Câu cảm thán

- Đặc điểm hình thức nào cho em biết đó là câu cảm thán.. - Chức năng của những câu dùng để làm gì?... • Là câu có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ôiôi, trời ơi, biế

I ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG Xét ví dụ sgk/43

a) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết Một người như thế ấy! Một người đã khóc vì trót lừa một con chó! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm láng giềng Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn

(Nam Cao - Lão Hạc)

b) Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội, Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu? (Thế Lữ - Nhớ rừng)

THẢO LUẬN NHÓM 4 (5 phút)

- Tìm câu cảm thán trong ví dụ trên?

- Đặc điểm hình thức nào cho em biết đó là câu cảm thán.

- Chức năng của những câu dùng để làm gì?

Câu cảm thán Đặc điểm hình

THẢO LUẬN NHÓM 4 – 3 phút

Câu cảm thán Đặc điểm hình thức Đặc điểm chức năng

Hỡi ơi lão Hạc ! - Chứa những từ ngữ

cảm thán: “hỡi ơi;”

- Khi viết kết thúc bằng

dấu chấm than.

Bộc lộ cảm xúc

Than ôi ! - Chứa những từ ngữ cảm thán: than ôi

- Khi viết kết thúc bằng dấu chấm than.

Bộc lộ cảm xúc

• Là câu có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi,

chao ôi(ôi), trời ơi, biết bao, xiết bao, biết chừng nào…

• Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết)

• Xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn

ngữ văn chương.

• Khi viết câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.

(!)

CÂU

CẢM

THÁ

N

BÀI TẬP NHANH

Nhận xét về cấu tạo của câu cảm thán?

Ôi, trưa nay nắng đẹp tuyệt trần!

Ôi! Điều gì khiến nó trở nên thay đổi như thế nhỉ!

- Con này gớm thật!

- Thế thì tốt quá!

- Gặp ai, người ta chưa kịp trông thấy cậu, cậu đã

chào người ta trước bô bô Cậu hỏi người ta “có phát

tài không?”, “lúa có khá không?”, “cháu có chịu

chơi không?” Con người nhũn nhặn! (Nam Cao)

Câu cảm thán Nhận xét

Ôi, trưa nay nắng đẹp tuyệt trần!

Ôi! Điều gì khiến nó trở nên thay đổi như thế nhỉ!

- Con này gớm thật!

- Thế thì tốt quá!

- Gặp ai, người ta chưa kịp trông thấy cậu, cậu đã chào

người ta trước bô bô Cậu hỏi người ta “có phát tài

không?”, “lúa có khá không?”, “cháu có chịu chơi

không?” Con người nhũn nhặn! (Nam Cao)

Cấu tạo bởi các thán từ Thán từ có thể tách

riêng thành câu

- Phó từ: thật, quá

- Các PT: lạ, ghê, thế, dường nào,

biết mấy, biết bao… thường đứng

sau vị ngữ để tạo câu cảm thán.

Ngữ điệu cảm thán

Tìm những điểm giống và khác nhau trong dấu hiệu hình thức của câu cầu

khiến và câu cảm thán?

Sử dụng các từ cầu

khiến: hãy, đừng, chớ…

đi, thôi, nào,…hay ngữ

điệu cầu khiến; dùng để

ra lệnh, yêu cầu, đề nghị,

khuyên bảo…

Sử dụng các từ cảm thán: ôi, than ôi, hỡi, hỡi ơi, biết bao, thay … với mục đích bộc lộ

trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.

*Giống nhau:

Đều sử dụng dấu chấm than.

* Khác nhau:

Nhóm 1: Bài tập 1 Nhóm 2: Bài tập 2 Nhóm 3: Bài tập 3 Nhóm 4: Bài tập 4

NHIỆM VỤ:

Nhóm 1: Bài tập 1

Câu cảm thán

.

a) Than ôi! Lo thay! Nguy

thay!.

b) Hỡi cảnh rừng ghê gớm của

ta ơi!

c) Chao ôi, có đâu biết

rằng… của mình thôi!

- Có những từ ngữ cảm thán:

ôi, thay, hỡi,

ơi, chao ôi, thôi.

- Dấu chấm than (!)

Câu Ý nghĩa

a Ai làm cho bể kia đầy

Cho ai kia cạn cho gầy cò con?

b Xanh kia thăm thẳm từng trên

Vì ai gây dựng cho nên nỗi này

c Tôi có chời đâu, có đợi đâu

Đem chi xuân lại gợi them sầu

d Anh mà chết là chỉ tại cái tội

ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết

làm thế nào bây giờ

c, Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống.

d, Sự ân hận của Dế Mèn trước cái chết của thảm thương của Dế Choắt.

a Lời than thở của người nông dân dưới chế độ phong kiến.

b, Lời than thở của người chinh phụ trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra.

Tuy đều bộc lộ tình cảm cảm xúc nhưng không thể xếp các câu này vào kiểu câu cảm thán vì không

có những hình thức đặc trưng như các

từ ngữ cảm thán.

Nhóm 2: Bài tập 2

Nhóm 3: Bài tập 3

b Đẹp thay cảnh mặt trời lúc bình minh!

a Mẹ ơi, tình yêu mà mẹ đã

dành cho con thiêng liêng biết bao!

Kiểu câu

chính

Nhóm 4: Bài tập 4

Kiểu câu Đặc điểm hình thức Chức năng

chính  

Câu nghi vấn Ai, gì, nào, tại sao,

bao giờ, bao nhiêu,

à, ư , hả…

( ?) Dùng để hỏi

Câu cầu khiến Hãy, đừng, chớ, đi

thôi, nào (!), (.) - Yêu cầu, ra lệnh, đề nghị,

khuyên bảo…

Câu cảm thán Than ôi, chao ôi,

trời ơi, thay, biết bao, biết chừng nào  

(!), (.) Bộc lộ tình cảm

trực tiếp của người nói

( người viết)

- Chuẩn bị bài : “Câu trần thuật, Đi đường”.

+ Đọc bài mới, phân tích ngữ liệu, rút ra nhận xét + Lấy ví dụ minh họa

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

BÀI CŨ:

- Học thuộc ghi nhớ.

- Hoàn thiện các bài tập

- Sưu tầm những đoạn văn chứa những câu cảm thán.

BÀI

MỚI: