TRIẾT HỌC I 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin được cấu thành bởi những bộ phận cơ bản nào? Triết học Mác Lênin Kinh tế chính trị Mác Lênin Chủ nghĩa xã hội khoa học 2 Triết học là gì? Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới; về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy 3 Vấn đề cơ bản của triết học là gì? Vấn đề cơ bản của triết học gồm hai mặt + Mặt thứ nhất trả lời câu hỏi Giữa vật chất và ý thức cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào quyết định cái nào? + Mặ.
Trang 1TRIẾT HỌC I
1.Chủ nghĩa Mác – Lênin được cấu thành bởi những bộ phận cơ bản nào?
Triết học Mác-Lênin
Kinh tế chính trị Mác-Lênin
Chủ nghĩa xã hội khoa học
2 Triết học là gì?
Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới; về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy
3 Vấn đề cơ bản của triết học là gì?
- Vấn đề cơ bản của triết học gồm hai mặt:
+ Mặt thứ nhất trả lời câu hỏi: Giữa vật chất và ý thức cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào quyết định cái nào?
+ Mặt thứ hai trả lời cho câu hỏi: Con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không?
4 Chủ nghĩa duy vật là gì?
Là một trường phái triết học cho rằng: Vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau Vật chất quyết định
ý thức
5 Hãy kể tên những hình thức cơ bản của chủ nghĩa duy vật
Chủ nghĩa duy vật chất phác
Chủ nghĩa duy vật siêu hình
Chủ nghĩa duy vật biện chứng
6 Chủ nghĩa duy tâm là gì ?
Chủ nghĩa duy tâm là trường phái cho rằng ý thức có trước vật chất có sau Ý thức quyết định vật chất
7 Chủ nghĩa duy tâm có những hình thức cơ bản nào?
Chủ nghĩa duy tâm chủ
Chủ nghĩa duy tâm khách quan
8 Giữa chủ nghĩa duy tâm chủ quan và chủ nghĩa duy tâm khách quan giống và khác nhau ở chỗ nào?
- Sự giống nhau: Chúng đền khẳng định rằng ý thức, tinh thần là cái có trước và hoàn toàn quyết định vật chất, quyết định giới tự nhiên
- Sự khác nhau:
+ Chủ nghĩa duy tâm chủ quan khẳng định mọi sự vật, hiện tượng chỉ là phức hợp những cảm giác của
cá nhân, của chủ thể (của con người)
+ Chủ nghĩa duy tâm khách quan cũng thừa nhận tính thứ nhất của ý thức, nhưng đó không phải là ý
Trang 2thức cá nhân mà là tinh thần khách quan có trước và tồn tại độc lập với con người, quyết định sự tồn tại của tự nhiên, xã hội và tư duy
9 Tại sao mối quan hệ giữa vật chất và ý thức được coi là vấn đề cơ bản của triết học?
Vì đây là vấn đề mà bất cứ trường phái triết học nào cũng phải trả lời để phân chia thành các triết học khác nhau
Đây là vấn đề có tính xuất phát để tiếp tục biện giải các vấn đề khác của triết học
10 Chỉ ta tiền đề lí luận có ảnh hưởng trực tiếp đến sự ra đời của triết học Mác
Triết học cổ điển Đức
Kinh tế chính trị học cổ điển Anh
Chủ nghĩa xa hội không tưởng
11 Chỉ ra những tiền đề khoa học tự nhiên cho sự ra đời của triết học Mác
- Quy luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng
- Thuyết tiến hoá
- Thuyết tế bào
12 Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật thì bản chất của thế giới là gì?
Bản chất của thế giới là vật chất
13 Những phát hiện khoa học nào (giai đoạn những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX) đã góp phần chỉ ra sai lầm trong quan niệm về vật chất của triết học duy vật trước Mác?
- 1895 ronghen phát hiện ra tia X
-1896 A.H Baccoren phát hiện ta hiện tượng phóng xạ
-1897 J.J tomxon phát hiện ra điện tử và chứng minh được điện tử là một trong những thành phần cấu tạo nên nguyên tử
- 1901 Kaughman đã phát hiện ra khối lượng của điện tử thay đổi theo tốc độ vận động của điện tử
14 Phạm trù vật chất theo định nghĩa của V.I.Lênin là gì?
Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác
15 Vận động là gì ?
Vận động là mọi sự biến đổi chung
16 phương thức tồn tại của vật chất là vận động
17 Vật chất có thể tồn tại tách rời với vận động hay không? Tại sao?
Trang 3Vì vật chất luôn gắn liền với vận động, vận động là phương thức tồn tại của vật chất và vận động là thuộc tính cố hữu của vật chất
18 Theo Ph.Ăngghen, vận động của vật chất bao gồm những hình thức cơ bản nào?
- VĐ cơ giới
- VĐ vật lý
- VĐ hoá học
- VĐ sinh học
- VĐ xã hội
19 Hãy vẽ sơ đồ mô tả mối quan hệ giữa các hình thức vận động của vật chất (theo cách phân chia của Ph.Ăngghen)
<CG>VL>HH>SH>XH>
20 Vận động và đứng im có quan hệ với nhau như thế nào?
Đứng im là trạng thái đặc biệt của vận động, vận động trong thế cân bằng
21 hình thức tồn tại của vật chất là gì?
22 Tại sao một số loài động vật cấp cao có bộ óc, có hệ thần kinh và năng lực phản ánh tương đối phát triển nhưng chúng vẫn không có ý thức như con người?
Vì những loài động vật ấy không có nguồn gốc/tiền đề xã hội như con người (lao động và ngôn ngữ
23 Lao động có vai trò như thế nào đối với sự hình thành ý thức ở con người?
Làm thay đổi cấu trúc cơ thể con người
Làm cho giới tự nhiên bộc lộ những thuộc tính, những quy luật và tác động đến bộ óc con người tạo nên tri thức nói riêng, y thức nói chung
24 “Ngôn ngữ” có vai trò như thế nào đối với “ý thức”?
Ngôn ngữ là hệ thống tín hiệu vật chất chứa đựng thông tinmng nội dung ý thức Không có ngôn ngữ, ý thức không tồn tại và thể hiện
25 Liên hệ là gì ? Chỉ ra các tính chất của mối liên hệ
Liên hệ dùng để chỉ sự quy định, sự tác động và chuyển hoá lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng hay giữa các mặt, các yếu tố của mỗi sự vật, hiện tượng trên thế giới
Tính chất: tính khách quan, tính phổ biến, đa dạng, phong phú của các mối iên hệ
26 Tại sao nói sự liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng mang tính khách quan?
Trang 4Sự quy định lẫn nhau, tác động lẫn nhau và làm chuyển hoá lẫn nhau của các sự vật, hiện tượng
là cái vốn có của nó, tồn tại độc lập không phụ thuộc vào ý thức con người, con người chỉ có thể nhận thức và vận dụng các mối liên hệ đó trong hoạt động của mình
27 Tại sao nói sự liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng mang tính phổ biến?
Thế giới là một thể thống nhất trong đó mỗi sự vật hiện tượng là một hệ thống cấu trúc chặt chẽ
vì thế mà chúng luôn có mối liên hệ hữu cơ với nhau hay nói cách khác mối liên hệ giữa các sự vật hiện tượng là phổ biến
28 Tại sao nói sự liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng mang tính đa dạng, phong phú?
Mối liên hệ giữa các sự vật hiện tượng là đa dạng , phong phú bởi vì các sự vật hiện tượng đều
có những mlh cụ thể khác nhau mặt khác cùng một mlh nhất định của sự vật nhưng trong những điều kiện cụ thể khác nhau ở những giai đoạn phát triển khác nhau thì cũng có những tính chất và vai trò khác nhau
29 Quan điểm toàn diện là gì?
Quan điểm toàn diện yêu cầu khi nhận thức sự vật hiện tượng phải xem xét sự vật trong mqh biện chứng giữa các mặt các bộ phận cấu thành sự vật, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật
và trong sự tác động qua lại giữa sự vật đó với sự vật khác
30 Quan điểm lịch sử - cụ thể là gì?
Chúng ta khi nhận thức về sự vật và tác động vào sự vật phải chú ý điều kiện, tính chất, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể, môi trường cụ thể trong đó sự vật sinh ra tồn tại và phát triển
31 Nội dung của nguyên lý nào được coi là cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử
- cụ thể?
Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến
32 Đối lập với quan điểm toàn diện là quan điểm nào?
Quan điểm phiến diện, siêu hình
33 Phát triển là gì? Chỉ ra các tính chất của sự phát triển
Khái niệm phát triển cùng để chỉ quá trình vận động của vật theo khuynh hướng đi lên: từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp từ sự kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn
Tính chất: tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng, phong phú
34 Vận động và phát triển có quan hệ với nhau như thế nào?
Phát triển là vận động có tính biến đổi về chất theo hướng ngày càng hoàn thiện của sự vật ở trình độ ngày càng cao hơn
35 Tại sao nói sự phát triển mang tính khách quan?
Trang 5Bởi vì, nguồn gốc của sự phát triển nằm ngay trong bản thân sự vật Đó là quá trình giải quyết liên tục những mâu thuẫn nảy sinh trong sự tồn tại và vận động của sự vật Nhờ đó sự vật luôn luôn phát triển
36 Tại sao nói sự phát triển mang mang tính phổ biến?
Tính phổ biến của sự phát triển diễn ra ở mọi lĩnh vực: tự nhiên, xã hội và tư duy, ở bất cứ sự vật, hiện tượng nào của thế giới khách quan
37 Tại sao nói sự phát triển mang mang tính đa dạng?
Phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, mọi hiện tượng, song mỗi sự vật, mỗi hiện tượng lại có quá trình phát triển không giống nhau Tồn tại ở không gian khác nhau, ở thời gian khác nhau, sự vật phát triển sẽ khác nhau Đồng thời trong quá trình phát triển của mình, sự vật còn chịu sự tác động của các sự vật, hiện tượng khác, của rất nhiều yếu tố, điều kiện
38 Quan điểm phát triển là gì?
Để nhận thức và giải quyết vấn đề gì trong thực tiễn, một mặt, cần phải đặt sự vật, hiện tượng theo khuynh hướng đi lên của nó
39 Nội dung của nguyên lý nào được coi là cơ sở lý luận của quan điểm phát triển?
Nguyên lý về sự phát triển
40 Cái riêng là gì ?
Cái riêng tức phạm trù chỉ về một sự vật, một hiện tượng, một quá trình nhất định
41 Cái chung là gì ?
Cái chung tức phạm trù chỉ những mặt, những thuộc tính không những có ở một kết cấu vật chất nhất định, mà còn được lặp lại trong nhiều sự vật, hiện tượng hay quá trình riêng lẻ khác
42 Cái đơn nhất là gì?
Cái đơn nhất là phạm trù để chỉ những nét, những mặt, những thuộc tính chỉ có ở một sự vật, một kết cấu vật chất, mà không lặp lại ở sự vật, hiện tượng, kết cấu vật chất khác
43 Chúng ta nên căn cứ vào đâu để phân biệt cái riêng này và cái riêng khác?
Nhờ cái đơn nhất
44 Chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa cái đơn nhất và cái chung
Giống: đều là đặc điểm, tính chất, thuộc tính của sự vật hiện tượng chứ không phải bản thấn svht
Khác:
+ Cái chung: Những mặt, những thuộc tính, những yếu tố, những quan hệ,… lặp lại, phổ biến ở svht + Cái đơn nhất: Những đặc tính, những tính chất chỉ tồn tại ở 1 svht nào đó mà ko lặp lại ở svht khác
Trang 645 Nếu tuyệt đối hóa cái riêng sẽ dẫn đến điều gì?
Dẫn tới tình trạng hành động mò mẫm, sai lầm, mất phương hướng
46 Nếu tuyệt đối hóa cái chung sẽ dẫn đến điều gì?
Dẫn đến giáo điều, máy móc, rập khuôn, cục bộ, địa phương
47 Nguyên nhân là gì?
Cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng Cái riêng chỉ tồn tại trong mối liên hệ đưa đến cái chung
48 Muốn ngăn chặn hoặc điều chỉnh một kết quả nào đó, chúng ta nên làm gì?
Tác động vào nguyên nhân sinh ra nó
49 Để đối phó với những sự biến ngẫu nhiên có thể xảy ra, chúng ta cần phải làm gì?
Cần phải có phương án dự phòng
50 Bản chất là gì?
Dùng để chỉ sự tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định ở bên trong, quy định sự tồn tại, vận động, phát triển của sự vật hiện tượng đó
51 Để tiếp cận bản chất của sự vật, chúng ta cần bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ hiện tượng
52 nội dung là gì? hình thức là gì?
Nội dung là một phạm trù dùng để chỉ sự tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật, hiện tượng
Hình thức : là một phạm trù dùng để chỉ phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng đó, là
hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của nó
53 Cách thức nói chung của sự phát triển được chỉ ra trong quy luật cơ bản nào của phép biện chứng duy vật ?
Quy luật lượng – chất
54 Chất (theo nghĩa triết học) là gì?
Dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính cấu thành nó, phân biệt nó với cái khác
55 Lượng (theo nghĩa triết học) là gì?
Dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật về các phương diện: số lượng các yếu
tố cấu thành, quy mô của sự tồn tại, tốc độ, nhịp điệu của các quá trình vận động và phát triển
Trang 756 Độ (theo nghĩa triết học) là gì?
Chỉ tính quy định, mối liên hệ thống nhất giữa chất và lượng, là khoảng giới hạn mà trong đó thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản chất của sự vật, hiện tượng
57 Bước nhảy là gì?
Là sự kết thúc một giai đoạn vận động, phát triển; đồng thời, đó cũng là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới, là sự gián đoạn trong quá trình vận động, phát triển liên tục của sự vật, hiện tượng
58 Thời điểm xảy ra bước nhảy được gọi là gì?
Điểm nút
59 Nguồn gốc, động lực nói chung của sự phát triển được chỉ ra trong quy luật cơ bản nào của phép biện chứng duy vật?
Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập
60 Mâu thuẫn là gì? Mâu thuẫn có những tính chất cơ bản nào?
Mâu thuẫn dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất, đấu tranh và chuyển hoá lẫn nhau giữa các mặt đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật hiện tượng với nhau
Tính chất: Tính khách quan và phổ biến; Tính đa dạng, phong phú
61 Thống nhất giữa các mặt đối lập là gì?
Sự thống nhất giữa các mặt đối lập là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau, sự tồn tại của mặt này phải lấy mặt kia làm tiền đề
62 Đấu tranh giữa các mặt đối lập là gì?
Đó là sự tác động qua lại lẫn nhau theo xu hướng bài trừ, phủ định, chuyển hoá lẫn nhau giữa các mặt đối lập
63 Thái độ “dĩ hòa vi quý” có lợi cho sự phát triển hay không? Tại sao?
Có
Vì đó là khi con người nhận thức được mâu thuẫn và cố gắng giải quyết mâu thuẫn
64 Khuynh hướng nói chung của sự phát triển được chỉ ra trong quy luật cơ bản nào của phép biện chứng duy vật?
Quy luật phủ định của phủ định
65 Phủ định là gì?
Sự vật, hiện tượng sinh ra, tồn tại, phát triển rồi mất đi, được thay thế bằng sự vật, hiện tượng khác; thay thế hình thái tồn tạo này bằng hình thái tồn tại khác của cùng một sự vật trong quá trình vận động, phát triển của nó Sự thay thế đó được gọi là sự phủ định
66 Phủ định biện chứng là gì?
Sự phủ định tạo ra điều kiện, tiền đề cho quá trình phát triển của sự vật được gọi là sự phủ định biện chứng
Trang 867 Phủ định biện chứng có những đặc điểm nào?
Tính khách quan và tính kế thừa
68 hãy vẽ sơ đồ mô tả khuynh hướng nói chung của sự phát triển
69 Một chu kỳ phủ định của phủ định phải có tối thiểu mấy lần phủ định?
2 lần
70 Dấu hiệu nào giúp chúng ta nhận ra sự phát triển?
Sau mỗi chu kỳ phủ định của phủ định, cái mới được ra đời dường như lặp lại cái cũ nhưng trên
cơ sở cao hơn
71 Kể tên những nguyên lý, quy luật cơ bản của phép biện chứng
* Nguyên lý (2):
+ Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến
+ Nguyên lý về sự phát triển
* Quy luật (3):
+ Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập
+ Quy luật chuyển hoá giữa lượng và chất
+ Quy luật phủ định của phủ định
72 Kể tên những cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng
+ Cái riêng – cái chung
+ Nguyên nhân – kết quả
+ Tất nhiên – ngẫu nhiên
+ Nội dung – hình thức
+ Bản chất – hiện tượng
+ Khả năng – hiện thực
73 Cơ sở trực tiếp và chủ yếu của mọi quá trình nhận thức là gì?
Thực tiễn là cơ sở trực tiếp và chủ yếu của mọi quá trình nhận thức
Trang 974.Thực tiễn là gì?
Thực tiễn là phạm trù chỉ toàn bộ hoạt động vật chất cảm tính có mục đích, có tính lịch sử xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội
75 Thực tiễn có những hình thức cơ bản nào?
+ Hoạt động sản xuất vật chất
+ Hoạt động chính trị xã hội
+ Hoạt động thực tiễn khoa học
76 Thực tiễn có vai trò như thế nào đối với nhận thức?
Thực tiễn đóng vai trò là cơ sở, động lực, mục đích của quá trình nhận thức và là tiêu chuẩn của chân lý, kiểm tra tính chân lý của quá trình nhận thức
77 Chân lý là gì?
Chân lý được dùng để chỉ những tri thức có nội dung phù hợp với thực tế khách quan; sự phù hợp đó được kiểm tra và chứng minh bởi thực tiễn
78 Chỉ ra các tính chất của chân lý
+ Tính khách quan
+ Tính tương đối, tính tuyệt đối
+ Tính cụ thể
79 Tại sao nói chân lý luôn mang tính khách quan?
Vì chân lý có tính độc lập về nội dung phản ánh của nó với ý hí chủ quan của con người; nội dung của tri phức phải phù hợp với thực tế khách quna chứ ko phải ngược lại
80 Thực tiễn có vai trò như thế nào đối với chân lý?
Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý
81 lực lượng sản xuất là gì
Lực lượng sản xuất là : nhân tố cơ bản, tất yếu tạo thành nội dung vật chất của quá trình sản xuất, không một quá trình sản xuất hiện thực nào có thể diễn ra nếu thiếu một trong hai nhân tố là người lao động và tư liệu sản xuất
82 quan hệ sản xuất là gì ?
Là mối quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất ( sản xuất và tái sản xuất xã hội)
83 quan hệ sản xuất bao gồm những mặt cơ bản nào
- quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất
- quan hệ trong tổ chức-quản lí quá trình sản xuất
- quan hệ trong phân phối kết quả của quá trình sản xuất đó
84 Cơ sở hạ tầng là gì?
Dùng để chỉ toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội
Trang 1085 kiến trúc thượng tầng là gì ?
Dùng để chỉ toàn bộ hệ thống kết cấu các hình thái ý thức xh cùng với các thiết chế ctri-xh tương ứng, được hình thành trên một cơ sở hạ tầng kt nhất định
86 trong xã hội có giai cấp thì yếu tố nào trong kiến trức thượng tầng có tác động trực tiếp nhất và mạnh mẽ nhất tới cơ sở hạ tầng của xã hội
Trong xã hội có giai cấp, đặc biệt là trong các xã hội hiện đại, hình thái ý thức chính trị và pháp quyền cùng hệ thống thiết chế, tổ chức chính đảng và nhà nước là hai thiết chế, tổ chức quan trọng nhất trong hệ thống kiến trúc thượng tầng của xã hội
Nhà nước là một bộ máy tổ chức quyền lực và thực thi quyền lực đặc biệt của xã hội trong điều kiện xã hội có đối kháng giai cấp
87 tồn tại xã hội bao gồm những yếu tố nào?
-môi trường tự nhiên
-dân số
-phương thức sản xuất
88 nguồn gốc trực tiếp của sự phân hóa giai cấp trong xã hội là gì ?
Là do sự ra đời tồn tại của chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, đặc biệt là đối với những tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội
89 nguyên nhân sâu xa của cách mạng xã hội là gì ?
Là từ mâu thuẫn gây gắt trong bản thân nền sản xuất vật chất của xh
90 quần chúng nhân dân có vai trò ntn trong ls?
- Thứ nhất, quần chúng nhân dân là lực lượng sản xuất cơ bản của mọi xã hội, trực tiếp sản xuất ra của cài vật chất đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của con người, của xã hội - đây là nhu cẩu quan trọng bậc nhất của mọi xã hội ở mọi thời đại, mọi giai đoạn lịch sử
-Thứ hai, cùng với quá trình sáng tạo ra của cải vật chất, quần chúng nhân dân đồng thời cũng là lực luợng trực tiếp hay gián tiếp sáng tạo ra các giá trị tinh thần của xã hội;
-Thứ ba, quần chúng nhân dân là lực lượng và động lực cơ bản của mọi cuộc cách mạng và các cuộc cải cách trong lịch sử