ngoài ra, bảndịch Liêu Trai chí dị ra chữ quốc ngữ la tinh vào loại sớm nhất ở

miền Bắc là Tân Liêu Trai của Vũ Hi Tô*dịch 8 truyện Hương Ngọc,Thư si, Lỗ Công nữ, Phòng Dỹ, Phượng Tiên, Lục y nữ, ChúcThanh, Chức Thành thì truyện Phòng Dỹ cũng không thấy có trongcác bản Liêu Trai chí dị 16 quyển) Tuy nhiên, đó chính là các truyệnNgô lệnh, Dụ quỷ, Nữ quỷ trong Liêu Trai chí dị thập di ** Nhưngđáng nói là chính Trung Quốc Quỷ văn hóa đại từ điển cũng vừa ghinhận các truyện Ngô Huyện nhị Thành hoàng, Dụ quỷ, Thổ địa phunhân trong Liêu Trai chí dị vừa ghi nhận các truyện Ngô lệnh, Dụquỷ, Nữ quỷ trong Liêu Trai chí dị thập di: rõ ràng các bản Liêu Traichí dị 12 quyển đã gộp cả Liêu Trai chí dị thập di Tóm lại Liêu Traichí dị 12 quyển là sự hợp nhất Liêu Trai chí dị và Liêu Trai chí dịthập di của Bồ Tùng Linh Có lẽ sau khi biên soạn Liêu Trai chí dịthập di, Bồ Tùng Linh đã tiến hành hợp nhất cả hai làm một với kếtcấu 12 quyển có sửa chữa, bổ sung Công việc này hoặc chưa hoàntất, hoặc một nửa bản thảo của bản "tập đại thành” nói trên đã bịmất Cần nói thêm rằng bản Hội hiệu hội chú hội bình cũng cónhững chỗ chưa hợp lý: nhan đề truyện Mai nữ đã đuợc đổi thànhMai nữ hòa Phong Vân Đình (Cô gái họ Mai và Phong Vân Đình), từ

“hòa" (và) này không phải của văn pháp văn ngôn thời Bồ Tùng Linh

mà là của văn chương bạch thoại Rõ ràng vấn đề văn bản LiêuTrai chí dị chưa phải đã chấm dứt ở bản Hội hiệu hội chú hội bình,nên tình hình nói trên cũng cho phép người ta yên tâm khi đọc cácvăn bản truyền thống gồm Liêu Trai chí dị và Liêu Trai chí dị thập di

* Tân Liêu Trai, Transcrit en quốc ngữ par Vũ Hi Tô, 1er édition, ĐỗVăn thư quán (ấn) Sửa lại và giữ quyền lợi: Phù Văn Librairie, HàNội, 1921-1922 Tất cả 2 quyển, quyển 1 có các truyện Tích nàngHưong Ngọc (Hương Ngọc), Thư si, Lỗ Công nữ, Phòng Dỹ (?),

quyển 2 có các truyện Phương Tiên, Lục y nữ, Chúc Thanh, ChúcThành

** Ở đây chúng tôi theo văn bản trong Liêu Trai chí dị thập di, MinhĐức Đồ thư Công ty xb., Hương Cảng, 1961

Về Liêu Trai chí di thập di, Trung Quốc Quỷ văn hóa đại từ điển địnhnghĩa như sau “Liêu Trai chí dị thập di Thư danh, Thanh Bồ TùngLinh soạn, bút ký tiểu thuyết tập, nhất quyển Cai thư vi Liêu Trai chí

dị thập di bộ phận, hữu Dân quốc so niên Thượng Hải Tiến bộ đồthư cục thạch ấn bản, Bút ký tiểu thuyết đại quan bản Nội dungđồng tiền thư, thư trung thu hữu Dụ quỷ, Nữ quỷ, Quỷ lại đảng đađiều quỷ thoại" (Liêu Trai chí dị thập di Tên sách, Bồ Tùng Linh thờiThanh soạn, là một tập bút ký tiểu thuyết, một quyển Sách này làphần bổ sung của Liêu Trai chí dị, có bản thạch ấn của Thượng HảiTiến bộ đồ thư cục và bản Bút ký tiểu thuyết đại quan đầu thời Dânquốc Nội dung cũng như sách trước, thu thập nhiều chuyện ma nhu

Dụ quỷ, Nữ quỷ, Quỷ lại) Theo bản Liêu Trai chí dị thập di, MinhĐức Đồ thư Công ty tái bản, Hương Cảng, 1961 mà chúng tôi sửdụng, quyển Thập di này có tất cả 68 truyện (xem Mục lục)

Về con số 431 truyện thì có điểm hơi lạ, vì bản Tường chú Liêu Traichí di đồ vịnh, Quảng Trí thư cục, Hương Cảng, 1961 (ảnh ấn lạibản in thạch bản Tường chú Liêu Trai chí dị đồ vịnh năm Quang Tựthứ 12 - 1886, gọi tắt là bản Hương Cảng) và bản Túc bản Liêu Traichí dị, Đại Trung Quốc Đồ thư Công ty, Đài Bắc, 1963 (gọi tắt là bảnĐài Bắc) đều có 432 truyện (Từ điển tác gia văn học và sân khấunước ngoài, Hữu Ngọc chủ biên, Nxb Văn hóa, Hà Nội, 1980 cũngghi nhận con số này) Trong hoàn cảnh tư liệu hiện nay chúng tôi

chưa tìm hiểu được vấn đề nói trên, nên căn cứ vào thực tế văn bảncủa hai bản Hương Cảng và Đài Bắc có trong tay, tạm thời chấpnhận con số 432 truyện Như vậy, kể cả 68 truyện trong quyển Thập

di, Liêu Trai chí di có đúng 500 truyện, không kể một số truyện trongcác tài liệu khác được chép phụ vào Tìm hiểu văn bản Liêu Trai chí

dị ngoài tác dụng góp phần làm sáng tỏ quá trình hình thành của tácphẩm còn ít nhiều có tác dụng trực tiếp trong việc tìm hiểu nội dung

và ý nghĩa các truyện trong tác phẩm Nhìn từ kết cấu hình thức, cáctruyện trong Liêu Trai chí dị gồm hai loại: một loại có lời bình của tácgiả, phần nhiều có ghi "Dị Sử thị nói" (193 truyện, trong đó phầnThập di có 7 truyện, nếu kể cả nhũng truyện có lời bình nhưngkhông ghi “Dị Sử thị nói" như Phục hỏa trong quyển II, Thủy tai trongquyển III, A Hà trong quyển VI, Thâu đào, Khâu kỹ trong quyển XIIIthì có trên 200) và một loại chỉ có phần “chí dị” Quan sát các bản 16quyển, có thể thấy các truyện có lời bình "Dị Sử thị nói" tập trungtrong khoảng mười hai quyển đầu (121/233 truyện), các truyện nàynhìn chung khá dài, có bố cục chặt chẽ, cốt truyện rõ ràng, còn cáctruyện không có lời bình chủ yếu tập trung ở bốn quyển cuối(134/199 truyện) và quyển Thập di (61/68 truyện), nội dung khá đơngiản, thậm chí có khi chỉ gồm vài mươi chữ Rõ ràng Liêu Trai chí dịcòn đang trong giai đoạn bổ sung, sửa chữa, nhất là những truyệnchỉ có phần "chí dị" Nói một cách hình tượng thì Liêu Trai chí dịgiống một bộ tranh liên hoàn đang vẽ dở dang, có bức đã tỉa tót tôđiểm tới từng chi tiết, nhung có búc chỉ mới có vài nét phác họa đầutiên Tình hình văn bản chưa hoàn chỉnh như vậy một mặt dễ đưatới nhũng ngộ nhận về nội dung cụ thể của từng truyện, mặt kháccũng ít nhiều hạn chế việc tìm hiểu ý nghĩa đích thực của toàn bộtác phẩm