Tuan 22 câu cảm thán 2023

=> Vậy những từ: hỡi ơi, than ôi biểu thị trạng thái, cảm xúc của nhân vật được gọi là từ ngữ cảm thán.. Đặc điểm hình thức: - Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán như: ôi, than ô

TUẦN 22

Tiết 88

Ví dụ 1:

a Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết…

Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!… Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có

ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…

b Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội, Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Nam Cao, Lão Hạc)

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

Hỡi ơi lão Hạc!

Than ôi!

Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!…

!

!

- Đoạn thơ trong Nhớ rừng là lời của

con hổ bị nhốt trong vườn bách thú.

=> Vậy những từ: hỡi ơi, than ôi biểu thị trạng thái, cảm xúc của

nhân vật được gọi là từ ngữ cảm thán

- Câu thơ tập trung rõ nhất lời của con

hổ: - Than ôi!

- Từ “Than ôi” bộc lộ tâm trạng tiếc

nuối của hổ về những tháng ngày được

tự do ở nơi núi rừng hùng vĩ xưa kia

- Câu có chứa từ ngữ cảm thán là kiểu câu gì?

- Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cảm thán?

TUẦN 22

Tiết 88

Văn bản:

I/ BÀI HỌC

1 Đặc điểm hình thức:

- Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán như: ôi, than ôi,

hỡi ơi, trời ơi, thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào, làm sao…

- Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than (!).

CÂU CẢM THÁN

2 Chức năng:

Ví dụ 1:

a Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết… Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!… Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…

b Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Nam Cao, Lão Hạc)

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

Các câu cảm thán đều bộc lộ cảm xúc của người nói

(viết).

- Đoạn thơ trong Nhớ rừng bộc lộ tâm trạng tiếc nuối của

hổ về những tháng ngày được tự do ở nơi núi rừng hùng vĩ

TUẦN 22

Tiết 88

Văn bản:

I/ BÀI HỌC

1 Đặc điểm hình thức:

- Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi

ơi, trời ơi, thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào, làm sao…

- Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than (!).

CÂU CẢM THÁN

2 Chức năng:

Câu cảm thán có chức năng chính là dùng để bộc lộ cảm xúc

trực tiếp của người nói, người viết

a Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi.

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

BÀI

TẬP

b - Khốn nạn … Ông giáo ơi! Nó có biết gì đâu!

(Nam Cao, Lão Hạc)

c Thương thay thân phận con tằm

Kiếm ăn được mấy mà nằm nhả tơ.

b - Khốn nạn … Ông giáo ơi! Nó có biết gì đâu!

c Thương thay thân phận con tằm

Kiếm ăn được mấy mà nằm nhả tơ (Ca dao)

Các câu đều bộc lộ cảm xúc => câu cảm thán.

 Lời than thở của người nông dân trong xã hội phong kiến.

 Lời than vãn, dằn vặt bản thân của lão Hạc sau khi bán cậu Vàng

 Sự hối hận của Dế Mèn sau cái chết của bạn.

a Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi

Lưu ý:

- Câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than nhưng có những trường hợp câu cảm thán còn kết thúc bằng dấu chấm (.), hoặc dấu ba chấm ( ).

…

.

.

a Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như

ai hết… Một người như thế ấy! … Một người đã khóc vì trót lừa một

con chó! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn

liên lụy đến hàng xóm, láng giềng…Con người đáng kính ấy bây giờ

cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày

một thêm đáng buồn… (Nam Cao, Lão Hạc)

b Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

dùng bộc lộ cảm xúc đều là câu cảm thán.

Lưu ý:

- Không phải tất cả các câu được đọc với giọng diễn cảm, bộc lộ cảm xúc

và khi viết được kết thúc bằng dấu chấm than đều là câu cảm thán

c Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!

Bài 2:

a Có biết bao người đã ra trận và mãi mãi không trở về.

b Bạn Nam đang thay nước hồ cá.

Các câu trên không phải là câu cảm thán.

Lượng từ

Động từ

Xác định vai trò ngữ pháp của các từ in đậm sau:

- Chao ôi! Cảnh biển đẹp quá!

- Chao ôi , ba tháng hè sao mà dài như một thế kỉ!

- Mẹ ơi, tình yêu mà mẹ đã dành cho con thiêng liêng biết bao!

Câu đặc biệt

Thành phần biệt lập

Phụ ngữ

 Lưu ý: Từ ngữ cảm thán: có thể tạo thành câu đặc

biệt, có thể làm thành phần biệt lập, cũng có thể là phụ ngữ…

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN XIN PHÉP NGHỈ HỌC

Kính gửi: - Ban Giám hiệu trường THCS Lê Quang Định.

- Cô giáo chủ nhiệm cùng quý thầy cô bộ môn lớp 8/1

Tôi tên là: Nguyễn Văn A

Nghề nghiệp: Công nhân

Hiện cư ngụ tại: Tổ 3 - Khu phố 4 - Phường Tân Hiệp – TP.Biên Hòa

Phụ huynh em: Nguyễn Văn B Học sinh lớp: 8/1

Nay tôi viết đơn kính xin Ban Giám hiệu, cô giáo chủ nhiệm cùng quý thầy cô cho phép con tôi được nghỉ học hai ngày (ngày 17 và 18 tháng 02 năm 2023)

Lý do:

Tôi hứa sẽ nhắc nhở cháu chép bài và làm bài tập đầy đủ các môn học trong thời gian nghỉ

Tôi xin chân thành cám ơn quý Ban và thầy cô giáo

Biên Hoà, ngày 17 tháng 02 năm 2023

Phụ huynh học sinh

Ký tên Nguyễn Văn A

Trời ơi, con tôi sốt cao quá Cháu bị bệnh (mắc Covid-19)

Đơn, biên bản,

hợp đồng =>

Văn bản hành

chính

Không phải các câu dùng bộc lộ cảm xúc đều là câu cảm thán.

LƯU

Ý

Từ ngữ cảm thán: có thể tạo thành câu đặc biệt, có thể làm thành phần biệt lập, cũng có thể là phụ ngữ…

Câu cảm thán không sử dụng trong các văn bản hành chính, công vụ và văn bản khoa học.

1 2 3

II/ Luyện tập

Bài tập 1 / 44 Đọc và cho biết các câu trong những đoạn trích sau

có phải đều là câu cảm thán không? Vì sao?

a Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời! Thế đê

không sao cự lại được với thế nước! Lo thay! Nguy thay! Khúc

đê này hỏng mất.

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

b Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

Than ôi!

b Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

Lo thay! Nguy thay!

Bài tập 2/44:

=> Các câu trên không phải câu cảm thán, vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này

Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây.

Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?

 Lời than thở của người nông dân trong xã hội phong kiến.

 Lời than thở của người chinh phụ trước nỗi truân chuyên do

chiến tranh gây ra.

Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn cho gầy cò con?

(Ca dao)

a.

Xanh kia thăm thẳm từng trên

Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?

(Chinh phụ ngâm khúc)

b.

BÀI TẬP 4:

nhận của em về khổ thơ thứ hai bài “Quê hương” – Tế

Hanh, trong đoạn có sử dụng một câu cảm thán (gạch

chân, chỉ rõ).

+ Sử dụng câu cảm thán

Hình thức:

ôi, hỡi ơi, chao ôi, trời ơi, thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào…

+ Kết thúc bằng dấu.chấm than

cảm xúc trực tiếp của người nói, người viết.

Câu cảm thán thường xuất hiện chủ yếu trong trong ngôn ngữ văn chương hay ngôn ngữ nói hằng ngày

-Ví dụ:

Khốn nạn! Nhà cháu đã không có,

dẫu ông chửi mắng cũng đến thế thôi.

CÂU

CẢM

THÁN

SƠ ĐỒ TƯ DUY

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Học bài

Hoàn tất các bài tập 3/SGK.

Vẽ bản đồ tư duy để tổng kết bài học.

Soạn bài: “Câu trần thuật”.

Trả lời câu hỏi và sưu tầm những câu

trần thuật trong văn bản đã học.