- Xác định thành phần chính của câu sau: Trả lời: Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn... Tiết
Trang 3KIỂM TRA BÀI CŨ
- Thế nào là thành phần chính của câu?
- Xác định thành phần chính của câu sau:
Trả lời:
Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo
hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn
Trang 4
Trang 5Êy ®i §µo tæ n«ng th× cho chÕt! T«i vÒ, kh«ng mét chót bËn t©m
( Tô Hoài )
Đọc đoạn trích sau:
§o¹n trÝch trªn gåm mÊy c©u ?
C¸c c©u trong ®o¹n trÝch ® îc dïng làm
g× ?
,,
Trang 6Các câu trong đoạn văn
Câu 1 : Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên, xì một
Câu 7 : Thôi, im cái điệu hát mưa dầm s ùi sụt ấy đi
Câu 8 : Đào tổ nông thì cho chết!
Câu 9 : Tôi về, không một chút bận tâm.
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học, em hãy phân loại
Mục đích nói
Trang 7(2) Rồi, với điệu bộ khinh khỉnh,
tôi mắng.
(6) Chỳ mày hụi như cỳ mốo thế này, ta nào chịu được.
(9) Tụi về, khụng một chỳt bận tõm.
?Xác định chủ ngữ, vị ngữ của các câu trần thuật vừa tìm đ ợc.
CN VN
? Xếp các câu trần thuật vừa tìm đ ợc thành hai loại:
- Câu 1, 2, 9: Là câu
trần thuật đơn – có
một cụm C-V - Câu 6 Khụng phải là cõu
trần thuật đơn ( câu trần
thuật ghép)- có hai
cụm C-V.
Đoạn trớch cú
Đoạn trớch cú 9 9 cõu.
Trang 8*Xột về cấu tạo ngữ phỏp: Do một cum C-V tạo thành.
Đoạn trớch cú
Đoạn trớch cú 9 9 cõu.
- Câu 1, 2, 9: Là câu
trần thuật đơn – có
một cụm C-V - Câu 6 Khụng phải là cõu
trần thuật đơn ( câu trần
thuật ghép)- có hai
cụm C-V.
Trang 10Tiết 110: câu trần thuật
đơn
GHI NHỚ ( SGK/101 ) Câu trần thuật đơn là loại câu do một cụm C-V tạo thành, dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự việc sự vật hay để nêu một ý kiến.
Trang 11Tìm câu trần thuật đơn trong
đoạn trích sau: “X a, mẹ Âu Cơ sinh đ ợc trăm con Năm m ơi xuống biển, năm m ơi lên non.”
X a, mẹ Âu Cơ sinh đ ợc trăm con
Trong các câu sau, câu nào
không phải là câu trần thuật
Trang 12Câu trần thuật
đơn đ ợc dùng với mục đích hỏi, bộc
Trang 13Câu trần thuật
đơn là câu có ít nhất 2 cụm (C-V)
BÀI TẬP NHANH
Tiết 110: câu trần thuật
đơn
Trang 14Hai cõu:
1.Bà đỡ Trần là người huyện Đụng Triều.
2.Cú một con ếch sống lõu ngày trong một giếng nọ.
Là cõu trần thuật đơn dựng để giới thiệu nhõn vật Đỳng hay sai?
BÀI TẬP NHANH Tiết 110: câu trần thuật
đơn
Trang 15Lưu ý 1
1 Căn cứ để xác định câu trần thuật đơn là câu có một cụm C-V Song cần lưu ý là một cụm C-V nòng cốt Những câu có từ hai cụm C-V trở lên, nhưng nếu chỉ có một cum C-V nòng cốt vẫn được coi là câu trần thuật đơn.
Ví dụ:
Mèo chạy làm đổ lọ hoa.
c v
C V Cây này lá vàng.
Trang 162.Câu trần thuật đơn có thể có một hay nhiều chủ ngữ hoặc vị ngữ.
Trang 17Tìm và phõn tớch cấu tao ngữ phỏp của cỏc câu trần thuật
đơn trong đoạn trích sau Cho biết những câu trần thuật đơn ấy đ ợc dùng làm gì?
Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày
trong trẻo, sáng sủa Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự
sống con ng ời thì, sau mỗi lần động bão, bao giờ
bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh vậy Cây trên núi đảo lại thêm xanh m ợt, n ớc biển lại lam biếc
đặm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão thì nay l ới càng thêm nặng mẻ cá giã
đôi.
( Nguyễn Tuõn)
Trang 18Bài tập 1/ 101: Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích dưới đây?
Cho biết những câu trần thuật đơn ấy được dùng làm gì?
Ngày thứ 5 trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa (1)
Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của
sự sống con người thì, sau mỗi lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô
cũng trong sáng như vậy.(2) Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biết đậm đà hơn hét cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn
nữa.(3) Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong một ngày động bão, thì nay lưới càng thêm nặng mẽ cá giã đôi (4)
(Nguyễn Tuân)
Trả lời: Các câu trần thuật đơn
(1) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo sáng sủa
(2) Từ khi có vịnh bắc bộ và từ khi có quần đảo Cô Tô mang lấy
(dùng để tả)
Trang 19Bài tập 2/ 102: Dưới đây là một số câu mở đầu các truyện em
đã học Chúng thuộc loại câu nào và có tac dụng gì?
a) Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc
Bộ nước ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai
thần Long nữ, tên là Lạc Long Quân
(Con Rồng, cháu Tiên)
b) Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.
( Ếch ngồi đáy giếng)
c) Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
Trả lời : Câu trần thuật đơn dùng để giới thiệu nhân vật chính.
Trang 20Bài tập 3 (SGK/102)
Cách giới thiệu nhân vật chính trong những truyện
sau có gỡ khác so với cách giới thiệu nêu trong bài tập
2 ?
b Hùng V ơng thứ m ời tám có một ng ời con gái tên là Mị
N ơng , ng ời đẹp nh hoa, tính nết hiền dịu Vua cha yêu th ơng nàng hết mực, muốn kén cho con một ng
Bài tập 2/ 102: Giới thiệu nhõn vật chớnh
Bài tập 1/ 101: Cõu (1), (2) là cõu đơn trần thuật đơn.
Trang 21TiÕt 110: c©u trÇn thuËt
Trang 22b) Ng ời kiếm củi tên mỗ ở huyện Lạng Giang, đang bổ củi ở
s ờn núi, thấy d ới thung lũng phía xa, cây cỏ lay động
không ngớt mới vác búa đến xem, thấy con hổ trán trắng, cúi đầu cào bới đất, nhảy lên, vật xuống, thỉnh thoảng lấy tay móc họng, mở miệng nhe cỏi răng, máu me, n ớc dãi trào
ra
( Vũ Trinh )
=>Cõu mở đầu miêu tả hoạt động của các nhân vật:
Tiết 110: câu trần thuật
đơn
II Luyện
tập.
Trang 23Bài tập 3 (SGK/102): Giới thiệu nhõn vật phụ.
Tiết 110: câu trần thuật
đơn
I Câu trần thuật đơn là gì?
II Luyện
tập.
Bài tập 2( SGK/ 102) : Giới thiệu nhõn vật chớnh.
Bài tập 1( SGK/ 101): Cõu (1), (2) là cõu đơn trần thuật đơn.
Bài tập 4 ( SGK/ 103): miêu tả hoạt động của các nhân vật
Bài tập 5, vận dụng đặt cõu :
a, Một cõu kể về mẹ.
b, Một cõu tả về mẹ.
Trang 242 3
4 5
Trang 25Hãy đặt một câu trần thuật đơn nói về các hoạt động chào mừng ngày 26 / 3 của
nhà trường.
VD: Các anh chị lớp 9 diễn văn nghệ.
Trang 26Cho biết tác dụng của các trần thuật đơn :
kể
Trang 27Có ý kiến cho rằng câu văn sau là câu trần thuật đơn em có đồng ý không ? vì sao ?
Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng
Trang 28Thế nào là câu trần thuật đơn ?
Câu trần thuật đơn do một cụm C – V tạo thành dùng để giới thiệu, tả, hoặc kể một
sự vật, sự việc hay nêu ý kiến.
Trang 29Chóc mõng b¹n
Trang 31Dặn dò
-Hoàn thiện bài tập vào vở bài tập ngữ văn.
-Viết một đoạn văn (4-6 câu) tả
cảnh tr ờng em trong đó có sử dụng câu trần thuật đơn.
-Chuẩn bị bài Cõu trần thuật đơn cú từ là
( SGK/ 114)