Đề cương học phần đạo đức học mác lênin

Đề cương Học phần Đạo đức học Mác Lênin 1 Tên học phần Đạo đức học Mác Lênin 2 Số đơn vị học trình 02 (30 tiết) 3 Phân bổ thời gian Giảng bài 15 tiết Thảo luận trên lớp 15 tiết (giảng bài và trao đổi,[.]

Đề cương Học phần Đạo đức học Mác - Lênin

1 Tên học phần : Đạo đức học Mác - Lênin

2 Số đơn vị học trình: 02 (30 tiết)

3 Phân bổ thời gian:

- Giảng bài: 15 tiết

- Thảo luận trên lớp: 15 tiết

(giảng bài và trao đổi, thảo luận được thực hiện xen kẽ trong buổi lên lớp do giảng viên trực tiếp điều hành)

4 Điều kiện tiên quyết:

Học xong học phần triết học Mác - Lênin (CNDVBC và CNDVLS)

5 Mục tiêu của học phần:

a Về tri thức

Trang bị cho học viên các kiến thức cơ bản của đạo đức học mác xít Cụ thể là: quan điểm mác xít về đối tượng, nguồn gốc, chức năng, cấu trúc của đạo đức, quan hệ đạo đức với các hình thái ý thức xã hội khác, các phạm trù đạo đức học, các nguyên tắc xây dựng đạo đức mới, học tập đạo đức Hồ Chí Minh xây dựng đạo đức mới

b Về kỹ năng

Giúp người học biết vận dụng các phạm trù đạo đức học Mác xit, các quan điểm tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh để phân tích, so sánh, nhận biết bản chất xã hội của các hiện tượng và hành vi đạo đức trong đời sống hiện thực ngày nay

c Về tư tưởng

Tự giác tu dưỡng, rèn luyện về phẩm chất đạo đức của người cán bộ nghiên cứu, giảng dạy lý luận chính trị theo các chuẩn mực lý tưởng của đạo đức Hồ Chí Minh

6 - Tài liệu học tập:

- Giáo trình Đạo đức học Mác-Lênin (Khoa Triết học), Nxb LLCT, H, 2004

- Hỏi đáp triết học (Khoa Triết học), Nxb LLCT, H, 2006

- Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam khoá VI, VII, VIII, IX, X

- Văn kiện Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII

7 Nhiệm vụ của học viên:

Phải đọc, nghiên cứu trước giáo trình, đề cương bài giảng, tài liệu tham khảo, ghi chép, tích cực chuẩn bị ý kiến chủ động đề xuất các vấn đề trong quá trình nghe giảng, thảo luận Chuẩn bị xêmina và đọc, sưu tầm các

tư liệu có liên quan đến bài giảng theo yêu cầu và hướng dẫn của giảng viên

8 Hệ thống bài giảng

Bài 1

Đối tượng và nhiệm vụ của đạo đức học Mác - Lênin

(Lên lớp 5 tiết: giảng 2,5 tiết; thảo luận 2,5 tiết)

Nội dung:

1 Đạo đức và cấu trúc của đạo đức

1.1 Khái niệm đạo đức

Với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học, những

tư tưởng đạo đức học đã xuất hiện hơn 26 thế kỷ trước đây trong triết học Trung Quốc, ấn Độ, Hy Lạp cổ đại

Ngày nay đạo đức được định nghĩa như sau: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng

xử của con người trong các quan hệ xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của

dư luận xã hội

1.2 Cấu trúc của đạo đức

a ý thức đạo đức và thực tiễn đạo đức

- ý thức đạo đức

- Thực tiễn đạo đức

- ý thức đạo đức và thực tiễn đạo đức luôn có quan hệ biện chứng với nhau, bổ sung cho nhau tạo nên bản chất đạo đức của con người, của một giai cấp, của một chế độ xã hội

và của một thời đại lịch sử

b Quan hệ đạo đức

Hệ thống những quan hệ xác định giữa con người và con người, giữa cá nhân và xã hội về mặt đạo đức là quan hệ đạo đức

c Đạo đức xã hội và đạo đức cá nhân

- Đạo đức xã hội

- Đạo đức cá nhân

2 Đối tượng và nhiệm vụ của đạo đức học Mác -Lênin

2.1 Đối tượng của đạo đức họcMác-Lênin

- Đạo đức học là một môn khoa học nghiên cứu về đạo đức, về những quy luật phát sinh, phát triển, tồn tại của đời sống đạo đức con người và xã hội Nó xác lập nên hệ thống những khái niệm, phạm trù, những chuẩn mực đạo đức cơ bản, làm cơ sở cho ý thức đạo đức và hành vi đạo đức của con người

- Đạo đức học là một bộ phận của thế giới quan, là triết học của đời sống thực tiễn

Đạo đức học Mác - Lênin là khoa học về bản chất của đạo đức, về các quy luật xuất hiện và phát triển lịch sử của đạo đức, đặc biệt là đạo đức cộng sản; về chức năng đặc trưng của đạo đức, về các giá trị đạo đức của đời sống xã hội

2.2 Nhiệm vụ của đạo đức họcMác-Lênin

- Làm rõ nội dung và yêu cầu của những quan hệ đạo đức chứa đựng trong các quan hệ xã hội, xác định ranh giới về bản chất của quan hệ đạo đức so với các quan hệ xã hội khác

- Vạch ra tính tất yếu, nguồn gốc, bản chất, đặc trưng và chức năng của đạo đức trong đời sống xã hội, con đường hình thành và phát triển của đạo đức Đồng thời tái tạo lại đời sống đạo đức dưới hình thức lý luận

- Góp phần hình thành đạo đức mới trong đời sống xã hội, khẳng định những giá trị của đạo đức cộng sản chủ nghĩa

3 Phương pháp nghiên cứu của đạo đức học Mác -Lênin

- Phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử

- Phương pháp lịch sử, so sánh

Câu hỏi thảo luận, trao đổi trong giờ lên lớp:

- Phân biệt đạo đức và đạo đức học ?

- Đối tượng và nhiệm vụ của đạo đức học Mác-Lênin ?

Tài liệu bắt buộc đoc:.

- Giáo trình đạo đức học Mác-Lênin (Khoa Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh), Nxb LLCT, H, 2004, Chương I (tr 5

-tr 23)

- Hỏi đáp triết học tr 203 - 228

- Văn kiện Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII (tr 42 - 104)

Bài 2

Nguồn gốc, bản chất, chức năng và vai trò của đạo đức

(Lên lớp 4 tiết: giảng 2 tiết; thảo luận 2 tiết)

Nội dung:

1 Nguồn gốc bản chất của đạo đức

1.1 Các quan niệm trước Mác về nguồn gốc bản chất của đạo đức

- Quan điểm của các nhà triết học - thần học

- Quan điểm duy tâm khách quan (Platôn, Hêghel)

- Quan điểm duy tâm chủ quan (điển hình là I Can tơ)

- Quan điểm của các nhà duy vật trước Mác (điển hình là Phoi ơ bắc)

- Quan điểm của những người theo trường phái "Đác uyn

xã hội"

1.2 Quan niệm mác xít về nguồn gốc bản chất của đạo đức

- Đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống xã hội, là kết quả của sự phát triển lịch sử

- Với tư cách là sự phản ánh tồn tại xã hội, đạo đức mang bản chất xã hội Bản chất xã hội của đạo đức được biểu hiện ở tính thời đại, tính dân tộc và tính giai cấp của đạo đức

+ Tính thời đại của đạo đức

+ Tính dân tộc của đạo đức

+ Tính giai cấp và tính nhân loại của đạo đức

2 Chức năng của đạo đức

2.1 Chức năng điều chỉnh hành vi

2.2 Chức năng giáo dục

2.3 Chức năng nhận thức (chức năng phản ánh)

3 Vai trò của đạo đức

3.1 Đạo đức trở thành mục tiêu, động lực trong sự phát triển xã hội.

3.2 Vai trò của đạo đức còn được biểu hiện thông qua các chức năng cơ bản của đạo đức (chức năng điều

chỉnh hành vi, giáo dục, nhận thức như đã trình bày ở trên)

Câu hỏi thảo luận:

- Nguồn gốc, bản chất, chức năng của đạo đức?

- ý nghĩa của việc xây dựng đạo đức mới ở Việt Nam hiện nay?

Tài liệu bắt buộc:

- Giáo trình đạo đức học Mác-Lênin (khoa Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh), Nxb LLCT, H, 2004, Chương 2 (tr 23

- tr 47)

- Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X (tr 172-173, tr 212-214)

Bài 3

Các kiểu đạo đức trong lịch sử, quan hệ đạo đức với các

hình thức ý thức xã hội khác

(Lên lớp 3 tiết: giảng 1,5 tiết; thảo luận 1,5 tiết)

Nội dung:

1 Các kiểu đạo đức trong lịch sử

Đạo đức được hình thành rất sớm trong lịch sử và được phát triển hoàn thiện dần trên cơ sở phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội nối tiếp nhau từ thấp lên cao

1.1 Đạo đức nguyên thủy

1.2 Đạo đức chủ nô

1.3 Đạo đức phong kiến

1.4 Đạo đức tư sản

1.5 Đạo đức cộng sản

2 Mối quan hệ giữa đạo đức với một số hình thái ý thức xã hội khác

2.1 Mối quan hệ giữa đạo đức với chính trị

2.2 Mối quan hệ giữa đạo đức với pháp luật

2.3 Mối quan hệ giữa đạo đức với tôn giáo

2.4 Mối quan hệ giữa đạo đức với nghệ thuật

2.5 Mối quan hệ giữa đạo đức với khoa học

3 Các quy luật vận động và phát triển của đạo đức

3.1 Quy luật tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

3.2 Quy luật kế thừa trong sự phát triển đạo đức

3.3 Quy luật đấu tranh của hai nền đạo đức trong xã hội

có giai cấp đối kháng

Câu hỏi thảo luận:

- Các kiểu đạo đức trong lịch sử?

- Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật ? ý nghĩa của mối quan hệ đó trong xây dựng đạo đức mới ở Việt Nam hiện nay?

Tài liệu bắt buộc đoc:

- Giáo trình đạo đức học Mác-Lênin (khoa Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh), Nxb LLCT, H, 2004, Chương 3 (tr 47

- tr 91)

- Hỏi đáp triết học (tr 203 – 228)

- Văn kiện Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII (tr 42 - 104)

Bài 4:

Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học

(Lên lớp 5 tiết: giảng 2,5 tiết; thảo luận 2,5 tiết)

Nội dung:

1 Một số vấn đề chung về phạm trù đạo đức học

1.1 Phạm trù đạo đức học là gì?

Phạm trù đạo đức học là những khái niệm đạo đức học

cơ bản phản ánh những đặc tính căn bản, những phương diện

và những quan hệ phổ biến nhất của những hiện tượng đạo đức trong đời sống hiện thực

1.2 Đặc điểm của các phạm trù đạo đức học

- Phạm trù đạo đức học ngoài ý nghĩa thông tin các nội dung cơ bản, nó còn bao hàm sự đánh giá và định hướng các giá trị

- Tính phân cực của các phạm trù đạo đức học

2 Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học

2.1 Phạm trù lẽ sống (ý nghĩa cuộc sống)

- Quan điểm trước Mác và ngoài Mác về lẽ sống

+ Thời cổ đại (phương Tây, phương Đông)

+ Thời Phục hưng và thời kỳ Khai sáng

+ Từ giữa thế kỷ XIX trở đi

- Quan niệm của đạo đức học mác xít và lẽ sống

Đạo đức học mác xít xem lẽ sống là quá trình thống nhất biện chứng giữa nghĩa vụ và hạnh phúc, thông qua hoạt động thực tiễn, hoạt động xã hội của con người

2.2 Phạm trù hạnh phúc

- Các quan niệm trước Mác và ngoài Mác và hạnh phúc

+ Các nhà triết học duy vật Hy Lạp cổ đại

+ Các quan điểm tôn giáo (đạo Cơ đốc, đạo Phật).

+ Các nhà duy vật Pháp thế kỷ XVII - XVIII

+ Các nhà triết học cổ điển Đức

- Quan niệm của đạo đức học mác xít về hạnh phúc

2.3 Nghĩa vụ đạo đức

- Các quan niệm trước Mác và ngoài Mác về nghĩa vụ đạo đức

+ ở Hy Lạp cổ đại

+ Các quan điểm tôn giáo

+ Các nhà duy vật Pháp (thế kỷ XVII - XVIII)

+ Các lý thuyết đạo đức tư sản hiện đại

- Quan niệm của đạo đức học Mác - Lênin về nghĩa vụ đạo đức

Nghĩa vụ đạo đức là sự thể hiện trách nhiệm đạo đức của con người trước lợi ích chung (cộng đồng, giai cấp, dân tộc, nhân loại) và lợi ích của người khác, là ý thức về cái cần phải làm và mong muốn được làm vì những lợi ích đó

2.4 Lương tâm

- Các quan niệm trước Mác và ngoài Mác về lương tâm

+ Quan niệm của Platôn, Đê mô crít

+ Quan điểm của Can tơ

+ Quan điểm của Hêghel

+ Quan điểm của trường phái tự nhiên

- Quan điểm mác xít về lương tâm

+ Định nghĩa

+ Lương tâm được biểu hiện ở hai trạng thái: khẳng định

và phủ định

2.5 Phạm trù thiện và ác

- Quan niệm về thiện và ác trong lịch sử

+ Các quan điểm ở Hy Lạp cổ đại (Platôn, Arixtốt)

+ Các quan điểm ở phương Đông cổ đại (Khổng Tử, Mạnh Tử, quan điểm Phật giáo )

+ Các quan điểm thời Phục hưng và thế kỷ ánh sáng

- Quan niệm của đạo đức học Mác - Lênin về thiện và ác

+ Định nghĩa

+ Một số đặc điểm của phạm trù thiện và ác

Câu hỏi thảo luận:

Trình bày nội dung phạm trù lẽ sống, thiện và ác, ý

nghĩa của các phạm trù đó trong việc xây dựng đạo đức mới ở Việt Nam hiện nay ?

Tài liệu bắt buộc đọc:

- Giáo trình đạo đức học Mác-Lênin (khoa Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh), Nxb LLCT, H, 2004, Chương 4 (tr 91-tr.105)

- Hỏi đáp triết học (tr 203 – 228)

Bài 5

Những nguyên tắc của đạo đức mới và tính quy luật

của sự hình thành đạo đức mới

(Lên lớp 3 tiết: giảng 1,5 tiết; thảo luận 1,5 tiết)

Nội dung:

1 Vai trò của đạo đức mới trong việc xây dựng CNXH

1.1 Khái niệm đạo đức mới

Đạo đức mới, xét về bản chất là những gì góp phần đoàn kết tất cả những người lao động xung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới xã hội CSCN

1.2 Vai trò của đạo đức mới

2 Những nguyên tắc của đạo đức mới

2.1 Chủ nghĩa tập thể là cơ sở của đạo đức mới 2.2 Lao động tự giác, sáng tạo là cội nguồn của đạo đức mới

2.3 Chủ nghĩa yêu nước kết hợp với chủ nghĩa quốc tế

2.4 Chủ nghĩa nhân đạo cộng sản

3 Tính quy luật của sự hình thành đạo đức mới

3.1 Đạo đức mới bắt nguồn từ đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản hình thành trong cuộc đấu tranh cách mạng.

Đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản -> Đạo đức XHCN ->

Đạo đức cộng sản Đạo đức mới (Đạo đức cộng sản theo nghĩa rộng)

3.2 Đạo đức mới là sản phẩm tổng hợp của quá trình xây dựng xã hội mới

3.3 Sự hình thành đạo đức mới không là tự phát

mà là quá trình tự giác (sản phẩm của giáo dục và tự giáo dục)

Câu hỏi thảo luận:

Các nguyên tắc của đạo đức mới, ý nghĩa của các nguyên tắc đó trong việc xây dựng đạo đức mới ở Việt Nam hiện nay?

Tài liệu bắt buộc đọc:

- Giáo trình đạo đức học Mác-Lênin (khoa Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh), Nxb LLCT, H, 2004, Chương 5 (tr 151- tr.179)

- Hỏi đáp triết học (tr 210 – 208)

- Văn kiện Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII, tr 42 - 104.

Bài 6

Xây dựng đạo đức mới trong nền kinh tế thị trường

định hướng XHCN ở Việt Nam

(Lên lớp 5 tiết: giảng 2,5 tiết; thảo luận 2,5 tiết)

Nội dung:

1 Đạo đức trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

1.1 ảnh hưởng của kinh tế thị trường đối với đạo đức

- Những ảnh hưởng tiêu cực của KTTT đến đạo đức

- Những ảnh hưởng tích cực của KTTT đối với đạo đức

1.2 Vai trò của đạo đức trong nền KTTT định hướng XHCN

- Đạo đức mới góp phần xác định và củng cố định hướng XHCN trong phát triển kinh tế

- Nền KTTT định hướng XHCN, ngay từ trong bản chất của nó đã chứa đựng yếu tố luân lý, đạo đức

- Đạo đức mới tác động đến nhân cách của người lao động kinh doanh sản xuất, hình thành những con người làm kinh tế biết tuân thủ luật pháp và các chuẩn mực đạo đức

- Đạo đức mới góp phần điều tiết các quan hệ lợi ích trong KTTT định hướng XHCN

2 Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

2.1 Giá trị và thang giá trị đạo đức

- Giá trị, giá trị đạo đức

- Thang giá trị đạo đức

2.2 Sự chuyển đổi của thang giá trị đạo đức hiện nay

3 Đạo đức của người cán bộ lãnh đạo quản lý trong điều kiện KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

3.1 Đạo đức đối với cán bộ, những yêu cầu đặt ra về

phẩm chất đạo đức của người cán bộ hiện nay

3.2 Học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, xây dựng

đạo đức cách mạng

- Đạo đức Hồ Chí Minh thật vĩ đại, từ sự nhuần nhuyễn khi Người nói về đạo đức và tấm gương thực hiện đạo đức của Người

- Những nội dung, yêu cầu học rèn luyện xây dựng đạo đức cách mạng đối với cán bộ (dưới ánh sáng đạo đức Hồ Chí Minh)

4 Đạo đức của người cán bộ nghiên cứu và giảng dạy lý luận.

Câu hỏi thảo luận:

Sự biến đổi của đạo đức trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay, ý nghĩa?

Tài liệu bắt buộc:

- Giáo trình đạo đức học Mác-Lênin (khoa Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh), Nxb LLCT, H, 2004, Chương 6 (tr 179- tr.217)

- Hỏi đáp triết học (tr 210 – 208)

- Văn kiện Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII, tr 42 - 104

-9 Thảo luận chung cả lớp:

Thời gian: 5 tiết

Tên đề tài thảo luận:

1 Nguồn gốc, bản chất, chức năng của đạo đức

2 vấn đề xây dựng đạo đức mới trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam