MÔN HỌC: TƯ PHÁP QUỐC TẾ Chương 5 QUYỀN SỞ HỮU TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Theo quy định tại khoản 1 điều 664 BLDS 2015 thì pháp luật áp dụng đối với quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài được xác định theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam l

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT HÀNH CHÍNH – NHÀ NƯỚC

- -MÔN HỌC: TƯ PHÁP QUỐC TẾ Chương 5: QUYỀN SỞ HỮU TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Gv: Đào Thị Vui

Thứ ba, ngày 10 tháng 5 năm 2022

Phụ lục

I LÝ THUYẾT 1 II.NHẬN ĐỊNH 5 III BÀI TẬP 13

I LÝ THUYẾT

6 Những nguồn luật nào của Tư pháp quốc tế có thể được sử dụng để điều chỉnh quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài ? Phân tích cụ thể trường hợp áp dụng của từng nguồn luật đó.

Nguồn luật của Tư pháp quốc tế được sử dụng để điều chỉnh quan hệ sở hữu có yếu tố nươc ngoài gồm có các Điều ước quốc tế và Pháp luật quốc gia

Điều ước quốc tế là thỏa thuận quốc tế được ký kết bằng văn bản giữa các quốc gia và các chủ thể của luật quốc tế Việc áp dụng các điều ước quốc tế trong quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài đươc chia ra hai trường hợp:

 Khi Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên Theo quy định tại khoản 1 điều

664 BLDS 2015 thì pháp luật áp dụng đối với quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài được xác định theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc luật Việt Nam Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài thì quy định của điều ước quốc

tế đó được áp dụng theo khoản 1 điều 665 BLDS 2015

 Khi Điều ước quốc tế mà Việt Nam không là thành viên, nếu các bên thỏa thuận lựa chon Điều ước quốc tế để áp dụng và đáp ứng các điều kiện chọn luật thì điều ước quốc tế đó sẽ được áp dụng

H th ng pháp lu t qu c gia ệ ố ậ ố được xây d ngự d a trên t ng th các quy ph m pháp lu t cóự ổ ể ạ ậ

m i liên h n i t i th ng nh t v i nhau vàố ệ ộ ạ ố ấ ớ được phân nh thành các ch nh pháp lu t,đị ế đị ậ ngành lu t Pháp lu t qu c gia s ậ ậ ố ẽ được áp d ng trong hai tr ng h p sau:ụ ườ ợ

 Khi các bên thỏa thuận chọn pháp luật quốc gia và đảm bảo các điều kiện chọn luật thì pháp luật quốc gia sẽ được áp dụng Theo quy định tại khoản 2 điều 664 BLDS 2015 thì trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc luật Việt Nam có quy định các bên có quyền lựa chọn thì

pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định theo lựa chọn của các bên Ngoài ra, pháp luật quốc gia còn được áp dụng trong trường hợp tại khoản 1 điều 670 BLDS 2015

 Khi QPXĐ trong ĐUQT/PLQG dẫn chiếu đến việc áp dụng PLQG thì PLQG sẽ được áp dụng

Câu 11: Có nhận định cho rằng “Pháp luật Việt Nam là nguồn cơ bản và quan trọng nhất trong việc điều chỉnh quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam” Nhận định này đúng hay là sai? Giải thích.

Theo quan điểm của nhóm thì đây là nhận định sai Nguồn cho việc điều chỉnh quan hệ

sở hữu có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam bao gồm các Điều ước quốc tế và Pháp luật Việt Nam Giữa 2 nguồn này, không có cái nào là cơ bản và quan trọng hơn cái nào Mỗi nguồn luật đều có giá trị pháp lý là như nhau Ta chỉ có thể nói là nguồn nào được ưu tiên hơn nguồn nào Theo đó, nguồn được ưu tiên hơn sẽ là từ Điều ước quốc tế theo Nguyên tắc tận tâm, thiện chí thực hiện cam kết quốc tế (Pact sunt servanda)

Câu 13: Tại sao nói: “Luật nơi có tài sản có vai trò nhất định trong việc xác định quyền sở hữu đối với tài sản đang trên đường vận chuyển” ?

Pháp luật nước nơi có tài sản giữ vai trò nhất định trong việc xác định quyền sở hữu đối với tài sản đang trên đường vận chuyển

Việc xác định quyền sở hữu đối với tài sản (hàng hoá) đang ưên đường vận chuyển (quá cảnh qua nhiều lãnh thổ quốc gia) là một vấn đề quan trọng được tư pháp quốc tế của các nước quan tâm giải quyết

Theo khoản 2 Điều 678 Bộ luật dân sự Việt Nam thì quvền sở hữu “Quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản là động sản trên đường vận chuyển được xác định theo pháp luật của nước nơi động sản được chuyển đến, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Như vậy pháp luật Việt Nam áp dụng hệ thuộc pháp luật của nước nơi tài sản được chuyển đến hoặc hệ thuộc luật lựa chọn (lex vulontatis) Để xác định quyền sờ hữu đối với tài sản trên đường vận chuyển (res in transitu), cần thiết phải hiểu đúng khái niệm

“transit” (quá cảnh) Thuật ngữ quá cảnh thông thường được hiểu là việc vận chuyển tài sản (hàng hoá) hoặc hành khách đi qua lãnh thổ của một hay nhiều nước nào đó để đến nước thứ ba hoặc ít nhất phải đi qua vùng biển quốc tế Như vậy, việc vận chuyển tài sản (hàng hoá) từ lãnh thổ quốc gia này, sang lãnh thổ quốc gia kia có cùng chung đường biên giới quốc gia sẽ không được coi là quá cảnh

Câu 15: Đối với quyền sở hữu của tài sản quốc gia trong quan hệ tư pháp quốc tế cần phải lưu ý vấn đề gì?

Đối với quyền sở hữu tài sản của quốc gia trong quan hệ tư pháp quốc tế, ta cần phải lưu

ý đến quốc hữu trong tư pháp quốc tế

Quốc hữu hóa là viễ chuyền quyền sở hữu tài sản của tư nhân thành quyền sở hữu của nhà nước theo luật định Quốc hữu hóa là hành vi mang tính chủ quyền quốc gia, do vậy, quốc hữu hóa phụ thuộc vào mục đích của từng quốc gia cụ thể Ở các quốc gia khác nhau thì bản chất và hình thức quốc hữu hóa cũng khác nhau

Quốc hữu hóa trong tư pháp quốc tế là việc quốc hữu hóa tài sanrcos yếu tố nước ngoài tham gia, điều đó được thể hiện qua hai trường hợp:

- Thứ nhất, quốc hữu hóa các tài sản thuộc quyền sở hữu của người nước ngoài, nhưng tài sản đó đang nằm trong lãnh thổ quốc gia thực hiện quốc hữu hóa

- Thứ hai, quốc hữu hóa tài sản thuộc quyền sở hữu của công dân nước ban hành đạo luật quốc hữu hóa nhưng tài sản bị quốc hữu hóa đang nằm ở nước ngoài

Câu 18: Chứng minh rằng:” Chế định tài sản và quyền sở hữu trong bộ luật dân sự Việt Nam là cơ sở pháp lí quan trọng trong việc điều chỉnh quan hệ về quyền sở hữu

và quyền khác về tài sản có yếu tố nước ngoài tại VN”.

Trả lời

Khi một quan hệ về quyền sở hữu và quyền khác về tài sản có yếu tố nước ngoài tại VN phát sinh Thì đầu tiên, sẽ căn cứ vào điều ước quốc tế mà giữa các quốc gia có công dân đang liên quan trong vụ việc để xác định pháp luật nơi có vật hoặc nơi có tài sản để áp dụng

Nếu là xác định được pháp luật Việt nam thì Chế định tài sản ( theo điều 105 bộ luật dân

sự 2015 :”là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản; Tài sản bao gồm bất động sản và động sản, bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai”) và quyền sở hữu trong bộ luật dân sự bao gồm: Quyền chiếm hữu , định đoạt

và sử dụng

Trong khi, mỗi quốc gia sẽ có hệ thống pháp luật không hoàn toàn giống nhau Lúc này,

có thể sẽ xảy ra các hệ quả khác, phụ thuộc vào việc hệ thống luật pháp nào được áp dụng Nên lúc này thường người ta sẽ áp dụng nguyên tắc luật nơi có tài sản Đây là hệ thuộc luật có nội dung: Người chiếm hữu vật ngay tình: Việc bảo hộ người chiếm hữu vật ngay tình trước yêu cầu đòi lại tài sản của chủ sở hữu pháp luật đã quy định rõ nước áp dụng: Luật nơi có tài sản vào thời điểm thủ đắc hoặc luật nơi có tài sản đang tranh chấp Thứ hai là hệ thuộc luật này không những quy định nội dung quyền sở hữu mà còn ấn định cả điều kiện phát sinh, chấm dứt chuyển dịch quyền sở hữu cụ thế trong các đạo luật quốc gia

Như vậy, Giả sử không có chế định trên, thì để giải quyết một vụ việc về tài sản có yếu tố nước ngoài tại VN là sự khó khăn lớn Qua đó, cho thấy được tầm quan trọng của nó

II.NHẬN ĐỊNH

2 Các bên có quyền thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng cho tất cả các quan hệ

sở hữu mà mình tham gia.

Nhận định sai

Không phải tất cả các quan hệ sở hữu đều có thể được các bên thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng Theo đó căn cứ Điều 679 BLDS 2015 về quyền sở hữu trí tuệ thì quyền này được xác định theo pháp luật của nước nơi đối tượng sở hữu trí tuệ được yêu cầu bảo hộ

mà không căn cứ theo sự thỏa thuận giữa các bên trong việc chọn pháp luật áp dụng

Câu 03: Tòa án Việt Nam khi giải quyết các tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác về tài sản chỉ áp dụng Luật Việt Nam.

 Nhận định sai Bởi vì, trong một số trường hợp nhất định, khi giải quyết tranh chấp quyền sở hữu và các quyền khác về tài sản, tòa án có thể căn cứ dựa trên quy định của pháp luật nước ngoài để giải quyết Cụ thể, trong trường hợp tòa án cần định danh tài sản đối với tài sản đang tranh chấp thì căn cứ quy định tại điều 677 Bộ luật Dân sự 2015, khi này tòa án sẽ áp dụng pháp luật nước nơi có tài sản để định danh đó là bất động sản hay động sản hoặc trong trường hợp đối tượng tranh chấp là quyền tài sản cụ thể là quyền sở hữu trí tuệ thì theo quy định tại điều 679 Bộ luật Dân sự 2015 thì quyền sở hữu trí tuệ được xác định theo pháp luật của nước nơi đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được yêu cầu bảo hộ Như vậy, Tòa án Việt Nam khi giải quyết các tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác về tài sản không chỉ áp dụng Luật Việt Nam mà còn có thể áp dụng pháp luật nước ngoài

Câu 4: Thẩm quyền của Tòa án Việt Nam khi giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu và quyền khác về tài sản chỉ được xác định theo pháp luật tố tụng Việt Nam

Câu nhận sai vì Cụ thể cơ sở pháp lý cho việc xác định thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với các vụ việc dân sự có yêu tố nước ngoài được qui định tại khoản 3 Điều 2 của BLTTDS 2015 thì BLTTDS được áp dụng đối với việc giải quyết vụ việc dân sự có yếu

tố nước ngoài trường hợp ĐƯQT mà Việt Nam là thành viên thì sẽ áp dụng quy định của ĐƯQT đó Như vậy ngoài thẩm quyền của Tòa án Việt Nam khi giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu và quyền khác về tài sản được xác định theo pháp luật tố tụng Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên

CSPL: Khoản 3 Điều 2 BLTTDS 2015

5 Trường hợp các bên chọn luật nước ngoài để điều chỉnh quyền sở hữu và quyền khác đối với dộng sản đang trên dường vận chuyển thì luật đó đương nhiên được áp dụng

Nhận định đúng, căn cứ khoản 2 Điều 678 BLDS 2015 thì trong trường hợp các bên có

sự thỏa thuận rằng sẽ lựa chọn pháp luật nước ngoài đề điều chỉnh quyền sở hữu và quyền khác đối với động sản đang trên đường vận chuyển thì pháp luật đó sẽ được áp dụng do đáp ứng được điều kiện chọn luật là việc được Pháp luật VN, cụ thể là BLDS

2015 quy định về sự thỏa thuận giữa các bên trong việc chọn luật nước ngoài

Câu 6: Hệ thuộc luật nơi có tài sản là hệ thuộc luật quan trọng nhất khi điều chỉnh quan hệ sở hữu tài sản vì nó có thể áp dụng cho mọi loại tài sản.

Trả lời

Nhận định sai

Hệ thuộc luật nơi có tài sản là hệ thuộc luật quan trọng nhất khi điều chỉnh quan hệ sở hữu tài sản trong trường hợp phát sinh quan hệ sở hữu có yếu tố nước ngoài đối với các

vụ việc không có yếu tố nước ngoài thì sẽ không áp dụng trong trường hợp này

Ngoài ra, có những trường hợp ngoại lệ mà hệ thuộc luật này không thể áp dụng dù có yếu tố sở hữu nước ngoài như: Tài sản của quốc gia đang nằm ở nước ngoài, tài sản thuộc

quyền sở hữu trí tuệ, tài sản của pháp nhân nước ngoài khi giải thể, tài sản là máy bay hay tàu bay tàu biển và tài sản đang trên đường vận chuyển

7 Toà án Việt Nam không thể giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu và quyền khác

về tài sản nếu tài sản đó đang hiện diện ở nước ngoài.

Nhận định sai

Về nguyên tắc, quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản đươc xác định theo pháp luật của nước nơi có tài sản theo quy định tại khoản 1 điều 678 BLTTDS Tuy nhiên, nếu khẳng định Toà án Việt Nam không thể giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu và quyền khác về tài sản nếu tài sản đó đang hiện diện ở nước ngoài là hoàn toàn sai Bởi vì, có một số trường hợp sẽ không áp dụng nguyên tắc này, cụ thể:

Trường hợp 1, néu tài sản là động sản trên đường vận chuyển thì sẽ được xác định theo pháp luật của nước nơi động sản được chuyển đến (K2Đ678 BLDS 2015)

Trường hợp 2, nếu có thoả thuận về pháp luật được chọn giải quyết thì sẽ ưu tiên áp dụng thoả thuận nếu thoả thuận đó đáp ứng đủ điều kiện

Trường hợp 3, nếu thuộc các trường hợp uy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật hàng hải 2015 thì áp dụng pháp luật của quốc gia mà tàu biển mang cờ quốc tịch

Trường hợp 4, nếu tài sản thuộc quyền sở hữu của quốc gia thì xác định theo pháp luật của quốc gia có quyền sở hữu đó

Như vậy, tuy tranh chấp về quyền sở hữu và quyền khác về tài sản mà tài sản đó đang hiện diện ở nước ngoài nhưng nếu thuộc 1 trong 4 trường hợp trên thì Toà án Việt Nam vẫn có thể giải quyết tranh chấp

Câu 8: Theo pháp luật Việt Nam, luật nơi có tài sản sẽ được áp dụng để điều chỉnh quan hệ sở hữu nếu tài sản là bất động sản và luật có mối liên hệ gắn bó nhất với tài sản sẽ được áp dụng nếu tài sản là động sản

Nhận định sai:

Căn cứ Điều 677 BLDS 2015 thì Việc phân loại tài sản là động sản, bất động sản được xác định theo pháp luật của nước nơi có tài sản

Và căn cứ Điều 678 BLDS 2015 thì đối với tài sản là động sản trên đường vận chuyển được xác định theo pháp luật của nước nơi động sản được chuyển đến, trừ trường hợp có thỏa thuận khác

13 Theo pháp luật Việt Nam, quyền sở hữu và quyền khác về tài sản đối với động sản đang trên đường vận chuyển được xác định theo pháp luật nước nơi động sản chuyển đến.

Nhận định sai

Theo pháp luật Việt Nam, quyền sở hữu và quyền khác về tài sản đối với động sản đang trên đường vận chuyển không đương nhiên được xác định theo pháp luật nước nơi động sản chuyển đến mà phải trong trường hợp các bên không có thoả thuận khác (thoả thuận này được hiểu là thoả thuận đáp ứng dủ các điều kiện cần thiết để được áp dụng) theo quy định tại khoản 2 Điều 678 BLDS 2015

CSPL: Khoản 2 Điều 678 BLDS 2015

Câu 15 Luật nơi có tài sản là hệ thống pháp luật quan trọng trong việc xác định quyền sở hữu và quyền khác về tài sản đối với tài sản đang trên đường vận chuyển.

Nhận định sai Căn cứ khoản 1 điều 678 BLDS 2015 thì việc xác lập, thực hiện, thay đổi, chấm dứt quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản được xác định theo pháp luật của nước nơi có tài sản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này Theo khoản 2 điều này

có quy định trong trường hợp quyền sở hữu và quyền khác đối với động sản đang trên đường vận chuyển thì được xác định theo pháp luật của nước nơi động sản được chuyển đến, trừ trường hợp có thỏa thuận khác Như vậy, để xác định quyền sở hữu và quyền khác về tài sản đối với tài sản đang trên đường vận chuyển sẽ không áp dụng luật nơi có

tài sản mà sẽ áp dụng pháp luật của nước nơi động sản được chuyển đến, trừ trường hợp

có thỏa thuận khác

CSPL: Điều 678 BLDS 2015

Câu 16: Cơ sở pháp lý điều chỉnh về quyền sở hữu và các quyền khác về tài sản có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam là Phần thứ V – Bộ luật Dân sự 2015.

 Nhận định đúng Bởi vì, theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, các quy định pháp luật

áp dụng đối với quan hệ sở hữu được quy định tại chương XXVII, mà chương XXVII lại thuộc phần số năm trong Bộ luật dân sự 2015 Mặc khác quan hệ sở hữu bao gồm quyền

sở hữu và các quyền khác đối với tài sản Cho nên có thể nói cơ sở pháp lý điều chỉnh về quyền sở hữu và các quyền khác về tài sản có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam là Phần thứ

V – Bộ luật Dân sự 2015

Câu 16: Cơ sở pháp lý điều chỉnh quyền sở hữu và quyền khác về tài sản có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam là Phần thứ năm – Bộ luật dân sự 2015.

Câu nhận định sai vì không phải Phần thứ năm của Bộ luật dân sự 2015 là cơ sở pháp lý điều chỉnh quyền sở hữu Cụ thể Phần thứ năm sẽ xác định pháp luật áp dụng đối với quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài Đối với quyền sở hữu và quyền khác mỗi pháp luật quốc gia sẽ quy định khác nhau tất cả đều bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau Thêm vào đó việc điều chỉnh quyền sở hữu và quyền khác có yếu tố nước ngoài khi có xung đột thì sẽ

áp dụng các nguyên tắc để giải quyết pháp luật được áp dụng và ở Việt Nam Phần thứ năm – Bộ luật dân sự 2015 qui định pháp luật áp dụng đối với cái quan hệ dân sự có yếu

tố nước ngoài