Quyền miễn trừ trong tư pháp quốc tế

Đến thế kỷ XIX, qua thực tiễn xét xử của tòa án các quốc gia, khái niệm quyền miễn trừ quốc gia cũng như quyền miễn trừ tư pháp của quốc gia đã được hình thành Khoảng thế kỷ thứ XIII, h

QUYỀN MIỄN TRỪ

TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ

NGUỒN GỐC

VÀ SỰ PHÁT TRIỂN

02.

VỤ VIỆC BÀ TRẦN TỐ NGA KIỆN 14 CÔNG TY HÓA CHẤT MỸ

KHÁI QUÁT CHUNG

1 Khái niệm quyền miễn trừ quốc gia trong Tư pháp quốc tế

2 Phân loại quyền miễn trừ quốc gia

-/ 1

\-Quyền miễn trừ quốc gia là QUYỀN ĐẶC BIỆT của một quốc gia – chủ thể đặc biệt khi tham gia vào quan hệ Tư pháp quốc tế, nhằm đảm bảo cho quốc gia không bị xét

xử bởi bất kỳ cơ quan tài phán nào , dù là quốc tế hay quốc gia khác, nếu không có sự đồng ý của quốc gia đó.

“

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ SONG TRÙNG QUYỀN TÀI PHÁN

HÀNG RÀO BẢO VỆ CHO QUỐC GIA TẠI CQTP CỦA QUỐC GIA KHÁC

QUYỀN MIỄN TRỪ TƯ PHÁP

QUYỀN MIỄN TRỪ ĐỐI

VỚI TÀI SẢN

Tài sản của quốc gia do quốc gia tự định đoạt, không một chủ thể nào khác được chiếm đoạt hoặc xâm phạm tài sản của quốc gia

NGUỒN GỐC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CÁC HỌC THUYẾT VỀ QUYỀN MIỄN TRỪ QUỐC GIA

-/ 2

\-Được thừa nhận rộng rãi trong

pháp luật quốc tế và pháp luật của

hầu hết các quốc gia trên thế giới

như một tập quán quốc tế lâu đời.

Chế định pháp lý quan trọng trong tư pháp quốc tế, có lịch sử phát triển lâu đời tại nhiều nước trên thế giới.

VỊ TRÍ, VAI TRÒ

Đến thế kỷ XIX, qua thực tiễn xét

xử của tòa án các quốc gia, khái niệm quyền miễn trừ quốc gia cũng như quyền miễn trừ tư pháp của quốc gia đã được hình thành

Khoảng thế kỷ thứ XIII, học thuyết trên đã được thể hiện một cách rõ ràng tại Anh và được gọi là học thuyết “Đức vua không thể làm sai”

Sự ra đời và phát triển của hai học thuyết – quan điểm: học thuyết miễn trừ tuyệt đối và học thuyết miễn trừ tương đối

Thời kì phong kiến, gắn

liền với học thuyết rex

gratia dei (Hoàng đế được

bảo vệ bởi chúa trời)

HỌC THUYẾT MIỄN TRỪ TUYỆT ĐỐI

Án lệ đầu tiên từ vụ kiện The

Schooner Exchange vs McFaddon

Chủ quyền quốc gia là tuyệt đối và bất khả xâm phạm, bất kỳ chủ thể nào cũng không

có quyền vượt lên trên chủ quyền quốc gia

HỌC THUYẾT MIỄN TRỪ TUYỆT ĐỐI

Nhà nước cùng các thực thể của nhà nước được viện dẫn quyền miễn trừ một cách hoàn toàn, tuyệt đối, không có điều kiện, không

có ngoại lệ đối với thẩm quyền tài phán của quốc gia khác Quốc gia phải được hưởng quyền này trong tất cả các lĩnh vực quan hệ dân sự mà quốc gia tham gia và trong bất kỳ trường hợp nào.

HỌC THUYẾT MIỄN TRỪ TƯƠNG ĐỐI

Xuất hiện đầu tiên tại các nước châu

Âu vào những năm đầu thế kỷ XX

Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga và Chiến tranh thế giới thứ II, với sự ra đời của hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩa, học thuyết về “quyền miễn trừ tương đối” xuất hiện và ngày càng phát triển

HỌC THUYẾT MIỄN TRỪ TƯƠNG ĐỐI

Thuyết quyền miễn trừ tương đối chấp nhận cho quốc gia được hưởng quyền miễn trừ trong tất cả các lĩnh vực quan hệ dân sự mà quốc gia tham gia nhưng lại hạn chế những trường hợp mà trong các trường hợp đó quốc gia sẽ không được hưởng quyền miễn trừ.

Thuyết quyền miễn trừ tương đối cũng đã được chấp nhận trong pháp luật quốc gia của nhiều nước: Hoa Kỳ, Anh Quan điểm này còn được ghi nhận trong thực tiễn xét xử ở tòa án Áo, Pháp, Thụy

Điển, Ý, Hy Lạp, Bỉ.

Quan điểm của một số

quốc gia về quyền miễn trừ trong tư pháp quốc tế

-/ 3

\-Cố vấn pháp lý của Hoa Kỳ đã đưa

ra quan điểm: “Nghiên cứu về pháp luật miễn trừ quốc gia cho thấy sự tồn tại của hai quan điểm trái ngược nhau về quyền miễn trừ của quốc gia đã được thừa nhận rộng rãi Theo học thuyết tuyệt đối về quyền miễn trừ quốc gia, một quốc gia sẽ không thể bị kiện, nếu không

có sự đồng ý của quốc gia đó, tại Tòa án của một quốc gia khác.”

“Theo học thuyết mới hay học thuyết về quyền miễn trừ tương đối, quyền miễn trừ của quốc gia sẽ được thừa nhận đối với các hành vi thực hiện chủ quyền quốc gia của một quốc gia, và không được thừa nhận đối với các hành vi mang tính chất tư Kể từ nay chính sách của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ sẽ tuân theo quan điểm miễn trừ tương đối ”

(Bức thư vào ngày 19 tháng 5 năm 1952 của Jack B Tate - cố vấn pháp lý của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ - gửi tới Quyền Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoa Kỳ Philip B Perlman)

Năm 1976Quốc hội Hoa Kỳ đã thông qua Đạo luật về quyền miễn trừ của quốc gia nước ngoài, được sửa đổi, bổ sung vào năm 1988 và 1997 Tòa

án của Hoa Kỳ đã giải quyết rất nhiều vụ tranh chấp có liên quan đến quyền miễn trừ trong lĩnh vực tư pháp của quốc gia trong đó học thuyết quyền miễn trừ tương đối đã được áp dụng rất rộng rãi

Năm 1979 , Anh chính thức trở thành thành viên của Công ước của Hội đồng châu Âu về quyền miễn trừ quốc gia.

Sau án lệ vào năm 1977 , trong vụ kiện Philippin Admiral, Hội đồng cơ mật hoàng gia đã không tuân theo các án lệ về quyền miễn trừ trong lĩnh vực tư pháp của quốc gia trước

đó mà cho rằng trong vụ việc này tàu buôn thuộc sở hữu của quốc gia Philippine đã tham gia vào một giao dịch thương mại là đối tượng của vụ tranh chấp.

Thừa nhận học thuyết quyền miễn trừ tuyệt đối là án lệ "Parlement beige“ (1880)

Pháp là quốc gia đến thời điểm hiện tại vẫn chưa ban hành Luật

về quyền miễn trừ tư pháp của quốc gia.

Cho đến trước thế kỷ 19 , học thuyết quyền miễn trừ tuyệt đối được áp dụng rộng rãi tại Pháp.

Có những án lệ thể hiện quan điểm về thuyết miễn trừ quốc gia.

1969, Tòa phá án mới lần đầu tiên đưa ra nguyên tắc chung về quyền miễn trừ tương đối trong

vụ kiện chống lại Iranian Railways Administration.

Tòa án Pháp đã từ chối trao quyền miễn trừ xét xử cho Tây Ban Nha trong vụ tranh chấp về thuê trụ sở cho Văn phòng du lịch của Tây Ban Nha với lập luận rằng: “Với việc ký kết hợp đồng thuê mướn tại Pháp là đối tượng điều chỉnh của các quy định pháp luật có thể được áp dụng cho bất

kỳ chủ thể tư nào khi tham gia vào hoạt động thương mại, Tây Ban Nha không thể khẳng định rằng mình đang tiến hành hoạt động với tư cách chủ thể công nhằm thực hiện chủ quyền quốc gia”

VỤ VIỆC BÀ TRẦN TỐ NGA KIỆN

14 CÔNG TY HÓA CHẤT MỸ

-/ 4

Nơi khởi kiện: Tòa án Pháp - Tòa đại hình Evry

Nội dung khởi kiện:

Năm 1965, bà Nga làm Thông tấn xã Giải phóng ở mặt trận Tây Ninh, Bình Dương, Sài Gòn Bà bị nhiễm chất độc màu da cam.

Nay, Bà Nga khởi kiện 14 công ty hóa chất Mỹ đã cung cấp loại chất độc này cho quân đội Mỹ để

sử dụng tại Việt Nam.

LẬP LUẬN CỦA TÒA ÁN

Ngày 10/5/21 , Tòa Đại hình của

cung cấp chất độc hóa học cho

quân đội Mỹ trong chiến tranh ở

Việt Nam, gây ra hậu quả

nghiêm trọng về sức khỏe cho

bà và các con bà.

- Tòa Evry cho biết họ không có thẩm quyền xét xử một vụ án liên quan đến các hành động trong thời chiến của Chính phủ Mỹ.

- 14 công ty hóa chất (bên bị đơn)

đã thực hiện “theo lệnh và vì lợi ích” của Chính phủ Mỹ trong việc thực hiện chủ quyền quốc gia.

Luật sư bên nguyên đơn yêu cầu kháng cáo phúc thẩm

với quyết định của Toà sơ thẩm

- Bản án của Tòa đại hình Evry tuyên bố đã áp dụng một định nghĩa quá lỗi thời về nguyên tắc miễn trừ xét xử.

- Thực tế 14 công ty hóa chất Mỹ đã tham gia đấu thầu, một hành vi mà

họ được tự do thực hiện hoặc không thực hiện

- Phía bên chính quyền Mỹ không buộc các công ty sản xuất ra các sản phẩm có tỷ lệ dioxin cao như chất Da cam ⇒ việc sản xuất ra chất da

cam hoàn toàn xuất phát từ ý chí và quyền tự quyết của bên bị đơn.

- Tòa đã không tính đến các yếu tố khẳng định khả năng tự do hành động của bên bị đơn.

- Cần phải xem xét để biết được toàn bộ trao đổi giữa chính quyền Mỹ

và bên bị đơn

Năm 1969, lần đầu tiên đưa ra nguyên tắc chung về quyền miễn trừ tương đối trong

vụ kiện chống lại Iranian Railways Administration.

Tòa án đã đưa ra lập luận như sau: “Quốc gia nước ngoài và các thực thể khác thực hiện hoạt động với tư cách như một quốc gia nước ngoài được hưởng quyền xét xử chỉ trong trường hợp hành vi phát sinh tranh chấp là hành vi thực hiện chủ quyền quốc gia hoặc được thực hiện nhằm lợi ích công cộng” và “Quyền miễn trừ này được dựa trên cơ sở bản chất của hành vi và không dựa trên tư cách của chủ thể thực hiện hành vi.”

Xu hướng hiện giờ của luật quốc tế cho thấy sự ủng hộ đối với quyền miễn trừ tương đối Quyền miễn trừ chỉ áp dụng đối với các hành vi chính phủ, và không áp dụng với các hành vi thương mại.

Nhưng lập luận của Tòa sơ thẩm trong vụ việc này lại không thấy được quan điểm này Tòa án Evry đã đưa một quyết định không dựa trên các nguyên tắc của tư pháp quốc tế hiện hành, án lệ và không có sự xem xét đầy đủ các yếu tố liên quan trong

vụ việc Cơ sở lập luận của các luật sư phía bà Trần Tố Nga là có cơ sở.

THANKS FOR