Lieu trai chi di bo tung linh

Xem mà không hiểu ra sao, chỉ thấy qua chú dế dường như có bao hàm ẩn ý về việcmình cầu khẩn, cho nên vợ Thành bọc giấy vào người, đem về đưachồng xem.. Lát sau Thành về, nghe vợ kể lại

LÀM RỂ THẦN NHÂN

VỢ CHỒNG TIÊNLẤY VỢ MA

Đào mả cô Canh

Tình NGhĩa Với Chim

Con Người Quốc Sắc

Cô Tân thứ mười bốn

Một Đêm Lấy Ma

Ba Ông Tiên

Đại Bợm

Tấm Gương Thu Hình

Gái Báo Thù Cha

Bức Họa Trên Tường

Hồ Gã Con

Mưa Tiền

Thuật Mồm

Kiếm Khách

Lấy Vợ Công Chúa

Mũi Dao Kinh Kha

Hoá quạ, lấy vợ thần

Nam Nam Thành Thần

Trương Thành

Nối Giấc kê Vàng

Phiên Chợ Giữa Biển

Oan Nghiệt Trường Văn

Thuốc cường dương

Giết sói, báo thù cha

Chồn cuối triều Minh

Khoẻ như hổ, nhanh như vượnGái chồn

Hồi sinh, khỏi bệnh tê liệt

Cướp đội lốt sư

Hóa chồn vì hiếu sắc

Thi làm Thành Hoàng

Để của cho con

Hổ trả ơn người

Làm bạn với chồn vô hìnhKim đan của ma chồnBảy chị em chồn

Thần thánh cũng ưa nịnh

Bồ Tùng Linh

Liêu Trai Chí DịNGUYỂN VĂN HUYỀN dịch

Dế Chọi

( Xúc chức)Thời Tuyên Đức (1) trong cung rất chuộng chơi chọi dế, hàng nămbắt dân gian cung tiến Trò đó không phải nảy sinh từ đất Thiểm Tây

mà do viên quan huyện lệnh huyện Hoa Âm muốn lấy lòng quan trênđem tiến một con Quan tỉnh thâý nó chọi hay quá đòi phải cung tiếnthường xuyên Quan huyện lại đòi lý trưởng phải cung cấp Ngoàichợ bọn tay chơi tìm mua được con nào tốt, đem nhốt vào lồng nuôi,nâng giá lên thành hàng quý lạ Còn bọn lý dịch giảo hoạt lấy lệcung tiến dế, sách nhiễu dân chúng Mỗi đầu dế phải nộp, đủ làmkhuynh gia bại sản mấy nhà

Huyện ấy, có người tên Thành Danh đã là một đồng sinh (2) nhưngkhông theo học tiếp nữa Anh ta vốn người chất phác, ít nói, cho nênbọn hương chức quyền thế ép phải giữ chân chức dịch trong làng.Tuy nhiên phương bách kế từ chối nhưng vẫn không thoát Mớichưa đầy một năm mà gia sản nhỏ mọn của anh ta cơ hồ đã kiệt.Gặp vụ nộp dế, Thành không dám bổ bán sách nhiễu dân mà nhàthì không còn gì để bù, bởi thế lo buồn quá chỉ muốn chết đi chorảnh Người vợ khuyên can:

- Chết thì được việc gì, chi bằng tự tìm bắt lấy, muôn một may rađược con nào chăng

Thành cho là phải, từ đó cứ sáng đi tối về, tay xách ống tre , lồng tơ,

đủ cách bới đất lật đá tìm hang, mọi nơi tường đổ, bờ hoang bãi cỏ.Cũng có lần moi được vài ba con, nhưng vừa yếu lại vừa bé, không

đủ quy cách Quan trên cứ hạn mà trách phạt, quá hơn chục ngàyThành phải chịu đòn trăm gậy, đôi mông máu me be bét mà chẳng

có con dế nào để nộp Về nhà anh ta lăn lộn, trăn trở trên giường,chỉ còn nghĩ đến chuyện tự tử mà thôi

Lúc ấy, trong thôn có cô đồng gù mới đến, có tài bói toán cầu thần

Vợ Thành chạy tiền đến bói Gái tơ, nạ dòng kéo đến chật cổng ngõ.Trong nhà buồng kín che mành, cửa bày hương án Nguời đến bóithắp hương sì sụp lễ Cô đồn đứng bên hướng lên không trung khấnthay mồm mấp máy thì thầm không biết nói những gì Mọi ngườixung quanh cung kính đứng nghe Lát sau trong mành ném ra mảnhgiáy ghi rõ những lời truyền phán chỉ bảo, không mảy sai lẫn lộn

Vợ Thành nộp tiền trước án rồi cũng thắp hương làm lễ như nhữngngười trước Độ giập bã trầu thì mành động có mảnh giáy ném ra.Giở ra xem, không thấy chữ, chỉ có hình vẽ: ở giữa là đền gác nhưkiểu chùa Phật; đằng sau dưới ngọn núi nhỏ lổn nhổn những mô đất

kỳ quái, những bụi gai tua tua, một chú dế “thanh ma” nằm phục,bên cạnh là con ếch trong tư thế định nhảy ra Xem mà không hiểu

ra sao, chỉ thấy qua chú dế dường như có bao hàm ẩn ý về việcmình cầu khẩn, cho nên vợ Thành bọc giấy vào người, đem về đưachồng xem Thành xem trăn trở tự nhủ: “Phải chăng bức vẽ này chỉcho ta chỗ bắt dế?” Ngắm kỹ hình vẽ thấy giống như Đại Phật Các

ở mé đông thôn Bèn gượng dậy, cầm theo bức vẽ, chống gậy lần ra

mé sau chùa Ở đó có một ngôi mộ cổ trên gò cây cỏ um tùm Lầntheo xung quanh mộ thấy đá lởm chởm rất giống hình vẽ Thànhvạch cây vén cỏ, căng mắt dỏng tai như đi tìm mũi kim hạt cải,nhưng không thấy dấu vết gì cả Bỗng có một con ếch nhảy vọt ra,

Thành kinh ngạc vội đuổi theo, ếch lẫn vào đám cỏ Thành dõi theohướng, lần tìm thấy một chú dế núp dưới gốc gai Thành chộp vội,nhưng dế đã chui tọt vào trong hang Lấy cỏ nhọn chọc, nó vẫn nằm

lỳ trong ấy Sau khi đem ống phung nước vào, bị sặc, một chú dếcực to khỏe mới thòi ra Tóm được chú ta, nhìn kỹ: mình to, đuôi dài,

cổ xanh, cánh vàng Thành vô cùng mừng rỡ liền nhốt vào lồngmang về Cả nhà ăn mừng, cho bắt bắt được trân châu bảo ngọccũng không bằng Rồi thả vào bồn, nuôi nấng hàng ngày bằng thócngâm sữa, thịt cua luộc, chắm sóc chí chút từng li từng tí, đợi đến kỳhạn nộp quan

Thành có đứa con trai lên chín, thấy bố đi vắng liền mở trộm bồn raxem Dế thừa cơ vọt ra Thằng bé đuổi theo mãi vồ được vào tay thì

dế đã gãy cẳng bẹp bụng, chết ngay tức khắc Nó sợ quá chạymách mẹ Mẹ vừa nghe xong, mặt nhợt như chết rồi, quắt mắng ầmlên:

- Thật là tiền oan nghiệp chuớng! Chết đến nơi rồi! Bố về sẽ chomày biết!

Thằng bé khóc lóc bỏ đi Lát sau Thành về, nghe vợ kể lại mà lạnhtoát xương sống, đi tìm con thì con đã biến đâu không biết Mãi saumới vớt được xác con dưới giếng Chuyển giận thành thương,Thành vật ra kêu trời muốn chết Nhà tranh bặt khói, vợ chồng imlặng nhìn nhau không còn gì nữa Trời gần tối mới đem chiếu cỏliệm thây con, ôm ấp vỗ về thì thấy con còn thoi thóp thở Mừng quá!Nửa đêm con sống lại Hai vợ chồng hơi yên tâm Song đứa convẫn cứ trơ ra như khúc gỗ, bằn bặt ngủ lịm

Thành nhìn cái lồng dế rỗng không lại như đứt hơi, tắc họng, khôngnghĩ gì đến con nữa Suốt một đêm ròng không hề chợp mắt Mặttrời mọc, Thành vẫn nằm dài lòng buồn rười rượi Bỗng nghe bên

ngoài có tiếng dế gáy, vội nhỏm dậy nhìn ra thì dế vẫn còn đó.Thành mừng quá vồ lấy Kêu to một tiếng, dế nhảy bật đi Tay Thànhchộp được thì thấy dường có dường không Mở ra, dế lại nhảy vọtmất Thành đuổi theo đến góc tường, không thấy nó đâu Hoản hốtnhìn quanh bốn phía thấy nó đã nép trên vách Nhưng con này vừanhỏ vừa ngắn, đỏ đen nham nhở, không phải con trước Thành cho

là hạng bét không thèm để mắt mà cứ quanh quẩn đi tìm con trước.Bỗng dế con từ trên vách nhảy xuống tọt ngay vào tay áo Thành.Ngắm kỹ, đầu vuông đùi dài, dáng ve sầu, cánh hoa mai, có vẻ tốt.Thành hơi mừng giữ lấy định đem lên công đường nộp, song chỉ lo

sợ không được vừa ý quan, mới nghĩ cách cho chọi thử xem sao Một chàng trai tay chơi trong thôn nuôi được một chú dế nòi đặt tên

là “Cua xọc xanh”, hàng ngày đem chọi với dế của đồng bọn đềuthắng cả Chàng ta muốn giữ để kiếm lời, ai trả giá cao mấy cũngchưa chịu bán Nhân qua nhà thăm Thành, thấy dế Thành nuôi,chàng ta bịt miệng cười và đưa dế mình, bỏ vào lồng để đánh Nhìnthấy dế người vừa to vừa cao, Thành lại càng xấu hổ, không dámđưa dế mình ra Chàng trai cố ép Thành nghĩ: “Nuôi vật hèn kémcuối cùng cũng vô dụng, chi bằng đem chọi lấy một tiếng cười.”Thành đưa dế vào bồn đấu Chú dế con nằm ẹp xuống không dámđộng đậy Chàng trai cười ngất, cầm cái lông lợn chọc vào râu, nóvẫn nằm im Chàng trai lại cười, lại chọc Dế con nổi giận, xôngthẳng ra, phấn chấn cất tiếng gáy ke ke Rồi vểnh râu, cong đuôinhảy xổ vào cắn cổ địch thủ Chàng trai hốt hoảng xin ngưng chọi

Dế con dõng dạc cất tiếng gáy như báo cho chủ biết mình vừa thắngcuộc Thành chứng kiến cảnh ấy, vui mừng vô cùng

Đang khi cùng nhau ngắm nghía dế con thì một con gà sán lại gần

mổ dế Thành hoảng, đứng dậy thét đuổi May mà gà mổ khôngt

trúng Dế co càng nhảy một phát đến hơn một thước Gà đuổi sấntheo, dế đã nằm dưới móng gà Thành thảng thốt không biết làm thếnào để cứu dế, chỉ còn dậm chân thất sắc Nhưng sao gà cứ vươn

cổ, sã cánh? Nhìn kỹ thì dế đã bám trên mào gà cắn chặt lấy khôngbuông Thành vừa kinh ngạc vừa mưng, vội bắt lấy dế bỏ vào lồng Hôm sau, Thành đem dâng quan huyện Quan huyện thấy dế quát

ầm lên Thành thuật lại chuyện lạ về con dế ấy, nhưng quan khôngtin Đem chọi với các con khác, dế Thành đều thắng Đem thử với

gà quả như lời Thành nói Quan trên thưởng cho Thành và hiến dếlên tỉnh Quan tỉnh vui lòng lắm liền bỏ dế vào lồng vàng tiến vua, lạidâng sớ tâu rõ cái hay của nó Đã vào cung rồi, dế còn phải tỉ thí vớikhắp các loại dế kì hình dị dạng của cả thiên hạ dâng tiến như dếbướm, dế bọ ngựa, dế dầu, dế “trán tơ xanh” con nào cũng chịuthua cả Còn điều kỳ lạ hơn nữa, ở trong cung con dế của Thànhmỗi khi nghe tiếng đàn cầm, đàn sắt lại nhảy múa theo các tiết điệu.Hoàng thượng hết sức đẹp lòng, rộng ơn ban thưởng, xuống chiếucấp cho quan tỉnh ngựa hay, vải quý Quan tỉnh không quên nguồngốc dế nên ít lâu sau tiến cử quan huyện là người “tài năng ưu diệt”

có thể thăng cấp Quan huyện sướng quá cho Thành được miễn saidịch; lại dặn học quan cho Thành thi lấy học vị tú tài

Còn con Thành hơn năm sau tinh thần trở lại như cũ và kể rằng:Mình đã hóa thành dế, lanh lẹ, chọi giỏi, nay mới thực sống lại.Quan tỉnh biết rõ chuyện ấy, lại hậu thưởng cho Thành Chỉ mấynăm thôi, Thành đã có ruộng đồng trăm khoảnh, lầu gác nguy nga,trâu dê đầy đàn Ra khỏi nhà thì áo cừu, ngựa xe vượt cả các bậcquyền thế

LỜI BÀN CỦA TÁC GIẢ

Bậc thiên tử dùng một vật gì chốc lát rồi quên; còn kẻ hầu cận bèn

lấy làm lệ định Từ đó qua bọn tham quan lại ngược, dân phải bán

vợ đợ con không dứt Cho nên nửa bước của thiên tử cũng quan hệđến dân, không thể coi nhẹ được Riêng họ Thành vì sâu mọt mànghèo, vì dế chọi mà giàu, vênh vang áo cừu, ngựa béo, lúc còn bị

lý dịch sách nhiễu chẳng tưởng đến chuyện như thế Còn ơn trờiđáp đáp sao mà lâu dài hậu hĩ vậy, khiến cho quan tỉnh quan huyệnđều được ân thưởng vì con dế Ta từng nghe: “Một người thăng gàchó cũng thành tiên”(3) Đáng tin vậy thay!

NGUYỂN VĂN HUYỀN dịch

(1) Tuyên Đức: niên hiệu thời vua Tuyên Tông nhà Minh khoảng 1426- 1435

(2) Theo chế độ khoa cử lúc ấy ai có học đi thi nhưng chưa thi đỗ tú tài thì bất kể tuổi tác đều gọi là đồng sinh

(3) câu này do điển: Thời Hán, Hoài Nam vương Lưu Yên tu luyện đắc đạo bay lên trời Lũ gà chó trong nhà ăn phải thuốc luyện còn

dư cũng đều trở thành tiên cả

Bồ Tùng Linh

Liêu Trai Chí DịTản Đà dịch

Đạo Sĩ

Hàn sinh nhà thế gia, thích khách Người cùng xóm có anh chàng họ

Từ, thường hay đến uống rượu Một hôm khi họp vui, ở ngoài cổng

có kẻ đạo sĩ đến ăn xin Người nhà cho tiền, cho gạo không lấy,cũng không đi Lũ người nhà tức giận, cũng mặc kệ Hàn nghe thâýtiếng xô xát cãi cọ nhau đã lâu, hỏi các người nhà, chúng thưa thựcnhư vậy Nói chưa dứt lời đạo sĩ đã cứ vào Hàn cho mời ngồi Đạo

sĩ đến với chủ nhân và các khách giơ tay chào khắp một lượt, rồiliền ngồi hỏi qua gốc tích thời nguyên ở trong cái miếu đổ nát ởxóm đông

Từ đấy, mỗi lần yến họp khách, đạo sĩ cứ đến gặp ăn thời ăn, gặpuống thời uống Hàn cũng hơi thấy là đáng chán Trong khi uốngrượu vui, Từ đùa giễu rằng:

“Đạo sĩ chỉ cứ làm khách mãi, sao không làm chủ một bận chăng?” Đạo sĩ cười mà rằng:

“Đạo sĩ với cư sĩ cũng như nhau, chỉ có hai vai đem một cái mồm

mà thôi” Từ thẹn không nói được nữa

Đạo sĩ nói:

“Tuy vậy, kẻ theo đạo này có lòng thành đã lâu, thế nào cũng cố hếtsức gọi là kiếm một hai chén nước để báo đền lại”

Uống xong, dặn rằng:

“Đến trưa mai xin mời quá bộ”

Ngày hôm sau, chúng rủ nhau cùng đi, còn ngờ là không đặt rượu,

mà đạo sĩ đã đón đợi ở ngang đường Vào cổng thời thấy nhà cửamới làm hết, gác rộng liền mây, rất lấy làm sự lạ, cùng bảo với nhaurằng:

-“Lâu chúng ta không đến đây, không biết làm nhà mới từ khi nào?” Đạo sĩ nói:

- “Vừa mới làm xong không bao lâu”

Vào đến trong nhà, thời bày đặt rất lịch sự sang trọng những vật màcác nhà gia thế không thể có Hai người thấy mà phải kính sợ Mờingồi xong rót rượu, bưng thức ăn lên, toàn là đứa hầu nhỏ khoảngmười sáu tuổi cả, mà mặc áo gấm đi giày điều Rượu và thức ăn,thơm tho đầy nhiều Ăn xong các thứ đồ nước bưng lên, nhiều quảkhông biết tên gọi đựng bằng những đồ thủy tinh quý, ngọc thạchsáng soi khắp bàn ghế và giưòng phản Rượu uống bằng thứ chénpha lê, chu vi đến một thươc Đạo sĩ nói:

- Gọi chị em họ Thạch lên đây

Đứa nhỏ chạy lúc lâu Có hai mỹ nhân đến một người nhỏ dài nhưthể cành liễu yếu, một người mình ngắn tuổi trẻ hơn Hai đằng cũngđẹp cả, đạo sĩ sai hát để mua vui cho cuộc rượu Người trẻ tuổi

đánh phách mà hát, người lớn tuổi thổi sáo mà họa lại Tiếng nghetrong mà nhỏ tuyệt hay Một khúc hát đã xong, đạo sĩ sai rót rượumời cả khách một lượt Lại quay lại hỏi người đẹp rằng:

- Lâu không múa còn nhớ chăng?

Liền có những đầy tớ đem chiếu trải ra ở dưới chỗ chiếu rượu, haingười con gái múa đối nhau Áo dài phất tung, hương thơm bayloạn Múa xong tựa nghiêng mình ở bức họa hình Hai người kháchthần hồn bay mất, không ngờ say quá lúc nào Đạo sĩ cũng chẳngcần sự khoản tiếp nữa, chỉ cứ cất chén uống thật mạnh Rồi đứngdậy bảo khách rằng:

- Xin các ông cứ xơi rượu cho, tôi đi nghỉ một thoáng xin ra ngay.Nói xong liền đi

Ở dưới vách phía nam nhà, có bày một cái giường khảm xà cừ Đứacon gái đem nệm gấm ra trải, ôm đỡ đạo sĩ lên nằm Đạo sĩ kéongười đẹp mà dài, lên giường cùng gối nằm, sai người bé tuổi đứng

ở bên dưới để xoa, gãi Hai người khách thấy bộ trạng ấy, lấy làmkhó chịu quá Từ bèn nói to bảo rằng:

- Đạo sĩ không được hỗn thế

Nói rồi định đến để quấy rối Đạo sĩ vội trở mình trốn đi mất

Trời đã sáng, rượu và mộng cùng tỉnh ra, thấy một vật gì ở tronglòng lạnh thấu điếng người Dậy nhìn xem, thời là mình ôm một hòn

đá dài mà nằm dưới hầm vậy Vội trông lại Từ, thấy Từ vẫn chưatỉnh, mà đầu gối vào một hòn gạch vỡ, ngủ say bét ở trong chỗ nhưchuồng tiêu vậy Đá cho vậy, cùng nhau lấy làm sợ lạ, trông nhìnkhắp bốn phía thời một sân cỏ rậm, hai gian nhà nát mà thôi

TẢN ĐÀ dịch

Bồ Tùng Linh

Liêu Trai Chí Dị

Thư Sinh Họ Diệp

Dịch Giả : Cao Xuân HuyMiền Hoài Hương có chàng thư sinh họ Diệp, không rõ cả tên và tự.Văn chương từ phú trội nhất đương thời, nhưng đến đâu cũng lậnđận, long đong khốn khổ mãi trong trường công danh

Gặp lúc ông Ðinh Thừa Hạc, người Ðông Quan, đến làm quan ở ấp

ấy, xem văn chương của chàng, cho là kỳ tài, bèn mời đến đàm đạo.Ông rất bằng lòng, cho chàng đến ở trong dinh thự, cơm nước đènsách, cấp cho đầy đủ, thỉnh thoảng lại gửi tiền thóc về giúp đỡ giaquyến nữa

Ðến kỳ sơ thí, ông hết sức tán dương văn tài của chàng trước mặtquan học sử, rồi đó chàng đỗ đầu hàng xứ

Ông trông mong vào chàng rất tha thiết; sau khi vào trường thiHương, cho lấy văn của chàng để xem và đọc vừa gõ bàn đánhnhịp, ngợi khen không ngớt

Ngờ đâu thời vận neo người, văn chương ghen mệnh, bảng đã treo,lại hỏng tuột

Chàng trở về, choáng váng tê mê, trong lòng lại thẹn là mình đã phụngười tri kỷ, thân hình gầy ruộc như bộ xương còn đứng, ngườingây ra như khúc gỗ

Ông nghe tin, cho mời đến an ủi

Chàng rơi lụy dầm dề

Ông rất thương tình, hẹn đến khi nào mãn kỳ khảo tích về kinh thìđem chàng cùng đi

Chàng rất cảm kích cáo từ ra về , từ đấy đóng cửa không đi đâunữa

Chẳng bao lâu chàng lâm bệnh, ông luôn luôn hỏi thăm và đưa quà,nhưng thuốc uống đã trăm thang mà vẫn không công hiệu Vừa lúc

ấy ông lại có điều xúc phạm đến quan trên, bị cất chức, sắp về nhà,viết thư cho chàng, đại lược nói rằng: "Tôi nay mai về Ðông, mà sở

dĩ còn chần chừ chưa đi ngay, là chỉ vì muốn chờ túc hạ đi đó thôi.Túc hạ đến buổi sáng, thì buổi chiều là tôi khởi hành "

Thư đưa đến bên giường nằm, chàng cầm xem khóc sụt sùi, rồinhắn sứ giả về nói là đang bị bệnh nặng, khó bình phục ngay được,xin cứ đi trước

Sứ giả về bẩm, ông không nỡ đi, ráng ở lại chờ

Qua mấy hôm, người canh cổng báo có chàng họ Diệp đến, ôngmừng quá, ra đón mà hỏi han

Chàng nói:

- Vì cái bệnh của thân hèn để đại nhân phải chờ đợi lâu, lòng nàythật áy náy không yên Nay, may đã có thể ráng theo kịp dấu giàychân ngựa

Ông bèn gói buộc hành trang lại, để dậy sớm ra đi

Chẳng mấy ngày đã về đến làng, ông cho con thụ giáo với chàng,đêm ngày ở liền bên cạnh

Cậu con tên là Tái Xương lúc bấy giờ mới mười sáu tuổi, chưa biếtlàm văn chương nhưng thông minh lắm, phàm văn bài cử nghiệp,xem qua hai ba lần thì không quên nữa ở được một năm, cậu đã hạbút thành văn, nhờ có thêm thế lực của ông, bèn được nhận vàonhà học của huyện

Chàng bàn chép lại những bài văn cử nghiệp đã làm lúc bình thờiđem hết cho công tử học

Vào trường thi, bảy đầu đề không sai đề nào, công tử liền đậu ákhôi

Một hôm ông bảo chàng rằng:

- Túc hạ chỉ vứt ra một mối tơ thừa mà cũng đủ làm cho thằng trẻnên đanh, nhưng còn quả chuông vàng kia cứ bị bỏ rơi mãi thì làmthế nào?

Chàng nói:

- Ðiều đó e rằng có mệnh Tôi mượn cái phúc trạch của đại nhân để

hà hơi cho văn chương, khiến người thiên hạ biết rằng nửa đời luânlạc không phải vì kém tài đánh trận, như thế là thỏa nguyện rồi Vảchăng kẻ sĩ mà được một người biết, đã đủ không ân hận nữa, cần

Qua một năm, chàng vào trường thi Hương ở kinh, đỗ Cử nhân Vừa lúc ông được bổ đi coi thi ở Hà Nam bàn nhân tiện nói vớichàng rằng:

- Chuyến đi này không xa quê hương tiên sinh là mấy Nay hãy nhẹbước đường mây, tiên sinh cũng nên một phen về làng cho đượckhoái chí

Chàng cũng mừng Rồi chọn ngày tốt lên đường

Ðến địa giới Hoài Dương, công tử cho người và ngựa đưa chàng

về

Ðến nhà thấy cổng ngõ tiêu điều, chàng chạnh lòng buồn bã lữngthững đi vào sân

Người vợ cầm nong nia đi ra, thấy chàng thì vứt xuống sợ hãi bỏchạy

Chàng rẫu rĩ mà nói:

- Ta bây giờ đã nên danh phận rồi Mới ba bốn năm không thấy mặt,sao bông như không quen biết nhau vậy?

Người vợ đứng xa mà bảo rằng:

- Chàng chết đã lâu, còn nói nên danh nên phận gì nữa?

Sở dĩ còn để mãi linh cữu trong nhà, là vì nhà nghèo con bé đó màthôi! Nay thằng cả đã khôn lớn, cũng đang tìm một ngôi đất để đưachàng ra Chớ nên hiện về làm gở để quấy người sống

Chàng nghe nói thì bùi ngùi rũ rượi, bàn lững thững đi vào trongnhà, thấy linh cữu rành rành, liền ngã ra giữa đất mà biến mất

Người vợ kinh hãi nhìn xuống thấy áo mũ giày tất bỏ đấy, như cáixác lột Nàng mũi lòng quá, ôm xống áo khóc lóc Người con đi học

về, thấy một cỗ xe ngựa buộc ở trước thì dò hỏi xem ở đâu đến, rồikinh hãi chạy về báo với mẹ

Mẹ gạt nước mắt kể lại chuyện vừa xảy ra Lại hỏi kỹ những ngườitheo hầu mới biết rõ đầu đuôi

Người theo hầu trở về, công tử nghe tin nước mắt rơi ướt cả ngực,lập tức lên xe, đến tận nhà mà khóc, rồi bỏ tiền lo liệu việc tang,chôn cất theo lệ hiếu liêm

Lại chu cấp rất hậu cho đứa con, mời thầy về dạy và gửi gắm choquan học sứ, hơn một năm sau được vào nhà học phán

Bồ Tùng Linh

Liêu Trai Chí Dị

Ðạo Sĩ Núi Lao

Dịch Giả : Nguyễn Ðức LânTrong huyện có chàng họ Vương, vào hàng thứ bảy, là con nhà cốgia, tuổi trẻ mộ đạo

Nghe nói núi Lao Sơn có nhiều tiên ở, liền quẩy tráp đi thăm

Trèo lên một ngọn núi thấy có đạo quán thật u nhã

Một vị đạo sĩ ngồi trên tấm bồ đoàn (chiếc chiếu đan bằng cỏ bồ,hình tròn, để người đi tu hành quỳ hoặc ngồi cho êm, mỗi khi hànhlễ) tóc trắng rủ xuống tận cổ, nhưng dáng vẻ thư thái, tinh thần trôngthật sắc sảo

Vương liền khấu đầu, bắt chuyện, thấy đạo lý rất huyền diệu, bènxin thờ làm thấy

Ðạo Sĩ nói:

- Chỉ sợ quen nhàn rỗi, không chịu nổi khó nhọc thôi

Vương hứa là: "Ðược"

Học trò Ðạo Sĩ đông lắm, gần tối mới kéo hết về

Vương cùng họ cúi đầu làm lễ, rồi lưu lại trong quán

Sáng tinh sương, Ðạo Sĩ gọi Vương, đưa cho cái búa, bảo theo đámhọc trò đi hái củi

Vương kính cẩn vâng lời

Ðược hơn một tháng, tay chân phồng rộp thành chai, cực khổ khôngchịu nổi, Vương đã ngầm có bụng muốn về

Một buổi chiều, trở về, thấy hai người khách đang cùng thầy uốngrượu

Trời đã tối mà chưa thấy đèn lửa gì cả

Thầy bèn cắt một miếng giấy như hình cái gương, dán lên vách Phút chốc, ánh trăng vằng vặc soi sáng khắp nhà, trông rõ từng sợi

tơ, cái tóc

Ðám học trò chạy quanh hầu hạ

Một người khách nói:

- Ðêm này đẹp trời có thể vui chi, nên cho ai nấy cùng vui

Bèn lấy hồ rượu lên bàn, chia cho các học trò, lại dặn nên uống thậtsay

Vương nghĩ bụng: Bảy tám người một hồ rượu, làm sao cho đủkhắp được?

Mỗi người đều đi tìm chén, bát , tranh nhau rồi uống trước, chỉ sợrượu trong hồ hết mất Thế mà rót hết lần này lượt khác, vẫn chẳngvơi đi chút nào Bụng thầm lấy làm lạ

cổ trắng muốt, phấp phới múa khúc Nghê thường

Rồi ca rằng:

Tiên tiên nào!

Về đây nao!

Giữ ta mãi chốn Quảng Hàn sao!

Âm thanh trong trẻo, cao vút, nghe hay như tiếng tiêu, tiếng sáo Caxong, uốn lượn mà đứng lên, rồi nhảy lên mặt bàn, ngoảnh đingoảnh lại, đã biến trở lại thành chiếc đũa

Ba người cùng cười lớn

Lại một vị khách nói:

- Ðêm nay vui quá, nhưng uống vẫn chưa đã Có thể đãi rượu tiếpchúng tôi trên cung nguyệt được chăng?

Ba người bàn rời chiếu tiệc bước vào dần trong trăng

Mọi người nhìn thấy rõ cả ba đang ngồi trong trăng uống rượu: râu,lông mày, đều trông thấy hết, như bóng hiện trong gương

Một chốc, ánh trăng mờ dần; đám học trò châm đèn mang đến thìmột mình Ðạo Sĩ còn ngồi đấy mà khách đã biến đâu mất

Trên bàn thức nhắm hãy còn Mà mặt trăng trên vách chỉ còn làmiếng giấy tròn như tấm gương mà thôi

Sốt ruột không chờ được nữa, Vương bèn lên cáo từ rằng:

- Ðệ tử này vượt mấy trăm dặm đường đến đây thụ nghiệp với thầy;dẫu chẳng học được cái thuật trường sinh bất tử, thì cũng mongthầy cho chút gì gọi là h tấm lòng cầu học Thế mà qua hai ba tháng,chỉ những sáng đi kiếm củi, tối lại trở về

Hồi còn ở nhà, đệ tử chưa bao giờ phi chịu khổ như thế

Ðạo Sĩ cười bảo:

- Ta vẫn nói là anh không kham nổi khó nhọc, nay đã quả nhiên

Sáng mai, sẽ cho anh về:

Ðạo sĩ lại nói:

- Cứ vào thử đi!

Vương theo lời, thong thả tiến lại, đến tường thì bị vấp Ðạo Sĩ bảo:

- Cúi đầu, vào cho nhanh, đừng lần chần!

Vương quả quyết, đứng cách tường mấy bước, lao nhanh tới Gặptường, cảm thấy trống không có vật gì cả

Quay lại thì đã thấy mình ở bên kia tường rồi

Vương mừng quá, vào lạy tạ

Ðạo Sĩ bảo:

- Về nhà nên giữ mình đứng đắn, không thế thì phép không nghiệmnữa đâu

Nói rồi cấp lộ phí cho mà về

Ðến nhà, chàng khoe đã gặp tiên, tường vách dày đắn đâu cũngkhông ngăn được mình

Vợ không tin

Vương làm đúng như lời đạo sĩ đã dạy, đứng cách tường mấy bước,

chạy ù vào Ðầu đụng phải tường cứng, bỗng ngã lăn đùng

Vợ Vương đỡ dậy, nhìn xem, thấy trán đã sưng lên như một quảtrứng lớn

Vợ Vương đưa ngón tay lêu lêu, diễu cho

Vương vừa thẹn vừa ức, chỉ biết chửi lão Ðạo Sĩ bất lương mà thôi

Thụy Vân thưa rằng:

- Ðây là lúc bánh xe duyên nghiệp của đời con bắt đầu vận chuyển,không nên qua loa cẩu thả Giá thì do mẹ định, nhưng khách thì xincho con được tự lựa chọn

Mẹ bảo được, bèn định giá mười lăm đồng vàng rồi hàng ngày ratiếp khách

Khách muốn gặp thì phải có lễ, lễ hậu mới được tiếp một ván cờ,một bức tranh, lễ bạc thì giữ lại uống chén trà mà thôi

Thuỵ Vân lừng tiếng đã lâu, từ đó các bậc đại thương, giới quyềnquí, ngày ngày nối gót nhau vào

Giới Trấn Dư Hàng có người thư sinh họ Hạ, tài danh nức tiếng đãlâu mà gia tư chỉ vào bậc trung Chàng vốn ngưỡng mộ Thụy Vân,nhưng chưa dám nghĩ đến giấc mộng uyên ương, cũng gắng hếtsức sắm được chút lễ mọn, chỉ mong một phen nhìn ngắm mặt hoa,

mà vẫn thầm lo nàng tri đời đã nhiều sẽ không đoái hoài gì đến một

kẻ sĩ bần rách như mình

Ðến lúc gặp mặt, trò chuyện dăm câu, nàng đã tiếp đãi rất mực âncần Ngồi nói chuyện giờ lâu, đầu mày cuối mắt đều chứa chan tình Lại tặng chàng bài thơ :

Việc gì kẻ xin nước

Cầu lam phải nệm sương?

Có lòng tìm chày ngọc,

Ngay giữa chốn người thường

Ðược thơ, chàng mừng rỡ như cuồng, còn muốn nói gì nữa, bỗngcon hầu vào báo khách đến, bèn vội vàng từ biệt Về nhà, đem bàithơ ra ngắm nghía ngâm nga, tơ lòng vương vít

Ðược một hai ngày, cầm lòng không đậu, lại phải sắm sửa lễ vật rồitrở lại

Thụy Vân đón tiếp niềm nở, dần dần ngồi dịch lại gần chàng, nétmặt rầu rầu mà rằng:

- Có thể lo toan được một đêm sum họp với nhau không?

Chàng rằng:

- Học trò túng kiết chỉ có cái tấm tình si là có thể đem tặng tri kỷ;sắm được cái lễ biếu nhỏ mọn thì bao nhiêu tơ tằm đã rút hết; đượcgần mặt hoa là mãn nguyện lắm rồi, còn như tựa gió kề hoa dámđâu mộng tưởng

Thụy Vân nghe nói chau mày không vui, hai người chỉ nhìn nhau màkhông nói gì

Chàng ngồi lâu không ra; mụ chủ giữ mấy lần gọi Thụy Vân, có thúcgiục chàng về đi Chàng bèn ra về, trong lòng buồn rười rượi Muốnkhánh kiệt gia sản để chuốc một lần vui, nhưng lại nghĩ, sum họpmột đêm rồi phải ly biệt suốt đời, tình trạng ấy chịu làm sao nổi Trùtính đến đấy thì nỗi lòng hăm hở đều tiêu mất hết

Từ đó bặt không có tin tức vãng lai gì

Thụy Vân kén khách mở khoá động đào mấy tháng mà chưa chọnđược nơi nào xứng đáng Mụ dầu khá bực tức, rắp toan ép uổngduyên nàng nhưng cũng chưa ra tay

Một hôm, có chàng tú tài đem lễ biếu đến xin ra mắt, ngồi nóichuyện chốc lát liền nhổm dậy, lấy ngón tay ấn lên trán nàng mà nói:

"Ðáng tiếc, đáng tiếc" rồi bỏ đi

Thụy Vân tiễn khách ra, trở lại , thì mọi người đều thấy trên tránnàng có dấu tay in đen như mực, càng rửa càng thêm rõ

Sau đó vài ngày vết mực dần dần lan rộng, hơn một năm sau thì lankhắp trán, đến cả mũi nữa Ai thấy cũng cười mà từ đó, dấu vết xengựa ở ngoài cũng dần dần mất hẳn

Mụ dầu lột hết trang sức, xếp nàng vào hàng ngũ con hầu Thụy Vânvốn ẻo lả không đưng nổi công việc tôi đòi, ngày càng thêm tiều tuỵ

Hạ nghe nói, đi qua ghé vào, thấy bù đầu ở dưới bếp, xấu xí như

ma, ngẩng đầu thấy chàng thì quay mặt vào tường mà tránh

Hạ đem lòng thương xót, bèn nói với mụ, muốn chuộc nàng về làm

vợ

Mụ bằng lòng

Hạ bán ruộng và dốc hết hành trang vốn liếng mua nàng đem về.Ðến nhà, nàng kéo áo lau nước mắt, không dám tự xem là ngườisánh vai với chàng, chỉ xin giữ phận làm lẽ, để ngôi chính thất chờngười sau này

Bỗng dưng Hoà hỏi rằng:

- Danh kỹ đất Hàng là Thụy Vân gần đây ra sao?

Hoà lại hỏi:

- Người đó quả thật có được như anh không?

Hạ thấy anh ta hỏi hơi lạ, nhân đó cũng căn vặn hỏi lại

Hoà cười mà đáp rằng:

- Thực ra không giấu nhau nữa Năm trước tôi từng được chiêmngưỡng danh hoa một lần, rất lấy làm tiếc rằng tài mạo tuyệt vời màlênh đênh không vừa đôi phải lứa, cho nên đã dùng một thuật mọnlàm giảm bớt hào quang, và giữ gìn lấy vẻ ngọc, để dành lại đó chờtấm gương soi thật mặt của kẻ yêu tài

Hoà mừng quá, nói:

- Trong thiên hạ, chỉ có người nhân tài mới thật đa tình, không vìchuyện xấu đẹp mà thay đổi ý nghĩ Anh cho tôi theo anh về nhà, tôi

sẽ tặng anh một người đẹp

Bèn cùng nhau về Ðến nơi, Hạ bảo dọn rượu, Hoà vội gạt đi màrằng:

- Ðể tôi làm phép trước đã, thì người dọn cỗ mới vui lòng chứ!

Tức thì bảo bưng lên một thau nước, lấy ngón tay thư lên trên nước

Vợ chồng cảm cái hậu đức của Hoà, cùng nhau ra ngoài tạ ơn, thìkhách đã mất hút đâu rồi, tìm khắp nơi mà không được

Có lẽ là tiên chăng?

là tiết đại thử, khí trời nung nấu Trong làng có cái vườn cũ của họChu, tường vách đã đổ nát, chỉ còn một cái đình, người làng vẫnđến đấy ngủ nhờ, Vương cũng thế Một hôm trời sáng , mọi người đi

cả rồi, mặt trời đã lên cao ba con sào, Vương mới dậy, quanh quẩnmuốn về, chợt thấy trong đám cỏ có chiếc thoa vàng, nhặt lên xemthấy có khắc mấy chữ nhỏ Phủ Nghi Tân chế tạo

Ông nội của Vương là Nghi Tân trong phủ Hành Những vật cũ trongnhà phần nhiều đều có dấu hiệu ấy, nên chàng nhân cầm chiếc thoa

Vương kinh ngạc, nói rằng:

- Ông nội tôi đấy! Sao mà gặp nhau với bà được?

Vương cũng đã nghe nói ông nội mình có vợ hồ, cho nên tin lời bà

cụ, bèn mời bà hạ cố đến nhà Bà cụ theo về, Vương gọi vợ rachào; áo rách bù đầu, sắc mặt đói ăn tối sầm

Bà cụ than rằng:

- Ôi! Con cháu Vương Giản Chi mà nghèo khổ đến thế này sao? Lại nhìn về phía cái bếp lạnh tanh không có khói lửa mà nói:

- Gia thế như thế này thì lấy gì mà sống?

Người vợ bèn kể hết nỗi khổ, nghẹn ngào sướt mượt

Bà cụ đưa chiếc thoa cho chị vợ, bảo hãy cầm cho người ta lấy tiền

để đong gạo, rồi ba ngày nữa bà sẽ đến thăm Vương cố giữ lại, bànói:

- Anh có một vợ mà nuôi không nổi; ta ở lại đây thì chỉ ngồi màngắm xà nhà chứ có ích gì?

Nói xong đi liền Vương kể lại đầu đuôi, người vợ sợ quá

Vương ngợi khen tấm lòng ân nghĩa của cụ và bảo vợ phải thờ bànhư mẹ Người vợ xin vâng

Qua ba ngày, quả nhiên bà già lại đến, đưa ra mấy đồng vàng đểđong lúa và mạch, mỗi thứ một thạch

Tối đến, bà cụ và người vợ nằm chung một cái giường bé Chị vợlúc đầu còn sợ, nhưng xét thấy tình rất mực ân cần, nên cũng khôngngờ nữa

Ngày hôm sau, bà cụ bảo Vương rằng:

- Cháu đừng lười, nên tìm một nghề mọn mà làm, chứ ngồi không

mà ăn thì lâu thế nào được?

Vương nói mình không có vốn liếng gì cả Bà đáp:

- Khi ông nội nhà anh đang còn, thì vàng lụa tha hồ mà lấy, vì takhông phải là người trần, không dùng đến những thứ ấy, nên cũngkhông lấy nhiều, chỉ dành giữ món tiền phấn sáp được bốn mươilạng vàng, đến nay vẫn còn, tàng trữ cũng chẳng làm gì Anh hãyđem đi mà mua vải cát cho hết, rồi mang gấp vào kinh thành, có thể

có chút lãi

Vương theo lời, đi mua hơn năm mươi tấm mang về

Bà cụ giục thu xếp hành trang, tính rằng sáu, bảy ngày có thể đếnYên Kinh Dặn rằng:

- Chớ lười, nên siêng! Chớ hoãn nên kíp! Chậm trễ một ngày ăn nănchẳng kịp

Vương xin kính vâng, xắp hàng vào bao tải rồi lên đường

Giữa đường đi gặp mưa, áo giày ướt sũng Suốt đời Vương chưatừng dầu dãi gió dầm sương Vì vậy mệt rũ, chịu không thấu bènvào nhà trọ tạm nghỉ

Ngờ đâu mưa cứ tầm tã mãi đến chiều hôm, nước trên rèm chảyxuống như thừng Qua một đêm, đường càng lầy lội, người đi ngậpđến cổ chân

Vương trong lòng nản lắm Chờ mãi đến giờ ngọ, đường mới hơikhô, nhưng mây đen lại kéo lên, rồi trời lại mưa to Phải ngủ đến haiđêm ở nhà trọ mới đi được

Gần đến kinh, nghe đồn giá vải lên cao vọt, trong lòng mừng thầm.Vào kinh nghỉ ở quán trọ

Chủ quán lấy làm tiếc là Vương đến chậm Trước đó đường giao

thông với phía Nam vừa mới được mở, vải cất đến rất ít, các nhàbuôn lớn ở kinh đô mua khá nhiều, giá cao gấp ba so với thườngngày, nhưng một ngày trước thì hàng vải ùn đến giá bỗng xuống rấtthấp, những người đến sau thất vọng

Chủ quán nói rõ đầu đuôi cho Vương biết, Vương ưu uất không vui.Qua một ngày qua, vải cát đến càng nhiều, giá càng xuống Vươngcho là không có lãi, không chịu bán Nấn ná đến hơn mười ngày,tiền cơm chưa tính ra đã tốn nhiều, nghĩ càng thêm lo buồn

Chủ quán khuyên Vương nên bán rẻ đi, để xoay cách khác

Vương nghe theo bán tháo hết, lỗ vốn mười lượng Sáng dậy, soạnsửa ra về, mở đẫy ra xem thì bạc đã mất rồi Hoảng loạn lên báo vớichủ quán Chủ quán không biết làm thế nào Có kẻ bảo Vương lênkêu quan, bắt chủ quán bồi thường, Vương than rằng:

- Ấy là cái số của ta, chứ chủ quán có lỗi gì?

Chủ quán nghe vậy, rất mến tấm lòng trung hậu của Vương, tặngnăm lạng vàng, kiếm lời an ủi, khuyên về

Vương nghĩ bụng, không còn mặt mũi nào gặp lại bà tổ mẫu, loanhquanh hết ra lại vào, tiến thoái đều khó Chợt thấy có người chọichim Thuần, mỗi lần chọi đặt cuộc đến mấy ngàn, mua mỗi con chimThuần nhiều khi hơn một trăm đồng tiền

Chàng bỗng nảy ra một , tính nhẩm tiền còn trong đáy, may ra chỉ đủbuôn chim Thuần, bèn đem cái này bàn với chủ quán Chủ quánkhuyến khích tận tình, lại hứa cho ở nhờ nhà trọ, ăn uống khôngphải trả tiền, Vương mừng lắm, bèn ra đi, mua đầy một gánh chimThuần đem về trong thành Chủ quán cũng mừng, chúc cho bánđược nhanh Ðến đêm, mưa to mãi đến mờ sáng Khi trời đã sánghẳn, nước trên đường cái như sông, mà trời vẫn rả rích mưa Ngồichờ tạnh liên miên mấy ngày, mưa không ngớt hột Dậy nhìn chim

Thuần trong lồng thì đã chết mất nhiều Vương sợ lắm, không biếtlàm thế nào Sang ngày sau, chết càng nhiều, chỉ còn được mấycon, đem bỏ chung vào một lồng để nuôi Qua đêm, lại ra thăm thìvẻn vẹn còn được một con, bèn chạy vào nói với chủ quán, bất giác

ứa nước mắt, chủ quán cũng thương cảm Vương tự liệu, tiền hếtkhông về được, chỉ muốn tìm đường chết Chủ quán khuyên giải an

ủi, rồi cùng nhau ra xem con chim còn lại, ngắm nghía rất kỹ, nóirằng:

- Ðây hình như là một con chim quí ! Những con kia mà chết biếtđâu không phải là bị con này chọi chết? Anh bây giờ cũng rỗi không

có việc gì, hãy chăm chút tập tành cho nó Nếu quả là con chim hay,thì mang nó đi đánh cũng mưu sinh được Vương nghe theo Khicon chim đã thuần thục, chủ quán bảo đem ra đường phố, đánhcuộc lấy rượu thịt Chim khoẻ lắm, luôn luôn thắng Chủ quán mừng,đưa tiền cho Vương, bảo đem ra quyết ăn thua với đám con emtrong làng chơi chim Thuần ở kẻ chợ Ba lần chọi ba lần đều thắng.Chừng nửa năm, góp nhóp được hai mươi lạng vàng, trong lòngcũng được an ủi, xem con chim như tính mệnh của mình

Thuở đó có một vị Thân Vương rất thích chim Thuần; mỗi năm gặptiết thượng nguyên, thách dân gian ai có nuôi chim Thuần thì đemđến phủ đệ để chọi Chủ quán bảo Vương rằng:

- Giờ đây, cái cơ đại phú đã có thể đến ngay rồi đấy Chỉ có điềukhông biết vận may của anh như thế nào thôi!

Bèn nói rõ sự tình và đem Vương cùng đi, dặn rằng:

- Ví thử có thua thì nín hơi mà đi ra thôi! Còn như vạn nhất conThuần mình đấu thắng thì Thân Vương thế nào cũng hỏi mua, anhđừng nhận bán; nếu gạn hỏi thì cứ nhìn vào cái đầu của tôi, chờ khinào đầu tôi gật thì hẵng ngả giá!

Vương nói:

- Ðược!

Vào đến phủ thì thấy những người chọi chim sát vai nhau đứng cả ởdưới thềm Chốc lát Thân Vương ngự ra trên điện, tả hữu truyềnrằng có ai muốn chọi thì cho lên Liền có một người xách lồng bướcbậc mà lên trên điện Thân Vương sai thả chim Thuần ra Kháchcũng thả Mới nhảy đá qua loa, con chim của khách đã thua chạy.Thân Vương cả cười Chỉ một lúc, người đến chọi mà thua đã cóđến mấy vị Chủ quán nói:

Vương Thành thấy thế, trong lòng nao núng, bèn quỳ xuống xin thôi,nói rằng:

- Con chim của Ðiện Hạ là chim thần, sợ đánh giết mất chim tôi thìtôi sạt nghiệp mất!

Thân Vương cười rằng:

- Cứ thả ra cho nó chọi, chẳng may nó chết thì ta sẽ đền bù cho thậthậu

Thành bèn thả chim mình ra Con Ngọc Thuần xông thẳng đến

Nhưng khi Ngọc Thuần đang chạy tới thì con Thuần của Vươngnằm phục xuống như con gà dữ để đợi Con Ngọc Thuần mổ vào nóthật mạnh, nó liền nhảy phắt lên như con hạc bay liệng để đánh lại.Khi tiến, khi lui, khi trên, khi dưới, cầm cự với nhau áng chừng mộtkhắc, thì con Ngọc Thuần lơi dần, mà con Thuần của chàng giậncàng sôi, đánh đá càng gấp Chẳng mấy chốc bộ lông tuyết củaNgọc Thuần rụng xơ ra, rồi sã hai cánh chạy trốn Cả ngàn ngườiđứng xem, không ai là không tấm tắc khen ngợi Vị Thân Vương bènbảo bắt nó lên, thân hành cầm lấy xem xét một lượt từ đầu mỏ đếnmóng chân, rồi hỏi Thành rằng:

- Con chim này anh có bán không?

Thành đáp:

- Tiện nhân nghèo khó, phải nương nhờ vào nó mà sống, khôngdám bán

Thân Vương nói:

- Ta trả giá cao, anh sẽ có một gia tư bậc trung, có bằng lòngkhông?

Thành cúi đầu suy nghĩ giây lâu mới nói:

- Thật quả không muốn để lại, nhưng nay Ðiện Hạ đã yêu thích nó;nếu khiến cho tiện dân được có ăn mặc, thì còn đòi gì hơn

Thân Vương hỏi giá, Thành xin ngàn lạng vàng Thân Vương cườirằng:

- Cái anh ngốc này, nào có phải châu ngọc gì mà giá ngàn vàng? Vương nói:

- Ðiện hạ không cho nó làm báu, nhưng với hạ thần thì ngọc bíchliên thành cũng chẳng bằng!

Thân Vương hỏi:

- Thế nào?

Thành đáp:

- Tiện dân đem nó ra chợ, mỗi ngày được vài đồng, đổi thưng đấugạo, một nhà mười miệng ăn, nhờ đó mà không đến nỗi đói rét, còncủa báu nào bằng?

Thân Vương nói:

- Tôi không để anh thiệt đâu, thôi trả anh hai trăm đồng

Thành lắc đầu; lại trả thêm một trăm Thành đưa mắt nhìn chủ quán.Chủ quán không động đậy Thành bèn nói:

- Thưa mệnh Ðiện Hạ, xin bớt một trăm

Thân Vương nói:

- Thế thì thôi vậy, ai đời lại đem chín trăm lạng đổi lấy một con chimThuần bao giờ?

Thành xách lồng chim lên định đi thì Thân Vương gọi:

- Này anh chọi chim, lại đây! Lại đây! Tôi dứt khoát trả anh sáu trămđồng Bằng lòng thì để, không bằng lòng thì thôi vậy!

Thành lại đưa mắt về phía chủ quán Chủ quán vẫn điềm nhiên Ýnguyện của Thành đã hoàn toàn thoả mãn, chỉ sợ nhỡ mất thời cơ,bèn nói:

- Với cái giá của Ðiện Hạ, thật không hài lòng, nhưng đã y ước vớinhau mà lại không xong, sợ mắc lỗi thất kính càng lớn cực chẳng

đã, xin y theo mệnh lệnh của Ðiện Hạ

Thân Vương mừng rỡ, cho người cân vàng đưa ngay, Thành nhậnvàng, lạy tạ mà đi ra Chủ quán giận, trách rằng:

- Tôi bảo anh thế nào mà đã vội vã bán đi như thế ? Nếu kéo thêmmột chút nữa thì đã có tám trăm cầm tay rồi!

Thành về nhà trọ, đặt vàng lên án mời chủ quán tự lấy Chủ quánkhông chịu, Thành ép mãi mới đem bàn tính ra, tính toán đủ tiền phítổn ăn uống mà nhận

Qua ba năm, nhà càng giàu, bà cụ ngỏ ý muốn đi, vợ chồng cố giữlại, đến chảy nước mắt Bà bèn ở lại

Sáng ngày vào hầu, thì đã mất hút

Gặp tiết Thượng Nguyên, có người con nhà cậu là chàng Ngô đến

rủ đi chơi Vừa ra đến đầu xóm thì có đầy tớ nhà cậu sang gọi Ngô

về Chàng thấy con gái đi chơi lũ lượt như mây, hứng lên cũng mộtmình ngao du

Có một cô gái dắt con hầu đi theo, tay cầm một cành hoa mai, nhansắc tuyệt vời, nụ cười xinh tưởng có thể vốc được Chàng nhìn đămđăm đến nỗi quên cả giữ ý tứ Cô gái đi vượt lên mấy bước, quaysang nón cả giữ

- Người đâu mà mắt chòng chọc như giặc

Rồi bỏ cành hoa xuống đất, cười nói mà đi Chàng nhặt cành hoa,buồn thiu, hồn phách xiêu lạc đâu mất, lầm lũi quay về

Ðến nhà đặt hoa dưới gối, gối đầu lên mà ngủ, không nói cũngkhông ăn Mẹ đâm lo, đi cầu cúng thì bệnh càng nặng, da thịt gầytóp Thầy thuốc thăm bệnh, cắt cho thang phát tán, nhưng chàng cứhốt hoảng như người mê Mẹ dỗ dành hỏi nguyên do, chàng lặngthinh không đáp

Vừa lúc đó chàng Ngô đến, bà dặn nhỏ chàng hỏi dò riêng xem sao