Đề cương học phần mỹ học mác lênin

Đề cương Học phần Mỹ học Mác Lênin 1 Tên học phần Mỹ học Mác Lênin 2 Số đơn vị học trình 02 (30 tiết) 3 Phân bổ thời gian Giảng bài 15 tiết Thảo luận 15 tiết (Giảng bài và trao đổi, thảo luận được thự[.]

Trang 1

Đề cương Học phần Mỹ học Mác - Lênin

1 Tên học phần: Mỹ học Mác - Lênin

2 Số đơn vị học trình: 02 (30 tiết)

3 Phân bổ thời gian

- Giảng bài: 15 tiết

- Thảo luận: 15 tiết (Giảng bài và trao đổi, thảo luận được thực hiện xen kẽ trong buổi lên lớp, do giảng viên trực tiếp điều hành)

4 Điều kiện tiên quyết:

Đã học xong học phần triết học Mác - Lênin

5 Mục tiêu của học phần:

a Về tri thức

Trang bị cho học viên các kiến thức cơ bản của Mỹ học mác-xít Cụ thể là: quan điểm mác-xít về đối tượng, nguồn gốc, nhiệm vụ của Mỹ học, ý nghĩa thực tiễn của Mỹ học Mác -Lênin, chủ thể và khách thể thẩm mỹ, nghệ thuật và vai trò của mỹ học trong đời sống thẩm mỹ, giáo dục thẩm mỹ

b Về kỹ năng

Bồi dưỡng cho học viên kỹ năng nhận biết cái đẹp, trau dồi khả năng vận dụng vào việc rèn luyện bản thân, góp phần tham gia xây dựng con người mới trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

c Về tư tưởng

Giáo dục học viên ý thức tu dưỡng rèn luyện theo lý tưởng thẩm mỹ mác-xít

6- Tài liệu học tập

1

Trang 2

- Giáo trình Mỹ học Mác - Lênin (Khoa triết học - Học viện

CTQG Hồ Chí Minh), Nxb CTQG, H, 2003)

- Hỏi đáp triết học, Nxb LLCT, H, 2006.

- Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI, VII,

VIII, IX, X.

- Văn kiện Hội nghị BCHTW5 khóa VIII.

- Mỹ học Mác - Lênin (Đỗ Huy), CTQG, H, 2001.

7 Nhiệm vụ của học viên:

Phải đọc, nghiên cứu trước giáo trình, đề cương bài giảng, tài liệu tham khảo, ghi chép, tích cực chuẩn bị ý kiến chủ động đề xuất các vấn đề trong quá trình nghe giảng, thảo luận Chuẩn bị xêmina và đọc, sưu tầm các tư liệu có liên quan đến bài giảng theo yêu cầu và hướng dẫn của giảng viên

8 Hệ thống bài giảng:

Trang 3

Bài 1

Đối tượng và nhiệm vụ của Mỹ học Mác - Lênin

(Giảng bài 5 tiết: giảng 2,5 tiết; thảo luận 2,5 tiết)

Nội dung

1 Mỹ học là một khoa học triết học

- Mỹ học là một hệ thống quan điểm khoa học chung nhất về thế giới thẩm mỹ, về bản chất thẩm mỹ, vai trò thẩm

mỹ của con người trong thế giới đó

- Mỹ học Mác - Lênin với quan điểm của thế giới quan duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phép biện chứng duy vật mới có thể giải quyết vấn đề cơ bản của mỹ học một cách triệt để khoa học

2 Quá trình hình thành mỹ học với tư cách là một khoa học

- Lịch sử mỹ học là lịch sử nảy sinh phát triển và đấu tranh giữa hai khuynh hướng mỹ học duy vật và mỹ học duy tâm, phương pháp biện chứng và phương pháp siêu hình trong lĩnh vực mỹ học

- Ba-um-gác-ten có công lớn xác lập khoa học mỹ học với tư cách là một khoa học triết học độc lập

- Các khuynh hướng mỹ học chủ yếu trước Mác

Sau Ba-um-gác-ten các nhà triết học, mỹ học nghiên cứu

mỹ học, khảo sát mỹ học theo những đường lối cơ bản khác nhau, trường phái khác nhau Có thể khái quát 3 trường phái

cơ bản:

+ Quan niệm mỹ học duy tâm chủ quan (Can tơ)

+ Quan niệm mỹ học duy tâm khách quan (Heeghen) + Quan niệm mỹ học duy vật thế kỷ XIX

3

Trang 4

- Mỹ học Mác - Lênin là thành quả phát triển lịch sử của mỹ học nhân loại

3 Đối tượng và nhiệm vụ của mỹ học Mác - Lênin

- Đối tượng: Mỹ học Mác - Lênin là một bộ phận hợp

thành của triết học Mác - Lênin Nó nghiên cứu nguồn gốc, bản chất, đặc trưng và những quy luật chung nhất của các quan hệ thẩm mỹ giữa con người và hiện thực Trong đó, cái đẹp là trung tâm; hình tượng là khâu cơ bản, nghệ thuật là biểu hiện tập trung nhất

- Nhiệm vụ

+ Định hướng đúng đắn cho mọi người trong hoạt động hưởng thụ, đánh giá và sáng tạo cuộc sống và nghệ thuật

+ Tham gia vào cuộc đấu tranh tư tưởng chống các tư tưởng thẩm mỹ phản động, bảo vệ giá trị thẩm mỹ truyền thống, bảo vệ chủ nghĩa hiện thực trong nghệ thuật và làm lành mạnh hóa các quan hệ thẩm mỹ

+ Góp phần xây dựng nền văn hóa mới, con người mới

Câu hỏi thảo luận

Đối tượng và nhiệm vụ của Mỹ học Mác-Lênin?

Tài liệu bắt buộc đọc

- Giáo trình Mỹ học Mác - Lênin (Khoa Triết học Học viện

CTQG), Nxb CTQG, H, 2003, Chương 1 (tr 7 - 49)

Văn kiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, tr 42

-104

Trang 6

Bài 2

Các quan hệ thẩm mỹ của con người với hiện thực

Nội dung

1 Quan hệ và quan hệ thẩm mỹ

- Con người có rất nhiều quan hệ với thế giới (quan hệ có tính vật lý, quan hệ sinh lý, quan hệ thực dụng, quan hệ thẩm mỹ…)

- Hoạt động thực tiễn của con người quyết định quan hệ con người với hiện thực

- Quan hệ thẩm mỹ là quan hệ của con người về mặt thẩm mỹ, đó là quan hệ con người đối với cái đẹp, cái xấu, cái

bi, cái hài, cái cao cả và cái thấp hèn

- Quan hệ thẩm mỹ của con người đối với hiện thực thể hiện tập trung ở ba lĩnh vực chính:

+ Lĩnh vực lao động, học tập và sáng tạo

+ Lĩnh vực khám phá, đánh giá

+ Lĩnh vực chiêm ngưỡng thưởng ngoạn

2 Kết cấu của quan hệ thẩm mỹ

Kết cấu của quan hệ thẩm mỹ giữa con người và hiện thực có sự ổn định tương đối gồm 3 bộ phận hợp thành:

- Chủ thể thẩm mỹ (hoạt động tự giác thẩm mỹ, biểu tượng thẩm mỹ, phán đoán thẩm mỹ)

- Đối tượng thẩm mỹ

- Nghệ thuật (sản phẩm của sự tương tác giữa chủ thể thẩm mỹ và đối tượng thẩm mỹ)

3 Một số tính chất cơ bản của quan hệ thẩm mỹ

- Tính chất xã hội

Trang 7

- Tính chất cá nhân trong quan hệ thẩm mỹ

- Tính chất đánh giá trong quan hệ thẩm mỹ

S (chủ thể) -> o (đối tượng) Đánh giá thẩm mỹ đối với sự vật chính là con đường khám phá giá trị thẩm mỹ của sự vật đó

Tính chất cơ bản của quan hệ thẩm mỹ, ý nghĩa phương pháp luận trong việc xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam hiện nay ?

- Giáo trình Mỹ học Mác - Lênin, Viện Triết học, Học viện

CTQG Hồ Chí Minh (tr 7- 42)

- Văn kiện Nghị quyết TW 5 khóa VIII (tr 42- 104)

- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng CSVN lần thứ

X (tr 106- 111; 212-214)

7

Trang 8

Bài 3

Các khách thể thẩm mỹ

Nội dung

1 Bản chất thẩm mỹ của cái đẹp

1.1 Cái đẹp là nhu cầu sống của con người

1.2 Quan niệm của mỹ học Mác - Lênin về nguồn gốc và bản chất của cái đẹp

- Các quan niệm về cái đẹp trong mỹ học trước Mác

+ Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm khách quan

+ Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm chủ quan

+ Quan niệm của chủ nghĩa duy vật

- Quan niệm mác xít về cái đẹp

+ Cái đẹp ra đời từ lao động từ thực tiễn, gắn bó chặt chẽ với cái thật, cái tốt và cái có ích

+ Cái đẹp gắn liền với sự hài hòa

+ Cái đẹp là những hiện tượng thẩm mỹ mang lại khoái cảm vô tư trong sáng của con người

Cái đẹp là phạm trù cơ bản, giữ vị trí trung tâm trong hệ thống các phạm trù mỹ học, trong quan hệ thẩm mỹ

2 Cái cao cả

2.1 Bản chất thẩm mỹ của cái cao cả

Cái cao cả, cái tuyệt vời, cái trác tuyệt, cái hùng vĩ, cái cao thượng đều là những khái niệm dịch từ phạm trù mỹ học Subline

- Quan niệm về cái cao cả trước Mác

+ Quan niệm của Etmun Buker (1729-1797)

Trang 9

+ Quan niệm của Can tơ (1729-1804)

+ Quan niệm của Hêgel

+ Quan niệm của Tsecnưsepxki

- Quan niệm về cái cao cả trong mỹ học mác xít

Cái cao cả là một phạm trù mỹ học cơ bản, thể hiện bản chất của con người trong quan hệ thẩm mỹ mang giá trị cái đẹp mạnh hơn, gần gũi với lý tưởng xã hội rộng rãi hơn

2.2 Cái cao cả trong cuộc sống và trong nghệ thuật

- Cái cao cả trong cuộc sống

- Cái cao cả trong nghệ thuật

3 Cái bi

3.1 Bản chất thẩm mỹ của cái bi

- Các quan niệm về cái bi trong lịch sử trước Mác

+ Quan niệm cái bi của thời cổ đại phương Tây

+ Quan niệm cái bi của thời Phục hưng

+ Quan niệm cái bi thời cận đại (Hêghen)

- Quan niệm về cái bi trong mỹ học mác-xít

Bản chất thẩm mỹ của cái bi là cái chết; nỗi thống khổ

có ý nghĩa xã hội, tạo ra sự đồng cảm, đồng khổ, sự vui sướng, tự hào cho cộng đồng, gắn bó với sự bất tử, đặt ra các vấn đề xã hội để tiếp tục giải quyết

3.2 Cái bi trong cuộc sống và trong nghệ thuật

- Cái bi trong cuộc sống

- Cái bi trong nghệ thuật

4 Cái hài

4.1 Bản chất thẩm mỹ của cái hài

9

Trang 10

- Quan niệm về cái hài của các nhà tư tưởng trước Mác

+ Quan niệm của các nhà tư tưởng cổ đại Hy Lạp

+ Quan niệm cái hài trong thời cận đại (Hốp xơ, Can tơ, Hêghel, Tsécnưsepxki)

- Quan niệm mác xít về cái hài

Cái hài là một hiện tượng thẩm mỹ khách quan, mang ý nghĩa xã hội sâu sắc Đó là những cái xấu, đội lốt cái đẹp bị phát hiện bất ngờ và gây ra tiếng cười tích cực, phê phán cái xấu dưới ánh sáng của một lý tưởng thẩm mỹ tiến bộ

4.2 Cái hài trong cuộc sống và trong nghệ thuật

- Cái hài trong cuộc sống

- Cái hài trong nghệ thuật

1 Bản chất thẩm mỹ của cái đẹp ?

2 Vì sao nói cái đẹp giữ vị trí trung tâm trong quan hệ thẩm mỹ? ý nghĩa của việc nghiên cứu cái đẹp trong việc xây dựng đời sống thẩm mỹ ở nước ta hiện nay ?

CTQG) Nxb CTQG, H, 2003, Chương II, III (tr 43 - 89)

- Mỹ học Mác - Lênin (Đỗ Huy) chương 3, tr 93 - 230.

Trang 11

Bài 4

Chủ thể thẩm mỹ

Nội dung

1 Khái niệm chủ thể thẩm mỹ

- Chủ thể thẩm mỹ là chủ thể người - xã hội có khả năng hưởng thụ, sáng tạo và đánh giá thẩm mỹ thông qua các giác quan được rèn luyện về sự đồng hóa thế giới về mặt thẩm mỹ

- Chủ thể thẩm mỹ là con người xã hội, có ý thức xã hội (trong đó có ý thức thẩm mỹ)

- Chủ thể thẩm mỹ là con người có thể chất và tâm hồn cần thiết

- Năng lực thẩm mỹ của con người là do hoạt động thực tiễn của con người mà có

2 Các hoạt động cơ bản của chủ thể thẩm mỹ

2.1 Nhận thức thẩm mỹ

- Giá trị thẩm mỹ

- Biểu tượng thẩm mỹ

- Phán đoán thẩm mỹ

2.2 Nhu cầu thẩm mỹ

- Khái niệm: là nhu cầu cảm thụ và sáng tạo cái đẹp

- Các tính chất của nhu cầu thẩm mỹ

2.3 Tình cảm thẩm mỹ

- Khái niệm: là những nhân tố bên trong của tâm hồn con người thể hiện thái độ cảm xúc của con người đối với hiện thực khách quan

- Các tính chất của tình cảm thẩm mỹ

2.4 Thị hiếu thẩm mỹ

11

Trang 12

- Khái niệm thị hiếu thẩm mỹ: Sở thích của con người về phương diện thẩm mỹ

- Các tính chất của thị hiếu thẩm mỹ

- Thị hiếu nghệ thuật

2.5 Lý tưởng thẩm mỹ

- Khái niệm lý tưởng thẩm mỹ

- Các tính chất của lý tưởng thẩm mỹ

- Lý tưởng thẩm mỹ trong nghệ thuật

3 Các hình thức tồn tại của chủ thể thẩm mỹ

3.1 Nhóm chủ thể hoạt động thưởng thức thẩm mỹ

3.2 Nhóm chủ thể hoạt động sáng tạo thẩm mỹ 3.3 Nhóm chủ thể định hướng thẩm mỹ

3.4 Nhóm chủ thể biểu hiện thẩm mỹ

3.5 Nhóm chủ thể tổng hợp các giá trị thẩm mỹ

1 Chủ thể thẩm mỹ là gì? Những điều kiện của chủ thể thẩm mỹ?

2 Các hình thức hoạt động của chủ thể thẩm mỹ, ý nghĩa của việc nghiên cứu chủ thể thẩm mỹ trong việc hình thành đời sống thẩm mỹ ở nước ta hiện nay ?

CTQG) Nxb CTQG, H, 2003, Chương IV (tr 189-256)

- Hỏi đáp triết học Mác - Lênin, tr 231 - 247.

- Văn kiện nghị quyết TW 5 khóa VIII (tr 42- 104)

Trang 13

Bài 5

Nghệ thuật và vai trò của nghệ thuật

trong đời sống thẩm mỹ

Nội dung

1 Bản chất xã hội của nghệ thuật

1.1 Quan niệm về bản chất của nghệ thuật trong lịch sử

- Trường phái duy tâm khách quan (Platôn, Hêghen)

- Trường phái duy tâm chủ quan (Can tơ)

- Mỹ học duy vật trước Mác và ngoài Mác

+ Các nhà triết học cổ đại Hy Lạp

+ Các nhà Khai sáng thế kỷ XVIII (Vonte, Điđvô, Gớt, Tsechưsepxki…)

- Mỹ học tư sản hiện đại

(Chủ nghĩa siêu thực, chủ nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa cấu trúc, chủ nghĩa phân tâm, chủ nghĩa phi lý )

1.2 Mỹ học Mác - Lênin về bản chất xã hội của nghệ thuật

Nghệ thuật là hình thái ý thức xã hội đặc thù

2 Những thuộc tính xã hội cơ bản của nghệ thuật

2.1 Tính giai cấp

2.2 Tính đảng

2.3 Tính nhân dân

2.4 Tính cá nhân, tính dân tộc, tính quốc tế

3 Chức năng xã hội của nghệ thuật

3.1 Các quan điểm trước Mác về chức năng của nghệ thuật (Arixtốt, Treccnưsexki).

13

Trang 14

3.2 Quan niệm mác xít về chức năng của nghệ thuật

- Chức năng bao trùm của nghệ thuật: chức năng thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ

- Từ chức năng chung chia thành 4 nhóm chức năng: + Chức năng thưởng thức

+ Chức năng nhận thức

+ Chức năng giáo dục

+ Chức năng giao lưu

4 Các đặc trưng của các hình tượng nghệ thuật

4.1 Hình tượng nghệ thuật là gì

Hình tượng nghệ thuật là nơi hội tụ sự đa dạng, phong phú của quá trình con người nhận thức và cải tạo thế giới bằng nghệ thuật

4.2 Các đặc trưng của hình tượng nghệ thuật

- Đặc trưng cụ thể cảm tính

- Sự thống nhất giữa cái riêng và cái chung

- Sự thống nhất giữa cái khách quan và cái chủ quan

- Sự thống nhất giữa lý trí và tình cảm

- Tính ước lệ của hình tượng nghệ thuật

- Tính đa nghĩa của hình tượng nghệ thuật

5 Hoạt động nghệ thuật

5.1 Nghệ sĩ và sáng tạo nghệ thuật

- Đặc trưng sáng tạo nghệ thuật

- Quá trình sáng tạo nghệ thuật, điều kiện của người nghệ sĩ

5.2 Công chúng và cảm thụ nghệ thuật

5.3 Công tác phê bình nghệ thuật

Trang 15

Phê bình đánh giá nghệ thuật thực chất là khâu trung gian giữa người sáng tạo với người cảm thụ nghệ thuật

- Bản chất, nguồn gốc, chức năng của nghệ thuật, ý nghĩa trong việc xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam hiện nay ?

- Những thuộc tính xã hội cơ bản của nghệ thuật

CTQG) Nxb CTQG, H, 2003, Chương V (tr 256-383)

- Mỹ học Mác-Lênin (Đỗ Huy) chương 5, tr 312 - 410.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc khóa X, tr 172

-173, 212 - 214

Văn kiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, tr 42

-104

15

Trang 16

Bài 6

Giáo dục thẩm mỹ

(Lên lớp 2 tiết: giảng 1 tiết; thảo luận 1 tiết)

Nội dung

1 Tính tất yếu của giáo dục thẩm mỹ

1.1 Giáo dục thẩm mỹ là gì

Giáo dục thẩm mỹ là giáo dục về cái đẹp, giáo dục cho con người nhận thức ra cái đẹp, yêu cái đẹp và sống, lao động theo tiêu chuẩn của cái đẹp

1.2 Tính tất yếu của giáo dục thẩm mỹ

2 Mục đích và nhiệm vụ của giáo dục thẩm mỹ

2.1 Mục đích của giáo dục thẩm mỹ

- Xây dựng nền văn hóa thẩm mỹ nhằm nâng cao đời sống tinh thần của con người

- Giáo dục thẩm mỹ, nhằm phát triển văn hóa thẩm mỹ ở từng cá nhân

2.2 Nhiệm vụ của giáo dục thẩm mỹ

- Tạo khả năng thẩm mỹ hóa cao độ thế giới khách quan

và bản chất con người

- Làm cho sự sáng tạo theo quy luật của cái đẹp trở thành nhu cầu sống và tác động tới mọi lĩnh vực hoạt động sống của con người

- Góp phần gợi mở các cách tiếp cận tới cái đẹp, định hướng thẩm mỹ trong nhân dân, nâng cao văn hóa thẩm mỹ, tri thức thẩm mỹ

3 Nội dung cơ bản và hình thức của giáo dục thẩm

mỹ

Trang 17

3.1 Nội dung cơ bản

- Giáo dục, xây dựng ý thức thẩm mỹ tiên tiến cho con người (tình cảm thẩm mỹ, nhu cầu thẩm mỹ, thị hiếu thẩm

mỹ, lý tưởng thẩm mỹ tiên tiến)

- Bồi dưỡng tri thức thẩm mỹ và tri thức nghệ thuật, thực chất đây là hình thức giáo dục mỹ học, nghệ thuật học

- Bồi dưỡng những năng lực cụ thể để con người tiến hành hoạt động thẩm mỹ trong từng lĩnh vực cụ thể

3.2 Các hình thức giáo dục thẩm mỹ

- Giáo dục thẩm mỹ thông qua lao động và hoạt động thực tiễn xã hội

- Giáo dục thẩm mỹ thông qua các mẫu hình người tốt việc tốt

- Sự giáo dục tổ hợp liên ngành

- Giáo dục thẩm mỹ bằng môi trường thẩm mỹ

- Giáo dục thẩm mỹ bằng nghệ thuật

4 Đảng Cộng sản Việt Nam với sự nghiệp giáo dục thẩm mỹ xây dựng con người mới, xã hội mới

- Nội dung cơ bản của giáo dục thẩm mỹ, ý nghĩa trong việc xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam hiện nay ?

CTQG) Nxb CTQG, H, 2003, Chương VI (tr 383-394)

- Mỹ học Mác - Lênin (Đỗ Huy), chương 6, tr 410 - 448.

- Hỏi đáp triết học, tr 231 - 247.

17

Tiêu đề	Đề cương học phần mỹ học Mác - Lênin
Trường học	Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Mỹ học Mác - Lênin
Thể loại	Đề cương học phần
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	33,6 KB