TIẾT 55: ĐIỆP NGỮ

cục tác cục ta” Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ Khổ đầu: Cháu chiến đấu hôm nay Vì lòng yêu Tổ quốc Vì xóm làng thân thuộc Bà ơi cũng vì bà Vì tiếng

TIẾT 55: ĐIỆP NGỮ

Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ :

“Cục cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

Khổ đầu:

Cháu chiến đấu hôm nay

Vì lòng yêu Tổ quốc

Vì xóm làng thân thuộc

Bà ơi cũng vì bà

Vì tiếng gà cục tác

Ổ trứng hồng tuổi thơ.

Khổ cuối:

Cháu chiến đấu hôm nay

Vì lòng yêu Tổ quốc

Vì xóm làng thân thuộc

Bà ơi cũng vì bà

Vì tiếng gà cục tác

Ổ trứng hồng tuổi thơ Nghe

Nghe

Nghe

Nghe

Nghe

Nghe

Vì

Vì

Vì

Vì

Vì

vì

Từ lặp lại Tác dụng

Nghe (3 lần)

Vì (4 lần)

Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ :

“Cục cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

Khổ đầu: Khổ cuối:

Cháu chiến đấu hôm nay

Vì lòng yêu Tổ quốc

Vì xóm làng thân thuộc

Bà ơi cũng vì bà

Vì tiếng gà cục tác

Ổ trứng hồng tuổi thơ

Nhấn mạnh âm thanh tiếng gà trưa – nhấn mạnh cảm xúc của người chiến sĩ.

Nhấn mạnh mục tiêu chiến đấu của người chiến sĩ đồng thời khẳng định tình yêu gia đình, quê hương làm sâu sắc hơn tình yêu quê hương đất nước.

a, “Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ :

“Cục cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ”

b, “Tiếng gà trưa

Ổ rơm hồng những trứng Này con gà mái mơ

Khắp mình hoa đốm trắng Này con gà mái vàng

Lông óng như mầu nắng”

c, “Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Phút giây thiêng liêng anh gọi Bác ba lần”

(Tố Hữu)

- Nghe => Là một từ

- Này con gà => Là một cụm từ

- Hồ Chí Minh muôn năm! => Là một câu

a, “Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ :

“Cục cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

b, “Tiếng gà trưa

Ổ rơm hồng những trứng

Này con gà mái mơ Khắp mình hoa đốm trắng

Này con gà mái vàng Lông óng như mầu nắng”

c, Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Phút giây thiêng liêng anh gọi Bác ba lần

(Tố Hữu)

Từ lặp lại Tác dụng

Nghe (3 lần) Nhấn mạnh âm thanh tiếng gà trưa – nhấn mạnh

cảm xúc của người chiến sĩ

Vì (4 lần) Nhấn mạnh mục tiêu chiến đấu của người chiến sĩ

=> Lặp lại từ ngữ để làm nổi bật ý, gây cảm giác mạnh là phép điệp ngữ.

=> Từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.

Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ :

“Cục cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

Cháu chiến đấu hôm nay

Vì lòng yêu Tổ quốc

Vì xóm làng thân thuộc

Bà ơi cũng vì bà

Vì tiếng gà cục tác

Ổ trứng hồng tuổi thơ

*GHI NHỚ 1: (sgk.152)

Khi nói hoặc viết người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ hay câu nhằm làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ , từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ

* Ví dụ:

- Nghe: Nhấn mạnh cảm giác khi

nghe tiếng gà trưa

- Vì: Nhấn mạnh nguyên nhân chiến

đấu của người chiến sĩ

=> Điệp ngữ

Giống nhau:

Khác nhau:

*PHÂN BIỆT LẶP TỪ VÀ PHÉP TU TỪ ĐIỆP NGỮ:

*Chú ý:

Cần phân biệt phép điệp ngữ với hiện tượng lặp từ – một loại lỗi mà các em thường mắc phải do vốn từ nghèo nàn

=> Lỗi lặp

Phía sau nhà em có một mảnh vườn Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa Em trồng hoa cúc Em trồng hoa thược dược Em trồng hoa đồng tiền Em trồng hoa hồng Em trồng cả hoa lay ơn nữa Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em Em hái hoa tặng chị em…

Cùng lặp lại một từ

Làm cho câu văn rối, rườm rà Nhấn mạnh từ muốn biểu thị

Bài tập 3: (SGK/153)

Theo em, trong đoạn văn sau đây, việc lặp đi lặp lại một số từ ngữ có tác dụng biểu cảm hay không?

Phía sau nhà em có một mảnh vườn Mảnh vườn ở phía sau nhà em,

em trồng rất nhiều loài hoa Em trồng hoa cúc Em trồng hoa thược dược

Em trồng hoa đồng tiền Em trồng hoa hồng Em trồng cả hoa lay ơn nữa Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em Em hái hoa tặng chị em…

a) Việc lặp lại từ ngữ không có tác dụng biểu cảm (lỗi lặp).

b) Chữa lại: Phía sau nhà em có một mảnh vườn Em trồng rất nhiều loài

hoa như: cúc, thược dược, đồng tiền, hồng và cả lay ơn nữa Ngày Phụ

nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn tặng mẹ và chị …

*Khổ đầu bài thơ:

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ…

a/ Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu

Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn

Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều

[…]

Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa

Thương em, thương em, thương em, biết mấy ( Phạm Tiến Duật)

b/ Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

(Đoàn Thị Điểm)

Khổ đầu bài thơ

“Tiếng gà trưa”

Ví dụ a sgk/152 Ví dụ b sgk/152

PHIẾU HỌC TẬP

Hãy xác định vị trí của các điệp ngữ trong các ví dụ SGK/tr152 và cho biết đó là

dạng điệp ngữ nào?

Khổ đầu bài thơ

“Tiếng gà trưa”

Ví dụ a sgk/152 Ví dụ b sgk/152

Điệp ngữ đứng cách

xa nhau Điệp ngữ đứng cạnh, nối tiếp nhau Điệp ngữ đứng ở cuối câu trước được lặp lại ở đầu câu

kế tiếp

=> Điệp ngữ cách

quãng => Điệp ngữ nối tiếp => Điệp ngữ chuyển tiếp (Điệp ngữ vòng)

PHIẾU HỌC TẬP

Hãy xác định vị trí của các điệp ngữ trong các ví dụ SGK/tr152 và cho biết đó là

dạng điệp ngữ nào?

Bài tập 1:SGK/153.

Đoạn 1: Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do ! Dân tộc đó phải được độc lập.

(Hồ Chí

Minh)

- dân tộc đã gan góc (2 lần): nhấn mạnh ý chí kiên cường, gan dạ, dũng cảm của dân tộc Việt nam trong công cuộc chống đế quốc, phát xít, quyết tâm

giành độc lập, tự do của dân tộc.

- Dân tộc đó phải được (2 lần): khẳng định sự tất yếu về quyền được hưởng

tự do, độc lập của dân tộc ta.

=> Biện pháp điệp ngữ đã làm cho văn bản trở nên cân đối, nhịp nhàng Do

đó nội dung diễn đạt của văn bản trở nên ấn tượng, hùng hồn, giầu sắc thái

ý nghĩa, có sức thuyết phục cao Hiệu quả, mục đích giao tiếp đã đạt được.

Bài tập 2:

Tìm điệp ngữ trong đoạn văn sau và nói rõ đấy là những dạng điệp ngữ gì?

Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải xa nhau Có thể sẽ xa nhau mãi mãi Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ Một giấc mơ thôi.

(Khánh Hoài)

- Xa nhau: điệp ngữ cách quãng.

- Một giấc mơ: điệp ngữ chuyển tiếp.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:

* Đối với bài học ở tiết này:

- Học thuộc hai ghi nhớ (SGK /152)

- Làm bài tập vào vở.

- Xem các ví dụ và bài tập đã minh họa trong bài học

- Hoàn thiện bản đồ tư duy.

*Đối với bài học ở tiết tiếp theo:

- Đọc, soạn kĩ bài “Chơi chữ”.

+ Thế nào là chơi chữ.( trả lời câu hỏi 1,2,3 sgk)

+ Các lối chơi chữ.

+ Làm bài tập ở phần luyện tập