CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN KINH TẾ ĐẦU TƯ II CHƯƠNG I ĐẦU TƯ CÔNG 1 Đầu tư công là gì? Mục tiêu và nội dung của đầu tư công? • Đầu tư công là đầu tư phát triển do khu vực Nhà nước thực hiện hoặc dẫn dắt nhằm.
ĐẦU TƯ CÔNG
Đầu tư công là gì? Mục tiêu và nội dung của đầu tư công?
Đầu tư công là hoạt động phát triển do Nhà nước thực hiện hoặc dẫn dắt nhằm xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và thúc đẩy các chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội Đây là một thành phần quan trọng trong ngân sách chi tiêu hàng năm của Chính phủ và góp phần vào chiến lược phát triển lâu dài của quốc gia Đầu tư công đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
• Mục tiêu của đầu tư công:
Đầu tư công đóng vai trò quan trọng trong việc tạo mới, nâng cấp và củng cố năng lực hoạt động của nền kinh tế thông qua việc gia tăng giá trị các tài sản công Hoạt động này giúp cải thiện và mở rộng hệ thống hạ tầng kinh tế, xã hội dưới hình thức sở hữu toàn dân Nhờ đó, khả năng phục vụ của các công trình hạ tầng ngày càng được nâng cao, thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia.
Các chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình 135 và Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch, vệ sinh môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các mục tiêu xã hội, văn hóa và môi trường Những dự án này đầu tư vào hạ tầng giao thông, xây dựng trường học và cải thiện điều kiện sống, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững của cộng đồng.
+ Góp phần điều tiết nền kinh tế thông qua việc tác động trực tiếp đến tổng cầu của nền kinh tế
+ Đầu tư theo các chương trình mục tiêu:
Dự án đầu tư là tập hợp các hoạt động nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của đất nước hoặc vùng lãnh thổ trong một khoảng thời gian nhất định Khái niệm này thể hiện mục tiêu rõ ràng của các dự án nhằm đạt được các mục tiêu phát triển cụ thể Các dự án đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững của cộng đồng Việc xác định rõ khái niệm dự án đầu tư giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư dễ dàng định hướng và triển khai các hoạt động hiệu quả nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
• Chương trình mục tiêu quốc gia: Do Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư, trong kế hoạch 5 năm
• Chương trình mục tiêu cấp tỉnh: Do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định chủ trương
+ Đầu tư theo các dự án đầu tư công:
Dự án đầu tư sử dụng vốn Nhà nước nhằm thúc đẩy các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, mặc dù không có khả năng hoàn vốn trực tiếp Khái niệm này đề cập đến các dự án có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển bền vững của quốc gia, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy tiến bộ xã hội Chính phủ thường hỗ trợ các dự án này để thúc đẩy các lĩnh vực quan trọng như hạ tầng, y tế, giáo dục, và khoa học công nghệ Việc đầu tư vào các dự án không sinh lời trực tiếp này giúp đảm bảo sự cân đối phát triển toàn diện của economies và tạo nền móng vững chắc cho tương lai.
• Dự án phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh
• Dự án đầu tư không có điều kiện xã hội hóa thuộc các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, y tế, khoa học,giáo dục, đào tạo
Anh (chị) cho biết các chủ thể tham gia đầu tư công? Công tác quản lý hoạt động đầu tư của Nhà nước, của chủ đầu tư, nhà thầu giống nhau và khác nhau thế nào? (trong mục tiêu quản lý, nội dung và phương pháp quản lý…)
• Các chủ thể tham gia đầu tư công:
Người có thẩm quyền quyết định đầu tư là người được Nhà nước ủy quyền phê duyệt chủ trương đầu tư, dự án đầu tư, tổng mức đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư, cũng như hình thức quản lý dự án Họ chịu trách nhiệm lập kế hoạch đấu thầu, quyết toán dự án hoàn thành hoặc đình chỉ dự án trong trường hợp có vi phạm.
Cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư là đơn vị tổ chức có chuyên môn phù hợp với tính chất nội dung dự án, đảm trách nhiệm vụ thẩm định dự án nhằm đảm bảo tính khả thi và đúng quy trình.
- Giao cho đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng khai thác dự án sau này làm chủ đầu tư các dự án đầu tư công
- Các Bộ, cơ quan ngang Bô, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp không được trực tiếp làm chủ đầu tư
Đơn vị nhận ủy thác đầu tư công là tổ chức hoặc cá nhân được ủy quyền bởi nhà đầu tư có thẩm quyền để thực hiện toàn bộ hoặc một phần các dự án đầu tư công Những đơn vị này đáp ứng các điều kiện phù hợp và được giao nhiệm vụ quản lý, thực hiện các hoạt động liên quan đến dự án theo ủy quyền từ phía chủ đầu tư Việc lựa chọn đơn vị nhận ủy thác đầu tư công đảm bảo tính hiệu quả, minh bạch trong quá trình triển khai dự án, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Ban quản lý dự án đầu tư công là đơn vị do chủ đầu tư thuê hoặc thành lập nhằm hỗ trợ trong việc quản lý và điều hành toàn diện quá trình thực hiện dự án Vai trò của ban quản lý dự án đầu tư công là đảm bảo dự án được triển khai đúng theo kế hoạch, quy trình và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan Việc có ban quản lý dự án chuyên nghiệp giúp nâng cao hiệu quả quản lý dự án, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo chất lượng công trình.
Nhà thầu là tổ chức hoặc cá nhân có đủ năng lực để thực hiện các hoạt động đầu tư trong các dự án công, thông qua việc tham gia ký kết hợp đồng trong lĩnh vực đầu tư công.
+ Tổ chức tư vấn đầu tư:
Các tổ chức và cá nhân được chủ đầu tư thuê để quản lý và thực hiện dự án đầu tư trong quá trình thi công, đảm bảo dự án được triển khai đúng tiến độ, chất lượng và hiệu quả.
- Tổ chức tư vấn đầu tư thực hiện các dịch vụ tư vấn toàn bộ hoặc một phần các hoạt động đầu tư
- Do chủ đầu tư quyết định và theo quy định của pháp luật
• So sánh công tác quản lý hoạt động đầu tư của Nhà nước, của chủ đầu tư, nhà thầu:
Nội dung quản lý dự án đều nhằm mục tiêu đạt được thành công của dự án bằng cách đảm bảo dự án được thực hiện đúng tiến độ và đáp ứng các yêu cầu đề ra Các hoạt động quản lý giúp định hướng và điều phối các nguồn lực cần thiết để hoàn thiện các mục tiêu dự án một cách hiệu quả và đúng hạn, đồng thời giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng thành công chung của dự án.
Nhà nước Chủ đầu tư Nhà thầu
- Thực hiện thành công các mục tiêu của chiến lược phát triển kinh tế – xã hội
- Huy động tối đa và sử dụng hiệu quả cao các nguồn vốn đầu tư
- Tổ chức thực hiện dự án đầu tư đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng
- Quản lý sử dụng các nguồn vốn tiết kiệm, hiệu quả
- Đôn đốc, kiểm tra và báo cáo tình hình thực hiện dự án
- Thanh quyết toán và tất toán với cơ quan thanh toán
- Chịu trách nhiệm trong toàn bộ quá trình
Tổng thầu xây dựng đảm nhận trách nhiệm thực hiện hợp đồng EPC và hợp đồng chìa khóa trao tay, bao gồm quản lý toàn bộ hoặc một phần dự án theo thỏa thuận với chủ đầu tư Việc này đảm bảo quá trình thi công diễn ra thuận lợi, đúng tiến độ và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, chất lượng đề ra Quản lý thực hiện dự án theo hợp đồng giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả công trình Tổng thầu có vai trò chủ chốt trong việc phối hợp các phần mềm, tiến độ và ngân sách để hoàn thành dự án đúng cam kết với chủ đầu tư.
- Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư công
- Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình đầu tư công
- Theo dõi, cung cấp thông tin về quản lý đầu tư công
- Đánh giá hiệu quả đầu tư công; kiểm tra, thanh tra, giám sát việc thực hiện quy định của pháp luật về đầu tư công
- Xử lý các vi phạm, khiếu nại, tố cáo của tổ chức, cá nhân liên quan đầu tư công
- Tổ chức lập và trình duyệt dự án đầu tư công theo quy định
- Tổ chức thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật – tổng dự toán, dự toán các hạng mục
- Tuyển chọn tư vấn lập và quản lý dự án, tổ chức đấu thầu theo quy định
- Theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện dự án
- Thành lập Ban điều hành để thực hiện quản lý theo phạm vi công việc của hợp đồng
- Quản lý tổng mặt bằng xây dựng công trình
- Quản lý công tác thiết kế xây dựng, chuyển giao công nghệ, đào tạo vận hành
- Quản lý hoạt động thi công xây dựng với các nhà thầu phụ
- Điều phối chung về tiến độ thực hiện, kiểm tra, giám sát công tác tại công trường xây dựng
- Tổ chức nghiệm thu hạng mục, công trình để bàn giao cho chủ đầu tư
- Quản lý các hoạt động xây dựng khác theo yêu cầu của chủ đầu tư
Các phương pháp gián tiếp thông qua kinh tế, hành chính, giáo dục, pháp luật và quy định hành chính
- Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án
- Chủ đầu tư thành lập ban quản lý dự án
- Chủ đầu tư thuê tư vấn quản lý dự án
Thực hiện hợp đồng EPC hoặc chìa khóa trao tay
Phân tích mối quan hệ giữa các chủ thể này trong hoạt động đầu tư công?
• Mối quan hệ giữa các chủ thể này trong hoạt động đầu tư công:
Trong các dự án đầu tư công, Nhà nước không trực tiếp làm chủ đầu tư mà thay vào đó sẽ chỉ định chủ đầu tư phù hợp Người có thẩm quyền quyết định đầu tư sẽ đưa ra quyết định trước khi tiến hành lập dự án, đảm bảo quá trình thực hiện dự án được tiến hành theo đúng quy trình và quy định của pháp luật Việc chủ đầu tư được chỉ định rõ ràng giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và đảm bảo dự án đạt được mục tiêu đề ra.
Người có thẩm quyền quyết định đầu tư xem xét, quyết định việc thành lập tổ chức hoặc đơn vị mới để giao làm chủ đầu tư trong trường hợp không có đơn vị đủ điều kiện làm chủ đầu tư, đảm bảo quy trình đúng pháp luật và đáp ứng các tiêu chí về năng lực, tài chính Việc này nhằm đảm bảo dự án phát triển bền vững và hiệu quả, phù hợp với quy định của pháp luật về quản lý đầu tư xây dựng Chức năng của người quyết định là đảm bảo sự minh bạch và khách quan trong quá trình lựa chọn chủ đầu tư, đồng thời phù hợp với chiến lược phát triển của dự án.
Đơn vị nhận ủy thác đầu tư công được giao nhiệm vụ quản lý và thực hiện dự án theo quyết định của người có thẩm quyền đầu tư Họ thay mặt chủ đầu tư quản lý dự án, có quyền và nghĩa vụ như chủ đầu tư theo hợp đồng đã ký kết Đây là các đơn vị chịu trách nhiệm đảm bảo tiến độ, chất lượng và hiệu quả của dự án đầu tư công.
Ban quản lý dự án đầu tư công có quyền thay mặt chủ đầu tư giải quyết các vấn đề phát sinh hàng ngày trong quá trình thực hiện dự án, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình theo quy định Ngoài ra, họ còn điều hành, theo dõi, giám sát để đảm bảo dự án diễn ra đúng tiến độ và tiêu chuẩn đề ra Trong trường hợp gặp những vấn đề vượt thẩm quyền, ban quản lý dự án có trách nhiệm báo cáo và kiến nghị chủ đầu tư xem xét giải quyết.
+ Nhà thầu: Có trách nhiệm và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về đấu thầu và hợp đồng ký kết với chủ đầu tư
+ Tổ chức tư vấn đầu tư:
Bạn có quyền yêu cầu chủ đầu tư cung cấp các tài liệu liên quan đến dự án để kiểm tra và đảm bảo tính minh bạch Đồng thời, bạn được hưởng quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm tư vấn nhằm bảo vệ quyền lợi sáng tạo của mình Ngoài ra, bạn hoàn toàn có thể từ chối thực hiện các công việc trái quy định của pháp luật để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và giữ vững quyền lợi hợp pháp.
Cần thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ theo hợp đồng đã ký với chủ đầu tư, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và tính chính xác của các thông tin cung cấp Đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với dự án, và chịu trách nhiệm về mặt pháp lý cũng như tài chính nếu có sai sót trong sản phẩm tư vấn gây thiệt hại cho chủ dự án.
Đầu tư công có những đặc trưng cơ bản như sử dụng ngân sách nhà nước để phát triển hạ tầng, dịch vụ công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khác biệt với đầu tư trong doanh nghiệp hướng đến lợi nhuận riêng Sự khác nhau này ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý hoạt động đầu tư, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và phù hợp với mục tiêu phát triển của đất nước Việc phân biệt rõ ràng giữa đầu tư công và đầu tư doanh nghiệp giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn và kiểm soát rủi ro trong quá trình triển khai dự án.
• Đặc trưng cơ bản của đầu tư công:
- Đầu tư công luôn gắn với chủ thể là Nhà nước: được tài trợ từ nguồn tích lũy của khu vực Nhà nước và vay nợ của Chính phủ
Đầu tư công luôn hướng tới mục tiêu công cộng, không nhằm mục đích lợi nhuận, mà tập trung vào đảm bảo hiệu quả kinh tế và tối đa hóa phúc lợi xã hội Các dự án đầu tư công đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển bền vững Việc ưu tiên các mục tiêu phi lợi nhuận giúp đảm bảo nguồn lực được sử dụng một cách hiệu quả nhất cho lợi ích chung của xã hội Chính sách đầu tư công nhằm thúc đẩy các giá trị cộng đồng, cải thiện hạ tầng và mở rộng các dịch vụ công, góp phần nâng cao phúc lợi xã hội bền vững.
Đầu tư công được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật chặt chẽ nhằm đảm bảo sự minh bạch và đúng quy trình Việc sử dụng ngân sách từ thuế của người dân để đầu tư vào các công trình công cộng đảm bảo phục vụ lợi ích cộng đồng Sự giám sát của cộng đồng và phản biện xã hội đóng vai trò quan trọng trong quá trình quản lý và thực hiện các dự án đầu tư công, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan chức năng.
• Sự khác nhau giữa đầu tư công và đầu tư trong doanh nghiệp: Đầu tư công Đầu tư trong doanh nghiệp
Đầu tư phát triển do khu vực nhà nước thực hiện, nhằm xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội Chính sách này giúp thúc đẩy phát triển các chương trình, dự án quan trọng để nâng cao chất lượng đời sống và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững của quốc gia.
Hoạt động chi dùng vốn và các nguồn lực khác nhằm duy trì hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng tài sản mới, tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống của các thành viên trong doanh nghiệp.
Tăng cường năng lực hoạt động của nền kinh tế bằng cách tạo mới, nâng cấp và củng cố giá trị các tài sản công, nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước, khác biệt với chi thường xuyên của Chính phủ.
• Góp phần thực hiện một số mục tiêu xã hội, văn hóa, môi trường, … thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia: Chương trình 135, …
• Góp phần điều tiết nền kinh tế thông qua việc tác động trực tiếp đến tổng cầu của nền kinh tế
• Cực tiểu chi phí và cực đại lợi nhuận
• Duy trì sự tồn tại và an toàn của doanh nghiệp
• Nâng cao chất lượng sản phẩm và nâng cao uy tín với khách hàng
• Đầu tư theo chiều sâu để đổi mới công nghệ
• Liên doanh với nước ngoài
• Cải thiện điều kiện lao động dung Nội
Đầu tư theo các chương trình mục tiêu là tập hợp các dự án nhằm đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội cụ thể của quốc gia hoặc vùng lãnh thổ trong một khoảng thời gian nhất định Các chương trình này giúp tập trung nguồn lực để thúc đẩy sự phát triển bền vững và đạt được các mục tiêu chiến lược của địa phương hoặc quốc gia Việc đầu tư theo chương trình mục tiêu góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn và thúc đẩy sự tiến bộ toàn diện trong các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế.
Đầu tư theo các dự án đầu tư công sử dụng vốn Nhà nước để thúc đẩy các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội Các dự án này không có khả năng hoàn vốn trực tiếp nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững của quốc gia Chính phủ ưu tiên đầu tư công nhằm nâng cao hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế lâu dài Việc đầu tư này góp phần tạo ra lợi ích xã hội và kích thích sự phát triển toàn diện của cộng đồng.
• Đầu tư xây dựng cơ bản
• Đầu tư phát triển nguồn nhân lực
• Đầu tư nghiên cứu và phát triển khoa học
• Đầu tư cho hệ thống thông tin quản lý
• Đầu tư cho hoạt động Marketing
• Đầu tư vào tài sản vô hình khác
• Đầu tư hàng tồn trữ
• Đầu tư ra ngoài doanh nghiệp n vốn Nguồ
- Vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước
- Vốn tín dụng do nhà nước đứng ra bảo lãnh cho vay
- Vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước
• Vốn chủ sở hữu: vốn ban đầu, vốn bổ sung từ lợi nhuận giữ lại, phần khấu hao hàng năm, cổ phiếu
+ Tài trợ gián tiếp qua trung gian tài chính: nguồn vốn tín dụng ngân hàng, nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển, nguồn vốn tín dụng thương mại.
+ Tài trợ trực tiếp qua thị trường vốn: thị trường chứng khoán, tín dụng thuê mua
• Sự khác nhau đó có ảnh hưởng thế nào đến công tác quản lý hoạt động đầu tư:
Đầu tư công và đầu tư trong doanh nghiệp có những khác biệt rõ rệt về bản chất, mục tiêu và nội dung Công tác quản lý hoạt động đầu tư của hai loại dự án này cũng có những điểm khác biệt cơ bản, trong đó các quy trình, tiêu chuẩn và cách thức triển khai đều phù hợp với đặc thù của từng loại hình đầu tư Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp tối ưu hóa hiệu quả quản lý, đảm bảo nguồn lực được sử dụng một cách hợp lý và đạt được mục tiêu phát triển bền vững.
Quản lý hoạt động đầu tư công Quản lý hoạt động đầu tư trong doanh nghiệp hìnhCác quảnthức lý
• Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án
• Chủ đầu tư thành lập Ban quản lý dự án
• Chủ đầu tư thuê Tư vấn quản lý dự án
• Ban quản lý dự án một dự án
• Ban quản lý dự án khu vực, ban quản lý dự án chuyên ngành
• Quản lý theo chức năng
• Quản lý thuần túy dự án
• Quản lý dạng ma trận
Nội dung và yêu cầu của Giám sát hoạt động đầu tư công? Theo anh (chị), Giám sát đầu tư công có vai trò thế nào với hiệu quả hoạt động đầu tư công tại Việt Nam hiện nay?
• Nội dung và yêu cầu của Giám sát hoạt động đầu tư công:
+ Giám sát giai đoạn chuẩn bị đầu tư:
- Mục tiêu: Theo dõi, kiểm tra của cấp trên đối với cấp dưới về quá trình chuẩn bị và ra quyết định đầu tư
Kiểm tra sự đảm bảo các quy định pháp lý trong quy trình chuẩn bị đầu tư là bước quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp của dự án Việc đánh giá nội dung quyết định đầu tư giúp xác định mức độ phù hợp với quy hoạch, kế hoạch và chương trình phát triển của ngành và địa phương Đối với các dự án sử dụng vốn doanh nghiệp hoặc vốn từ nguồn khác, quá trình này chỉ tập trung vào việc xem xét sự phù hợp về quy hoạch của ngành và địa phương để đảm bảo tính khả thi và tuân thủ pháp luật.
Đánh giá tính khả thi của quyết định đầu tư dựa trên các yếu tố chủ chốt của dự án giúp xác định khả năng thành công và hiệu quả đầu tư Cần làm rõ các mâu thuẫn (nếu có) giữa nội dung dự án và quyết định đầu tư để đảm bảo sự phù hợp và hiệu quả của dự án Đối với các dự án sử dụng vốn doanh nghiệp hoặc vốn khác, việc đánh giá chỉ tập trung vào mục tiêu, quy mô và môi trường đầu tư, tránh phân tích quá nhiều yếu tố phụ trợ không cần thiết.
• Đánh giá năng lực của chủ đầu tư
+ Giám sát giai đoạn thực hiện đầu tư:
- Mục tiêu: Theo dõi, kiểm tra, xác định mức độ đạt được của quá trình thực hiện theo quyết định đầu tư
• Theo dõi, kiểm tra thưởng xuyên quá trình thực hiện dự án: Thiết kế, dự toán, đấu thầu; huy động vốn, thanh toán; tiến độ, tổ chức quản lý, …
• Kiểm tra việc áp dụng chế độ chính sách của Nhà nước, của địa phương
• Đánh giá năng lực của Ban quản lý
• Đánh giá mức độ hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu
• Phát hiện những vấn đề phát sinh, sai phạm, khó khăn, vướng mắc
• Đề xuất các giải pháp xử lý, kiến nghị người có thẩm quyền xem xét quyết định
• Vai trò của Giám sát đầu tư công với hiệu quả đầu tư công tại Việt Nam:
Giám sát đầu tư công đóng vai trò then chốt trong nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư công tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng được quan tâm và đẩy mạnh trong những năm gần đây Nhờ công tác giám sát chặt chẽ, hoạt động đầu tư công đã đạt được những kết quả khả quan rõ rệt, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao năng lực quản lý công Việc tăng cường giám sát đầu tư công không chỉ giúp phát hiện và khắc phục các tồn tại, hạn chế mà còn nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong quá trình thực hiện dự án.
Chủ đầu tư và các cơ quan quản lý cùng đơn vị liên quan đã nhanh chóng nắm bắt chủ trương, chính sách của Nhà nước, điều này góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý đầu tư công và sử dụng nguồn vốn nhà nước một cách hiệu quả hơn.
Quá trình lập, thẩm định và phê duyệt các dự án được các cơ quan thực hiện hiệu quả nhờ chú trọng phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật Việc này thúc đẩy công tác quản lý dự án chặt chẽ, minh bạch và đúng quy trình, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy phát triển bền vững.
Trong quá trình triển khai dự án, các nhà thầu luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật, đảm bảo hoạt động đúng pháp luật Các nhà thầu được lựa chọn dựa trên năng lực và kinh nghiệm phù hợp để thực hiện các gói thầu, đảm bảo chất lượng công việc Tiến độ thực hiện của các nhà thầu cơ bản đáp ứng đúng tiến độ của dự án, góp phần vào sự thành công chung của dự án.
Các chương trình đầu tư công đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các bộ, ngành và địa phương hoàn thiện cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội, đặc biệt tập trung vào các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa Nhờ đó, địa phương nâng cao chất lượng hạ tầng, thúc đẩy phát triển kinh tế và cải thiện đời sống cư dân khu vực khó khăn Các dự án đầu tư công này giúp phát huy tiềm năng kinh tế của các vùng sâu, vùng xa, góp phần thúc đẩy bình đẳng và phát triển bền vững trên toàn quốc.
Nhờ có sự giám sát chặt chẽ từ khâu chuẩn bị đầu tư đến khi dự án hoàn thành, các dự án đầu tư công tại Việt Nam gần đây đạt được hiệu quả cao Quá trình giám sát đầu tư công đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi, kiểm tra việc chuẩn bị dự án, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật, đánh giá tính khả thi của dự án và năng lực của chủ đầu tư cũng như ban quản lý dự án Đồng thời, giám sát quá trình thực hiện dự án giúp phát hiện kịp thời các vướng mắc, phát sinh, từ đó đề xuất các biện pháp phù hợp, đảm bảo tiến độ và chất lượng dự án.
Các hình thức quản lý dự án đầu tư công và phạm vi áp dụng?
• Các hình thức quản lý dự án đầu tư công và phạm vi áp dụng:
+ Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án:
- Sử dụng bộ máy hiện có, sử dụng nhân viên ở các phòng ban tạo thành Ban quản lý dự án
- Ưu điểm: Chi phí quản lý dự án thấp
• Áp dụng với dự án quy mô nhỏ, không phức tạp
• Tính chuyên nghiệp không cao vì hầu hết cán bộ kiêm nhiệm
• Không ngăn ngừa được tham nhũng
+ Chủ đầu tư thành lập Ban quản lý dự án:
- Thành lập Ban quản lý dự án, gồm những cán bộ chuyên trách có chuyên môn về các lĩnh vực dự án
- Ban quản lý dự án có lập pháp nhân hoặc sử dụng pháp nhân của chủ đầu tư
• Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án trách nhiệm pháp lý chưa rõ ràng:
+ Chủ đầu tư không bắt buộc phải là người có chuyên môn về dự án
+ Ban quản lý dự án có chuyên môn chỉ là bộ phận giúp việc
• Không ngăn ngừa được tham nhũng
• Áp dụng với dự án quy mô nhỏ, không phức tạp
+ Chủ đầu tư thuê Tư vấn quản lý dự án:
- Tư vấn quản lý dự án là đơn vị pháp nhân độc lập, quản lý dự án theo quy định của pháp luật
- Chủ đầu tư vẫn phải cử bộ máy theo dõi giám sát
- Áp dụng với dự án sử dụng vốn Nhà nước ngoài ngân sách, dự án có tính đặc thù:
• Dự án sử dụng vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước
• Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước đứng ra bảo lãnh
• Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp Nhà nước
• Tính độc lập lớn, do đó hạn chế được tham nhũng
• Góp phần mở rộng khả năng giám sát xã hội do không khép kín khi thực hiện dự án
• Chi phí quản lý dự án nhiều
• Khả năng giải quyết những vướng mắc, phát sinh không cao
+ Ban quản lý dự án một dự án:
Ban quản lý dự án được thành lập để xây dựng các dự án, và sau khi hoàn thành quá trình xây dựng cũng như chuyển giao cho phía sản xuất sử dụng, ban quản lý tự động giải thể.
- Áp dụng với những dự án:
• Dự án sử dụng vốn Nhà nước quy mô nhóm A
• Dự án có công trình cấp đặc biệt
• Dự án áp dụng công nghệ cao
• Dự án quốc phòng an ninh có yêu cầu bí mật
- Ban quản lý dự án có tư cách pháp nhân, sử dụng dấu riêng, gần như toàn quyền quyết định mọi vấn đề của dự án
- Nhân sự của ban có ít nhất 10 người, có chuyên môn bằng cấp phù hợp dự án
- Được phép thuê tư vấn thực hiện 1 số nhiệm vụ quản lý
• Chất lượng quản lý dự án tốt
• Chi phí cho công tác quản lý thấp
+ Ban quản lý dự án khu vực, ban quản lý dự án chuyên ngành:
- Quản lý các dự án trong cùng một khu vực hành chính (trên cùng một hướng tuyến)
- Quản lý các dự án thuộc cùng một chuyên ngành
- Là hình thức bỏ qua cấp chủ đầu tư trung gian, sử dụng Ban quản lý dự án chuyên nghiệp trực tiếp quản lý
- Các ban quản lý dự án do người quyết định đầu tư lập
- Là hình thức phổ biến nhất khi quản lý các dự án đầu tư công
• Tính chuyên nghiệp cao, giải quyết nhanh những vướng mắc
• Tiết kiệm chi phí do cũng lúc thực hiện nhiều dự án
Trong các dự án phân tán nhiều địa điểm hoặc không cùng chuyên ngành, việc tổ chức ban quản lý dự án cần có cơ cấu đông đảo, với số lượng nhân sự không dưới 20 người để đảm bảo quản lý hiệu quả và phối hợp nhịp nhàng Điều này giúp xử lý tốt các rủi ro phát sinh từ việc di chuyển nhiều nơi và quản lý các lĩnh vực khác nhau trong dự án.
+ Quản lý dự án của tổng thầu xây dựng:
Tổng thầu hợp đồng chìa khóa trao tay đảm nhận toàn bộ quá trình từ chuẩn bị đầu tư, lập dự án đến thiết kế và thi công công trình, đảm bảo bàn giao công trình đi vào sử dụng hiệu quả Nhà thầu lập Ban điều hành để tổ chức và quản lý các công đoạn thi công, đảm bảo dự án đạt chất lượng và tiến độ đề ra Đây là giải pháp tối ưu cho các dự án xây dựng quy mô lớn, giúp chủ đầu tư tiết kiệm thời gian và công sức trong quá trình vận hành và chuyển giao công trình.
- Tổng thầu xây dựng thực hiện hợp đồng EPC: Tổng thầu thiết kế, thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị
- Phù hợp cho những dự án phức tạp về kỹ thuật
• Giảm thời gian nhà thầu thi công làm quen với thiết kế, tránh việc điều chỉnh thiết kế cho phù hợp với biện pháp thi công
• Tận dụng vốn ứng trước của đơn vị tổng thầu trong điều kiện Nhà nước chưa cấp đủ kinh phí
Chủ đầu tư sẽ đối mặt với mức rủi ro cao hơn do giảm quyền giám sát các nhà thầu phụ, vì trách nhiệm toàn diện sẽ tập trung vào một nhà thầu chính (Tổng thầu) Việc này có thể làm tăng khả năng phát sinh vấn đề trong quá trình thi công, gây ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng dự án Do đó, cần xem xét cân nhắc kỹ lưỡng về trách nhiệm và quyền hạn của các bên để đảm bảo quản lý rủi ro hiệu quả trong hợp đồng xây dựng.
Phân tích mối quan hệ giữa đầu tư công và nợ công? Liên hệ với thực tiễn Việt Nam?
• Mối quan hệ giữa đầu tư công và nợ công:
+ Quy mô đầu tư công ảnh hưởng đến xu hướng nợ công:
Nợ công là tổng giá trị các khoản vay mà Chính phủ hoặc chính quyền địa phương huy động nhằm bù đắp thâm hụt ngân sách hoặc đầu tư vào các chương trình, dự án quan trọng Đây là chỉ số phản ánh khả năng tài chính của nhà nước trong việc huy động nguồn lực để phát triển kinh tế và đảm bảo các dịch vụ công cộng Việc quản lý nợ công hợp lý giúp duy trì sự ổn định tài chính và thúc đẩy phát triển bền vững của nền kinh tế.
Nợ công một phần sẽ được sử dụng để đầu tư công, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển Đầu tư công đóng vai trò quan trọng trong việc dẫn dắt các hoạt động kinh tế, bằng cách xây dựng hạ tầng và đầu tư vào các lĩnh vực mà khu vực tư nhân chưa sẵn sàng tham gia Việc huy động nguồn vốn từ nợ công nhằm nâng cao công trình hạ tầng, tăng cường phát triển các ngành kinh tế then chốt và thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho đất nước.
Nợ công phát sinh do chi tiêu vượt thu, buộc Nhà nước phải vay nợ để bù đắp chênh lệch thu – chi Đầu tư công là một phần quan trọng trong chi tiêu ngân sách, và khi đầu tư công tăng, nó dẫn đến bội chi ngân sách và làm gia tăng nợ công của quốc gia.
Đầu tư công hiệu quả thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao, gia tăng tài sản và giúp ngân sách Nhà nước thu hút nhiều hơn nguồn thu Ngoài ra, đầu tư công hiệu quả còn tăng dự trữ ngoại hối thông qua hoạt động xuất khẩu, củng cố nền kinh tế quốc gia Đồng thời, nó tạo động lực thúc đẩy các thành phần kinh tế ngoài nhà nước phát triển, góp phần làm tăng sức mạnh và sự ổn định của toàn bộ nền kinh tế.
Đầu tư công kém hiệu quả gây ra gánh nặng nợ công tăng cao, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng vay nợ của quốc gia Hiệu quả đầu tư thấp làm phát sinh các khoản vay mới để trả nợ gốc, đặc biệt là nợ nước ngoài, từ đó đẩy quốc gia vào vòng xoáy nợ nần ngày càng phức tạp Việc quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư công là yếu tố then chốt để giảm thiểu gánh nặng nợ công và đảm bảo sự bền vững tài chính quốc gia.
Nợ công vượt ngưỡng an toàn gây ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động đầu tư, đặc biệt là đầu tư công Khi nợ công tăng cao, các dự án đầu tư công trở nên bị hạn chế hoặc trì hoãn, ảnh hưởng xấu đến tăng trưởng kinh tế Nợ công mạnh có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và gây áp lực lên ngân sách nhà nước, từ đó làm giảm khả năng thúc đẩy các hoạt động đầu tư có ý nghĩa lâu dài Chính vì vậy, duy trì mức nợ công trong phạm vi an toàn là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế.
• Liên hệ thực tiễn Việt Nam:
Trong giai đoạn 2000-2020, đầu tư công Việt Nam có xu hướng giảm thì nợ công lại tăng, cho thấy rằng sự gia tăng nợ công không chỉ do đầu tư công mà còn chịu ảnh hưởng từ các nguyên nhân khác Để nâng cao hiệu quả đầu tư công và quản lý nợ công một cách an toàn, hiệu quả hơn, cần xem xét các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển bền vững tài chính công quốc gia.
Tái cơ cấu đầu tư công nhằm giảm tỷ trọng vốn ngân sách Nhà nước và tăng tỷ trọng các nguồn vốn khác, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của hình thức hợp tác công tư (PPP) Điều này giúp đa dạng hóa nguồn huy động tài chính, thúc đẩy hiệu quả đầu tư công và nâng cao khả năng kêu gọi vốn từ các đối tác tư nhân Việc hạn chế phụ thuộc quá lớn vào ngân sách Nhà nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của các dự án công, đồng thời thúc đẩy sự sáng tạo và cạnh tranh trong thu hút vốn đầu tư công.
Vốn đầu tư công nên tập trung vào các ngành sản xuất và xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội để thúc đẩy tăng trưởng bền vững Đầu tư vào các lĩnh vực này có khả năng lan tỏa cao, thu hút nguồn vốn đầu tư tư nhân và dòng vốn FDI hiệu quả Đồng thời, cần hạn chế đầu tư vào các công trình không góp phần kích thích sự phát triển kinh tế, đảm bảo sử dụng nguồn vốn công một cách tối ưu và mang lại lợi ích lâu dài.
Nâng cao hiệu quả công tác quản lý và phân bổ vốn đầu tư công là yếu tố then chốt để giảm thiểu chi phí vay nợ công Việc gắn kết phân bổ vốn với nhu cầu vay vốn giúp tối ưu hóa nguồn lực tài chính, hạn chế tình trạng vay quá mức và giảm thiểu lãi vay không cần thiết Điều này góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công, giảm thiểu gánh nặng nợ công và thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế quốc gia.
Chuyển dần việc cấp phát đầu tư công từ ngân sách Nhà nước sang hình thức cho vay nhằm khắc phục tình trạng bao cấp và tư tưởng ỉ nại trong quản lý sử dụng nợ công Mục tiêu là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay nợ công, hạn chế tham ô và lãng phí trong đầu tư công Đây là giải pháp nhằm đảm bảo sự minh bạch, hiệu quả và bền vững trong quản lý tài chính công, thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia.
Tái cơ cấu ngân sách Nhà nước theo hướng tăng tỷ trọng chi cho đầu tư phát triển giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững Đồng thời, giảm tỷ trọng chi tiêu cho tiêu dùng nhằm cân đối ngân sách và kiểm soát nợ công hiệu quả Việc cắt giảm các khoản chi tiêu chưa thực sự cần thiết là bước quan trọng để từng bước giảm tỷ lệ bội chi ngân sách Nhà nước Thực hiện nghiêm kỷ luật tài khóa là yếu tố then chốt để đảm bảo ngân sách quốc gia ổn định, tránh sử dụng vốn vay nợ công để chi tiêu cho mục đích tiêu dùng không thiết yếu.
Đánh giá hoạt động đầu tư công tại Việt Nam cho thấy mức độ phát triển tích cực góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống Vai trò của đầu tư công trong phát triển kinh tế – xã hội Việt Nam thời gian qua là vô cùng quan trọng, giúp thúc đẩy các dự án hạ tầng, nâng cao năng lực sản xuất và tạo động lực cho các ngành công nghiệp phát triển bền vững Các dự án đầu tư công đã giúp giảm thiểu chênh lệch vùng miền, nâng cao dịch vụ công cộng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia Đồng thời, việc cải thiện hiệu quả quản lý và phân bổ nguồn lực đầu tư công là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển toàn diện và bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới.
• Đánh giá hoạt động đầu tư công tại Việt Nam:
Trong 35 năm Đổi mới, đầu tư công vẫn giữ vai trò chủ đạo trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội, chiếm tỷ trọng lớn và là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Đầu tư công góp phần chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế Việt Nam hiệu quả, thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh của quốc gia Việc duy trì đầu tư công mạnh mẽ giúp thúc đẩy các dự án hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra sức bật cho nền kinh tế phát triển bền vững trong tương lai.
Quy mô vốn đầu tư toàn xã hội không ngừng tăng nhanh, đi đôi với sự dịch chuyển của cơ cấu đầu tư công theo hướng phù hợp với nền kinh tế thị trường Trong những năm gần đây, tỷ trọng đầu tư công trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội đang có xu hướng giảm, phản ánh sự đóng góp ngày càng lớn của khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài Sự điều chỉnh này giúp thúc đẩy nền kinh tế phát triển theo hướng minh bạch, hiệu quả hơn và phù hợp với xu thế chung của thị trường toàn cầu.
Anh (chị) cho biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm tiến độ của các dự án đầu tư công ở Việt Nam hiện nay? Giải pháp khắc phục tình trạng này?
• Nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm tiến độ đối với các dự án đầu tư công ở Việt Nam hiện nay:
Chủ đầu tư còn yếu kém trong quản lý dự án do năng lực quản lý kém, ký quá nhiều hợp đồng và hợp đồng phụ gây phức tạp Việc đề xuất giá mời thầu thấp nhằm tiết kiệm ngân sách có thể ảnh hưởng đến chất lượng dự án Đồng thời, thiếu các chính sách thưởng khuyến khích hoàn thành hợp đồng trước hạn khiến tiến độ thi công chậm lại và giảm hiệu quả quản lý dự án.
Yếu kém của nhà thầu hoặc tư vấn có thể dẫn đến tổ chức thi công không hợp lý và thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực được giao, gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án Việc thiếu đầy đủ thiết bị thi công, giá chào thầu thấp do xu hướng cạnh tranh có thể làm giảm chất lượng công trình Các sai lầm trong khảo sát địa chất và thiết kế không phù hợp với quy hoạch còn là những nguyên nhân chủ chốt gây ra những vấn đề trong quá trình thi công.
+ Yếu tố ngoại vi: lạm phát, rủi ro tăng giá vật liệu, điều kiện tự nhiên khí hậu; các yếu tố về chính sách thủ tục pháp lý, …
+ Yếu tố khó khăn về tài chính: khó khăn về nguồn vốn đầu tư cho dự án, nhà thầu phụ thuộc tài chính vào chủ đầu tư
Nguyên nhân chính bên trong dự án chủ yếu xuất phát từ năng lực của nhân sự và công tác quản lý, tập trung vào nhà thầu và đơn vị tư vấn Ngoài ra, yếu tố từ phía chủ đầu tư và những khó khăn về tài chính cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ và chất lượng dự án Trong khi đó, các yếu tố ngoại vi có ảnh hưởng khá nhỏ và ít tác động đến quá trình thực hiện.
+ Lựa chọn những dự án thật sự cần thiết và khả thi
+ Bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường giám sát, kiểm tra, đánh giá kịp thời việc thực hiện các dự án
+ Thực hiện chặt chẽ khâu tuyển chọn tư vấn có năng lực, kinh nghiệm
Nhà thầu phải tuân thủ quy định rõ về tiến độ thực hiện thi công dự án, đảm bảo tiến độ đề ra để tránh các hậu quả liên quan đến chậm tiến độ Ngoài ra, hợp đồng cần quy định rõ mức phạt và bồi thường thiệt hại nếu dự án bị chậm tiến độ do lỗi của nhà thầu, nhằm đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm của các bên tham gia Việc quản lý chặt chẽ tiến độ thi công là yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công của dự án và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.
Hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư nhằm đảm bảo tiến độ thực hiện các dự án công, trong đó quy định rõ việc chậm trễ sẽ bị đình chỉ hoặc thu hồi dự án Các quy định này giúp quy trách nhiệm rõ ràng cho các bên liên quan, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình đầu tư công Ngoài ra, cũng có các chế độ khuyến khích và khen thưởng đối với các dự án hoàn thành sớm, thúc đẩy hiệu quả và năng suất trong hoạt động đầu tư công.
Anh (chị) cho biết các chức năng của quản lý đầu tư công (theo quan niệm của World Bank)? Liên hệ thực tế tại Việt Nam?
• Chức năng của quản lý đầu tư công (theo quan niệm của World Bank):
Chức năng đầu tiên là định hướng chiến lược và sàng lọc sơ bộ ban đầu, đảm bảo các văn bản chiến lược của ngành hoặc quốc gia đủ rõ ràng, cụ thể và có thẩm quyền Điều này giúp xác định chính xác mục tiêu và hướng đi của các dự án, đảm bảo sự nhất quán trong quá trình đầu tư công và thúc đẩy hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.
Chức năng 2 của chúng tôi là thẩm định dự án, đảm bảo dự án được phát triển theo các thủ tục chuẩn và quy trình chặt chẽ Quá trình thẩm định dự án được thực hiện bằng kỹ thuật phù hợp, giúp đánh giá chính xác tính khả thi và độ an toàn của dự án Việc này đảm bảo dự án triển khai đúng tiêu chuẩn, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Chức năng 3 của hệ thống là thẩm tra độc lập kết quả thẩm định nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác của các đánh giá Thẩm định độc lập giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc các bộ, ngành “xào nấu số liệu” để làm sáng tỏ tính hợp lệ của dự án Việc này góp phần nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy trong quá trình thẩm định, giúp dự án dễ dàng được phê duyệt dựa trên dữ liệu chính xác và khách quan.
Chức năng 4 quan trọng trong quá trình lập ngân sách là lựa chọn và đưa dự án vào ngân sách, chỉ những dự án đã trải qua các bước thẩm định kỹ lưỡng và được kiểm tra độc lập mới đủ điều kiện để nhận ngân sách phân bổ Việc này đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng cho các dự án có tính khả thi cao và phù hợp với kế hoạch chung của tổ chức hoặc dự án, từ đó nâng cao hiệu quả và độ tin cậy của quá trình phân bổ ngân sách.
+ Chức năng 5: Triển khai: Quy trình ngân sách và mua sắm đấu thầu hiệu quả để hỗ trợ triển khai và đưa vào sử dụng
+ Chức năng 7: Đưa công trình vào vận hành và duy tu bảo dưỡng:
- Lập kế hoạch và đảm bảo tài chính và các nguồn lực khác để vận hành công trình theo thẩm quyền phù hợp
Anh (chị) cho biết các chức năng của quản lý đầu tư công (theo quan niệm của World Bank)? Liên hệ thực tế tại Việt Nam?
Các quốc gia phát triển đều chú trọng đến việc tổng kết và đánh giá hậu kiểm dự án đầu tư nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn Các cơ quan kiểm toán tối cao đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, thực hiện kiểm toán toàn diện để đảm bảo tính minh bạch và đúng quy định Việc đánh giá hậu kiểm giúp cải thiện quản lý dự án, nâng cao hiệu quả đầu tư và đảm bảo sự đúng đắn của các quyết định tài chính.
• Các vấn đề cơ bản trong quản lý đầu tư công ở Việt Nam:
Việt Nam có nhiều văn bản chiến lược, nhưng còn thiếu sự gắn kết và tính thực tế cần thiết để xác định các hướng đi chiến lược rõ ràng cho đầu tư công Khả năng sàng lọc ban đầu cho các chương trình dự án vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả phân bổ nguồn lực và phát triển bền vững.
Vai trò của thẩm định dự án trong hệ thống quản lý đầu tư công vẫn chưa rõ ràng, gây ảnh hưởng đến hiệu quả và tính minh bạch của quá trình đầu tư công Các nhân tố của một thông lệ tốt trong thẩm định dự án chưa được áp dụng đầy đủ, dẫn đến việc xác định chính xác các dự án phù hợp còn gặp nhiều hạn chế Việc nâng cao chất lượng thẩm định dự án là yếu tố then chốt để đảm bảo các nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững Áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong thẩm định dự án sẽ giúp nâng cao năng lực quản lý và hạn chế rủi ro trong đầu tư công.
Nhu cầu rà soát độc lập báo cáo thẩm định dự án đã được công nhận trong các văn bản pháp luật, nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác của các đánh giá dự án Tuy nhiên, hiện tại, cơ chế thực thi chưa được thiết kế đầy đủ và hiệu quả để thực hiện rà soát độc lập đối với các nghiên cứu khả thi cũng như kết quả thẩm định Việc cải thiện cơ chế này là cần thiết để nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của quá trình thẩm định dự án Rà soát độc lập sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro sai sót và đảm bảo các dự án được phê duyệt dựa trên các phân tích khách quan và chính xác.
Các tiêu chí và nguyên tắc lựa chọn dự án để đưa vào ngân sách đã được quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công, tuy nhiên các quy định này chưa đi vào chi tiết và thiếu hướng dẫn rõ ràng về chính sách Việc áp dụng các tiêu chí nguyên tắc này trong thực tế còn chưa thực sự minh bạch và nhất quán, gây khó khăn trong quá trình tuyển chọn dự án phù hợp Do đó, cần có hướng dẫn cụ thể hơn để đảm bảo việc lựa chọn dự án đúng theo các tiêu chí đã đề ra, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả trong việc phân bổ ngân sách công.
Hệ thống quản lý dự án tại Việt Nam hiện nay được đánh giá là chặt chẽ, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ các yếu tố liên quan Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả, cần tiếp tục tăng cường các biện pháp quản lý và xử lý những tồn đọng, hạn chế trong quá trình thực hiện dự án Đặc biệt, cấp địa phương cần chú trọng hơn trong việc nâng cao năng lực và đảm bảo thực thi các chính sách, nhằm thúc đẩy phát triển dự án hiệu quả và bền vững.
Hiện tại, Bộ Kế hoạch và Đầu tư vẫn cần hoàn thành nhiều công việc để xác định các dự án có nguy cơ thất bại cao trong quá trình thực hiện Việc này đòi hỏi phải có quy trình rõ ràng để đánh giá rủi ro dự án, từ đó đưa ra các biện pháp phù hợp nhằm giữ dự án đi đúng hướng và đạt hiệu quả Đồng thời, cần chuẩn bị các bước cần thiết để xử lý, đóng lại dự án trong các trường hợp xấu nhất, nhằm đảm bảo quản lý rủi ro hiệu quả và hạn chế thiệt hại cho ngân sách nhà nước.
+ Tình trạng thiếu vốn cho chi thường xuyên khá phổ biến, nhất là chi cho duy tu bảo dưỡng luôn trong tình trạng không đủ nguồn đảm bảo
Mặc dù Việt Nam đã xây dựng được hệ thống pháp lý khá vững chắc để tiến hành đánh giá hậu kiểm, nhưng việc đánh giá tác động vẫn ít được thực hiện, chủ yếu chỉ áp dụng cho các dự án ODA Đồng thời, bài học rút ra từ các công trình này chưa được chú trọng nhiều trong các báo cáo kết thúc dự án, làm giảm hiệu quả trong việc cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng dự án trong tương lai.
• Để khắc phục tình trạng thiếu hiệu quả, cần phải cải cách quản lý đầu tư công ở ba khía cạnh sau:
Cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực bằng cách tập trung vào các chương trình và dự án có lợi ích xã hội cao hơn, đồng thời phù hợp với các ưu tiên của Chính phủ, nhằm đạt được hiệu quả tối ưu trong sử dụng ngân sách công.
+ Nâng cao hiệu quả thực hiện, nghĩa là chuyển đổi hiệu quả các khoản chi đầu tư thành tài sản hạ tầng
+ Nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản mới và hiện có