Đ tài Ti ng Vi t Câu tr n thu t đ n có t làề ế ệ ầ ậ ơ ừ I PH N M Đ UẦ Ở Ầ I 1 LÝ DO CH N Đ TÀI Ọ Ề B môn Ti ng vi t là b môn quan tr ng trong h th ng ch ng trìnhộ ế ệ ộ ọ ệ ố ươ gi ng d y tr ng THCS[.]
Trang 1I. PH N M Đ U Ầ Ở Ầ
I.1. LÝ DO CH N Đ TÀI:Ọ Ề
B môn Ti ng vi t là b môn quan tr ng trong h th ng chộ ế ệ ộ ọ ệ ố ương trình
gi ng d y trả ạ ở ường THCS . Nó cung c p cho h c sinh v n ngôn ng , m tấ ọ ố ữ ộ công c giao ti p giúp cho h c sinh nói đúng , vi t đúng ti n t i nói hay vàụ ế ọ ế ế ớ
vi t hay ti ng vi t.M t khác d y ti ng vi t là d y ti ng m đ , giúp các emế ế ệ ặ ạ ế ệ ạ ế ẹ ẻ thêm hi u bi t và yêu ti ng m đ và bi t trân tr ng gi gìn nh t là trong th iể ế ế ẹ ẻ ế ọ ữ ấ ờ
bu i kinh t th trổ ế ị ường hi n nay.ệ
Là người th y ngày nay nghành giáo d c nói chung và các trầ ụ ường THCS nói riêng. Mà ngh quy t qu c h i s 40/2000 QH10 và quy t đ nh 03/2000ị ế ố ộ ố ế ị
c a b trủ ộ ưởng b giáo d c và đào t o ch ra, đây đ i m i nghĩa là thộ ụ ạ ỉ ở ổ ớ ườ ng xuyên đ a cái m i nâng cao hi u qu giáo d c và đào t o trong các trư ớ ệ ả ụ ạ ườ ng
h c.Vi c áp d ng phọ ệ ụ ương pháp đ i m i vào gi ng d y b môn ti ng vi tổ ớ ả ậ ộ ế ệ
c n s tích h p gi a 3 phân môn là r t quan tr ng và c p bách trong vi cầ ự ợ ữ ấ ọ ấ ệ nâng cao ch t lấ ượng ki n th c cho h c sinh, tích c c ch đ ng, tích c c h cế ứ ọ ự ủ ộ ự ọ
t p b môn ng văn (Đ c bi t là nhóm quan h tích h p gi a 3 phân môn Vănậ ộ ữ ặ ệ ệ ợ ữ
TLV TV)
I.2. M C ĐÍCH NGHIÊN C U:Ụ Ứ
Đ i m i phân môn ti ng vi t ph i có m t phố ớ ế ệ ả ộ ương pháp gi ng d yả ậ khoa h c, có hi u qu nh t ph i phát huy đọ ệ ả ấ ả ược tính ch đ ng sáng t o c aủ ộ ạ ủ
h c sinh đ m b o (Th y ch đ o trò ch đ ng ) trong gi h c ọ ả ả ầ ỉ ạ ủ ộ ờ ọ
Đ phát tri n năng l c văn h c c a h c sinh qua gi h c giúp các emể ể ự ọ ủ ọ ờ ọ hình thành và phát tri n nhân cách ( h c văn là h c đ làm ngể ọ ọ ể ười ) vì văn h cọ chính là m t th ngôn ng ngh thu t đ trao đ i và đ i phó v i m i b t tr cộ ứ ữ ệ ậ ể ổ ố ớ ọ ấ ắ
và gi i quy t khó khăn g p ph i c a xã h i thì văn h c là th c a c i v nả ế ặ ả ủ ộ ọ ứ ủ ả ạ năng c a con ngủ ười , nh t là ngôn ng ngh thu t ( GSTS Nguy n Thanhấ ữ ệ ậ ễ Hùng ,ĐHSP Hà N i ) và Ti ng Vi t là kh năng giao ti p c n ph i rèn luy nộ ế ệ ả ế ầ ả ệ cho các em đ các em bi t ăn , bi t nói , bi t gói , bi t m .ể ế ế ế ế ở
I.3. TH I GIAN Đ A ĐI M Ờ Ị Ể
Th i gian đ tôi nghiêm c u đ tài là quá trình gi ng d y các nămờ ể ứ ề ả ậ ở
h c . Năm h c 2007 2008 tôi đọ ọ ược tr c ti p phân công d y môn ng văn l pự ế ạ ữ ớ 6A6 trường THCS M o Khê II Đông Tri u Qu ng Ninh .ạ ề ả
I.4 ĐÓNG GÓP M I V M T LÝ LU N V M T TI NG VI T Ớ Ề Ặ Ậ Ề Ặ Ế Ệ
Là m t giáo viên văn qua nh ng năm tháng gi ng d y tôi c m nh nộ ữ ả ạ ả ậ
được cách say mê h ng thú h c sinh khi h c các văn b n và ti p c n cácứ ở ọ ọ ả ế ậ
ki n th c v ti ng vi t m t cách h ng thú v i s nh n th c cao , nhanh nh yế ứ ề ế ệ ộ ứ ớ ự ậ ứ ạ Th nh ng khi so n m t bài ti ng vi t dù ki u bài nào cũng có r t nhi uế ư ạ ộ ế ệ ể ấ ề
h n ch v s d ng v n ti ng vi t khi n tôi trăn tr . Nh t là khi ti p xúcạ ế ề ử ụ ố ế ệ ế ở ấ ế
v i ki u bài “ Câu tr n thu t đ n có t là ” , ki u bài này h c sinh đớ ể ầ ậ ơ ừ ể ọ ược g pặ
Trang 2trong n i dung h c t p phân môn và cũng là m t ki u bài khó đ i v i h c sinhộ ọ ậ ộ ể ố ớ ọ
l p 6 . Th c ti n ki u “ Câu tr n thu t đ n có t là ” đớ ự ễ ể ầ ậ ơ ừ ượ ử ục s d ng nhi uề trong cu c s ng , nh ng các em g p mà không hi u v ki u câu này . ộ ố ư ặ ể ề ể
* C S TH C TI NƠ Ở Ự Ễ
Chương trình ng văn l p 6 , phân môn ti ng vi t đ t tr ng t m lý thuy tữ ớ ế ệ ặ ọ ậ ở ế
và th c hành chú tr ng s tích h p trong ph n luy n t p .ự ọ ự ợ ầ ệ ậ
- Còn t ng s ti t c a môn ng văn l p 6 là : 140 ổ ố ế ủ ữ ớ
- Riêng ph n môn ti ng vi t là 26 ti t ầ ế ệ ế
II. PH N N I DUNG Ầ Ộ
II.1. CHƯƠNG I : T NG QUAN Ổ
II.1.1 : H th ng câu h i hay , rõ nghĩa h c sinh hi u bi t khi b t g pệ ố ỏ ọ ể ế ắ ặ câu h i . ỏ
II.1.2: Ph i quan tâm đ n n i dung c a câu h i tránh h i sai nghĩa ,ả ế ộ ủ ỏ ỏ
ho c xa r i v i n i dung đ nh h i và tr l i. ặ ờ ớ ộ ị ỏ ả ờ
II.2: CHƯƠNG II : N I DUNG V N Đ NGHIÊN C U Ộ Ấ Ề Ứ
II.2.1. Luy n kh năng tr l i n i dung chính xác c a t t c các câu h iệ ả ả ờ ộ ủ ấ ả ỏ phân môn ng văn ữ
H th ng câu h i tích h p ệ ố ỏ ợ
Lo i câu h i này giúp h c sinh ôn l i đạ ỏ ọ ạ ược ki n th c c a các văn b nế ứ ủ ả trong gi ng văn qua g i ti ng vi t. ờ ữ ờ ế ệ
II.2.1.1 : VD : ph n luy n t p : có câu C bài 1 trang 115 có th h c sinhầ ệ ậ ể ọ không cho đây là câu tr n thu t đ n có t “là”ầ ậ ơ ừ
Tre là cánh tay ph i c a ngả ủ ười nông dân { }
Tre còn là ngu n vui duy r t c a tu i th ồ ấ ủ ổ ơ
{ }nh c c a trúc, nh c c a tre là khúc nh c c a đ ng quê .ạ ủ ạ ủ ạ ủ ồ
B i qua câu này các em th y đ ng trở ấ ứ ước v ng có t “Thép m i” “ còn ” cácị ữ ừ ớ
em s lúng túng khi xác đ nh “ câu tr n thu t đ n có t là ” vì th giáo viênẽ ị ầ ậ ơ ừ ế
ph i giúp các em hi u thêm v ph ng có th lả ể ề ụ ữ ể ược b mà câu v n có ý nghĩaỏ ẫ
th là các em hi u ngay câu trên v n là câu tr n thu t đ n có t là đây là ki uế ể ẫ ầ ậ ơ ừ ể câu đánh giá ch c năng c a cây tre Vi t NAm và là câu k ti p nó có tác d ngứ ủ ệ ế ế ụ , cách dùng bao hàm ý nghĩa gi i thi u đánh giá n i dung và ch c năng c aớ ệ ộ ứ ủ câu mà các em đã được ti p c n nhi u nh ng l i không bi t phân tích c u t oế ậ ề ư ạ ế ấ ạ , nên khi d y đ n ki u bài này tôi quy t đ nh ( đ d y t t ki u bài này b ngạ ế ể ế ị ể ạ ố ể ằ cách trình chi u theo ki u d y h c hi n đ i ) ế ể ạ ọ ệ ạ
II.2.1.2. CÁC GI I PHÁP TH C HI N Ả Ự Ệ
Trang 3D y h c theo ki u hi n đ i đã t o ra căn b n cho th y và trò m t bài h cạ ọ ể ệ ạ ạ ả ầ ộ ọ
ki u m i không còn là ( th san kh u đ c tho i ) mà th y là th sân kháuể ớ ứ ấ ộ ạ ầ ứ ( đ i tho i ) gi a th y và trò n a .ố ạ ữ ầ ữ
Các b n đ ng nghi p thân m n ! Trạ ồ ệ ế ước khi nói v v n đ này đ d y t tề ấ ề ể ạ ố
ki u bài ( câu tr n thu t đ n có t “ là ” ) theo ki u d y h c hi n đ i tôi chúể ầ ậ ơ ừ ể ạ ọ ệ ạ
tr ng đ n đ n khâu ( th y thiét k trò ch đ ng ) giáo án t ch là 1 phọ ế ế ầ ế ủ ộ ừ ỗ ươ ng
án d y h c cho th y , làm đ gi ng trên l p tôi th y đã l i th i trạ ọ ấ ể ả ớ ấ ỗ ờ ước m tộ quan ni m hoàn toàn m i m mà ( giáo án ph i là m t b n thi t k các vi cệ ớ ẻ ả ộ ả ế ế ệ làm cho vi c d y và h c ) . Tinh th n này đệ ạ ọ ầ ược quán tri t trong vi c tích h pệ ệ ợ trong n i dung khi bài độ ượ ổc t ch c qua m t h th ng các ho t đ ng . Trongứ ộ ệ ố ạ ộ
đó ho t đ ng n i b t là câu h i , th y đ t câu h i còn h c sinh t mình tr l iạ ộ ổ ậ ỏ ầ ặ ỏ ọ ự ả ờ câu h i . Mu n làm đỏ ố ược nh v y thì c th y và trò ph i có s chu n b t t ư ậ ả ầ ả ự ẩ ị ố ở nhà
Giáo án ng văn mà không ph i là b n đ cữ ả ả ề ương n i dung ti t gi ng vộ ế ả ề
ki u h c này mà h c sinh cho là m i , là khó , nh ng th c t l i r t quenể ọ ọ ớ ư ự ế ạ ấ thu c . V y ngộ ậ ười thày ph i làm gì đ h c sinh hi u , tôi m nh d n đ a raả ể ọ ể ạ ạ ư vài suy nghĩ c a mình . M t ki u bài ti ng vi t ph i tr i qua các thao tác côngủ ộ ể ế ệ ả ả
đo n. ạ
II .2.2 : Rèn k năng Ti ng vi t trong phân môn ng văn theo phân ph iỹ ế ệ ữ ố
chương trình
Tu n 28 ti t 112 ( câu tr n thu t đ n có t “ là ”) ầ ế ầ ậ ơ ừ
Trong các ví d ph n lý thuy t và ph n luy n t p bài t p đòi h iụ ở ầ ế ầ ệ ậ ậ ỏ
người nghe nhìn , ph i nghe nhìn tr c ti p , h th ng câu h i đả ự ế ệ ố ỏ ược thi t k rõế ế ràng nghĩa ph i g n v i n i dung chính ngả ắ ớ ọ ười nghe nhìn ph i suy nghĩ vàả chu n b chu đáo và tr l i chính xác n i dung c a câu h i . V y làm th nàoậ ị ả ờ ộ ủ ỏ ậ ế
đ nhi u h c sinh có c h i tr l i câu h i qua th c t gi ng d y và nghiênể ề ọ ơ ộ ả ờ ỏ ự ế ả ạ
c u tôi rút ra phứ ương pháp nh sau . ư
II.2.2.1 : Yêu c u h c sinh chu n b bài nhà chu đáo. ầ ọ ẩ ị ở
- H c sinh : tìm các ví d đ áp d ng cho n i dung ti t h các văn b n đọ ụ ẻ ụ ộ ế ọ ở ả ẫ
h c . Ph i thu c bài cũ . Chu n b bài m i chu đáoọ ả ộ ẩ ị ớ
- Giáo viên : Ph i ki m tra s chu n b c a h c sinh thả ể ự ẩ ị ủ ọ ường xuyên
+ Đ c kĩ các yêu c u c a SGK , SBT , TLTK . ọ ầ ủ
- Chu n b phi u h c t p ( gi y kh , gi y trong , bút d ) đ có thêm đ nhẩ ị ế ọ ậ ấ ổ ấ ạ ể ị
h ng cho gi h c . ứ ờ ọ II.2.2.2: Ti n trình lên l p ế ớ
a,Ho t đ ng 1 : Hạ ộ ướng d n chung ẫ
Giáo viên : nêu vai trò t m quan tr ng ý nghĩa c a ( câu tr n thu t có t “ làầ ọ ủ ầ ậ ừ
”)
Ki m tra s chu n b ( các t nhóm , cá nhân )ể ự ẩ ị ổ
b, Ho t đ ng 2 : B sung hoàn ch nh s chu n b c a h c sinh ạ ộ ổ ỉ ự ẩ ị ủ ọ
Trang 4Giáo viên : thi t k hoàn thi n giáo án trế ế ệ ước khi bước lên b c gi ngụ ả
Giáo viên : đ a ra ví d ki m tra lên máy chi u c ng c cho h c sinh k năngư ụ ể ế ủ ố ọ ỹ phân tích
c,Ho t đ ng 3: Chu n b theo 4 tạ ộ ẩ ị ổ
M i t chu n b m t ví d và phân tích (nh n xét)ỗ ổ ẩ ị ộ ụ ậ Giáo viên:S a :nh n xét tuyên dử ậ ương
II.2.3. GIÁO ÁN TH C NGHI MỰ Ệ
TU N 28 TI T 112 Ầ Ế
CÂU TR N THU T Đ N CÓ T “ LÀ ”Ầ Ậ Ơ Ừ
A. M C TIÊU C N Đ T QUA TI T H CỤ Ầ Ạ Ế Ọ
Hướng d n h c sinh d a vào câu h i ,n i dung câu h i , tr l i rõẫ ọ ự ỏ ộ ỏ ả ờ nghĩa n i dung câu h i đúng chính xác.ộ ỏ
B. CHU N B .Ẩ Ị
H c sinhọ : chu n b bài t p và h c thu c lý thuy t nhà và chu n b víẩ ị ậ ọ ộ ế ở ẩ ị
d đ phân tích.ụ ể
? ( Câu tr n thu t đ n có t “ là ”) cho ví d phân tíchầ ậ ơ ừ ụ Giáo viên: chu n b bài d y theo ti n trình giáo án ẩ ị ậ ế
C. CÁCH TH C TI N HÀNH Ứ Ế
H c sinh lên b ng trình bày.ọ ả
D. HO T Đ NG D Y H C.Ạ Ộ Ạ Ọ
1. n đ nh t ch c l p h c Ổ ị ổ ứ ớ ọ
2. Ki m tra bài cũ ể
Ki m tra s chu n b nhà c a h c sinhể ự ẩ ị ở ủ ọ
G i h c sinh lên b ngọ ọ ả
3. Bài m i: Giáo viên khái quát l i bài câu tr n thu t đ n ớ ạ ầ ậ ơ
Ho t đ ng 1ạ ộ
Giáo viên: B t đèn chi u, chi u các ví dậ ế ế ụ
a.Bà đ Tr n là ngỡ ầ ười huy n Đông Tri u (Vũệ ề
Trinh)
b. Truy n thuy t là lo i truy n dân gian k về ế ạ ệ ể ề
các
nhân v t và s ki n có liên quan đ n l ch s th iậ ự ệ ế ị ử ờ
quá kh , thứ ường có y u t tế ố ưởng tượng kì oả
(Theo ng văn 6 t p 1) ữ ậ
A. Lý thuy tế
I. Đ c đi m c a câu tr nặ ể ủ ầ thu t đ n có t làậ ơ ừ
1. Ví dụ
Trang 5c.Ngày th năm trên đ o Cô Tô là m t ngàyứ ả ộ
trong tr o, sáng s a.ẻ ủ
(Nguy n Tuân)ễ
d. D Mèn trêu ch C c là d i (Tô Hoài)ế ị ố ạ
Giáo Viên: ? Em hãy xác đ nh CN VN trong cácị
câu trên?
H c sinh: Xác đ nh.ọ ị
Giáo Viên: (Câu D có CN là 1 c m c v nh ngụ ư
v n là câu đ n vì nòng c t câu ch do 1 k t c uẫ ơ ố ỉ ế ấ
c v t o thành)ạ
Giáo Viên: ? VN c a câu trên do nh ng t ho củ ữ ừ ặ
c m t nào t o thành.ụ ừ ạ
+Câu a, b, c; t là + c m d Từ ụ
+Câu d; t là + tính từ ừ
Giáo Viên: ? Em hãy ch n nh ng t , c m tọ ữ ừ ụ ừ
ph đ nh đi n vào trủ ị ề ước VN các câu trên?
(không ph i, ch a ph i)ả ư ả
G i 2 h c sinh trình lên máy chi u, g i h c sinhọ ọ ế ọ ọ
nh n xétậ
Giáo Viên ch tố khi bi u th ý ph đ nh thì VNể ị ủ ị
k t h pế ợ
V i nh ng t ,c m t ph đ nhớ ữ ừ ụ ừ ủ ị
Giáo Viên:? Câu tr n thu t đ n có t “là” có ầ ậ ơ ừ
đ c đi m gì?ặ ể
Giáo Viên: chi u ph n ghi nh (2 h c sinh đ c ế ầ ớ ọ ọ
c l p nhìn đ c th m)ả ớ ọ ầ
Ho t đ ng 2ạ ộ
Giáo Viên:? Trong các ví d trên VN câu nào ụ
trình bày cách II:Các
2. Phân tích
3. Ghi nh : 114 SGK ớ
II Các ki u câu tr nể ầ thu t đ n có t làậ ơ ừ
1. Ví dụ
2. Phân tích
3. Nh n xét ậ
Trang 6hi u v s v t hi n tể ề ự ậ ệ ượng, khái ni m nói CN.ệ ở
Câu b: là câu đ nh nghĩaị
Giáo Viên:? VN câu nào có tác d ng gi i thi u ụ ớ ệ
s v t, hi n tự ậ ệ ượng , khái ni m nói CN?ệ ở
Câu a: Là câu m, t ho c gi i thi u.ả ặ ớ ệ
Giáo Viên:? VN câu nào th hi n s đánh giá ể ệ ự
đ i v i s v t hi n tố ớ ự ậ ệ ượng, khái ni m nói CN?ệ ở
Câu d: Là câu đánh giá
?Qua các ví d trên v a phân tích, theo em có ụ ừ
m y ấ
ki u câu tr n thu t đ n có t “là”?ể ầ ậ ơ ừ
H c sinh tr l i (4 ki u)ọ ả ờ ể
Câu đ nh nghĩaị
Câu gi i thi uớ ệ
Câu miêu tả
Câu đánh giá
Giáo Viên: (Đây cũng là n i dung ghi nh SGK ộ ớ
(115))
2 H c sinh:Đ c ghi nh :ọ ọ ớ
Giáo Viên: kh c sâu n i dung ghi nhắ ộ ớ
Ho t đ ng 3ạ ộ
Giáo Viên: chi u bài t pế ậ
H c sinh quan sátọ
Giáo Viên:? Em tìm câu tr n thu t đ n có t ầ ậ ơ ừ
“là” trong bài t p 1:ậ
H c sinh: tìm và tr l iọ ả ờ
Giáo Viên: g i h c sinh tr l i và nh n xétọ ọ ả ờ ậ
4. Ghi nh : 115 SGK ớ
B. Luy n t pệ ậ
1. Bài t p s 1 (115) ậ ố
Câu a,c,d,e
2. Bài t p s 2 ậ ố 3.Bài t p s 3 (116) ậ ố
Trang 7Giáo Viên:(Trong bài 1 câu a, c,d,e là câu tr n ầ
thu t đ n có t “là”)ậ ơ ừ
Giáo Viên: Chi u bài t p 2:ế ậ
H c sinh quan sát.ọ
Giáo Viên: ? Xác đ nh CN ; VN trong nh ng câu ị ữ
tr n thu t có t “làầ ậ ừ
v a tìm đừ ựơc.Cho bi t nh ng câu y thu c ế ữ ấ ộ
nh ng ki u câu nào?ữ ể
Giáo Viên:
a; Hoán d / là g i tên ụ ọ câu đ nh nghĩaị
CN VN
b; Tre/ là cánh tay c a ủ Câu đánh
Câu đánh giá ch c năng c a cây tre Vi t Namứ ủ ệ
Tre/còn là
[ ] Nh c c a trúc, nh c c a tre ạ ủ ạ ủ
d; B Các/là bác chim riồ
CN VN Câu gi i thi u hớ ệ ọ
Chim Ri / là dì Sáo S uậ hàng loài chim
CN VN
Sáo S u/ là C u Sáo Đenậ ậ
CN VN
Sáo Đen/ là em Tu Hú
CN VN
Tu Hú/là chú B Cácồ
CN VN
e; Khóc/là nh cụ