SỞ GD&ĐT BẮC GIANG CỤM THPT HUYỆN LỤC NAM HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA NĂM HỌC 2022 – 2023 MÔN NGỮ VĂN 12 (Hướng dẫn chấm 4 trang) 1 Đáp án và thang điểm Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC[.]
Trang 1SỞ GD&ĐT BẮC GIANG
CỤM THPT HUYỆN LỤC NAM HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA NĂM HỌC 2022 – 2023
MÔN: NGỮ VĂN 12
(Hướng dẫn chấm: 4 trang)
1 Đáp án và thang điểm
2 - Trong đoạn trích, nhà thơ nhớ về tháng ba bằng: màu sương khói, màu
hoa bèo tím, màu xanh kí ức, màu hoa cà hoa cải, màu nắng vàng, màu hoa gạo.
1.0
3 - BPTT so sánh: Dáng con đò gầy như dáng chị tôi
- Hiệu quả:
+ Vẽ ra hình dung đầy ấn tượng về hình dáng con đò vừa gần gũi vừa nhỏ bé, mong manh như dáng hình người chị tảo tần
+ Thể hiện chân thành và xúc động những hoài niệm đầy mến thương của tác giả dành cho sự vật bình dị và con người thân thuộc nơi quê nhà
+ Giúp sự diễn đạt trở nên sinh động, gợi hình, gợi cảm xúc,
1.5
4 - Học sinh nhận xét tình cảm của tác giả dành cho quê nhà:
+ Yêu mến thiết tha, gắn bó sâu nặng, đau đáu nhớ nhung về một miền quê lam lũ mà thơ mộng
+ Đó là tình cảm đẹp đẽ của một con người có ý thức về cội nguồn; tình cảm ấy được thể hiện chân thành, sâu sắc và xúc động
2.0
1 Viết bài văn nghị luận để trả lời câu hỏi: Đâu là giá trị của kí ức
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức bài văn: Mở bài nêu được vấn đề, thân
bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề 0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Giá trị của kí ức 0.5
c Triển khai vấn đề nghị luận
HS vận dụng phối hợp các thao tác lập luận và trải nghiệm của bản thân
để bày tỏ cách nhìn riêng về giá trị của kí ức một cách hợp lí, thuyết phục và sâu sắc Dưới đây một định hướng:
- Giải thích: giá trị của kí ức là những tác động tích cực của những hình
ảnh, sự vật đã tri giác được hoặc những tác động của tư tưởng, tình 0.5
Trang 2cảm, hành động nào đó.
- Bàn luận giá trị của kí ức:
+ Kí ức là giá trị tinh thần vô giá làm giàu có tâm hồn con người, đem đến những phút giây tĩnh lặng để ta được trải nghiệm cuộc sống ở chiều sâu một cách ý nghĩa nhất
+ Kí ức là động lực giúp ta vượt qua những sóng gió của cuộc đời; nâng bước trưởng thành để tạo dựng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống
+ Những dấu ấn khó phai mờ trong quá khứ đều đáng ghi nhận và tri ân Nhưng phải biết cách lưu giữ những ký ức đẹp đẽ nhằm xây dựng niềm tin cũng như rút ra bài học cho sự trưởng thành của chính ta
+ Khi mỗi người biết lưu giữ và trân trọng những kí ức của bản thân và dân tộc sẽ tạo dựng nền tảng tinh thần vững chắc để xây dựng hiện tại và hướng tới tương lai
- Mở rộng, nâng cao:
+ Trân trọng giá trị của kí ức nhưng không có nghĩa là bám víu và sống mãi với ký ức đã qua để đánh mất đi sự tự chủ của đời sống mà chính ta đang đối mặt
+ Phê phán những người phủ nhận giá trị trong quá khứ
- Bài học: Nêu được bài học nhận thức và hành động phù hợp.
2.0
0.5
0.5
d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp
e Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ
II 2 Nghị luận văn học
Bàn về sáng tác văn chương, nhà văn C.Aimatôp cho rằng: Một
tác phẩm nghệ thuật chân chính phải “khơi lên trong lòng người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác, khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp.”
Quan điểm của anh (chị) về ý kiến trên? Hãy làm rõ bằng một tác phẩm văn học trong chương trình Ngữ văn 12
10.0
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: yêu cầu đối với một tác phẩm
nghệ thuật chân chính phải tác động tích cực, mạnh mẽ, sâu sắc đến người đọc, có tác dụng khơi dậy, đánh thức những phẩm chất tốt đẹp
0.5
c Triển khai vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp tốt các lí lẽ, dẫn chứng; đánh giá, khái quát vấn đề nghị luận.
* Giải thích ý kiến:
- Tác phẩm nghệ thuật chân chính: là tác phẩm có nội dung tiến bộ, có
tư tưởng nhân văn sâu sắc, tác động tích cực đến con người, cuộc sống
- Trắc ẩn: lòng thương, sự cảm thông chia sẻ.
- Cái ác: những thế lực đen tối, hắc ám (đối lập với nó là cái tốt, cái
thiện)
1.0
Trang 3- Khôi phục: xây dựng lại; bảo vệ: giữ gìn, không để mất.
- Khơi lên: tác động của tác phẩm đối với người đọc; đánh thức, làm
sống dậy ở người đọc những giá trị tốt đẹp
=> Câu nói khẳng định giá trị và đặt ra yêu cầu đối với một tác phẩm
nghệ thuật chân chính: Một tác phẩm nghệ thuật chân chính phải tác
động tích cực, mạnh mẽ, sâu sắc đến người đọc; có tác dụng khơi dậy,
đánh thức những phẩm chất tốt đẹp – phần người trong con người; nâng
cao bản tính thiện của con người, làm cho con người và cuộc sống trở
nên tốt đẹp hơn
* Lí giải ý kiến
- Văn học nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống và phải quay trở lại phục
vụ đời sống Mức độ phục vụ cuộc sống, khả năng tác động đối với con
người và cuộc sống chính là thước đo giá trị của tác phẩm văn học
- Giá trị của một tác phẩm văn học được cô đúc ở ba chữ: Chân – Thiện
– Mĩ (giá trị nhận thức; giá trị giáo dục, giá trị thẩm mĩ), C.Aimatôp đề
cao chữ Thiện là bởi: tác phẩm có thể đem đến cho con người cả một
kho báu về trí tuệ, một thế giới cái đẹp, nhưng nếu không hướng đến sự
tác động làm cho con người sống tốt hơn, làm cho cuộc sống tươi đẹp
hơn thì những giá trị nhận thức, thẩm mĩ kia cũng chẳng có ý nghĩa gì
- Để khơi lên trong lòng người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác…
văn học phải nói nhiều đến tình yêu thương Tất nhiên văn học có quyền
nói đến cái xấu, cái ác, nói về phần tối của cuộc sống nhưng thanh nam
châm có sức thu hút mạnh mẽ con người vẫn luôn là cái tốt, cái đẹp,
lòng nhân hậu, thủy chung
1.5
* Chứng minh qua một tác phẩm đã học trong chương trình Ngữ văn
12 để làm sáng tỏ vấn đề.
Học sinh có thể chọn một tác phẩm văn học giàu giá trị giáo dục phù
hợp để chứng minh nhưng cần làm rõ:
- Tác phẩm khơi lên trong lòng người niềm trắc ẩn gì?
- Tác phẩm đánh thức ở người đọc ý thức phản kháng cái ác như thế
nào?
- Tác phẩm đem đến cho người đọc khát vọng khôi phục và bảo vệ
những cái tốt đẹp nào?
- Những giá trị của tác phẩm được biểu hiện qua những đặc sắc nghệ
thuật ra sao?
5.0
* Bình luận nâng cao:
- Tác phẩm văn học chân chính thể hiện sự sáng tạo của nhà văn, là yếu
tố làm nên sức hấp dẫn sức sống lâu bền của văn học Ta nhận diện được
từng gương mặt tác giả, chúng ta nhận thấy được sự trưởng thành không
chỉ của nhà văn, mà còn nhận thức được trình độ phát triển của một trào
lưu văn học
- Tác phẩm văn học chân chính là một trong những điều kiện quan trọng
để đánh giá vị trí, tài năng của nghệ sĩ Một nhà văn lớn phải là nhà văn
có phong cách, có tác phẩm để đời
1.0
Trang 4- Người đọc khi đọc tác phẩm cần có những hiểu biết nhất định về thời đại tác phẩm ra đời, phong cách tác giả để hiểu sâu sắc tác phẩm cũng như khái quát được bức chân dung thời đại sau khi đọc tác phẩm
d Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, thể hiện những suy nghĩ sâu sắc. 0.5
e Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, dùng từ, đặt câu
trong tiếng Việt
0.25
2 Lưu ý khí chấm bài
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm một cách máy móc, vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm
- Khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong hướng dẫn nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ
Hết