ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP ĐẠO ĐỨC TRONG HÀNH NGHỀ DƯỢC

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP ĐẠO ĐỨC TRONG HÀNH NGHỀ DƯỢC Câu 1 Trình bày và phân tích 10 điều y đức trong hành nghề dược do Bộ y tế ban hành Trả lời Điều 1 Phải đặt lợi ích của người bệnh và sức khoẻ nhân dân lên trên hết Có sự khác nhau dược và y dược được gọi là ngành kinh tế kỹ thuật, còn y gọi là kỹ thuật (không kinh tế) Dược ngoài làm kỹ thuật còn được hoạt động kinh tế, được phép làm giàu nhưng phải đặt lợi ích của bệnh nhân lên đầu Vì vậy suy ra ở điều 1 đặt lợi ích.

ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC PHẦN ĐẠO ĐỨC TRONG HÀNH NGHỀ DƯỢC

Câu 1: Trình bày và phân tích 10 điều y đức trong hành nghề dược do Bộ y

tế ban hành.

Trả lời:

 Điều 1 Phải đặt lợi ích của người bệnh và sức khoẻ nhân dân lên trên

hết.

- Có sự khác nhau dược và y: dược được gọi là ngành kinh tế kỹ thuật, còn y gọi là kỹ thuật (không kinh tế)

- Dược ngoài làm kỹ thuật còn được hoạt động kinh tế, được phép làm giàu nhưng phải đặt lợi ích của bệnh nhân lên đầu

Vì vậy suy ra ở điều 1 đặt lợi ích của bệnh nhân lên trên chứ không phải đặt kinh tế lên trên

 Điều 2 Phải hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và tiết kiệm cho

người bệnh và nhân dân Tích cực, chủ động tuyên truyền kiến thức về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân.

- Kê thuốc phải hiệu quả, ít tiền nhất nhưng vẫn khỏi cho bệnh nhân

- Phải hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và tiết kiệm cho người bệnhvà nhân dân Tích cực, chủ động tuyên truyền kiến thức về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân

 Điều 3 Phải tôn trọng và bảo vệ quyền của người bệnh, những bí mật

liên quan đến bệnh tật của người bệnh.

Những quyền lợi của bệnh nhân như được chăm sóc, tư vấn, hướng dẫn điều trị, tình hình bệnh tật, các chính sách ưu đãi bệnh nhân cần được biết đến và nhiệm vụ của các cán bộ y tế là phải truyền đạt đến cho bệnh nhân Một số loại bệnh tế nhị hay bất kỳ căn bệnh nào khác khi không có sự đồng ý của bệnh nhân ta không được phép tiết lộ ( Người nhà bệnh nhân vẫn có thể

được biết) hay ngay cả những tâm sự của bệnh nhân không liên quan đến bệnh tật

 Điều 4 Phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật và những quy định

chuyên môn; thực hiện Chính sách quốc gia về thuốc Không lợi dụng hoặc tạo điều kiện cho người khác lợi dụng nghề nghiệp để mưu cầu lợi ích cá nhân, vi phạm pháp luật.

+ Phải lưu ý 7 thực hành tốt

+ Thực hiện các quy trình thao tác chuẩn

Ví dụ ở nhà thuốc có 6 quy trình thao tác chuẩn sau đây:

+ Mua thuốc và kiểm tra chất lượng thuốc

+ Bán và tư vấn sử dụng thuốc kê đơn

+ Bán và tư vấn sử dụng thuốc không kê đơn

+ Sắp xếp và bảo quản thuốc

+ Giải quyết khiếu nại và thu hồi thuốc

+ Quản lý thuốc phải kiểm soát đặc biệt

Ví dụ: Lợi dụng việc mình là thầy thuốc để khám chữa bệnh trái phép hay bán thuốc không có giấy phép Tuyên truyền các sản phẩm thuốc không rõ nguồn gốc, không thông qua kiểm nghiệm

 Điều 5 Phải tôn trọng và hợp tác với cơ quan quản lý nhà nước, kiên

quyết đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực trong hoạt động nghề nghiệp.

Bí mật riêng tư của bệnh nhân đôi khi trong một vài trường hợp chúng ta vẫn phải tiết lộ như trong việc truy bắt tội phạm, trong quá trình làm việc, công tác, có đơn vị nhà thuốc hay cá nhân y bác sỹ nào vi phạm các luật pháp của ngành nghề thì mỗi cá nhân đều có quyền tố cáo với các cơ quan chức năng có thẩm quyền để điều tra, xem xét

 Điều 6 Phải trung thực, thật thà, đoàn kết, kính trọng các bậc thầy, tôn

trọng đồng nghiệp Sẵn sàng học hỏi kinh nghiệm, trao đổi kiến thức với đồng nghiệp và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.

Phải trung thực, thật thà, , đoàn kết, kính trọng các bậc thầy, tôn trọng đồng nghiệp Sẵn sàng học hỏi kinh nghiệm, trao đổi kiến thức với đồng nghiệp và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ như vậy chúng ta mới có thể đạt kết quả tốt trong công việc và cuộc sống Làm tròn đạo nghĩa “Tôn sư, trọng đạo”

 Điều 7 Phải hợp tác chặt chẽ với các cán bộ y tế khác để thực hiện tốt

nhiệm vụ phòng chống dịch bệnh, khám chữa bệnh, nghiên cứu khoa học.

“Một cây làm chẳng nên non ba cây chụp lại nên hòn núi cao” Hành nghề

y dược chúng ta không nên hoạt động độc lập, độc lập sẽ không thể mang đến kết quả tốt nhất giống như trong việc điều trị cho bệnh nhân hay nghiên cứu khoa học các cán bộ y tế cần phải phối hợp chặn chẽ với nhau, giúp đỡ nhau, hỗ trợ nhau giống như trong công tác chống dịch covid- 19 ngày nay

 Điều 8 Phải thận trọng, tỷ mỉ, chính xác trong khi hành nghề Không

được vì mục đích lợi nhuận mà làm thiệt hại sức khoẻ và quyền lợi của người bệnh, ảnh hưởng xấu đến danh dự và phẩm chất nghề nghiệp.

Thận trọng, tỷ mỉ, chính xác là phẩm chất cực kỳ quan trọng trong hành nghề y dược Chúng liên quan trực tiếp tới tính mạng con người vậy nên không phải cứ cố gắng học tập, chăm chỉ thì sẽ hành nghề được bởi không phải ai cũng có tính tỷ mỉ, thận trọng, dù có cố gắng thay đổi nhưng đôi khi

nó lại giống phẩm chất bẩm sinh khó thay đổi

Không vì bất kỳ mục đích lợi nhuận nào mà làm tổn hại đến sức khỏe và quyền lợi bệnh nhân như việc:

 Lấy bệnh tận để dọa nạt bệnh nhân mua thuốc hay điều trị không cần thiết

 Kê thuốc kém chất lượng để đem lại lợi nhuận cao hay việc Dược sỹ tự ý thay đổi mẫu mã của thuốc trong đơn

 Kê đơn thuốc liều cao để câu kéo khách cho phòng khám hay cho nhà thuốc của mình

 Điều 9 Không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, kinh

nghiệm nghề nghiệp, tích cực nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa

học-công nghệ, phát huy sáng kiến, cải tiến, đáp ứng tốt các yêu cầu phục vụ

xã hội trong mọi tình huống.

Nền văn minh nhân loại đang ngày càng phát triển, kiến thức y khoa ngày càng nhiều, đòi hỏi mỗi dược sĩ, y bác sỹ cần liên tục cập nhật kiến thức mới

và nghiên cứu phát triển, cải tiến các kiến thức cũ Luôn sẵn sàng phục vụ xã hội trong mọi tình huống giống như việc đấu tranh chống lại dịch bệnh ngày nay

 Điều 10 Phải nâng cao tinh thần trách nhiệm trong hành nghề, gương

mẫu thực hiện nếp sống văn minh; tích cực tham gia đấu tranh phòng chống các tệ nạn xã hội.

Là người dược sĩ, y bác sĩ phải gương mẫu, thực hiện nếp sống văn minh

ví dụ như hút thuốc lá có hại cho sức khỏe vậy để bệnh nhân tin tưởng, tôn trọng, nghe theo chỉ dẫn điều trị thì chính chúng ta không nên sử dụng thuốc lá

Câu 2: Trình bày và phân tích những đặc điểm chủ yếu của đạo đức trong hành nghề dược ở Việt Nam.

Trả lời :

1 Đặt sức khỏe của bệnh nhân và lợi ích của cộng đồng lên trên hết.

• Đây là phẩm chất quan trọng nhất đối với người dược sĩ Ngành dược trước hết là ngành khoa học kỹ thuật mà sản phẩm của nó để bảo vệ sức khỏe của cộng động, chăm lo sức khỏe cho con người Tính chất nhân đạo quán triệt trong mọi hoạt động của ngành

• Mặt khác ngành dược là một ngành kinh tế đòi hỏi vận hành phải có lãi Tập thể cán bộ công nhân viên ngành dược nói chung, cá nhân mỗi người dược sĩ nói riêng đều phải quán triệt tinh thần đặt sức khỏe bệnh nhân và lợi ích của cộng đồng lên trên hết, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tính nhân văn và yêu cầu làm kinh tế

• Quan điểm này khi cụ thể hóa trong cuộc sống nghề nghiệp hàng ngày sẽ

vô cùng phức tạp : lấy lãi bao nhiêu là đủ, sự tôn trọng chất lượng thuốc, giúp đỡ bệnh nhân lựa chọn thuốc với thuốc không kê đơn, góp phần vào việc kê đơn thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả

• Quán triệt đặc điểm này của đạo đức hành nghề dược cũng là thực hiện tốt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh : Lương y như từ mẫu

2 Trung thực, đoàn kết, tôn trọng và hợp tác với đồng nghiệp.

• Trung thực là phẩm chất rất quan trọng của đạo đức hành nghề dược vì nhiều hành vi của người dược sĩ chỉ bản thân người đó biết, nhiều việc chỉ

có người đó và bệnh nhân biết trong điều kiện người bệnh nhân không có kiến thức về dược phẩm như dược sĩ

• Một số biểu hiện của sự thiếu trung thực : còn thuốc nhưng nói dối là hết thuốc để bắt họ mua thứ thuốc khác mang lại lợi nhuận nhiều hơn, thực hiện quy trình chuyên môn sai sót nhưng không dũng cảm thừa nhận, để thuốc kém phẩm chất lưu hành trên thị trường, cố bán gấp hết những thuốc đã có quyết định thu hồi trước khi cơ quan thanh tra đến, thu lãi nhiều hơn phần lãi suất được quy định.v.v

3 Phải thận trọng, tỉ mỉ, chính xác trong khi hành nghề.

• Nghề dược cũng như nghề y là nghề nghiệp có liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mệnh con người, do đó phải thận trọng, tỉ mỉ, chính xác trong hành nghề

• Dược sĩ sản xuất bào chế, dược sĩ lâm sàng, dược sĩ cộng đồng (dược sĩ chủ nhà thuốc) đều cần đức tính này tuy biểu hiện có khác nhau

• Kẻ thù của việc thể hiện đức tính này là sự dấu dốt Ví dụ như không nên ngại khi mở sách tra cứu trước mặt bệnh nhân nếu như trót quên liều dùng thuốc đang cần hướng dẫn

4 Học suốt đời.

• Đây là yêu cầu chung với mỗi con người trong xã hội hiện đại, khi chu

kì bán hủy kiến thức của loài người ngày càng ngắn lại, y học và dược học ngày càng phát triển thì các loại thuốc mới, các cách dùng mới, các tác dụng phụ mới sẽ được phát hiện nhiều hơn Người dược sĩ phải nắm bắt được những kiến thức mới đó mới có thể phục vụ có hiệu quả…

• Với sự bùng nổ thông tin hiện nay chúng ta có thể học tập được từ rất nhiều nguồn, không chỉ từ trong sách đã in, từ đồng nghiệp như trước đây

5 Tôn trọng và khai thác y dược học cổ truyền.

• Y học hiện đại mới chỉ được đưa vào nước ta từ khoảng hai thế kỷ nay Trước đó chỉ nhờ y dược học cổ truyền mà ông cha ta đã bảo vệ sức khỏe, tồn tại hàng nghìn năm

• Vì vậy việc tôn trọng và khai thác y dược học cổ truyền, kết hợp đông y với tây y, thực hiện thuốc nam chữa bệnh cho người nam là một việc rất cần thiết

• Chúng ta không chỉ coi đây là một quan điểm mà phải coi đây là vấn đề đạo đức hành nghề

• Trong việc khai thác và kết hợp với y dược học cổ truyền, sự trung thực

vô cùng quan trọng, đó là sự dũng cảm bỏ qua những kinh nghiệm, bài thuốc lạc hậu, thất truyền, thiếu cơ sở khoa học để tiếp thu những tinh túy thực sự, xây dựng một nên y dược học Việt Nam

Câu 4: Trình bày và phân tích yêu cầu đạo đức trong đào tạo nhân viên giới thiệu thuốc.

Trả lời :

1 Người giới thiệu thuốc đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, trung thực, cập nhật về thuốc cho cán bộ y tế liên quan đến các chỉ

định đã được cơ quan quản lý phê duyệt cho phép sử dụng, các lợi ích hoặc rủi

ro của sản phẩm Người giới thiệu thuốc được coi như đầu mối liên lạc giữa Công ty sản xuất, kinh doanh với cán bộ y tế là người kê đơn thuốc Do vậy hoạt động của những người giới thiệu thuốc đại diện cho Công ty trên thị trường, thể hiện tính chuyên nghiệp và liêm chính của Công ty trong hoạt động kinh doanh

2 Công ty cần đảm bảo tất cả những người giới thiệu thuốc của Công ty, hay do Công ty thuê, là những người tiếp xúc trực tiếp với cán bộ y tế, đều phải được huấn luyện về luật, quy chế và quy tắc có liên quan, bao gồm cả Nguyên tắc Tự nguyện về đạo đức

3 Công ty cần đảm bảo người giới thiệu thuốc có kiến thức chuyên môn và được đào tạo phù hợp về khoa học và thông tin sản phẩm để đảm bảo họ đủ khả năng trình bày thông tin một cách chính xác, cập nhật và đầy đủ, theo đúng quy định của luật pháp và quy chế liên quan

4 Công ty cần tiến hành kiểm tra đánh giá theo định kỳ về kiến thức của người giới thiệu thuốc, cả về luật pháp, quy chế, quy tắc và thông tin sản phẩm, cũng như có đánh giá về hành vi làm việc đảm bảo theo đúng quy định luật pháp, quy chế và Nguyên tắc đạo đức

5 Khi một nhân viên không tuân thủ theo đúng các chính sách của công ty cũng như các Nguyên tắc đạo đức trong kinh doanh dược, Công ty cần có biện pháp

kỷ luật thích hợp

Câu 5: Trình bày và phân tích yêu cầu phải tư vấn một cách trung thực, không vụ lợi

Trả lời :

Phải tư vấn một cách trung thực, không vụ lợi.

- Đây là yêu cầu đạo đức rất quan trọng Nếu ta đặt sức khoẻ bệnh nhân và lợi ích cộng đồng lên trên hết,ta sẽ khắc phục được khuyết điểm thiếu trung thực,vụ lợi trong tư vấn

Ví dụ:

Đơn thuốc của bệnh nhân ghi thuốc A nhưng nhà thuốc của mình không có,người dược sĩ thay thế bằng thuốc B,loại thuốc mà nhà thuốc sẵn có mặc dầu thuốc B không phải là sự thay thế hợp lý thuốc A.Như thế là đã

vụ lợi trong tư vấn,hành vi không thể chấp nhận

- Cũng có khi nhà thuốc có sẵn loại thuốc ghi trong đơn nhưng dược sĩ lại

hướng dẫn khách hàng mua loại thuốc khác có chiết khấu cao hơn,được khuyến mại nhiều hơn mặc dầu không thật thích hợp với bệnh của bệnh nhân

- Cũng cần tránh việc dùng bệnh tật dọa nạt để ép bệnh nhân mua thuốc,càng nhiều càng tốt cho nhà thuốc của mình

- Điều cần nhớ là không thể tránh được mục đích thu lãi trong kinh doanh thuốc, song dung hòa, cân đối việc này với lợi ích của người bệnh, của cộng đồng là nhiệm vụ của người dược sĩ chủ nhà thuốc

Câu 6: Trình bày và phân tích yêu cầu phải tư vấn một cách rõ ràng, dễ hiểu.

Trả lời :

- Trước hết, cần xác định rõ đây là tư vấn cho người không có chuyên môn y dược, khác với việc tư vấn cho bác sĩ trong bệnh viện Do vậy, cần tránh dùng các từ chuyên môn Ngôn từ cần rõ ràng, dễ hiểu sao cho khách hàng hiểu được

dễ dàng

- Cần xác định rõ nội dung cần truyền đạt cho bênh nhân, chỉ nói những điều cần thiết, không giải thích lan man có thể khiến bênh nhân hoang mang

- Thông tin tư vấn cho bệnh nhân có hai hinh thức là nói và viết Cũng cần chú ý đến việc tư vấn bằng cách viết Việc ghi liều dùng, cách dùng trên bao bì thuốc

cũng cần rõ ràng để bệnh nhân đọc được, không được ghi quá tóm tắt để khách hàng có thể suy diễn sai

Câu 7: Trình bày những nội dung cơ bản của Tuyên ngôn Hensinki 2 (thuyên ngôn Tokyo 1975)

1 Nghiên cứu y sinh phải tuân theo nguyên tắc khoa học và phải dựa trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật một cách đầy đủ, và dựa trên các kiến thức hàn lâm từ các tài liệu khoa học

2 Thiết kế từng phép thử nghiệm trên đối tượng với con người phải được hình

ất cả các cấp nhà phải đi qua nào đó cưỡng ng nhiên của t thành trong đề cương nghiên cứu và phải được đánh giá bởi một hội đồng độc lập

3 Nghiên cứu thử nghiệm phải được thực hiện bởi cán bộ có đủ trình độ khoa học tương xứng và được giám sát bởi các chuyên gia y học có kinh nghiệm lâm sàng

4 Bất cứ nghiên cứu y sinh học nào, có đối tượng nghiên cứu là con người, cũng cần phải được đánh giá một cách cẩn thận các nguy cơ có thể lường trước so với các lợi ích có thể đạt được, cho đối tượng nghiên cứu và các đối tượng khác Quan tâm đến lợi ích của đối tượng nghiên cứu luôn phải đặt trên lợi ích của khoa học và của xã hội

5 Quyền lợi của đối tượng nghiên cứu được đảm bảo về sự toàn vẹn luôn luôn phải đặt lên hàng đầu tất cả các điều dự phòng phải được tiến hành, đảm bảo sự

bi mật riêng tư của đối tượng và hạn chế tác động nghiên cứu lên sự toàn vẹn về thể chất và tâm thần của đối tượng

6 Sự chính xác của kết quả nghiên cứu phải được bảo vệ; bất cứ một nghiên cứu nào tiến hành trên con người thì mỗi một đối tượng dự kiến nghiên cứu phải được biết thông tin đầy đủ về mục tiêu, các phương phá, các lợi ích có thể và các tác hại có thể trong nghiên cứu, cũng như những phiền muộn có thể gây ra

7 Khi đạt được sự thỏa thuận tham gia trong nghiên cứu, sau khi có được thông tin, bác sĩ phải đặc biệt thận trọng nếu đối tượng trong tình trạng phụ thuộc bác

sĩ, Không được gây áp lực hoặc đe dọa gây bắt buộc đối tượng tham gia nghiên cứu

8 Trong trường hợp đối tượng thiếu hành vi năng lực, cac thỏa thuận phải được

sự đồng ý của người đại diện trách nhiệm về mặt pháp lý phù hợp theo luật pháp của từng quốc gia

9 Các đối tượng tham gia nghiên cứu được tự do bỏ cuộc hay rút khỏi nghiên cứu bất cứ lúc nào

Bản thân việc đạt được các thỏa thuận đầy đủ về sự tự nguyện tham gia nghiên cứu là chưa đủ đảm bảo để bảo vệ cho đối tượng, mà cần phải tiến hành đánh giá một cách độc lập đề cương nghiên cứu về khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu

Hơn nữa, rất nhiều đối tượng bao gồm cả trẻ em và người lớn bị khiếm khuyết và khiểu năng tâm thần, họ hoàn toàn không quen biết với các khái niệm

về y học hiện đại, do đó họ không thể đưa ra sự bằng lòng tham gia nghiên cứu

Đối với những nghiên cứu trên đối tượng đặc biệt này, việc đánh giá một cách độc lập đề cường nghiên cứu về khía cạnh đạo đức là bắt buộc

Câu 8: Trình bày và phân tích yêu cầu cần phải tư vấn bằng thái độ giao tiếp cởi mở, than mật, tạo được sự tin cậy của khách hàng.

Trả lời:

 Người dược sĩ có trách nhiệm ngày càng lớn trong chăm sóc sức khỏe người bệnh, để đảm bảo rắng người bệnh sẽ đạt được những kết quả như mong muốn khi được điều trị bằng thuốc Vai trò quan trọng này yêu cầu các dược sĩ phải thay đổi quan điểm hành động từ việc coi “thuốc là trung tâm” sang việc chăm sóc coi “người bệnh là trung tâm”

 Để thực hiện được phương châm này, người dược sĩ coi hoạt đông chăm sóc người bệnh là trung tâm phải phát triển mối quan hệ giao tiếp với người bệnh, tăng cường mở rộng trao đổi thông tin, đưa người bệnh tham gia vào quá