Hoi chung chen ep tuy

Khi rễ thần kinh bị chèn ép nặng và kéo dài có thể dẫn đến teo cơ, rối loạn cơ tròn, thiếu hụt về vận động và cảm giác... • Mức độ nặng của thiếu hụt vận động tùy thuộc mức độ chèn ép tủ

HC CHÈN ÉP TỦY

Giải phẫuLâm sàngĐịnh khuHình ảnh họcNguyên nhân

Nội

dung

GIẢI PHẪU

• Tủy sống nằm ở 2/3 trên trong ống sống, dài trung bình 32 – 45 cm ở người lớn.

• Có 2 đoạn phình tủy là phình tủy

cổ và phình tủy thắt lưng – cùng.

• Có 31 khoanh tủy gồm: 8 khoanh tủy cổ, 12 khoanh tủy ngực, 5 khoanh tủy thắt lưng, 5 khoanh tủy cùng và 1 khoanh tủy cụt.

GIẢI PHẪU

• Ở mặt cắt ngang, tủy sống

có khe trước trong sâu và rãnh sau trong nông chia tủy sống thành nửa phải và nửa trái.

GIẢI PHẪU

màng tủy cũng gồm 3 lớp bao bọc và bảo vệ tủy sống

CỘT SỐNG

TẠI NƠI TỔN THƯƠNG

• Biểu hiện đau lan theo rễ.

• Đau có thể tăng lên khi ho, hắt hơi, cúi người, leo cầu thang hoặc gắng sức thấy trong 87% các trường hợp BN thường hạn chế vận động vì đau, một số BN khác đau tăng lên khi giữ tư thế (đứng, ngồi, nằm) quá lâu Khi rễ thần kinh bị chèn ép nặng và kéo dài có thể dẫn đến teo cơ, rối loạn cơ tròn, thiếu hụt về vận động và cảm giác.

TẠI NƠI TỔN THƯƠNG

DƯỚI NƠI TỔN THƯƠNG

• Vận động

• Cảm giác

• Thần kinh thực vật

VẬN ĐỘNG

• Đi cách hồi tủy xuất hiện sớm Trong triệu chứng đi cách hồi tủy, BN cảm thấy tê bì, yếu chân, không thể bước tiếp sau khi đi một quãng đường nhất định và giảm khi nghỉ ngơi

• Mức độ nặng của thiếu hụt vận động tùy thuộc mức

độ chèn ép tủy sống của tổn thương theo đường kính ngang Ở mức độ nặng BN có thể yếu liệt tứ chi hoặc hai chi dưới (tùy thuộc vào vị trí chèn ép tủy trên mặt phẳng dọc), tăng trương lực cơ, tăng phản

xạ, phản xạ lan tỏa, clonus và các dấu bệnh lý tháp

CẢM GIÁC

• Cảm giác đau, dị cảm, cảm giác bị bó chặt ở chi hoặc thân mình (giống như được bọc trong băng) có thể tổn thương cột sau.

• Cảm giác đau nhiệt được dẫn truyền lên vỏ não qua bó gai đồi thị bên.

• Cảm giác sâu (rung và tư thế) được dẫn truyền qua cột sau (bó thon và bó chêm) Tổn thương cột sau hoặc bó gai tiểu não có thể gây mất điều hòa vận động.

• Cảm giác xúc giác được dẫn truyền qua cột sau và cột bên Triệu chứng rối loạn cảm giác xúc giác thường ít xuất hiện trong giai đoạn sớm.

RL TK THỰC VẬT

• Các thay đổi thần kinh thực vật tùy thuộc vào vị trí sang thương Các rối loạn thần kinh thực vật gồm: rối loạn tiết mồ hôi, dãn mạch, tăng thân nhiệt, rối loạn chức năng

cơ tròn Nếu sang thương tủy cổ và ngực

1 có thể gây hội chứng Horner (sụp mi, co đồng tử cùng bên).

THEO CHIỀU NGANG

THEO CHIỀU NGANG

THEO CHIỀU NGANG B

THEO CHIỀU DỌC

• C1 – C4: thiếu hụt vận động đặc trưng là liệt cứng

tứ chi, nystagmus, rối loạn cảm giác vùng mặt, rối loạn vận ngôn, khàn tiếng, khó nuốt, chèn ép thần kinh hoành gây nấc cục, liệt nửa bên cơ hoành

• C5 – T1: triệu chứng đau lan theo rễ xuống vai và chi trên kèm theo các rối loạn vận động, cảm giác, phản xạ theo rễ bị chèn ép Các thiếu hụt vận động biểu hiện bằng yếu/liệt hai chi dưới xuất hiện sau

THEO CHIỀU DỌC

• Ngực: đầu tiên BN có thể đau thắt ngang ngực – bụng sau

đó tiến triển nhanh chóng sang yếu/liệt hai chi dưới, rối loạn cảm giác, phản xạ và rối loạn cơ tròn.

• Thắt lưng – cùng: do các khoanh tủy đoạn này dẹt, có nhiều

rễ bọc quanh phần tận của tủy Các tổn thương gây chèn ép

dù nhỏ cũng có thể ảnh hướng đến nhiều rễ hoặc nhiều khoanh tủy Các biểu hiện của rễ như đau lan dọc xuống chi dưới, teo cơ, rối loạn phản xạ yếu/liệt 2 chi dưới kiểu ngoại biên Các biểu hiện ngoại biên làm lu mờ các triệu chứng của tổn thương tủy Khám có thể có rối loạn chức năng cơ tròn và các phản xạ bệnh lý tháp.

THEO CHIỀU DỌC

• Chèn ép chóp tủy: yếu/liệt 2 chi dưới kiểu ngoại biên, rối loạn cảm giác vùng yên ngựa, rối loạn cơ tròn nặng nề, có phản xạ bệnh lý tháp

• Chèn ép chùm đuôi ngựa: gây hội chứng chùm đuôi ngựa gần giống với các triệu chứng chèn ép vùng chóp tủy nhưng không có phản xạ bệnh lý tháp

HÌNH ẢNH HỌC

• X – quang cột sống tiêu chuẩn hai tư thế thẳng và nghiêng:

có thể thấy được hình ảnh hủy xương, đặc xương, xẹp đốt sống, 85% thấy được u di căn.

• Chụp CT scan: chú ý vào đoạn cột sống nghi ngờ Ứng dụng này hiện nay chỉ được sử dụng giới hạn ở những BN có chống chỉ định với chụp MRI

• Chụp MRI tập trung vào đoạn cột sống có triệu chứng, có/không có cản từ: cho phép thấy rõ được cấu trúc phần mềm trong và ngoài tủy sống MRI có độ nhạy cao hơn so với CT scan và là phương tiện chẩn đoán tiêu chuẩn trong hội chứng chèn ép tủy.