Kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống bệnh đậu mùa khỉ của sinh viên trường đại học y dược thái nguyên

KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ PHÒNG CHỐNG BỆNH ĐẬU MÙA KHỈ CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y – DƯỢC THÁI NGUYÊN NĂM 2022...  Vì vậy, để mô tả thực trạng kiến thức, thái độ thực hành củ

KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ PHÒNG CHỐNG BỆNH ĐẬU MÙA KHỈ CỦA SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC

Y – DƯỢC THÁI NGUYÊN NĂM 2022

MỤC TIÊU

của sinh viên trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên năm 2022.

mùa khỉ của sinh viên trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên.

ĐẶT VẤN ĐỀ

- Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), đậu mùa khỉ là bệnh truyền nhiễm từ động vật do virus, tức là bệnh có thể lây truyền từ động vật sang người Bệnh cũng có thể lây truyền từ

người sang người

- Bệnh nghiêm trọng hơn ở trẻ nhỏ, người già và người bị suy giảm miễn dịch khi bị nhiễm bệnh có thể có nguy cơ mắc triệu chứng nghiêm trọng hơn và tử

vong

- Có rất nhiều trường hợp phải nhập viện vì các biến chứng đe dọa tính mạng như khó thở hoặc

sưng não

Theo WHO, trước đây tỉ lệ tử vong do bệnh đậu mùa khỉ dao động khoảng 1-10% Đến đầu tháng 10/2022 đã có 92 quốc gia

đã ghi nhận hơn 68.000 ca nhiễm, 12 người tử vong vì bệnh

đậu mùa khỉ [1].

Ở Việt Nam, theo Bộ Y tế tính đến nay có 2 ca bệnh được ghi nhận tại thành phố Hồ Chí Minh

[3].

Đợt bùng phát bệnh đậu khỉ ở người (HMPX) ở nhiều quốc gia gần đây ở các vùng không lưu hành đặt ra một mối lo ngại mới

về sức khỏe cộng đồng.

Theo nghiên cứu của Sallam M thực

hiện để xác định kiến thức và thái độ

của sinh viên Y khoa, Điều dưỡng, Nha

khoa, Dược phẩm, Khoa học Phòng thí

nghiệm Y tế và Phục hồi chức năng

trường/khoa y tế của Jordan Kết quả thu

được là nghiên cứu chỉ ra mức độ kiến

thức nói chung không đạt yêu cầu về

HMPX

Việc đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành của sinh viên về bệnh rất hữu ích trong việc xác định mức độ sẵn sàng với tư cách là những bác sĩ tương lai và sẵn sàng hỗ trợ trong thời gian bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm.

Tại Việt Nam kiến thức của người dân về Đậu mùa khỉ còn rất hạn chế đặc biệt số lượng sinh viên có nhận thức, kiến thức tốt về ĐMK rất ít.

 Vì vậy, để mô tả thực trạng kiến thức, thái độ thực hành của sinh viên trường đại học Y – Dược, đại học Thái Nguyên về bệnh đậu mùa khỉ và một số yếu tố liên quan đến thực trạng

đó Chúng em tiến hành đề tài nghiên cứu“ Kiến thức, thái độ, thực hành và phòng

chống bệnh Đậu mùa khỉ của sinh viên trường Đại học Y Dược Thái Nguyên năm 2022” với các mục tiêu sau

1 Mô tả thực trạng, kiến thức, thái độ, thực hành về bệnh Đậu mùa khỉ của sinh viên trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên năm 2022.

2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống bệnh Đậu mùa khỉ của sinh viên trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên.

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

1 Tổng quan về bệnh đậu mùa khỉ

1.1 Thông tin chung về bệnh đậu mùa khỉ*Đậu mùa khỉ là gì?

• Đậu mùa khỉ (Monkeypox disease - MPXD) là bệnh

truyền nhiễm có tỉ lệ tử vong dao động từ 3-6% trong

dân số nói chung.

• MPXD gây ra do virus đậu mùa khỉ , là virus DNA sợi

đôi Monkeypox virus là thành viên của chi

Orthopoxviru

• MPXD được xác nhận có 2 biến chủng chính bao gồm

MPXV-I có nguồn gốc từ Trung Phi, và MPXV-II có

nguồn gốc từ Tây Phi

• Năm 1970, xuất hiện ca nhiễm đầu tiên là bệnh nhân nhi

9 tuổi; sau đó xuất hiện ở các nước châu Phi, Congo,…

Năm 2003, bệnh được phát hiện ở Hoa Kỳ Năm

2010-2019, các trường hợp phát hiện ở Anh, Singapore,

Israel,

*Con đường lây nhiễm?

Các con đường lây nhiễm của MPXV từ động vật sang người, người sang người và gần đây nhất đã có trường hợp báo cáo sự lây nhiễm MPXV từ người sang

động vật [10],[14].

1.2.Dịch tễ về học về bệnh Đậu mùa Khỉ

• Tình hình bệnh Đậu mùa khỉ trên thế giới

- Kể từ ngày 09 tháng 2 năm 2023 lúc 17h,

tổng cộng 85.765 trường hợp được xác nhận

trong phòng thí nghiệm và 1.382 trường hợp

có thể xảy ra , bao gồm 93 trường hợp tử

vong , đã được báo cáo cho WHO.

- Hiện tại, 10 quốc gia bị ảnh hưởng nhiều

nhất trên toàn cầu là: Hoa Kỳ, Brazil , Tây

Ban Nha , Pháp, Colombia, Mexico, Peru,

Vương quốc Anh , Đức và Canada.

• Tình hình bệnh Đậu mùa khỉ ở Việt Nam

- Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã công bố dịch bệnh đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe trên toàn cầu Ngày 03/10/2022, Việt Nam ghi nhận 02 trường hợp nhiễm MPXV đầu tiên

1.3.Biểu hiện của bệnh Đậu mùa khỉ

hạch

Thời kỳ toàn phát

( kéo dài 14-28 ngày) các tổn thương ở da, tiến triển qua nhiều giai

sự suy giảm miễn dịch của người già nên dễ bị nhiễm các

bệnh khác

1.4 Biến chứng của đậu mùa khỉ

• Các di chứng lâm sàng, bao gồm sẹo rỗ trên mặt là phổ biến

• Biến chứng thần kinh: nhức đầu, bệnh não,viêm não, dịch não tủy

• Biến chứng tiêu hóa: đau hậu môn trực tràng, viêm trực tràng, mót rặn, tiêu chảy

• Biến chứng hô hấp: suy hô hấp, viêm phế quản phổi,…

• Biến chứng về mắt: loét giác mạc, mờ , mù

1.5 Điều trị bệnh Đậu mùa khỉ

• Các phương pháp điều trị:

• tecovirimat ở Hoa Kỳ và Châu Âu và

brincidofovir chỉ riêng ở Hoa Kỳ

1.6 B iện pháp phòng chống

• Khi có dịch

- Đeo khẩu trang

- Hạn chế tiếp xúc với mọi người xung quanh

- Tránh nơi đông người

- Không được tiếp xúc giữa da của một người và

màng nhầy, da, tổn thương, chất dịch cơ thể của

2 Kiến thức, thái độ, thực hành của mọi người về bệnh đậu mùa

khỉ

• 2.1 Kiến thức

• Ở Ả rập Xê út nghiên cứu kiến thức của sinh viên đại học y cho thấy: Tổng có 314 sinh viên y khoa thì đại đa số sinh viên y khoa (72%) có kiến thức kém về MPXV, cho thấy mức độ nhận thức về vi-rút thủy đậu ở học sinh cuối cấp cao hơn đáng kể so với học sinh nhỏ tuổi

• Ở Indonesia, Tổng cộng có 432 người trong đó 36,5% trong số họ có kiến thức tốt những người lớn tuổi hơn có kiến thức thấp hơn so với các bác sĩ đa khoa trẻ hơn

• Ở Maylaysia, các sinh viên nha khoa lâm sàng và tiền lâm sàng đã biết về sự tồn tại của bệnh thủy đậu (89,5% và 94,4%, tương ứng); Trình độ kiến thức chung của sinh viên nha khoa lâm sàng cao hơn đáng kể so với sinh viên nha khoa tiền lâm sàng

• Ở Ý, theo nghiên cứu trong tổng số 566 câu hỏi, Khoảng 27,0% người tham gia được báo cáo đã biết về MPX ngay cả trước khi đợt bùng phát hiện tại bắt đầu, trong khi 42,3%

trước đó đã nhận được bất kỳ kiến thức cấp Đại học nào

2.2 Thái độ

• Gần một nửa số người được hỏi đồng ý rằng MPXV có thể lây truyền được

(45,9%), rằng dân số toàn cầu sẽ có thể kiểm soát dịch bệnh do MPXV (45,2%)

và có sẵn các biện pháp kiểm soát và phòng ngừa vi-rút thủy đậu phù hợp

( 48,4%)

• Khoảng 61,4% đồng ý rằng phương tiện truyền thông đưa tin về vi rút thủy đậu

có thể ảnh hưởng đến công tác phòng ngừa toàn cầu và y học du lịch nên là một khóa học bắt buộc trong quá trình học y khoa của tôi (61,8%)

• Cả sinh viên nha khoa tiền lâm sàng (95,2%) và lâm sàng (96,8%) đều thể hiện thái độ tích cực đối với bệnh thủy đậu mà không có sự khác biệt đáng kể

( P=0,736) được ghi chú giữa chúng

và sẵn sàng tham gia một cách tự nguyện mới được đưa vào.

• Một cuộc khảo sát trực tuyến cắt ngang đã được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2022 để đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành về MPOX của các NVYT ở Lebanon Tổng cộng có 646 NVYT đã hoàn thành khảo sát; tuổi trung bình của họ là 32,64 ± 10,08 tuổi và 53,3% là

nữ; 43,8% người tham gia là dược sĩ và 62,4% sống ở nông thôn 45,5% mẫu

tự tin chẩn đoán các trường hợp MPOX dựa trên kiến thức và kỹ năng hiện tại của họ, trong khi 51,9% tự tin chẩn đoán các trường hợp MPOX dựa trên khả năng tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán của cơ sở hiện tại của họ Vào cuối cuộc khảo sát, 91,6% số người tham gia nhận thấy cần phải đọc thêm về

MPOX

• Một nghiên cứu cắt ngang được thực hiện từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2022 giữa các sinh viên y khoa đại học tại Đại học King Khalid, Abha, Ả Rập

Saudi Một kỹ thuật lấy mẫu ngẫu nhiên có hệ thống đã được áp dụng để chọn những người tham gia nghiên cứu Một bảng câu hỏi tự quản lý đã được sử dụng để thu thập dữ liệu về các đặc điểm xã hội học, kiến thức và thái độ đối với vi rút ĐMK Nghiên cứu cho ra kết quả tổng số 314 sinh viên y khoa đã được tuyển dụng cho nghiên cứu này Những phát hiện từ nghiên cứu này cho thấy đại đa số sinh viên y khoa (72%) có kiến thức kém về vi rút DMK

3 Yếu tố liên quan đến thực hành phòng

chống ĐMK

• 3.1 Yếu tố liên quan

đại học tại Đại học King Khalid, Abha, Ả Rập Saudi Nghiên cứu này cho thấy mức độ nhận thức về vi rút thủy đậu ở học sinh cuối cấp cao hơn đáng kể so với học sinh nhỏ tuổi Nghiên cứu cho thấy kiến thức kém về vi-rút thủy đậu trong số các sinh viên y khoa hiện đang theo học tại trường y khoa được xếp hạng cao nhất của đất nước.

• Một nghiên cứu về Kiến thức, thái độ và thực hành đối với bệnh đậu mùa khỉ trong đợt bùng

phát năm 2022: Khảo sát cắt ngang trực tuyến giữa các bác sĩ lâm sàng ở Ohio, Hoa Kỳ cho biết

những người tham gia trong nghiên cứu này cho biết ý định áp dụng các biện pháp hỗ trợ hạn chế sự lây lan của bệnh ĐMK thấp hơn so với mong muốn

ngang ở Indonesia Cho thấy kiến thức về bệnh ĐMK của các bác sĩ gia đình ở Indonesia là tương đối thấp trong tất cả các nhóm Bác sĩ đa khoa làm việc tại các phòng khám tư nhân có ít kiến thức hơn so với bác sĩ đa khoa làm việc tại các trung tâm y tế cộng đồng[55].

3.2 Phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ

3.2.1 Các biện pháp cho cá nhân, hộ gia

đình và cộng đồng

phát

• Ngoài việc thực hành vệ sinh tay, nhân viên y tế nên mặc đồ bảo hộ cá nhân (PPE) Mặt nạ phòng độc được khuyên dung.

• các chuyên gia chăm sóc sức khỏe tiếp xúc với bệnh nhân thủy đậu mà không được bảo vệ đầy

đủ nên tiến hành giám sát tích cực các triệu chứng và kiểm tra nhiệt độ của họ ít nhất hai lần mỗi ngày trong 21 ngày sau khi tiếp xúc

• Người bệnh cần đeo khẩu trang y tế vừa vặn, che kín các tổn thương, hạn chế ở khu vực cách ly thoáng khí; duy trì khoảng cách với bệnh nhân

4 Một số nghiên cứu về bệnh đậu mùa khỉ trên thế giới và tại Việt Nam

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

• 2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Sinh viên đang học tại trường đại học Y – Dược Thái Nguyên

- Là sinh viên trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên, thuộc các ngành học sau: Bác sĩ Đa khoa, Bác sĩ Y học Dự phòng, Điều dưỡng, Dược sĩ

- Đồng ý tham gia nghiên cứu

•Đối tượng không đồng ý tham gia nghiên cứu

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên

cứu

2.2.1 Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 11/2022 đến tháng 02/2023

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu

Trường Đại học Y- Dược Thái Nguyên

2.3 Phương pháp nghiên cứu

• Trong đó:

- n: số mẫu tối thiểu cần tìm

- Z (1 - α/2): Hệ số tin cậy (95%) = 1,96

• p = 0,3 (theo nghiên cứu của Malik Sallam, tỉ

lệ đối tượng nghiên cứu có kiến thức sai là 30% )

- α: mức ý nghĩa thống kê

- d: độ chính xác tuyệt đối mong muốn = 4%

- Thay số liệu vào công thức, tính được cỡ mẫu tối thiểu là 505 người Dự trù tỉ lệ đối tượng từ chối tham gia nghiên cứu là 10% Tính toán được cỡ mẫu cần là 555 người.

2.3.1 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu mô tả cắt ngang

2.3.2 Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu

2.3.2.1 Cỡ mẫu

Theo công thức tính cỡ mẫu trong

nghiên cứu mô tả ước lượng tỷ lệ :

• 2.3.2.2 Kỹ thuật chọn mẫu (bổ sung)

• - Trong mỗi nhóm, phân chia các sinh viên theo năm học.

• - Lựa chọn ngẫu nhiên đơn đối với từng nhóm nhỏ.

2.3.3 Biến số/chỉ số nghiên cứu

STT Tên biến số/chỉ số Loại biến Cách thu thập

Các biến số nghiên cứu

Các chỉ số nghiên cứu

1 Tỷ lệ hiểu biết về khái niệm Đậu mùa Khỉ

2 Tỷ lệ hiểu biết về nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng của Đậu mùa khỉ

3 Tỷ lệ hiểu biết về cách phòng chống về bệnh Đậu mùa khỉ

4 Tỷ lệ sinh viên có thái độ tốt

5 Tỷ lệ sinh viên có thực hành tốt

6 Tỷ lệ phân loại điểm thực hành của đối tượng có theo giới

7 Tỷ lệ phân loại điểm thực hành của đối tượng theo năm học

8 Tỷ lệ phân loại điểm thực hành của đối tượng theo ngành học

9 Tỷ lệ phân loại điểm thực hành của đối tượng theo tôn giáo

10 Tỷ lệ phân loại điểm thực hành của đối tượng theo kết quả học tập

11 Tỷ lệ phân loại điểm thực hành của đối tượng theo kiến thức

12 Mối liên quan giữa giới tính và thực hành phòng chống bệnh

13 Mối liên quan giữa tôn giáo và thực hành phòng chống bệnh

14 Mối liên quan giữa năm học và điểm thực hành phòng chống bệnh

15 Mối liên quan giữa ngành học và thực hành phòng chống bệnh

16 Mối liên quan giữa kết quả học tập và thực hành phòng chống bệnh

17 Mối liên quan giữa kiến thức về bệnh và thực hành phòng chống bệnh

18 Mối liên quan giữa kiến thức về bệnh và thực hành phòng chống bệnh

2.3.4 Tiêu chuẩn đánh giá

• Kiến thức, thái độ, thực hành của đối tượng nghiên cứu về phòng chống Đậu mùa khỉ được đánh giá dựa theo tổng điểm của các ý trả lời đúng Mỗi ý trả lời đúng được tính một điểm và được phân loại theo thang điểm đánh giá của Bloom Tổng điểm được sử dụng để xếp loại theo các mức:

• + Tốt (tổng số điểm từ 80% trở lên)

• + Trung bình (tổng điểm trên 60% và dưới 80%)

• + Kém (tổng điểm từ 60% trở xuống).

2.4 Phương pháp thu thập số liệu

- Số liệu được thu thập bằng câu hỏi tự

điền

- Bảng điểm quan sát

• 2.5 Quản lí và phân tích số liệu

• Số liệu được thu thập thông qua phỏng

vấn đối tượng nghiên cứu

• 2.5.2 Công cụ thu thập số liệu

• Bộ câu hỏi phỏng vấn về kiến thức, thái độ thực hành của sinh viên về bệnh đậu mùa khỉ được thiết kế sẵn

• 2.5.3 Nhập liệu và xử lý số liệu

•- Nhập liệu bằng Epidata 3.1

•- Xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 25.0

• - Các thuật toán thống kê được sử dụng: tính

tỉ lệ, tính trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định Chi bình phương, tính nguy cơ tương đối

2.6 Đạo đức nghiên cứu

• Nghiên cứu được tiến hành sau khi được sự đồng ý của Hội đồng Y đức của Trường Đại học Y-Dược, Đại học Thái Nguyên.

• - Toàn bộ số liệu thu thập được trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực.

• - Việc tiến hành nghiên cứu này không gây nguy hại gì đến các đối tượng nghiên cứu và tất cả các đối tượng nghiên cứu đều tự nguyện tham gia nghiên cứu.

• - Toàn bộ thông tin cá nhân của đối tượng nghiên cứu đều được giữ bí mật.

•

•

CHƯƠNG 3 DỰ KIẾN KẾT QUẢ

3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu

Đặc điểm chung Số lượng Tỉ lệ (%) Năm học Năm nhấtNăm cuối

Giới tính NamNữDân tộc KinhKhác

Bảng 3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu

3.2 Thực trạng kiến thức thái độ thực hành của sinh viên về bệnh đậu mùa khỉ

Số lượng Tỉ lệ

Biểu hiện của bệnh đậu

mùa khỉ

Sốt cao Tiêu chảy Nổi hạch Nôn Nhức đầu, đau lưng

Bảng 3.2 Thực trạng kiến thức của đối

tượng về dịch tễ học bệnh đậu mùa khỉ Bảng 3.3 Thực trạng kiến thức của đối tượng về biểu hiện của bệnh đậu mùa khỉ

Kiến thức về biểu hiện và biến chứng của bệnh

Đúng Chưa đúng

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Biến chứng của bệnh đậu

mùa khỉ

Viêm phế quản phổi Nhiễm trùng huyết Nhiễm trùng giác mạc Viêm mô não, viêm não

Nhiễm khuẩn đường hô hấp

Kiến thức về yếu tố nguy cơ của bệnh

Đúng Chưa đúng

Số lượng Tỉ lệ

Số lượng Tỉ lệ

Yếu tố nguy cơ

đối tượng về biến chứng của ĐMK

Bảng 3.5 Thực trạng kiến thức của đối tượng về

yếu tố nguy cơ của bệnh

Biến số Rất đồng ý Đồng ý Trung lập Không đồng ý Rất không đồng ý

Mắc bệnh ĐMK là nguy hiểm

Bệnh ĐMK dễ lây lan

Có thể điều trị hoàn toàn ĐMK

Đưa bệnh nhân đi khám bác sĩ và điều trị

Hành vi của đối tượng

Mua thuốc tự điều trị

Bảng 3.7 Thực hành của đối tượng sau khi đi từ vùng dịch đậu mùa khỉ

Hành vi của đối tượng

Đúng Chưa đúng

Số lượ ng

Tỉ lệ

Số lượng

Tỉ lệ

Kiêng thực phẩm tanh

Ăn chín uống sôi, ăn

thức ăn dễ tiêu

Ăn đủ chất dinh dưỡng

Uống nhiều nước

Ăn nhiều đạm

Ăn nhiều tinh bột

Bảng 3.8 Hành vi chăm sóc sức khoẻ của đối tượng

khi mắc bệnh ĐMK

Hành vi của đối tượng

Đúng Chưa đúng

Số lượn g

Tỉ lệ

Số lượn g

Tỉ lệ

Cách phòng bệnh khi mắc ĐMK

Cách li người bệnh không cho tiếp xúc

Vệ sinh nhà cửa, đồ dung sinh hoạt

Sử dụng các biện pháp khi QHTD Không làm gì cả, sinh hoạt bình thường

Bảng 3.9 Hành vi phòng bệnh của đối tượng

khi mắc đậu mùa khỉ