Chia đơn thức cho đơn thức số mũ của biến đó trong B, ta làm như sau: + Chia hệ số của A cho hệ số của B; + Chia lũy thừa của từng biến trong A cho lũy thừa của cùng biến đó trong B; +
Trang 1CHUYÊN ĐỀ 28 PHÉP CHIA ĐA THỨC MỘT BIẾN PHẦN I TÓM TẮT LÍ THUYẾT
Q là đa thức thương (gọi tắt là thương)
Ta còn nói đa thức A chia hết cho đa thức B
2 Chia đơn thức cho đơn thức
số mũ của biến đó trong B, ta làm như sau:
+ Chia hệ số của A cho hệ số của B;
+ Chia lũy thừa của từng biến trong A cho lũy thừa của cùng biến đó trong B;
+ Nhân các kết quả với nhau
3 Chia đa thức cho đơn thức
thương với nhau
4 Chia đa thức cho đa thức
* Trường hợp chia hết:
Để chia một đa thức cho một đa thức khác đa thức không (cả hai đa thức đều đã thu gọn và sắp xếp các đơn thức theo lũy thừa giảm dần của biến) khi bậc của đa thức bị chia lớn hơn hoặc bằng bậc của đa thức chia, ta làm như sau:
Bước 1:
+ Chia đơn thức bậc cao nhất của đa thức bị chia cho đơn thức bậc cao nhất của đa thức chia + Nhân kết quả trên với đa thức chia và đặt tích dưới đa thức bị chia sao cho hai đơn thức có cùng số mũ của cùng một biến ở cùng một cột
+ Lấy đa thức bị chia trừ đi tích đặt dưới để được đa thức mới
Bước 2:
+ Tiếp tục quá trình trên cho đến khi nhận được đa thức không hoặc đa thức có bậc nhỏ hơn bậc của đa thức chia
Trang 2* Trường hợp chia có dư:
Khi chia đa thức A cho đa thức B
PHẦN II CÁC DẠNG BÀI
Dạng 1 Thực hiện tính
I Phương pháp giải:
* Sử dụng quy tắc chia đơn thức cho đơn thức
+ Chia hệ số của A cho hệ số của B;
+ Chia lũy thừa của từng biến trong A cho lũy thừa của cùng biến đó trong B;
+ Nhân các kết quả với nhau
* Sử dụng quy tắc chia đa thức cho đơn thức
thương với nhau
* Sử dụng quy tắc chia đa thức cho đa thức
II Bài toán
Trang 5Bài 10 Thực hiện phép chia 7 5 4
0, 25x 3x x cho 0, 5x n trong mỗi trường hợp sau:a) n 3
Trang 6
6x 19x 23x 12 : 2x 3 3x 5x 4
Trang 810
Trang 11Bài 18 Tìm thương Q x và dư R x trong phép chia 4 3 2
Trang 12Vậy thương Q x trong phép chia F x cho G x là 2
10
Trang 131 Đơn thức A chia hết cho đơn thức B khi mỗi biến của B đều là biến của A với số mũ nhỏ
2 Đa thức A chia hết cho đơn thức B nếu các hạng tử của đa thức A đều chia hết cho đơn thức B
3 Muốn phép chia là phép chia hết thì đa thức dư phải bằng 0
II Bài toán
Bài 1. Không làm phép tính chia, hãy nhận xét đơn thức A có chia hết cho đơn thức B hay không?
+ Câu a, b đơn thức A đều có chia hết cho đơn thức B vì mỗi biến của B đều là biến của A
Bài 2. Không làm phép tính chia, hãy nhận xét đơn thức A có chia hết cho đơn thức B hay không?
+ Câu a đơn thức A không chia hết cho đơn thức B vì mỗi biến của B không là biến của A
+ Câu b đơn thức A không chia hết cho đơn thức B vì mỗi biến của B đều là biến của A
nhưng số mũ của biến y lớn hơn số mũ của biến y trong A
Trang 14Bài 3. Không làm phép tính chia, hãy nhận xét đơn thức A có chia hết cho đơn thức B hay
32
A z và B 2,5
Lời giải:
+ Đơn thức A có chia hết cho đơn thức B vì mỗi biến của B đều là biến của A với số mũ nhỏ
Hà trả lời: “A không chia hết cho B vì 5 không chia hết cho 2”,
Quang trả lời: “A chia hết cho B vì mọi hạng tử của A đều chia hết cho B”
Cho biết ý kiến của em về lời giải của hai bạn
Do đó A chia hết cho B vì mọi hạng tử của A đều chia hết cho B
Vậy Quang trả lời đúng, Hà trả lời sai
Bài 5. Bạn Tâm lúng túng không biết làm thế nào để phép chia 3
Trang 15Bài 7. Tìm a và b để đa thức A chia hết cho đa thức B với:
Trang 16Bài 9 Tìm số tự nhiên n để đơn thức A 3y chia hết cho đơn thức 4 B 23y n
Trang 17Vậy với n 0;1; 2;3; 4 thì biểu thức đơn thức A 3y chia hết cho đơn thức 4 B 23y n
Bài 10 Tìm điều kiện của n là số tự nhiên để phép chia sau là phép chia hết 4 2
Vậy n 5; 6; 7 thoản mãn đề bài
Bài 13. Tìm n để những phép tính sau là phép chia hết (n là số tự nhiên)
Trang 18Bài 16. Tìm giá trị nguyên của n để biểu thức 2
Vậy n 2; 1; 0;1 thỏa mãn điều kiện đầu bài
Bài 17. Tìm giá trị nguyên của n để biểu thức 4n3 4n2 n 4 chia hết cho biểu thức 2n 1
Trang 19Vậy n 2; 1; 0;1 thỏa mãn điều kiện đầu bài
Bài 18 Tìm giá trị nguyên của x để biểu thức 3 2
Vậy x 14; 8; 6; 0 thỏa mãn điều kiện đầu bài
Bài 19. Tìm giá trị nguyên của x để đa thức A chia hết cho B
Trang 20Bài 20. Cho các đa thức sau: A x3 4x2 3x 7;B x 4
Vậy x 23, 5, 3,15 thỏa mãn điều kiện đề bài
Dạng 3 Vận dụng phép chia đa thức một biến vào bài toán ứng dụng
Bài 1 Tính chiều dài của hình chữ nhật có diện tích bằng 2
Trang 21Bài 2 Tính chiều rộng của một hình chữ nhật có diện tích bằng 2
Bài 7 Quang có 3 túi bi, mỗi túi có ( 3 2 )
6x + 15x + 12x+ 3 viên bi Quang muốn chia đều tất cả
số bi này vào (2x +1) chiếc hộp Hỏi mỗi hộp có bao nhiêu viên bi
Trang 22Bài 12 Một hình hộp chữ nhật có thể tích là x3 8x2 19x 12 (cm3) Biết đáy là hình chữ
Trang 23Diện tích đáy của hình hộp chữ nhật là: 3 2 2
Trang 24rồi viết A dưới dạng A B Q. R
Trang 25Bài 8 Cho các đa thức sau 4 3 1
Dạng 2 Tìm điều kiện của n để phép tính chia cho trước là phép chia hết
Bài 1 Không làm phép tính chia, hãy nhận xét đơn thức A có chia hết cho đơn thức B hay không?
Trang 26Bài 8 Tìm giá trị nguyên của n để giá trị của biểu thức A chia hết cho giá trị của biểu thức B
Dạng 3 Vận dụng phép chia đa thức một biến vào bài toán ứng dụng
Bài 1 Tính chiều dài của một hình chữ nhật có diện tích bằng 2
Bài 7 Một công ty sau khi tăng giá 20 nghìn đồng mỗi sản phẩm so với giá ban đầu là 2x
Trang 28Đơn thức A có chia hết cho đơn thức B vì mỗi biến của B đều là biến của A với số mũ nhỏ
0,5
B y
Đơn thức A không chia hết cho đơn thức B vì mỗi biến của B đều là biến của A nhưng với
Trang 29Để hai biểu thức A và biểu thức B đồng thời chia hết cho biểu thức C khi
Trang 31Bài 10 Thực hiện phép chia 7 5 4
0, 25x 3x x cho 0, 5x n trong mỗi trường hợp sau:a) n 3
Trang 32Bài 18 Tìm thương Q x và dư R x trong phép chia 4 3 2
2
Bài 19 Cho đa thức 3 2
Dạng 2 Tìm điều kiện của n để phép tính cho trước là phép chia hết
Bài 1. Không làm phép tính chia, hãy nhận xét đơn thức A có chia hết cho đơn thức B hay không?
Trang 33Hà trả lời: “A không chia hết cho B vì 5 không chia hết cho 2”,
Quang trả lời: “A chia hết cho B vì mọi hạng tử của A đều chia hết cho B”
Cho biết ý kiến của em về lời giải của hai bạn
Bài 5. Bạn Tâm lúng túng không biết làm thế nào để phép chia 3
chia hết? Em có thể giúp bạn Tâm được không?
Bài 6. Tìm m sao cho đa thức A chia hết cho đa thức B biết:
Bài 9 Tìm số tự nhiên n để đơn thức A 3y chia hết cho đơn thức 4 B 23y n
Bài 10 Tìm điều kiện của n là số tự nhiên để phép chia sau là phép chia hết 4 2
2 1 : n
Bài 11 Tìm điều kiện của n để biểu thức A chia hết cho biểu thức B
Trang 34Bài 16. Tìm giá trị nguyên của n để biểu thức 2n2 n 2 chia hết cho biểu thức 2n 1
Bài 17. Tìm giá trị nguyên của n để biểu thức 4n3 4n2 n 4 chia hết cho biểu thức 2n 1
Bài 18 Tìm giá trị nguyên của x để biểu thức 3 2
Dạng 3 Vận dụng phép chia đa thức một biến vào bài toán ứng dụng
Bài 1 Tính chiều dài của hình chữ nhật có diện tích bằng 2
Trang 35Bài 5 Tính chiều cao ứng với cạnh đáy dài 2x 4 cm của một tam giác với diện tích là
Bài 7 Quang có 3 túi bi, mỗi túi có ( 3 2 )
6x + 15x + 12x+ 3 viên bi Quang muốn chia đều tất cả
số bi này vào (2x +1) chiếc hộp Hỏi mỗi hộp có bao nhiêu viên bi
Bài 8 Tìm tổng hai đáy của một hình thang biết diện tích của hình thang là
Bài 9 Tính chiều cao của một hình thang biết diện tích hình thang là 3 2
Bài 16 Một công ty sau khi tăng giá 20 nghìn đồng mỗi sản phẩm so với giá ban đầu là 3x
Bài 18 Một cửa hàng bán được 3x 40 (sản phẩm) thì có doanh thu là 6x2 95x 200 (nghìn
Trang 36Bài 19 Một công ty sau khi tăng giá 40 nghìn đồng mỗi sản phẩm so với giá ban đầu là 3x
Trang 37rồi viết A dưới dạng A B Q. R
Bài 8 Cho các đa thức sau 4 3 1
Dạng 2 Tìm điều kiện của n để phép tính chia cho trước là phép chia hết
Bài 1 Không làm phép tính chia, hãy nhận xét đơn thức A có chia hết cho đơn thức B hay không?
Trang 38Bài 5 Tìm các giá trị nguyên của n để hai biểu thức A và biểu thức B đồng thời chia hết cho
Bài 7 Tìm giá trị nguyên của n để biểu thức 3 2
Bài 8 Tìm giá trị nguyên của n để giá trị của biểu thức A chia hết cho giá trị của biểu thức B
Dạng 3 Vận dụng phép chia đa thức một biến vào bài toán ứng dụng
Bài 1 Tính chiều dài của một hình chữ nhật có diện tích bằng 2
Bài 7 Một công ty sau khi tăng giá 20 nghìn đồng mỗi sản phẩm so với giá ban đầu là 2x